Чу ҳасан тарбият гардад қарин бо покии гавҳар

چو حسن تربیت ‌گردد قرین با پاکی ‌گوهر

зи ршҳии оби хезад дар зи муштӣ хок зояд зар

ز رشحی آب خیزد در ز مشتی خاک زاید زر

Сиришти хоки кон бо оби Нитсаон гарчи пок ояд

سرشت خاک کان با آب نیسان‌گرچه پاک آید

Вале аз файз хуршедаст кон зар гардад ин гавҳар

ولی از فیض خورشیدست کان زر گردد این گوهر

Басии заҳмати баради деҳқон ки дар зерзамини тухмӣ

بسی زحمت برد دهقان‌که در زیرزمین تخمی

Пазиради бех ва ёбад шохи вгирди баргу орад бар

پذیرد بیخ و یابد شاخ وگیرد برگ و آرد بر

Агар Фўлодкониро набӯдӣ тарбияти лозим

اگر فولادکانی را نبودی تربیت لازم

зи конҳо сохтаи зодии синону новаку ханҷар

ز کانها ساخته زادی سنان و ناوک و خنجر

Ба умрии бандагонро тарбият аз хоҷагон бояд

به عمری بندگان را تربیت از خواجگان باید

Ки шогирдӣ шавад устод ва гардад кеҳтарии меҳр

که شاگردی شود استاد و گردد کهتری مهر

Саворӣ чун алӣ бояд ки то як қабзаи оҳан ро

سواری چون علی باید که تا یک قبضه آهن را

Намояди зулфиқории аждаҳои аўбору зиғм дар

نماید ذوالفقاری اژدها اوبار و ضیغم در

Шуайбӣ бояду садиқ беайбӣ ки чун Мӯсо

شعیبی باید و صدیق بی‌عیبی‌که چون موسی

Шавад баъд аз шбониҳо кулем аллоҳу пайғамбар

شود بعد از شبانیها کلیم‌الله و پیغمبر

Расӯлӣ бояду нафаси мусулмонӣ ки чун салмон

رسولی باید و نفس مسلمانی که چون سلمان

Равад андари мдоини сят ӯ ҳамдӯш бо сарсар

رود اندر مداین صیت او همدوش با صرصر

Чунон чун ҳоҷии оқосӣ бибояд хоҷа ӣӣ доно

چنان چون حاجی آقاسی بباید خواجه‌یی دانا

Ки сарбозии киинро бо маин гардун кунад ҳамсар

که سربازی کهین را با مهین گردون کند همسر

Балӣ дар роҳи тоъат чун ҳусайни хони ҳарки сар бозад

بلی در راه طاعت چون حسین‌خان هرکه سر بازد

Ситора боядаш ходими замона боядаш чокар

ستاره بایدش خادم زمانه بایدش چاکر

зи сарбозии сарафрозӣ ба ҳаддӣ ёфт дар хизмат

ز سربازی سرافرازی به حدی یافت در خدمت

Ки пар аблақаш сояд бар авҷи гунбади ахзар

که پرّ ابلقش ساید بر اوج گنبد اخضر

Чу дар табриз шуд лабрез аз хӯни ҷигари чашмаш

چو در تبریز شد لبریز از خون جگر چشمش

зи ҳурмони ҳузури шаҳи чунон каз сурх май соғар

ز حرمان حضور شه چنان کز سرخ می ساغر

Ба рай омад зи Озарбойҷони вази ёрии яздон

به ری آمد ز آذربایجان وز یاری یزدان

эй ҳиммат хоҷа фикандаш соя бар пайкар

همای همت خواجه فکندش سایه بر پیکر

Сафири рӯм ва аФрнҷш намӯд ва шуд ба рӯм аз рай

سفیر روم و افرنجش نمود و شد به روم از ری

Бидон шавкат ки аз Юнон ба Эрон омад Искандар

بدان شوکت که از یونان به ایران آمد اسکندر

Ҳунарҳо кард ва хизматҳо намӯд ва рафт ва бозомад

هنرها کرد و خدمتها نمود و رفت و بازآمد

Дилаш аз меҳри шаҳи фарбеҳи таниш аз ранҷи раҳи лоғар

دلش از مهر شه فربه تنش از رنج ره لاغر

Малики маншур яздаш доду солӣ чанд буд онҷо

ملک منشور یزدش داد و سالی چند بود آنجا

Ки шуд дар Форси ғавғое ва хонд ӯро ба раии довар

که شد در فارس غوغایی و خواند او را به ری داور

Ба фари шоҳу Авн хоҷа шуд солори малики ҷам

به فر شاه و عون خواجه شد سالار ملک جم

Ба язд афзӯда шуд Широз ва танҳо шуд бидон кишвар

به یزد افزوده شد شیراز و تنها شد بدان‌ کشور

Ба моҳии фитнаи солии нишонду коху бустон ро

به ماهی فتنهٔ سالی نشاند و کاخ و بستان را

Аммор т карду кишти афзуд ва наҳр овараду ҷӯйу ҷир

عمار‌ت‌ کرد و کشت افزود و نهر آورد و جوی و جر

Пас аз солии ду кандар марзи ховари зодаи осиф

پس از سالی دو کاندر مرز خاور زادهٔ آصف

Чу аҳрӣмани хаёл худсарӣ афтодаш андари сар

چو اهریمن خیال خودسری افتادش اندر سر

Ба ҳукми хоҷаи зии ховар равон шуд лашкарӣ аз рай

به حکم خواجه زی خاور روان شد لشکری از ری

Чу сунъи сармадӣ беҳад чу илми Аҳмадӣ бе мар

چو صنع سرمدی بی‌حد چو علم احمدی بی‌مر

Сипоҳии мушташони куполу сарашони худу тани ҷавшан

سپاهی مشتشان کوپال و سرشان خود و تن جوشن

Нигаҳашони тиру мижгонашони синони абрӯи прндоўр

نگهشان تیر و مژگانشان سنان ابرو پرندآور

Ба ҷои тани наҳуфтаи як чамани шамшод дар ҷавшан

به جای تن نهفته یک چمن شمشاد در جوشن

Ба ҷои сари ниҳодаи як аҳади фӯлод дар мғФр

به جای سر نهاده یک احد فولاد در مغفر

Ба ҳамроҳи сипаҳи сӣ тӯби раъди ово ки дар ҳиҷо

به همراه سپه سی توپ رعد آوا که در هیجا

БтўФд аз даҳон ҳар яке чандини ҳазор аждар

بتوفد از دهان هر یکی چندین هزار اژدر

Гулӯашони хобгоҳи маргу дилашони нойиби дӯзах

گلوشان خوابگاه مرگ و دلشان نایب دوزخ

Даҳонишон раҳгузори барқу ғўшони нойиби тундар

دهانشان رهگذار برق و غوشان نایب تندر

Сипоҳи шаҳ чу дар бастом шуд бо хасми рўёрў

سپاه شه چو در بسطام شد با خصم رویارو

Ғариви тӯби раъди ошӯб бар гардун шуд аз ағбр

غریو توپ رعد آشوب بر گردون شد از اغبر

Аҷали шдгозу тани оҳани ҳаводиси дами замини кӯра

اجل شدگاز و تن آهن حوادث دم زمین‌کوره

Тбрзини путку сари санадону марди устоди оҳангар

تبرزین پتک و سر سندان و مرد استاد آهنگر

Азин сӯи ҷяши шаҳи нобастаи саф чун мижаи ҷонон

ازین سو جیش شه نابسته صف چون مژهٔ جانان

Аз он сӯи ҷяши хасм ошуфта шуд чун турраи дилбар

از آن سو جیش خصم آشفته شد چون طرهٔ دلبر

Ғараз зон пеш кин ошӯби хезади мейри малики ҷам

غرض زان پیش کاین آشوب خیزد میر ملک جم

Ба рай рафт ва намӯд эсори ҷяши шоҳи дайн парвар

به ری رفت و نمود ایثار جیش شاه دین‌پرور

Чу пӯёни боди сад асб ва чу гардун тоз сад бахтӣ

چو پویان باد صد اسب و چو گردون تاز صد بختی

Чавгони баси сраҳи сим ва чунон чун ки ду сад астар

چوگان بس صرهٔ‌ سیم و چنان چون که دو صد استر

Ба Авни хоҷа ҳар рӯзаш фузун шуд шавкату иззат

به عون خواجه هر روزش فزون شد شوکت و عزت

Чу моҳ нӯкаш афзоед фурӯғ аз хусрави ховар

چو ماه نوکش افزاید فروغ از خسرو خاور

Низом аддавла кардаш ном ва шоҳаш дод шамшерӣ

نظام‌الدوله کردش نام و شاهش داد شمشیری

Ки бинӣ бар нёмши ончии дрконҳои бўдгўҳр

که بینی بر نیامش آنچه درکانها بودگوهر

Ҳамоил чун намӯд он теғро гуфтӣ муъаллақ шуд

حمایل چون نمود آن تیغ را گفتی معلق شد

зи хати устуво моҳ навай омўдаҳ аз ахтар

ز خط استوا ماه نوی آموده از اختر

Ҳам аз алмос бахшедаш нишоне каз фурӯғ ӯ

هم از الماس بخشیدش نشانی‌ کز فروغ او

Шаб торик бинмоед хати борӣк дар дафтар

شب تاریک بنماید خط باریک در دفتر

Мари он фаррухи нишон чун бар тан овезад бидон монад

مر آن فرخ‌نشان چون بر تن آویزد بدان ماند

Ки аз болои шамшодии дамади як бӯстони ъбҳр

که از بالای شمشادی دمد یک بوستان عبهر

Яке хзрои ҳамоил низ додаш каз пас шоҳон

یکی خضرا حمایل نیز دادش کز پس شاهان

Сипаҳдорону нўиинони аъзамро буд дархур

سپهداران و نویینان اعظم را بود درخور

Ҳам ӯро хоҷаи такримот беҳдкрд ва бахшедаш

هم او را خواجه تکریمات بی‌حدکرد و بخشیدش

Ҳумоюни ҷбаҳ ӣӣ то ҷина ҷон созад аз ҳар шар

همایون جبه‌یی تا جنهٔ جان سازد از هر شر

Либосии тору пудаш аз шуъоъи меҳру нури ма

لباسی تار و پودش از شعاع مهر و نور مه

Ки равшани шамсҳояши шамси гардунро сазад афсар

که روشن شمسهایش شمس گردون را سزد افسر

Ду шамса бар вай аз алмосу марвориди овезон

دو شمسه بر وی از الماس و مروارید آویزان

Яке чун шамс бар эмини яке чун бадар бар аиср

یکی چون شمس بر ایمن یکی چون بدر بر ایسر

Қлмдонии мурассаъ низ бахшедаш ки пиндорӣ

قلمدانی مرصع نیز بخشیدش‌ که پنداری

Саропои соиди ҳур аз лолӣ гашта пари зевар

سراپا ساعد حور از لآلی گشته پر زیور

Ҳам ӯро дод рахшони хотами лаълии бад-ӣни маънӣ

هم او را داد رخشان خاتم لعلی بدین معنی

Ки чун ин лаъли бодати чеҳраи сурх аз раҳмати довар

که چون این‌ لعل بادت چهره سرخ از رحمت داور

Ҳамоно ҳафта ӣӣ нагузашт каши боз аз сари раҳмат

همانا هفته‌یی نگذشت‌ کش باز از سر رحمت

Қабоӣ хештан бахшед гиҳонбони кайвони фар

قبای خویشتن بخشید گیهانبان‌ کیوان‌فر

Магӯ ҷомаи либосии зи офариниши вусъаташи афзӯн

مگو جامه لباسی ز آفرینش وسعتش افزون

Саодатҳо дарави мдғми шарофатҳо дарави мзмр

سعادتها درو مدغم شرافتها درو مضمر

Ба сарҳангон лашкар дод фармони хоҷаи аъзам

به سرهنگان لشکر داد فرمان خواجهٔ اعظم

Ки гирд оянд бо аФўоҷи султоняш дар маҳзар

که گرد آیند با افواج سلطانیش در محضر

Гулоб ва шукр омезанду нақлу шаҳду ширинӣ

گلاب و شکر آمیزند و نقل و شهد و شیرینی

Даф ва шипўр бинавозанд ва раваду шндФу мзҳр

دف و شیپور بنوازند و رود و شندف و مزهر

Мар ӯро таҳният гӯйанд бар ташрифи шоҳаншаҳ

مر او را تهنیت‌گویند بر تشریف شاهنشه

Дили бадхоҳ ӯ сӯ занад ҷои авд дар миҷмар

دل بدخواه او سو زند جای‌عود در مجمر

Қабоеро ки торӣ зу агар дар даст ҳур уфтад

قبایی را که تاری زو اگر در دست حور افتد

Паии тъўизи рӯҳ ӯро наад бар гӯшаи мъҷр

پی تعویذ روح او را نهد بر گوشهٔ معجر

Паии ҳурмат ба сар биниҳод ва шабаҳат хост халқӣ ро

پی حرمت به سر بنهاد و شبهت خاست خلقی را

Ки шоҳаншоҳи гиҳонши қабои бахшида ё афсар

که شاهنشاه گیهانش قبا بخشیده یا افسر

Чу зеб тан шудаш он ҷома гардун гуфт дар гӯшаш

چو زیب تن ‌‌شدش آن ‌جامه گردون گفت در گوشش

Ҳумоюни пайкарии каши як ҷаҳон ҷон гирад андар бар

همایون‌پیکری‌کش یک جهان جان‌گیرد اندر بر

Ало то машк аз чин оваранду гавҳар аз Аммон

الا تا مشک از چین آورند و گوهر از عمان

Ало то шукр аз ҳинд оваранду дибаҳ аз шаштар

الا تا شکر از هند آورند و دیبه از ششتر

зи халқи шоҳи мишкӣни боди мағзи малик чун нофа

ز خُلق شاه مشکین باد مغز ملک چون نافه

зи нутқи хоҷаи ширини боди коми бахт чун шукр

ز نطق خواجه شیرین باد کام بخت چون شکر