эй Рахши раҳи наварди ман эй мурғи тизбол

ای رخش ره‌نورد من ای مرغ تیزبال

Каз дудмони барқӣ ва аз тухмаи хаёл

کز دودمان برقی و از تخمهٔ خیال

Дар табъи сайри тести сбкбории насим

در طبع سیر تست سبکباری نسیم

Дар ҷайби наъли тести насаби номаи шимол

در جیب نعل تست نسب‌نامهٔ شمال

Гуҳи мағз ки бадарӣ бе ҷаҳди газу чанг

گه مغز که بدرّی بی‌جهد گاز و چنگ

Гуҳ дар ҳаво биппарӣ бе саъии пару бол

گه در هوا بپری بی‌سعی پر و بال

Токии ҳавои охури охири буруни хиром

تاکی هوای آخور آخر برون خرام

Тот аз паии раҳил ба кӯҳони нуҳуми рҳол

تات از پی رحیل به کوهان نهم رحال

Башитобу мағзи бод мушавваш кун аз масир

بشتاب و مغز باد مشوّش‌ کن از مسیر

Бхрому лавҳи хок мунаққаш кун аз нъол

بخرام و لوح خاک منقش کن از نعال

Дам бар фарозу мағзи фалакро яке бикӯб

دم بر فراز و مغز فلک را یکی بکوب

Сими барфашону нофи заминро яке бимол

سیم برفشان و ناف زمین را یکی بمال

зи истабли табли азми Фрўкўбу шӯи бурун

ز اصطبل طبل عزم فروکوب و شو برون

То зи оби дидаи гирд фурӯ шавемат зи ёл

تا ز آب دیده‌ گرد فرو شویمت ز یال

эй нойиби барроқи бпимораҳи Ироқ

ای نایب براق بپیماره عراق

Коидўни маро ба Форси иқомат буд маҳол

کایدون مرا به فارس اقامت بود محال

То чанд хӯрд бояд андӯҳи обу нон

تا چند خورد باید اندوه آب و نان

То чанд барад бояд тимор ъаму хол

تا چند برد باید تیمار عمّ و خال

Лои трҷлн ё малики алхилу аъҷлн

لا ترجلنّ یا ملک الخیل و اعجلن

Кам аҷалаи иноли баҳои алмрءи лоинол

کم عجله ینال بها المرء لاینال

Оҳанги шаҳр Қум кун гум кун зи порси пай

آهنگ شهر قم ‌کن ‌گم ‌کن ز پارس پی

Қум қабл ани изиқи лнои алўқту алмҷол

قم قبل ان یضیق لنا الوقت و المجال

Рӯ кун ба ҳазратӣ ки надониста ҷӯад ӯ

رو کن به حضرتی که ندانسته جود او

Дар аз садафи гуҳари зи хзФи гавҳар аз суфол

در از صدف‌ گهر ز خزف‌ گوهر از سفال

Куҳани амони паноҳи замони гавҳари шараф

کهن امان پناه زمان ‌گوهر شرف

Ғиси карам ғиосамам ҷавҳар навол

غیث‌کرم غیاث امم جوهر نوال

Феҳристи офаринишу сармояи вуҷӯд

فهرست آفرینش و سرمایهٔ وجود

Унвони ҳукмронӣу дебочаи ҷалол

عنوان حکمرانی و دیباچهٔ جلال

Бурҳони дайн ва дод Фаридуни шаҳ онкӣ ҳаст

برهان دین و داد فریدون شه آنکه هست

Қстоси фаҳму фикрати миқёси фару фол

قسطاس فهم و فکرت مقیاس فرّ و فال

Бе Авни меҳр ӯ набӯд бахтро асар

بی ‌عون مهر او نبود بخت را اثر

Бе зеби адл ӯ набӯд маликро ҷамол

بی‌زیب عدل او نبود مُلک را جمال

Хок аз наҳифи ханҷар ӯ ёбад иртиош

خاک از نهیب خنجر او یابد ارتعاش

Об аз наҳифи ночх ӯ дорад иштиол

آب از نهیب ناچخ او دارد اشتعال

Бо меҳр ӯ залоли мухиллад буд ршод

با مهر او ضلال مخلّد بود رشاد

Бо қаҳр ӯ ршод мӯед буд залол

با قهر او رشاد موید بود ضلال

Ҷуз аз тариқи ваҳми наёбади касаши назир

جز از طریق وهم نیابد کسش نظیر

Ҷуз бар сиблати фарзи наёбади касаши ҳам?ил

جز بر سبیل فرض نیابد کسش همال

эй кат ба тӯҳфа тоҷ сипорад ҳамеи такин

ای‌ کت به تحفه تاج سپارد همی تکین

эй кат ба ҳадя боҷ фиристад ҳамеи инол

ای‌ کت به هدیه باج فرستد همی ینال

Рӯзӣ диҳад атои ту бе даъвати умед

روزی دهد عطای تو بی ‌دعوت امید

Посух диҳад сахои ту бе сқбти суол

پاسخ دهد سخای تو بی‌سقبت سوال

Маншур рӯйу рои ту дар ҷайби меҳру моҳ

منشور روی و رای تو در جیب مهر و ماه

Тўқиъи амр ва наҳй ту дар дасти моҳу сол

توقیع امر و نهی تو در دست ماه و سال

Амри туро ба тўъ қадар дорад истимоъ

امر ترا به طوع قدر دارد استماع

Ҳукми туро ба табъ қазо дорад амтсол

حکم ترا به طبع قضا دارد امتثال

Дар пеши абр агар з сахоят равад сухан

در پیش ابر اگر ز سخایت رود سخن

Пишониш арақ кунад аз фарти инфеъол

پیشانیش عرق‌کند از فرط انفعال

Вар бар згол тира фитад акси теғи ту

ور بر زگال تیره فتد عکس تیغ تو

Аз туфи он чу дӯзах сӯзон шавад згол

از تف آن چو دوزخ سوزان شود زگال

Онҷо ки шахси тести муҷассам буд ҳунар

آنجا که شخص تست مجسم بود هنر

Онҷокаҳи табъи тест мусаввир шавад камол

آنجاکه طبع تست مصوٌر شود کمال

Расво шавад ҳасуди ту дар ҳркҷо ки ҳаст

رسوا شود حسود تو در هرکجا که هست

Чун дузди шаб ки ногуҳи дргирдши съол

چون دزد شب که ناگه درگیردش سعال

Бо трктози ҷӯад ту нашигифт агар зи бим

با ترکتاز جود تو نشگفت اگر ز بیم

Пинҳон кунад пашизаи худро ба баҳри вол

پنهان‌کند پشیزهٔ خود را به بحر وال

Гиҳони муҳӣти тест ва ба маънии муҳоти ту

گیهان محیط تست و به معنی محاط تو

Бирасон ҷомаи ков ба бадан дорад аштмол

برسان جامه ‌کاو به بدن دارد اشتمال

Чарх аз ғубори хинги ту торик чун ҷҳим

چرخ از غبار خنگ تو تاریک چون جحیم

Кӯҳ аз наҳифи рмҳи ту борӣк чун хилол

کوه از نهیب رمح تو باریک چون خلال

Аз бскаҳи бори фатҳ ва зафар мекашад ба дӯш

از بسکه بار فتح و ظفر می‌کشد به دوش

Теғати хамидаи пушти намояд ба шакли дол

تیغت خمیده پشت نماید به شکل دال

Рӯзи вғо ки аз дами шамшери срФшон

روز وغا که از دم شمشیر سرفشان

Дргоми акдшон мтўқд шавад нъол

درگام اکدشان متوقٌد شود نعال

Азгрзи раҳ чу тӯда Қатарон шавад сипеҳр

ازگرذ ره چو تودهٔ قطران شود سپهر

Аз ранги хӯн чу суда марҷон шавад раммол

از رنگ خون چو سودهٔ مرجان شود رمال

Зонбўаҳи гирди Рахш муҳаддаб шавад вҳод

زانبوه‌گرد رخش محدب شود وهاد

Зосиби наъли асб муқаъар шавад тлол

زاسیب نعل اسب مقعر شود تلال

Чанголи шер шарза надонад кас аз сиўФ

چنگال شیر شرزه نداند کس از سیوف

Дандон моргрзаҳ надонад кас аз набол

دندان مارگرزه نداند کس از نبال

Аз наъли асбҳо мутаҳаррик шавад замин

از نعل اسبها متحرک شود زمین

Бар чӯби низҳо мтўқд шавад нсол

بر چوب نیزها متوقد شود نصال

Ҳргаҳ ки меғи теғи ту оташ фишон шавад

هرگه‌که میغ تیغ تو آتش‌فشان شود

Каси пӯри золро нашносад зи пери зол

کس پور زال را نشناسد ز پیر زال

Мағзи ситора бар дарӣ аз теғи фитнаи сӯз

مغز ستاره بر دری از تیغ فتنه‌سوز

Китф замона башиканӣ аз гурзи марди мол

کتف زمانه بشکنی از گرز مرد مال

Фрмондҳои мҳо маликои малики пурваро

فرماندها مها ملکا ملک‌پرورا

Он кист ғайри ҳақ ки қадимасту лоязол

آن‌کیست غیر حق‌که قدیمست و لایزال

Айдун ?герати зи чарх газандӣ расад маранҷ

ایدون گرت ز چرخ گزندی رسد مرنج

Эдар ?герати зи даҳр малолӣ расад манол

ایدر گرت ز دهر ملالی رسد منال

Баси айшу ъушр то ки намонад ба ҳеҷ рӯй

بس عیش و عشر تا که نماند به هیچ روی

Баси ранҷ ва андҳо ки намонад ба ҳеҷ ҳол

بس رنج و اندها که نماند به هیچ حال

Маро ба чарх гоҳ фарозаст вгаҳи нишеб

مه را به چرخ‌گاه فرازست وگه نشیب

Ҷонро ба ҷисм гоҳ нишотасту гуҳи малол

جان را به جسم گاه نشاطست و گه ملال

Не зор нолад онгаҳ аз ҷони баради мҳн

نی زار نالد آنگه از جان برد محن

наметалх гардад он гуҳ аз дили баради клол

می تلخ‌ گردد آن‌ گه از دل برد کلال

Хўршидсони заволӣ агар ёфтӣ маранҷ

خورشیدسان زوالی اگر یافتی مرنج

Ҷовид менамонад хуршедро завол

جاوید می‌نماند خورشید را زوال

Вари кавкабат қарин ваболаст ғам махӯр

ور کوکبت قرین وبالست غم مخور

Вақте ба сӯии хона хеш ояд аз вабол

وقتی به سوی خانهٔ خویش آید از وبال

Султон барои маслиҳатӣ буд агар туро

سلطان برای مصلحتی بود اگر ترا

Рӯзии ду сохт мӯътакифи кунҷи эътизол

روزی دو ساخت معتکف ‌کنج اعتزال

Зари он замон азизтар ояд ки ноқидӣ

زر آن زمان عزیزتر آید که ناقدی

Бгдоздш ба бутау бигузорадаши баққол

بگدازدش به بوته و بگذاردش بقال

Фӯлод рогдоз диҳанд аз барои онк

فولاد راگداز دهند از برای آنک

Шамшер аз он кунанд паии дафъи бадсигол

شمشیر از آن‌کنند پی دفع بدسگال

Ту тири шасти шоҳӣ аз онат раҳо намӯд

تو تیر شست شاهی از آنت رها نمود

То хасмро диҳад зи наҳифи тўгўшмол

تا خصم را دهد ز نهیب توگوشمال

ВоФкнд чун шаҳоби туро аз сипеҳри малик

وافکند چون شهاب ترا از سپهر ملک

То сӯзад аз ту диўсФти хасми бдФъол

تا سوزد از تو دیوصفت خصم بدفعال

Перост шоху барги туро чун ниҳол аз онк

پیراست شاخ و برگ ترا چون نهال از آنک

Резад чу шоху барги қавӣ тар шавад ниҳол

ریزد چو شاخ و برگ قوی‌تر شود نهال

Шаҳ офтоб мамлакатаст ва ту моҳи нав

شه آفتاب مملکتست و تو ماه نو

Ҳам бадари азуи шӯй агар аз вай шудӣ ҳилол

هم بدر ازو شوی اگر از وی شدی هلال

Ҳукм малик қазост ризои даҳ ба ҳукм ӯ

حکم ملک قضاست رضا ده به حکم او

Ҳам хайр азу расад агар аз вай расад накол

هم خیر ازو رسد اگر از وی رسد نکال

Шоҳ ончӣ мекунад ҳама аз рӯй ҳикматаст

شاه آنچه می‌کند همه از روی حکمتست

Ҳоле мабош ранҷа ки некӯ шавад мол

حالی مباش رنجه‌که نیکو شود مآل

эй баси ҷроҳто ки бирав нештар зананд

ای بس جراحتا که برو نیشتر زنند

То хӯни мурдаи хезаду бипазиради андмол

تا خون مرده خیزد و بپذیرد اندمال

Шогирди коўстодш силӣ занад ба рӯй

شاگرد کاوستادش سیلی زند به روی

Хоҳад муаззабаш ки муҳаззаб кунад хисол

خواهد معذبش ‌که مهذّب‌ کند خصال

Доруии талхро нахурд хастаи ҷуз ба унф

داروی‌تلخ را نخورد خسته جز به‌عنف

Ваон талх бо ҳаловат ҷон дорад иттисол

وان تلخ با حلاوت جان دارد اتصال

Нашутур занад пизишк ба қиФоли дардманд

نشتر زند پزشک به قیفال دردمند

Каз дафъи хӯн мизоҷ гароед ба эътидол

کز دفع خون مزاج ‌گراید به اعتدال

Ояд ба чашми ман ки маӣ беш нагзарад

آید به چشم من‌که مهی بیش نگذرد

Кати шаҳ ба ҳукмронӣ мулкӣ диҳад мисол

کت شه به حکمرانی ملکی دهد مثال

эй каз ҳавои мадҳи ту дар ҳолатанду рақс

ای‌کز هوای مدح تو در حالتند و رقص

Афкор дар змоиру абкор дар ҳҷол

افکار در ضمایر و ابکار در حجال

Донад худо ки буд ҷудо аз ту ҳоли ман

داند خدا که بود جدا از تو حال من

Чун ҳоли ташна бе ки ҷудо монад аз зулол

چون حال تشنه‌بی که جدا ماند از زلال

эй бас ки қоматам аз мӯяи ҳамчуи мӯӣ буд

ای بس‌که قامتم از مویه همچو موی بود

эй бас ки гашти пайкарам аз нола ҳамчу на?ил

ای بس ‌که ‌گشت پیکرم از ناله همچو نال

Хӯнам бирехт дасти фироқат агарчӣ нест

خونم بریخت دست فراقت اگرچه نیست

Ало ба кеши тири ту хӯни рехтани ҳалол

الا به‌ کیش تیر تو خون ریختن حلال

Ҷузи ман ки бори ҳиҷри ту барадам ба ҷону дил

جز من‌ که بار هجر تو بردم به جان و دل

Коҳӣ шунидае ки кунад кӯҳии эҳтимол

کاهی شنیده‌ای‌ که ‌کند کوهی احتمال

Миннати худоиро ки расидам ба коми дил

منت خدای را که رسیدم به‌ کام دل

Зон нқмти фироқи бад-ӣни неъмати висол

زان نقمت فراق بدین نعمت وصال

Ҳоле чу ахрсӣ ки ишорат кунад ба даст

حالی چو اخرسی ‌که اشارت‌ کند به دست

Бо сад забони забони ман аз мадҳи тести лол

با صد زبان زبان من از مدح تست لال

Арҷу ки мадҳи ман бгзинӣ ба мадҳи ғайр

ارجو که مدح من بگزینی به مدح غیر

Каз ашҳад фасеҳ бааст асҳди балол

کز اشهد فصیح بهست اسهد بلال

Сим ва зарам набӯд ки ормати ҳадя Эй

سیم و زرم نبود که آرمت هدیه‌ای

Бипазир ҷои ҳадяи ман бории ин мақол

بپذیر جای هدیهٔ من باری این مقال

Доне ки аз ту буд гарм буд симу зар

دانی‌ که از تو بود گرم بود سیم و زر

Доне ки аз ту буд гарм буд ҷоҳу мол

دانی ‌که از تو بود گرم بود جاه و مال

То роҳ дил зананд накӯён ба рӯйу мӯӣ

تا راه دل زنند نکویان به روی و موی

То сайд ҷон кунанд накӯён ба хату хол

تا صید جان‌کنند نکویان به خط و خال

Чун рӯй ёри ёри турои тозаи боди айш

چون روی یار یار ترا تازه باد عیش

Чун холи дӯсти хасми турои тираи боди ҳол

چون خال دوست خصم ترا تیره ‌باد حال