Хез эй ғулом зин кун икрон ро

خیز ای غلام زین‌کن یکران را

Он гарми сайри соъиқаи ҷавлон ро

آن‌گرم سیر صاعقه جولان را

Он тавсанӣ ки биспурад азгрмӣ

آن توسنی‌که بسپرد ازگرمی

Яксон чу барқи кӯҳу биёбон ро

یکسان چو برق‌کوه و بیابان را

Он гарми ҷунбишӣ ки ба тӯфонад

آن‌گرم جنبشی‌که به توفاند

Аз боди ҳамлаи тӯдаи сҳлон ро

از باد حمله تودهٔ ثهلان را

Хоро ба наъли хораи шикани кӯбад

خارا به نعل خاره شکن‌کوبد

Зонсон ки путки кӯбади санадон ро

زانسان‌که پتک‌کوبد سندان را

Чун зин наҳй ба кӯҳа ӯ бинӣ

چون زین نهی به‌کوههٔ او بینی

Бар пушти боди тахти сулаймон ро

بر پشت باد تخت سلیمان را

Зиндон шудаст бар ман ва ту Широз

زندان شدست بر من و تو شیراز

Бдрўдкрд бояд зиндон ро

بدرودکرد باید زندان را

Гирам ки малик Форс гулистонаст

گیرم‌که ملک فارس‌گلستانست

Айдун хазони расидаи гулистон ро

ایدون خزان رسیده‌گلستان را

Ғайр аз санои мътмдолдўлаҳ

غیر از ثنای معتمدالدوله

Аз ҳар санои фурӯи шӯи девон ро

از هر ثنا فرو شو دیوان را

Бигзор мадҳ ӯ ба китоби андар

بگذار مدح او به‌کتاب اندر

То ҳрзи ҷон буд дили пжмон ро

تا حرز جان بود دل پژمان را

Дигари ммон ба порс ки равнақ нест

دیگر ممان به پارس‌که رونق نیست

Дар соҳаташи фасоҳати сҳбон ро

در ساحتش فصاحت سحبان را

Хоҳии азизи Мисри ҷаҳони гаштан

خواهی عزیز مصر جهان‌گشتن

Бдрўдгў чу Юсуфи канъон ро

بدرودگو چو یوسف‌کنعان را

Ҷое ки пшки вмшк ба як нархаст

جایی‌که پشک ومشک به‌یک نرخست

Ъторгўи бибандади дукон ро

عطارگو ببندد دکان را

Музди сухан тарош шавад расво

مزد سخن‌تراش شود رسوا

Чун ман дирами зи хашми гиребон ро

چون من درم ز خشم‌گریبان را

Оре чу субҳи крдгрибони чок

آری چو صبح‌کردگریبان چاک

Таррори шаб видоъ кунад ҷон ро

طرار شب وداع‌کند جان را

Худ нест моли дор агар дуздӣ

خود نیست مال‌دار اگر دزدی

Аз мол ғайр пуркунад анбон ро

از مال غیر پرکند انبان را

Бо ман чаро ситеза кунад он ков

با من چرا ستیزه‌کند آن‌کاو

Аз ваҳй менадонад ҳазён ро

از وحی می نداند هذیان را

Гардад чаҳ аз таровати райҳон кам

گردد چه از طراوت ریحان‌کم

Гар хнФсои набавӣади райҳон ро

گر خنفسا نبوید ریحان را

ё сомрӣ ки гови сухангӯи сохт

یا سامری‌که‌گاو سخنگو ساخت

Аз вай чаҳ нанги Мӯсои умрон ро

از وی چه ننگ موسی عمران را

ё анкабут агар ба магаси хўшдл

یا عنکبوت اگر به مگس خوشدل

Аз вай чаҳ нақси сабъаи алвон ро

از وی چه نقص سبعهٔ الوان را

Гирам ки роиҷ омад хрмҳраҳ

گیرم‌که رایج آمد خرمهره

Қимати накости гавҳари ғалатон ро

قیمت نکاست‌گوهر غلطان را

Гирам ки бўмсилмаҳи мусҳафи сохт

گیرم‌که بومسیلمه مصحف ساخت

Аз вай чаҳ нанги мусҳафи субҳон ро

از وی چه ننگ مصحف سبحان را

Гар пои имтиҳон ба миён ояд

گر پای امتحان به میان آید

Донокҷо хӯрд ғами нодон ро

داناکجا خورد غم نادان را

Ман путку ҳаркии путк ҳаме хоед

من پتک و هرکه پتک همی خاید

Гӯ худ бидиҳ ҷинояти дандон ро

گو خود بده جنایت دندان را

Ман Нӯҳи вақту ҳаркии марои мункир

من نوح وقت و هرکه مرا منکر

Гӯи шӯпазира офати тӯфон ро

گو شو پذیره آفت طوفان را

Ман исои замону бнҳросм

من عیسی زمان و بنهراسم

Аз файзи рӯҳи ғдри яҳудон ро

از فیض روح غدر یهودان را

Ман даъвии суханро бурҳонам

من دعوی سخن را برهانم

Бурҳон гзФаҳ донад бурҳон ро

برهان‌گزفه داند برهان را

Аммони чўгўҳр суханам бинад

عمّان چوگوهر سخنم بیند

Аммон кунад зи ғайрати домон ро

عمان‌کند ز غیرت دامان را

Таъни ҳасудро нишморам ҳеҷ

طعن حسود را نشمارم هیچ

Зон сон ки кӯҳи қатраи борон ро

زان سان‌که‌کوه قطرهٔ باران را

Гирам ки ҳосиди афъӣ ғжмон аст

گیرم‌که حاسد افعی غژمان است

Ман змрдстми афъии ғжмон ро

من زمردستم افعی غژمان را

Вари хасмро мҳобт събон аст

ور خصم را مهابت ثعبان است

Ман тираи абрами офати събон ро

من تیره ابرم آفت ثعبان را

Вари бдкнш ба сахтӣ савҳон аст

ور بدکنش به سختی سوهان است

ТФсидаҳ кӯраам ман савҳон ро

تفسیده‌کوره‌ام من سوهان را

Боради ъно ба пайкарам ар пайкон

بارد عنا به پیکرم ار پیکان

Рӯйин танам нанолам пайкон ро

رویین تنم ننالم پیکان را

Он неруе ки бозуии фазлами рост

آن نیرویی‌که بازوی فضلم راست

Ҳаргизи набӯдаи соми Наримон ро

هرگز نبوده سام نریمان را

Ваон давлатӣ ки дода марои яздон

وان دولتی‌که داده مرا یزدان

Ҳаргиз надода ҳеҷ ҷҳонбон ро

هرگز نداده هیچ جهانبان را

Бо худ маро ба хашм меар эй чарх

با خود مرا به خشم میار ای چرخ

Гардани мхори зиғми ғазабон ро

گردن مخار ضیغم غضبان را

Каз хашми чашм ман шавад хира

کز خشم چشم من شود خیره

Аз муштарии ндондкиўон ро

از مشتری نداندکیوان را

Урёнем мубин ки кунам чун субҳ

عریانیم مبین‌که‌کنم چون صبح

Аз нури ҷомаи пайкари урён ро

از نور جامه پیکر عریان را

Бар хон фазли рои ҳунари балъам

بر خوان فضل رای هنر بلعم

Як луқма май шуморади луқмон ро

یک لقمه می‌شمارد لقمان را

Ман нахлу нешу нӯш баҳам дорам

من نخل و نیش و نوش بهم دارم

Миннати ягонаи эзади манон ро

منت یگانه ایزد منان را

Аз нӯш май навозами доно ро

از نوش می‌نوازم دانا را

Вази неш май гудозами нодон ро

وز نیش می‌گدازم نادان را

Он ъҳдкўкаҳ буд зи ман тамкин

آن عهدکوکه بود ز من تمکین

Аҳрори язду соваи вкрмон ро

احرار یزد و ساوه وکرمان را

Он ъсркўкаҳи чарх ҳаросон дошт

آن عصرکوکه چرخ هراسان داشت

Аз фари ман маони хуросон ро

از فر من مهان خراسان را

Моно намӯд аз пас мелодам

مانا نمود از پس میلادم

Яздони ақими модргиҳон ро

یزدان عقیم مادرگیهان را

Чун ман пас аз висол наёбӣ кас

چون من پس از وصال نیابی‌کس

Садбор агар биковӣ Эрон ро

صدبار اگر بکاوی ایران را

Бо мо варо қиёс макун аирок

با ما ورا قیاس مکن ایراک

Бо ҷӯй нест нисбати Аммон ро

با جوی نیست نسبت عمّان را

Дар баҳри Фкртши занӣ ар ғӯта

در بحر فکرتش زنی ار غوطه

То ҳашар менаёбӣ поён ро

تا حشر می‌نیابی پایان را

Ҳрбо чу нест хасм чаҳ ме донад

حربا چو نیست خصم چه می‌داند

Фару баҳоии меҳри фурӯзон ро

فر و بهای مهر فروزان را

Зон ҷавҳарӣ ки хӯн ҷигар хӯрдаст

زان جوهری‌که خون جگر خوردست

Қимат бипурс лаъли Бадахшон ро

قیمت بپرس لعل بدخشان را

Варна ҷигари фуруш чаҳ ме донад

ورنه جگر فروش چه می‌داند

Қадару баҳоии лаъли дурахшон ро

قدر و بهای لعل درخشان را

Ҳарчанд лаъли ранг ҷигар дорад

هرچند لعل رنگ جگر دارد

Зини сад ҳазор фарқ буд он ро

زین صد هزار فرق بود آن را

Чӯбанд ҳар ду авди вҳтби лекин

چوبند هر دو عود وحطب لیکن

Лухтӣ ҳукм кун оташати сӯзон ро

لختی حکم‌کن آتشت سوزان را

Мурғанд ҳар ду лек басӣ фарқаст

مرغند هر دو لیک بسی فرقست

Аз зоғи андалеб наво хон ро

از زاغ عندلیب نوا خوان را

Қатарону анбар арча ба як ранганд

قطران و عنبر ارچه به یک رنگند

Набӯд шамеми анбари Қатарон ро

نبود شمیم عنبر قطران را

Ҳам юзу саг агар чаҳ з як ҷинсанд

هم یوز و سگ اگر چه ز یک جنسند

Саги ншкрди ғизоли гурозон ро

سگ نشکرد غزال‌‌گرازان را

Он лоиқи шикор мулӯк омад

آن لایق شکار ملوک آمد

Вена дархураст гилаи чӯпон ро

وین درخور است‌گلهٔ چوپان را

Наҷҷор агар з чӯб кунад шамшер

نجار اگر ز چوب‌کند شمشیر

Шамшер ӯ набард хуфтон ро

شمشیر او نبرد خفتان را

Минқор тӯтӣаст чу ақабони каҷ

منقار طوطی است چو عقبان‌کج

Вонро на он шиква ки ақабон ро

وانرا نه آن شکوه که‌عقبان را

Набӯд ҳилол агар ба сифат бошад

نبود هلال اگر به صفت باشد

Шакли ҳилоли досаи деҳқон ро

شکل هلال داسهٔ دهقان را

Ҳардуи савор лек басии тавфир

هردو سوار لیک بسی توفیر

Аз неи савори Форси икрон ро

از نی سوار فارس یکران را

Ҳрдўклом лек басӣ фарқаст

هردوکلام لیک بسی فرقست

Аз сабъаи муъаллақаи фарқон ро

از سبعهٔ معلقه فرقان را

Ашъор ҷоҳлиаҳ бисӯзоне

اشعار جاهلیه بسوزانی

Чун бенгарӣ фасоҳати қуръон ро

چون بنگری فصاحت قرآن را

Гирдонаи анор ба раҳи бинӣ

گردانهٔ انار به ره بینی

Дил дар тамаъ Маяфкан марҷон ро

دل در طمع میفکن مرجان را

Вари бенгарӣ ғурури сароб аз давр

ور بنگری غرور سراب از دور

Кам гӯии таҳнияти лаби аташон ро

کم‌گوی تهنیت لب عطشان را

Лухтӣ чу зоҷи суда ба чанги оре

لختی چو زاج سوده به چنگ آری

МФкни зи чашми кӯҳли сафоҳон ро

مفکن ز چشم‌کحل صفاهان را

Дар сад ҳазор наргис Шаҳло нест

در صد هزار نرگس شهلا نیست

Он фитна ӣӣ ки наргиси фаттон ро

آن فتنه‌یی‌که نرگس فتان را

Дар сад ҳазор сунбул бўё нест

در صد هزار سنبل بویا نیست

Он ҳолатӣ ки зулфи парешон ро

آن حالتی‌که زلف پریشان را

Дар сад ҳазор срўглстон нест

در صد هزار سروگلستان نیست

Он ҷилва ӣӣ ки қомати ҷонон ро

آن جلوه‌یی‌که قامت جانان را

Донад сухан ки қадар схндон чист

داند سخن‌که قدر سخندان چیست

Гӯй огаҳаст латмаи чавгон ро

گوی آگهست لطمهٔ چوگان را

Оўх ки май бкости ҳунари ҷонам

آوخ‌که می‌بکاست هنر جانم

Чун ма ки май бкоҳдктон ро

چون مه‌که می‌بکاهدکتان را

эй чархи грдгрд сипас мозор

ای چرخ‌گردگرد سپس مازار

Ин мустаманди хастаи ҳайрон ро

این مستمند خستهٔ حیران را

эй хираи оҳримни мардуми хор

ای خیره آهریمن مردم خوار

Бар одамии мшўрони ғелон ро

بر آدمی مشوران غیلان را

Ман дар ҷаҳони тростмии меҳмон

من در جهان تراستمی مهمان

Зинсони азизи дории меҳмон ро

زینسان عزیز داری مهمان را

Бҳрос аз инки бар ту бшўронм

بهراس از اینکه بر تو بشورانم

Рукни рукин давлати султон ро

رکن رکین دولت سلطان را

Дорои даҳри мътмдолдўлаҳ

دارای دهر معتمدالدوله

Каз ӯст фахри олами имкон ро

کز اوست فخر عالم امکان را

Бо рой соибаш набӯд муҳтоҷ

با رای صائبش نبود محتاج

Иқтоъи Форси ҳеҷ нигаҳбон ро

اقطاع فارس هیچ نگهبان را

Бо дасту теғ ӯ надаҳум нисбат

با دست و تیغ او ندهم نسبت

Барқу саҳоби озар ва Нитсаон ро

برق و سحاب آذر و نیسان را

Бар барқ чун бабандам тӯҳмат ро

بر برق چون ببندم تهمت را

Бар абркии писандами бӯҳтон ро

بر ابرکی پسندم بهتان را

эй ҳукмрони Форс ки Қоонӣ

ای حکمران فارس‌که قاآنی

Дидаст дар ту ҳиммати қоон ро

دیدست در تو همت قاآن را

Ҳошокаҳ гар бароняш аз даргоҳ

حاشاکه‌گر برانیش از درگاه

Ронад ба лаби ҳикояти куфрон ро

راند به لب حکایت‌کفران را

ӯ дидааст аз ту ҳазор эҳсон

او دیده است از تو هزار احسان

То ҳашари шкргўиди эҳсон ро

تا حشر شکرگوید احسان را

Лекин чу ғунчаи тнгдлст ар чаҳ

لیکن چو غنچه تنگدلست ار چه

Чун ғунча сокинаст гулистон ро

چون غنچه ساکن است‌گلستان را

Гӯи порси бӯстон на магари булбул

گو پارس بوستان نه مگر بلبل

На ма видоъ гуяд бустон ро

نه مه وداع‌گوید بستان را

Яздони бўдгўоаҳ ки нагузинад

یزدان بودگواه که نگزیند

Бар даргаи ту даргаи хоқон ро

بر درگه تو درگه خاقان را

Бар ҳеҷ чашма дил наниҳад он ков

بر هیچ چشمه دل ننهد آن‌کاو

Чун Хизри дидаи чашмаи ҳайвон ро

چون خضر دیده چشمهٔ حیوان را

Хоҳад паии мдиҳи ту бгзинд

خواهد پی مدیح تو بگزیند

Як чанд низ хиттаи тҳрон ро

یک چند نیز خطهٔ طهران را

Гавҳар ба кони хеш буд арзон

گوهر به‌کان خویش بود ارزان

Вонгаҳи гарон ки бршкндкон ро

وانگه‌گران‌که برشکندکان را

Гардад ба чашми давр ва ба ҷони наздик

گردد به چشم دور و به جان نزدیک

Фарқӣ на қурбу баъди ҷонон ро

فرقی نه قرب و بعد جانان را

Қурби аёни ҳазор зиён дорад

قرب عیان هزار زیان دارد

Бар хеш чун писандади хусрон ро

بر خویش چون پسندد خسران را

Наздикӣаст иллати маҳрӯмӣ

نزدیکی است علت محرومی

Зон чашм ман набинад мижгон ро

زان چشم من نبیند مژگان را

Қурби аёни сабаб ки ма аз хуршед

قرب عیان سبب‌که مه از خورشید

Ҳар ма пазира гардад нуқсон ро

هر مه پذیره‌گردد نقصان را

Қурб ниҳон хушаст ки ҳар рӯзӣ

قرب نهان خوشست‌که هر روزی

Созад аёни анояти пинҳон ро

سازد عیان عنایت پنهان را

Қурби ниҳони нгркаҳ ба хеш аз хеш

قرب نهان نگرکه به خویش از خویش

Наздиктар шумории яздон ро

نزدیکتر شماری یزدان را

Оре чу хасми қурб аён бинад

آری چو خصم قرب عیان بیند

Созад василаи ҳилау дастон ро

سازد وسیله حیله و دستان را

Табъи туро малул кунад аз ман

طبع ترا ملول‌کند از من

То худ маҷол бинад ҳазён ро

تا خود مجال بیند هذیان را

Бе ҳикматии магари нбўдкоизд

بی‌حکمتی مگر نبودکایزد

Бар одамӣ гумошта шайтон ро

بر آدمی‌گماشته شیطان را

Кони деви хира гар набадӣ одам

کان دیو خیره‌گر نبدی آدم

Олӯда менагаштӣ исён ро

آلوده می نگشتی عصیان را

Бо онкигар биҳиштат барин бошад

با آنکه‌گر بهشتت برین باشد

Натавон кашид миннати ризвон ро

نتوان‌کشید منت رضوان را

Ҳар рӯзи банда аз паии дидорат

هر روز بنده از پی دیدارت

Роҳати шимурдаи заҳмати дарбон ро

راحت شمرده زحمت دربان را

Бар ҷои хӯни зи меҳру вафои ту

بر جای خون ز مهر و وفای تو

Омўдаҳи ҳамчуи дили раги шарён ро

آموده همچو دل رگ شریان را

ӯ рогмони бдонкаҳ ту нагузинӣ

او راگمان بدانکه تو نگزینی

Ҳаргиз бар ӯ амослу ақрон ро

هرگز بر او اماثل و اقران را

Гирам ки ёфтӣ гавҳарии арзон

گیرم که یافتی گوهری ارزان

Натавон шикасти гавҳари арзон ро

نتوان شکست‌گوهر ارزان را

Ҳркоў ба амди здгўҳрӣ бар санг

هرکاو به عمد زدگوهری بر سنگ

Омода буд бояд товон ро

آماده بود باید تاوان را

На ҳаркии мадҳи гӯии тўгФторш

نه هرکه مدح‌گوی توگفتارش

Чун гуфт ман зи дили баради аҳзон ро

چون‌گفت من ز دل برد احزان را

На ҳарки гуфт мадҳи расӯлу ол

نه هرکه‌گفت مدح رسول و آل

Зўдқ расад Фрздқу ҳисон ро

زودق رسد فرزدق و حسان را

На ҳарки ёфт суҳбати пайғамбар

نه هرکه یافت صحبت پیغمبر

Бошад қарини Абӯзару салмон ро

باشد قرین ابوذر و سلمان را

Охири зи баҳри жарф чаҳ гаштӣ кам

آخر ز بحر ژرف چه‌گشتی‌کم

Сероб агар намӯдӣ аташон ро

سیراب اگر نمودی عطشان را

Аз нури офтоб чаҳ май коҳад

از نور آفتاب چه می‌کاهد

Грксўтӣ бубахшад урён ро

گرکسوتی ببخشد عریان را

Қоонёи зи наъти набӣ дар дил

قاآنیا ز نعت نبی در دل

Нак бар фурӯз машъали имон ро

نک بر فروز مشعل ایمان را

Шоҳаншаҳӣ ки хашму ризоӣ ӯ

شاهنشهی‌که خشم و رضای او

Мқҳўркрдаҳи ҷинату нирон ро

مقهورکرده جنت و نیران را

Зоиинаҳи чашми ҳақи нигариши дида

زایینه چشم حق نگرش دیده

Дар ҷисми худ ҳақиқати инсон ро

در جسم خود حقیقت انسان را

Бечеҳр ӯ нанӯшам кавсар ро

بی‌چهر او ننوشم‌کوثر را

Бемеҳр ӯ напушами ғуфрон ро

بی‌مهر او نپوشم غفران را

Бо афв ӯ амирами ҷинат ро

با عفو او امیرم جنت را

Бо фазл ӯ Самӣруми ғулмон ро

با فضل او سمیرم غلمان را

То дар ҷаҳон буд ба рзонти ном

تا در جهان بود به رزانت نام

Кохи Содири вгнбди ҳирмон ро

کاخ سدیر وگنبد هرمان را

Бодо ба шоҳроҳи бақои мавсӯм

بادا به شاهراه بقا موسوم

Ёраши вусӯлу хасмаши ҳурмон ро

یارش وصول و خصمش حرمان را

Ёраш ҳамеша ёри саодат ро

یارش‌ همیشه یار سعادت را

Хасмаш ҳамеша хасми гиребон ро

خصمش همیشه خصم‌گریبان را