Ба ҳар баҳори гул аз зери гули براردи сар

به هر بهار گُل از زیر گِل برآرد سر

Гулӣ бирафт ки ноед ба сад баҳор дигар

گلی برفت‌ که ناید به صد بهار دگر

Гулӣ бирафт каз имрӯз то ба домани ҳашар

گلی برفت‌ کز امروز تا به دامن حشر

Гулоб ӯст ки ҷорӣ буд зи дида тар

گلاب اوست‌که جاری بود ز دیدهٔ تر

Гулӣ бирафт ки бо онкии ғунча буд ҳануз

گلی برفت ‌که با آنکه غنچه بود هنوز

Ду ғунча дошт ба ҳаряки ҳазор танги шукр

دو غنچه داشت به هریک هزار تنگ‌ شکر

Гулӣ бирафт ки аз машки чини ду сунбул дошт

گلی ‌برفت ‌که ‌از مشک‌ چین دو سنبل داشت

Ниҳон ба зери ду сунбули ду лолаи аҳмар

نهان به زیر دو سنبل دو لالهٔ احمر

?ҳулло ки буд ва куҷо омад ва чаҳ гуфт ва чаҳ шуд

هلا که بود و کجا آمد و چه‌ گفت و چه شد

Ки ҳарчӣ байнами азон ҳар чаҳор нест хабар

که هرچه بینم ازآن هر چهار نیست خبر

Чаҳ шамъи бўдкаҳ равшан нагашта гашт хамӯш

چه‌شمع‌بودکه‌روشن نگشته گشت خموش

Чаҳ шуъла буд ки ноҷустаи гашти хокистар

چه شعله بود که ناجسته‌ گشت خاکستر

Чаро чу наҷми саҳар нодамида кард ғуруб

چرا چو نجم سحر نادمیده‌کرد غروب

Чаро чу субҳи дувум норасида кард сафар

چرا چو صبح دوم نارسیده ‌کرد سفر

Бирафт аз садафи хоки гавҳарии берун

برفت از صدف خاک‌گوهری بیرون

Ки халқро садафи дидаи гашти пургавҳар

که خلق‌ را صدف دیده‌ گشت پرگوهر

Фитод аз фалаки маҷди ахтарӣ ба замин

فتاد از فلک مجد اختری به زمین

Ки ҷони халқ аз он ахтараст пари ахгар

که جان خلق از آن اخترست پر اخگر

Шабиҳи шамсу қамар буд дар шамоили ҳасан

شبیه شمس و قمر بود در شمایل حسن

Чу ӯ бамурд ту гуфтӣ бамурд шамсу қамар

چو او بمرد تو گفتی بمرد شمس و قمر

Мадори ақлу ҳунар буд дар фасоҳату нутқ

مدار عقل و هنر بود در فصاحت و نطق

Чу ӯ бамурд ту гуфтӣ бирафт ақлу ҳунар

چو او بمرد تو گفتی برفت عقل و هنر

Рахш кабӯд шуд аз силӣ аҷал аҷабаст

رخش کبود شد از سیلی اجل عجبست

Ки гул бунафша шавад ё ки лолаи нилӯфар

که‌ گل بنفشه شود یا که لاله نیلوفر

Ба вақти зиндагии аи зи ҳасану вақти марг аз ғам

به‌وقت زندگی ا ز حسن و وقت مرگ از غم

Ба ҳар ду ҳоли ҷаҳонро намӯд зеру зибр

به هر دو حال جهان را نمود زیر و زبر

Гумон барам ки ҷаҳонро худо уқубат кард

گمان برم که جهان را خدا عقوبت‌ کرد

Чирокаи ҳиҷри вай аз ҳар ъқўбтисти бтар

چراکه هجر وی از هر عقوبتیست بتر

Кушода буд Рахш бар ҷаҳони дарии зи биҳишт

گشاده بود رخش بر جهان دری ز بهشت

Наҳуфт чеҳра ва шуд баста бар ҷаҳони он дар

نهفت چهره و شد بسته بر جهان آن در

Ба боғ хулд хиромед ва аз шамоили хеш

به باغ خلد خرامید و از شمایل خویش

Ба боғи хулди биФзўди боғи хулд дигар

به باغ خلد بیفزود باغ خلد دگر

Магӯ ки зевари ҳасанаш фузун шавад зи биҳишт

مگو که زیور حسنش فزون شود ز بهشت

Ки ӯ з чеҳра фазояд биҳиштро зевар

که او ز چهره فزاید بهشت را زیور

Чаҳ буд ин хабари ин қосид азкҷо омад

چه بود این خبر این قاصد ازکجا آمد

Ки коши номдаҳ буд ва надода буд хабар

که‌کاش نامده بود و نداده بود خبر

Ба ҳақи паноҳ барам кин хабар набошад рост

به حق‌ پناه برم ‌کاین خبر نباشد راست

Ба ҳайратам ки чгўим чисон кунам бовар

به حیرتم‌که چگویم چسان ‌کنم باور

Гули шукуфта ба икдм чигуна рехти зи шох

گل شکفته به یکدم چگونه ریخت ز شاخ

Маи ду ҳафта ба як раҳ чигуна шуд зи назар

مه دو هفته به یک ره چگونه شد ز نظر

Баҳори тоза ба онӣ чигуна гашти хазон

بهار تازه به آنی چگونه‌گشت خزان

Дарахти мива ба бодӣ чигуна рехти самар

درخت میوه به بادی چگونه ریخت ثمر

Шунида аидкаҳ нашукуфта бФсрди лола

شنیده‌ایدکه نشکفته بفسرد لاله

Шунидаед ки норустаи пжмрди ъбҳр

شنیده‌اید که نارسته پژمرد عبهر

Амирзодаҳ на мо ҷумла чокарон тӯйем

امیرزاده نه ما جمله چاکران توییم

Туро ки гуфт ки бечокарон рӯй сафар

ترا که ‌گفت‌ که بی‌چاکران روی سفر

Трокаҳи нафъи сахоят ба мӯр ва мор расед

تراکه نفع سخایت به مور و مار رسید

Ба мӯр ва мор супурдем хокмон бар сар

به مور و مار سپردیم خاکمان بر سر

Трокаҳ аз карамати шод буд душману дӯст

تراکه از کرمت شاد بود دشمن و دوست

ЗкФ чу душмани додем дӯстӣ бингар

زکف چو دشمن دادیم دوستی بنگر

з рафтан ту агар рафтагон хушанд чсўд

ز رفتن تو اگر رفتگان خوشند چسود

Ки мондагон туро монад доғҳо ба ҷигар

که ماندگان ترا ماند داغها به جگر

Падар ҳануз дарин завқ буд каз сари шавқ

پدر هنوز درین ذوق بود کز سر شوق

Ҳазор тӯҳфа фиристад турои азин кишвар

هزار تحفه فرستد ترا ازین ‌کشور

Барои бозуии ту ҳрз созад аз ёқӯт

برای بازوی تو حرز سازد از یاقوت

зи баҳри фарқи ту афсар фиристад азгўҳр

ز بهر فرق تو افسر فرستد ازگوهر

Трокаҳ гуфт ки аз чӯби нахлсозӣ ҳрз

تراکه‌گفت‌که از چوب نخل سازی حرز

Туро ки гуфт ки аз хок раҳ кунӣ афсар

ترا که‌ گفت‌که از خاک ره‌کنی افسر

Падар ҳануз алии рағми душманон май хост

پدر هنوز علی‌رغم دشمنان می‌خواست

Ки бистарат кунад аз симу болишт аз зар

که بسترت ‌کند از سیم و بالشت از زر

Туро ки гуфт ки аз лавҳ қабр кун болин

ترا که‌ گفت‌ که از لوح قبر کن بالین

Туро ки гуфт ки аз хок гӯр кун бистар

ترا که ‌گفت ‌که از خاک ‌گور کن بستر

Падар ҳанузат тавқи камари насохта буд

پدر هنوزت طوق‌ کمر نساخته بود

Ки даст маргат шуд тавқу тоқи гӯри камар

که دست مرگت شد طوق و طاق گور کمر

Ба ҷои онкӣ ба тахт ҷалол биншинӣ

به جای آنکه به تخت جلال بنشینی

Дареғ буд ки бар таҳта уфтадат пайкар

دریغ بود که بر تخته افتدت پیکر

Ба ҷой онкӣ кунандат ба бар либоси ҳарир

به جای آنکه‌ کنندت به‌بر لباس حریر

Дареғ буд зи барадат кафан кунанд ба бар

دریغ بود ز بردت‌کفن‌کنند به‌بر

Ба ҷой онкӣ наҳй сари фарози болаши зар

به جای آنکه نهی سر فراز بالش زر

Дареғ буд ба хишти лаҳадгузорӣ сар

دریغ بود به خشت لحد گذاری سر

Дареғ буд ки кофур мурдагон пошанд

دریغ بود که کافور مردگان پاشند

Ба гесуе ки з худ дошт накҳати анбар

به‌گیسویی‌که ز خود داشت نکهت عنبر

Ту он кабӯтари аршӣ кунун зи ғуссаи манол

تو آن کبوتر عرشی‌ کنون ز غصه منال

Гар аз қафас ба сӯй ошён гушӯдӣ бар

گر از قفس به سوی آشیان‌گشودی بر

Туро худоӣ диҳад ҷой дар канори набӣ

ترا خدای دهد جای در کنار نبی

Чаҳ ин набӣ падарат бошад ва чаҳ пайғамбар

چه این نبی پدرت باشد و چه پیغمبر

Турост ҷой ба ҳарҳол дар канори расӯл

تراست جای به هرحال در کنار رسول

Машав ғамин ки ҷудо монадӣ аз канори падар

مشو غمین‌ که جدا ماندی از کنار پدر

Бузургвори амиро ба бандагони худоӣ

بزرگوار امیرا به بندگان خدای

Басӣ нахоста додӣ ҳазор ганҷи гуҳар

بسی نخواسته دادی هزار گنج‌ گهر

Агар худои ту як гавҳар аз ту хост маранҷ

اگر خدای تو یک گوهر از تو خواست مرنج

Ки тарсам аз ту биринҷади ҳакими донишвар

که ترسم از تو برنجد حکیم دانشور

Ки гӯ ҳарӣ чу набахше ки хост аз ту худоӣ

که‌ گو‌هری چو نبخشی ‌که خواست از تو خدای

Чаро нахоста бахше ба бғдаҳ беҳаду мар

چرا نخواسته بخشی به بغده بی‌حد و مر

Ва дигари онкии ту донеи худоӣ бо ҳаркас

و دیگر آنکه تو دانی خدای با هرکس

Ҳазор бор буд меҳрбонтар аз модар

هزار بار بود مهربانتر از مادر

Ҳазор модар агар бшмрим то ҳавво

هزار مادر اگر بشمریم تا حوا

Тамоми содир аз ӯйем ва ӯ буд масдар

تمام صادر از اوییم و او بود مصدر

Валек ҳукми қазо ва қадар бидон рафтаст

ولیک حکم قضا و قدر بدان رفتست

Ки дар замона набинем ғайри ранҷу хатар

که در زمانه نبینیم غیر رنج و خطر

Ниҳодаи роҳати моро ба ранҷ ва мо ғофил

نهاده راحت ما را به رنج و ما غافل

Супурдаи ъушрати моро ба марг ва мо абтар

سپرده عشرت ما را به مرگ و ما ابتر

Гуҳӣ ба таъна ки дод офарин чаҳ ронад ҷавр

گهی به طعنه‌که داد آفرین چه راند جور

Гуҳӣ ба шиква ки хироФрин чаҳ ҷӯяд шар

‌گهی به شکوه‌ که خیرآفرین چه جوید شر

Агарчӣ ҳақи зи паии имтиҳони дониши мо

اگرچه حق ز پی امتحان دانش ما

Ду сад мисол ниҳодаст дар ниҳоди башар

دو صد مثال نهادست در نهاد بشر

Магар на доруии талхи ҳакими гоҳи алоҷ

مگر نه داروی تلخ حکیم ‌گاه علاج

Ба ком мо диҳад аз рӯй табъи таъми шукр

به ‌کام ما دهد از روی طبع طعم شکر

Магар на ин раги шарён ки риштаи тани мост

مگر نه این رگ شریان ‌که رشتهٔ تن ماست

Диҳеми музд ба Фсод то занад нашутур

دهیم مزد به فصاد تا زند نشتر

зи бода тлхтрӣ нест каш хӯрем ба завқ

ز باده تلختری نیست‌کش خوریم به ذوق

Ки талхяш ба табиати ҳаловати орад бар

که تلخیش به طبیعت حلاوت آرد بر

зи бонги зеру Бами чанг кӣ ба рақс ойем

ز بانگ زیر و بم چنگ‌ کی به رقص آییم

Агар бар он назанад захмаи марди хунёгар

اگر بر آن نزند زخمه مرد خنیاگر

Вале чу ъушрати уқбои ниҳони зи дидаи мост

ولی چو عشرت عقبی نهان ز دیدهٔ ماست

Хавос марг ндонем вазон кунем ҳазар

خواص مرگ ندانیم وزان‌کنیم حذر

Ба айши фонӣ дунё хушему ғофили азин

به عیش فانی دنیا خوشیم و غافل ازین

Ки суд ӯ ҳамаи сеюм сету нафъ ӯ ҳамаи зр

که سود او همه سوم‌ست و نفع او همه ضر

Бар асби чубини кӯдак чаҳ огаҳӣ дорад

بر اسب چوبین کودک چه آگهی دارد

Ки чист тахти салбмону Рахши рустами зар

که چیست تخت سلبمان و رخشِ رستم زر

Раиси даҳ чу ба деҳқон ҳаме диҳад фармон

رئیس ده چو به دهقان همی دهد فرمان

Ҳаме чаҳ донад хоқони кадом ё қайсар

همی چه داند خاقان کدام یا قیصر

зи оби шӯри биёбони араб ба ваҷд ояд

ز آب شور بیابان عرب به وجد آید

Чаҳ огаҳяш ки таснӣм чист ё кавсар

چه آگهیش‌ که تسنیم چیست یا کوثر

Чу анкабут магас гирад ончунон донад

چو عنکبوت مگس‌گیرد آنچنان داند

Ки аждаҳои дмонро кашад ба коми андар

که اژدهای دمان را کشد به‌کام اندر

Чўгрбаҳи ҳамла ба мӯашони барад чунон донад

چوگربه حمله به موشان برد چنان داند

Ки қалби лашкари дорои даридаи Искандар

که قلب لشکر دارا دریده اسکندر

Ба карами себи кас ар достон пел кунад

به کرم سیب کس ار داستان پیل کند

Ба хеши печад ва афсона донадаш яксар

به خویش پیچد و افسانه داندش یکسر

Магас биппарад ва дар чашми ноидши симр

مگس بپرد و در چشم نایدش سیمر

Фарси бпўид ва дар ваҳми ноидши сарсар

فرس بپوید و در وهم نایدش صرصر

Гумони баради ҳабашӣ дар ҳабаш ки чеҳра ӯ

گمان برد حبشی در حبش‌که چهرهٔ او

Ҳаме ба фару баҳо боҷ гирад аз қайсар

همی به فر و بها باج‌گیرد از قیصر

Вале агар ба саёҳат равад ба хиттаи рӯм

ولی اگر به سیاحت رود به خطهٔ روم

зи шарми ҳамчуи занони чодари афканд бар сар

ز شرم همچو زنان چادر افکند بر سر

зи шавқи ин сухани он сафдарон хабар доранд

ز شوق این سخن آن صفدران خبر دارند

Ки пеши тири балои ҷон ва дил кунанд сипар

که پیش تیر بلا جان و دل‌کنند سپر

Бало ба лафзи араби имтиҳон буд яъне

بلا به لفظ عرب امتحان بود یعنی

Ки бандаро ба бало имтиҳон кунад довар

که بنده را به بلا امتحان‌کند داور

Влои бузург буд чун балои бузург буд

ولا بزرگ بود چون بلا بزرگ بود

Нишони фарохури шаъни сету ҷомаи дархур бар

نشان فراخور شأن‌ست و جامه درخور بر

Ҳазор сол фузунаст то ҳусайни алӣ

هزار سال فزونست تا حسین علی

Шҳидгштаҳу номаш ҳануз бар минбар

شهیدگشته و نامش هنوز بر منبر

Худоӣ дар ҳамаи ҳолеи муназзаҳи сет аз халқ

خدای در همه حالی منزه ست از خلق

Вале з ғоят лутфаст халқро раҳбар

ولی ز غایت لطفست خلق را رهبر

Барои мостгар имон вкФр бахшад суд

برای ماست‌گر ایمان وکفر بخشد سود

Худоиро чаҳ ки мо муъминем ё кофар

خدای را چه‌ که ما مومنیم یا کافر

Агар биҳишту сқр фарқ дорад аз паии мост

اگر بهشت و سقر فرق دارد از پی ماست

Худоиро чаҳ тафовут кунад биҳишту сқр

خدای را چه تفاوت ‌کند بهشت و سقر

Ситораи тобад ва пешаш якеаст поку палид

ستاره تابد و پیشش یکیست پاک و پلید

Саҳоби борад ва наздаш якеаст хору шаҷар

سحاب بارد و نزدش یکیست خار و شجر

Агар муроди ту яздон буд мурод махоҳ

اگر مراد تو یزدان بود مراد مخواه

Ризои дӯсти талаби вази ризоӣ худ бигузар

رضای دوست طلب وز رضای خود بگذر

зи ман амирои як нуктаи дигари бниўш

ز من امیرا یک نکتهٔ دیگر بنیوش

Абаси мҷўии кат аз даст рафт як гавҳар

عبث مجوی ‌کت از دست رفت یک گوهر

Ту моли хеши сипорӣ ба ҳаркии чокари тест

تو مال خویش سپاری به هرکه چاکر تست

Бад-ӣни баҳона ки гӯйии амин буд чокар

بدین بهانه‌که‌گویی امین بود چاکر

Чунон худоӣ ки худ чокари офарини доняш

چنان خدای ‌که خود چاکر آفرین دانیش

Ба ҳифзи моли ту аз чокарӣ буд камтар

به حفظ مال تو از چاکری بود کمتر

Ту бишинав андакии имрӯзи панди Қоонӣ

تو بشنو اندکی امروز پند قاآنی

Ки карт ояд фардо ба арсаи маҳшар

که‌ کارت آید فردا به عرصهٔ محشر