Аё ғуломи ман имрӯзи сахти пжмонам

ایا غلام من امروز سخت پژمانم

Чу гесувони ту сар то қадами парешонам

چو گیسوان تو سر تا قدم پریشانم

Чунон з хашм барошуфтаам ки пиндорӣ

چنان ز خشم برآشفته‌ام‌ که پنداری

зи пой то сари як бешаи шери ғжмонм

ز پای تا سر یک بیشه شیر غژمانم

Магӯ ки чунӣ ва чат шуд чаҳ рӯй дод дигар

مگو که چونی و چت شد چه روی داد دگر

Ки ҳеҷ дам задан акнӯн з хашм натавонам

که هیچ دم زدن اکنون ز خشم نتوانم

Яке бирав сӯии истаблу остини барзан

یکی برو سوی اصطبل و آستین برزن

Бишӯй ёлу дами хинги кӯҳи кўҳонм

بشوی یال و دم خنگ‌ کوه‌ کوهانم

Ҳумои Ни ду зини мғрқ ки пори ёри қадим

هما‌ن دو زین مغرّق‌که پار یار قدیم

Ба расм тӯҳфа фиристод аз хуросонам

به رسم تحفه فرستاد از خراسانم

Бабр ба ҳуҷрау барзани чунонкӣ май доне

ببر به حجره و برزن چنانکه می‌دانی

Яке ба пушти ҷнибти яке ба икронм

یکی به پشت جنیبت یکی به یکرانم

Бикаш ҷнибтм аз пеш ва чоросбаҳ барон

بکش جنیبتم از پیش و چاراسبه بران

Яке бибин равиши хинги барқи ҷавлонам

یکی ببین روش خنگ برق جولانم

Замини фарох чаҳ бар хеш ҷой дорам танг

زمین فراخ چه بر خویش جای دارم تنگ

Касе набаста абри пои кӯҳи сҳлонм

کسی نبسته ابر پای‌ کوه ثهلانم

Магӯ зи ранҷи сафар бар сарати бтўФди мағз

مگو ز رنج سفر بر سرت بتوفد مغز

Ки путки ҳодисаро ман стбри сндонм

که پتک حادثه را من سطبر سندانم

Чунон бабрами дашт ва чунон бикӯбам кӯҳ

چنان ببرّم دشت و چنان بکوبم ‌کوه

Ки рӯзгор ташаббуҳ кунад ба тӯфонам

که روزگار تشبه ‌کند به طوفانم

Равандаи силӣ дар раҳи гарми Аннани печад

رونده سیلی در ره گرم عنان پیچد

Ду даст сад кунаму сайлро бпичонм

دو دست سد کنم و سیل را بپیچانم

Яке фарохи зира бар бадани ббўшми танг

یکی فراخ زره بر بدن ببوشم تنگ

Ки рост рӯй тани Исфандиёрро монам

که راست روی تن اسفندیار را مانم

Ба паҳни дашти мҳолк чунон битозам Рахш

به پهن‌دشت مهالک چنان بتازم رخش

Ки бонги мҳло мҳло барояд аз ҷонам

که بانگ مهلاً مهلاً برآید از جانم

Ба найзае ки рибоед зи чархи ҳалқаи моҳ

به نیزه‌ای‌که رباید ز چرخ حلقهٔ ماه

Чу ҳалқҳои зираи кӯҳро бснбонм

چو حلقهای زره‌کوه را بسنبانم

Ҳар онкасӣ ки ба хуфтон танам зораҳ кунад

هر آنکسی‌ که به خفتان تنم ظاره‌ کند

Гумони барад ки пар аз аждаҳост хФтонм

گمان برد که پر از اژدهاست خفتانم

Чаҳ пои басти ҳзр мондаам ба дасти тиҳӣ

چه پای‌بست حضر مانده‌ام به دست تهی

ТФў ба ҳиммати кӯтоҳу табъи кслонм

تفو به همت ‌کوتاه و طبع ‌کسلانم

Рӯм ба ҷое каз аштмоли зиллу ҳрўр

روم به جایی‌ کز اشتمال ظلّ و حرور

Чу боғи хулди тброкнди шабистонам

چو باغ خلد تبراکند شبستانم

Ба шоми тираи гарми дуздӣ аз камӣни хезад

به شام تیره گرم دزدی از کمین خیزد

Ба буи онкӣ кунад ҳамчуи субҳи урёнам

به بوی آنکه ‌کند همچو صبح عریانم

Ба найза ӣӣ ки буд чун шуъоъи меҳри мунир

به نیزه‌یی ‌که بود چون شعاع مهر منیر

Чу шоми ҷомаи сўкш ба бар бпушонам

چو شام جامهٔ سوکش به‌ بر بپوشانم

Равандаи чрхои нҳмори гаштам аз ту сутӯҳ

رونده چرخا نهمار گشتم از تو ستوه

Яке битарс ки дод дил аз ту бустонам

یکی بترس‌که داد دل از تو بستانم

Аннан кашида рӯ эй чархи кӣнаи тўзкаҳи ман

عنان‌کشیده رو ای چرخ‌کینه‌توزکه من

Ба гоҳи кӣнаи джоҳнҷтар зи събонм

به گاه کینه دژآهنج‌تر ز ثعبانم

Мғижи ӣнҳама чун кӯдакон ба зӯри сарин

مغیژ اینهمه چون‌ کودکان به زور سرین

Ки ман ба мағзи ту савдоӣам сбёнм

که من به مغز تو سودای ام‌صبیانم

Ту миҳмони кашӣ эй мизбони сифлаи нажод

تو میهمان‌ کشی ای میزبان سفله‌نژاد

з душманӣаст ки хуоне ба хеши меҳмонам

ز دشمنیست که خوانی به خویش‌ مهمانم

зи ҳоли ман аҷабо кас пажӯҳишӣ накунад

ز حال من عجبا کس پژوهشی نکند

Яке битарс худоро зи рози пинҳонам

یکی بترس خدا را ز راز پنهانم

Ду моҳ кам буд аз сол то ба хиттаи Форс

دو ماه کم بود از سال تا به خطهٔ فارس

Кашида Форси ҳиммати Аннани зи тҳронм

کشیده فارس همت عنان ز طهرانم

Бузург борхдо донад онкӣ аз дар ҳирс

بزرگ بارخدا داند آنکه از در حرص

Насуда дасти тавассул ба ҳеҷ домонам

نسوده دست توسل به هیچ دامانم

Вагар ба кох касе хостам шудан ба мисл

وگر به‌کاخ‌کسی خواستم شدن به مثل

Дўгоми рҳспри ман набарди фармонам

دوگام رهسپر من نبرد فرمانم

Варам з хон хасони луқма ӣӣ ба чанг афтод

ورم ز خوان خسان لقمه‌یی به چنگ افتاد

Ба гоҳи мзғ итоат накард дандонам

به‌گاه مضغ اطاعت نکرد دندانم

Вагар ба рӯй касе хўошм гушӯдани чашм

وگر به روی ‌کسی خواشم ‌گشودن چشم

Ҳиҷоби мардумаки дидаи гашти мижгонам

حجاب مردمک دیده‌گشت مژگانم

Ҳикоятӣ кунамат неи шикоятӣ ки ҳгрз

حکایتی‌ کنمت نی شکایتی‌ که هگرز

Забон мутӣъ набошад ба ҳзолу ҳазёнам

زبان مطیع نباشد به هزال و هذیانم

Дурустии суханам аз дуруштӣаст падед

درستی سخنم از درشتی است پدید

Наҳуфт атласам арча бигуфт савҳонам

نهفت اطلسم ارچه بگفت سوهانم

зи нони халқ чу таблами шикам агарчӣ тиҳӣаст

ز نان خلق چو طبلم شکم اگرچه تهیست

Гарм ба чӯби зании брнёиди афғонам

گرم به چوب زنی برنیاید افغانم

Биковӣ ар ҳамаи аҳшоӣ ман нахоҳӣ дид

بکاوی ار همه احشای‌من نخواهی‌دید

Раҳин туъмаи мӯрии зи нони дўнонм

رهین طعمهٔ موری ز نان دونانم

Чу кӯза даст бикаш нестам чу дар бркс

چو کوزه دست بکش نیستم چو در برکس

Ки обрӯи баради азбҳри луқмаи нонам

که آبرو برد ازبهر لقمهٔ نانم

зи ҷӯии ҳиммат ашрор менанӯшам об

ز جوی همت اشرار می‌ننوشم آب

Вагар фаввораи хӯни брҷҳди зи шарёнам

وگر فوارهٔ خون برجهد ز شریانم

Магари муъоинаи Ширози чоҳи канъон буд

مگر معاینه شیراز چاه‌کنعان بود

Ки ман дарав ба мисли ҳамчуи моҳи канъонам

که من درو به مثل همچو ماه ‌کنعانم

Ҳавои меҳр млкзодаҳам ба Форс кашид

هوای مهر ملکزاده‌ام به فارس‌کشید

Ки то равон барраанд з кед гиҳонм

که تا روان برهاند ز کید گیهانم

Вагар на Форси куҷои ман куҷо чаро ба чаҳ ҷурм

و گر نه فارس کجا من ‌کجا چرا به چه جرم

?ҳулло ки дод фиребам чаҳ буд товонам

هلا که داد فریبم چه بود تاوانم

На занад содаи паришам на масти бода ба дс

نه زند ساده‌پرشم نه مست باده به‌دس

На шайхи оми фиребам на таъзият хонам

نه شیخ عام‌فریبم نه تعزیت‌ خوانم

На суфем ки тнҳнҳ кунам бад-ӣни умед

نه صوفیم‌که تنحنح‌ کنم بدین امید

Ки пер вақт шиносанду қутби давронам

که پیر وقت شناسند و قطب دورانم

На орифам ки чу ба дурӯғи барзанами орўғ

نه عارفم‌که چو به دروغ برزنم آروغ

Машоми халқи бгндди зи буии ирфонам

مشام خلق بگندد ز بوی عرفانم

На солеҳам ки буд аз паии фиреби авом

نه صالحم ‌که بود از پی فریب عوام

Ду сад рисолаи фарсӯдаи андари анбонам

دو صد رسالهٔ فرسوده اندر انبانم

На ҳамқатори вазирам на пешкори амир

نه همقطار وزیرم نه پیشکار امیر

На раҳнамои дабирам на садри девонам

نه رهنمای دبیرم نه صدر دیوانم

На Сайидам на муаллим на муршидам на мурӣд

نه سیدم نه معلم نه مرشدم نه مرید

На хоҷаам на ғуломам на мейр ва на хонум

نه خواجه‌ام نه غلامم نه میر و نه خانم

На омилам ки чу бар ман взиргирди хашм

نه عاملم‌که چو بر من وزیرگیرد خشم

Кунад мусодираи чандини ҳазор тӯмонам

کند مصادره چندین هزار تومانم

На шонаи байн ки кунам чун даруни шонаи нигоҳ

نه شانه بین‌ که‌ کنم چون درون شانه نگاه

Забон каж оварам ва чашмҳо бгрдонм

زبان‌ کژ آورم و چشمها بگردانم

На мосаи каш ки гиреҳи барзанам ба пашми шутур

نه ماسه‌کش که گره برزنم به پشم شتر

Ки то Увайси қарни бшмрнди ақронм

که تا اویس قرن بشمرند اقرانم

На худ ба фоли нухуди достони занам аз ғайб

نه خود به فال نخود داستان زنم از غیب

Ки нест дасти тасарруф ба макру дстонм

که نیست دست تصرف به مکر و دستانم

Кӣми ман охири Қоонии осмони ҳунар

کیم من آخر قاآنی آسمان هنر

Ки дар сахоу сухани бўФросу қоонм

که در سخا و سخن بوفراس و قاآنم

Чунон ба ваҳшатам аз инси ин ҷаҳони хароб

چنان به وحشتم از انس این جهان خراب

Ки буми хат ғуломӣ диҳад ба вайронам

که بوم خط غلامی دهد به ویرانم

Марои з ҳар ду ҷаҳони баҳраи ҷуз таваккул нест

مرا ز هر دو جهان بهره جز توکل نیست

Ки мебасаст зи ду ҷаҳони худои ду ҷаҳонам

که‌ می بس است ‌ز دو جهان‌ خدای‌ دو جهانم

Ба чашми халқи ҳилолам вале малолам нест

به چشم خلق هلالم ولی ملالم نیست

Ки ҳам нишон камол манаст нуқсонам

که هم نشان‌ کمال منست نقصانم

Сухан чаро ба дирозо барам ба мадҳати хеш

سخن چرا به درازا برم به مدحت خویش

Ки ҳарчӣ мушкил ҳар илм гашта осонам

که هرچه مشکل هر علم‌ گشته آسانم

Вагар згФти миннат эй ҳасуди анкорист

وگر زگفت منت ای حسود انکاریست

Чсўди ҳарза дарое дро ба медонам

چسود هرزه درایی درآ به میدانم

Гумони барӣ ки Муҳамади шаҳи офтоби мулӯк

گمان بری‌ که محمّد شه آفتاب ملوک

Ба нозмўдаҳ лақаб барниҳода ҳсонм

به نازموده لقب برنهاده حسّانم

Ба нақди фикрати ман офтобро монад

به نقد فکرت من آفتاب را ماند

Басаст хотир чун офтоби бурҳонам

بس است خاطر چون آفتاب برهانم

Ба порси хораму андари ҷаҳони азизи балӣ

به پارس خوارم و اندر جهان عزیز بلی

Ҳам?или гавҳари Аммон ба баҳри Аммонам

همال ‌گوهر عمّان به بحر عمّانم

Чу хаз хазарон онгаҳ марои шиносии қадар

چو خز خزران آنگه مرا شناسی قدر

Ки бе мсоҳлаҳи беруни барии зи хзронм

که بی‌مساهله بیرون بری ز خزرانم

Чу хинги Хатлон онгаҳ марои намоеи васф

چو خنگ ختلان آنگه مرا نمایی وصف

Ки бе ммотлаҳи беруни барии зи Хатлонам

که بی‌مماطله بیرون بری ز ختلانم

Чу серумаи равшании чашми мардумами оўх

چو سرمه روشنی چشم مردمم آوخ

Ки бе баҳотар аз серума дар сипоҳонам

که بی‌بهاتر از سرمه در سپاهانم

Агарчӣ Форси гулистони ъшртст вале

اگرچه فارس گلستان عشرتست ولی

Чу нест бахт чаҳ шодӣ диҳад гулистонам

چو نیست بخت چه شادی دهد‌ گلستانم

Чаҳ ахтарам ки ваболам буд ба хонаи хеш

چه اخترم‌ که وبالم بود به خانهٔ خویش

Чаҳ Зуҳраам ки малолати Фзости мизонам

چه زهره‌ام که ملالت‌فزاست میزانم

На ъорФист ба Широз то ба ?ҳут ӯ

نه عارفیست به شیراز تا به هت او

Равони хештан аз кед нафаси бурҳонам

روان خویشتن از کید نفس برهانم

На дилбарӣ ки злихосФт ба чанбари зулф

نه دلبری‌ که زلیخاصفت به چنبر زلف

Басони Юсуф мисрӣ кашад ба зиндонам

بسان یوسف مصری‌ کشد به زندانم

На кӯдакӣ ки занхдону зулфи дилкаш ӯ

نه ‌کودکی‌ که زنخدان و زلف دلکش او

Чу кӯдакони бФрибд ба гӯйу чавгонам

چو کودکان بفریبد به‌ گوی و چوگانم

Ба порси ҳеҷам агар нест гӯ мабош ки ҳаст

به ‌پارس هیچم ‌اگر نیست گو مباش‌ که هست

Ба меҳри чеҳри малики зодаи дили гаравгонам

به مهر چهر ملک‌زاده دل‌گروگانم

Хдиўи кишвари ҷами ҳукмрони малики аҷам

خدیو کشور جم حکمران ملک عجم

Казу ба зрўаҳи кайвони расидаи айвонам

کزو به ذروهٔ‌ کیوان رسیده ایوانم

Абўолшҷоъи Фаридуни шаҳи онкӣ аз фар ӯ

ابوالشجاع فریدون شه آنکه از فر او

Сухан гўожаҳ фиристад бар оби ҳайвонам

سخن‌گواژه فرستد بر آب حیوانم

Шаҳӣ ки аз қабл ӯ буд ба мадҳат ӯ

شهی‌که از قبل او بود به مدحت او

Мари ин қасидаи шевои тарози девонам

مر این قصیدهٔ شیوا طراز دیوانم