Бигушодаи гӯши таҷрибау чашми имтиҳон

بگشاده گوش تجربه و چشم امتحان

Кардам чу азми сайри дарин тираи хокдон

کردم چو عزم سیر درین تیره خاکدان

Дар ибтидои ҳоли ббоғӣ раҳам фитод

در ابتدای حال بباغی رهم فتاد

Дидам дарави аҷоиби биҳд ва бе карон

دیدم درو عجایب بیحد و بی کران

Аз ҷумла дидам ин ки яке боғбони пер

از جمله دیدم این که یکی باغبان پیر

Парвардаи баҳри миваи дарахтии басии замон

پرورده بهر میوه درختی بسی زمان

намекард саъй то базмоне ки он дарахт

می کرد سعی تا بزمانی که آن درخت

Бинмуд шоху баргу шукуфа ва зон миён

بنمود شاخ و برگ و شکوفه و زان میان

Мива ки буд мақсади аслӣ зуҳӯр кард

میوه که بود مقصد اصلی ظهور کرد

Дар ибтидои шукуфа бова шуд ғдои расон

در ابتدا شکوفه باو شد غدا رسان

Чун шуд бузургтар зи шукуфа ҷудо фитод

چون شد بزرگتر ز شکوفه جدا فتاد

Бар шоху брки гашти муқарари ғдои он

بر شاخ و برک گشت مقرر غدای آن

Чндонкаҳи норасидау бади таъми хом буд

چندانکه نارسیده و بد طعم خام بود

Об аз дарахт буд бар аъзои он равон

آب از درخت بود بر اعضای آن روان

Чндонкаҳ аз камоли табиати з ту надошт

چندانکه از کمال طبیعت ز تو نداشت

Болои он дарахти ҳамеи басти Комрон

بالای آن درخت همی بست کامران

Комил чу гашти гашти мухолифи бони дарахт

کامل چو گشت گشت مخالف بآن درخت

Миваи латифтар з дарахтаст бе гумон

میوه لطیف تر ز درختست بی گمان

Ночор шуд ки ҳар ду зи ҳам даврӣ кунанд

ناچار شد که هر دو ز هم دوری کنند

Бар муқтазои одати даврон бе амон

بر مقتضای عادت دوران بی امان

Гар аз дарахт давр насозанд мива ро

گر از درخت دور نسازند میوه را

Аз давр чарх мерасад он ҳар дуро зиён

از دور چرخ می رسد آن هر دو را زیان

Ҳам мива аз газанд ҳаво мешавад табоҳ

هم میوه از گزند هوا می شود تباه

Ҳам мехӯрд дарахти басари санги ҷоҳилон

هم می خورد درخت بسر سنگ جاهلان

Чун миваро намонад таманнои он дарахт

چون میوه را نماند تمنای آن درخت

Беҳуда бар дарахт чаро мекунад макон

بیهوده بر درخت چرا می کند مکان

Бишинав кунун ки чист дарин нуктаи муддао

بشنو کنون که چیست درین نکته مدعا

Ин нутфаи хабири хирадманди хӯрдаи дон

این نطفه خبیر خردمند خورده دان

Дар олами ҳақиқат агар неки бенгарӣ

در عالم حقیقت اگر نیک بنگری

Миваи туе дарахти манам даҳри бӯстон

میوه تویی درخت منم دهر بوستان

Дар бӯстони даҳр ба парвардани дарахт

در بوستان دهر به پروردن درخت

ё қомат ду тост фалаки перии боғбон

یا قامت دو تاست فلک پیری باغبان

Воқифи зи шоху баргу шукуфа агар на

واقف ز شاخ و برگ و شکوفه اگر نه

Маликасту молу зан ки азизанд дар ҷаҳон

ملکست و مال و زن که عزیزند در جهان

Рӯзӣ ки омадӣ зи адами ҷониби вуҷӯд

روزی که آمدی ز عدم جانب وجود

намекард зани риояти ту аз даруни ҷон

می کرد زن رعایت تو از درون جان

Аз шер чун бурид турои дояи сипеҳр

از شیر چون برید ترا دایه سپهر

Доими зи малику моли миннат буд обу нон

دایم ز ملک و مال منت بود آب و نان

Чандон ки дар маишати худ аҷз доштӣ

چندان که در معیشت خود عجز داشتی

Ғайр миннат набӯд ҳаводору меҳрбон

غیر منت نبود هوادار و مهربان

Сарф ту шуд тамомии нақди ҳаёти ман

صرف تو شد تمامی نقد حیات من

Ҳоло ки сари з кибр кашидӣ бар осмон

حالا که سر ز کبر کشیدی بر آسمان

Дар ман намонад тоқати бори балои ту

در من نماند طاقت بار بلای تو

Зон рӯ ки ман заъиф шудам бози ту гарон

زان رو که من ضعیف شدم باز تو گران

Зини корҳо ки лозими аҳди шабоби тест

زین کارها که لازم عهد شباب تست

То кӣ маломатам расад аз пер ва аз ҷавон

تا کی ملامتم رسد از پیر و از جوان

Май тарсам аз ҳалок агар ғам фурӯ хӯрам

می ترسم از هلاک اگر غم فرو خورم

Бими Фзиҳтст агар баркашам фиғон

بیم فضیحتست اگر برکشم فغان

эй миннатҳои кори ту файзи камоли қадар

ای منتهای کار تو فیض کمال قدر

Ваии муқтазои зоти ту маҳз улувваашон

وی مقتضای ذات تو محض علوشان

Бо онкӣ нест ғайри ту мақбули табъи ман

با آنکه نیست غیر تو مقبول طبع من

Узвии зи ҷисми хеш баридан наме тавон

عضوی ز جسم خویش بریدن نمی توان

Аз ман қабул кун сухани мивау дарахт

از من قبول کن سخن میوه و درخت

Ғофил машав зи нуктаи чандин ки шуд баён

غافل مشو ز نکته چندین که شد بیان

Чун нест бо миннати сари ёрӣу ҳамдамӣ

چون نیست با منت سر یاری و همدمی

Бо ман на мувофиқи ҳамрозу ҳамзабон

با من نه موافق همراز و همزبان

То кӣ кашии ту аз паии таъзими ман ?илам

تا کی کشی تو از پی تعظیم من الم

То кӣ гушойам аз паии зми ту ман даҳон

تا کی گشایم از پی ذم تو من دهان

Ман аз куҷоу қурби туу арсаи вуҷӯд

من از کجا و قرب تو و عرصه وجود

Ҳастӣ ту дастаи гул ва ҳар ҳастӣ устихон

هستی تو دسته گل و هر هستی استخوان

Ҳамроҳии ман ва ту куҷо мерасад баҳам

همراهی من و تو کجا می رسد بهم

Ман пери сусти рӯи ту ҷавони сабки Аннан

من پیر سست رو تو جوان سبک عنان

Олам гирифтанаст муроди ту ҳамчуи теғ

عالم گرفتنست مراد تو همچو تیغ

Дар пардаи ғилоф чаро мондаи ниҳон

در پرده غلاف چرا مانده نهان

Бе ман барӣ ки рӯй наад дар ту эътибор

بی من بری که روی نهد در تو اعتبار

То бонӣ на ном туро ҳаст на нишон

تا بانی نه نام ترا هست نه نشان

Қудрат чу ёфт бачаи шоҳини бсиди хуш

قدرت چو یافت بچه شاهین بصید خوش

Беҳтари ҳамон буд ки биппарад зи ошён

بهتر همان بود که بپرد ز آشیان

Комил чу гашти лаъли дурахшони бобу ранг

کامل چو گشت لعل درخشان بآب و رنگ

Ҳукм табиатаст ки берун фитад зи кон

حکم طبیعت است که بیرون فتد ز کان

Баҳри низоми малики ҷаҳон айн ҳикматаст

بهر نظام ملک جهان عین حکمتست

Ҳар нукта ки гуфт фузулии нотавон

هر نکته که گفت فضولی ناتوان