Ду чашми бозу дўгўшми фарози монда ба роҳ

دو چشم باز و دوگوشم فراز مانده به راه

Ки кӣ бишорат фатҳ ояд аз мъскри шоҳ

که‌کی بشارت فتح آید از معسکر شاه

Надонам аз чаҳ ба роҳи андарун бшир бимонад

ندانم از چه به راه اندرون بشیر بماند

Гумон барам ки ба ширӣ дўчор шуд ногоҳ

گمان برم که به شیری دوچار شد ناگاه

Ва ё зи пўиаҳи сами боргиш кӯфта шуд

و یا ز پویه سم بارگیش کوفته شد

Пиёда монад ва набӯдаш пиёдаи тоқати роҳ

پیاده ماند و نبودش پیاده طاقت راه

Ва ё зи шиддати борону барфу баради ҳаво

و یا ز شدت باران و برف و برد هوا

Ба нимаи роҳ ба ҷое бимонад хоҳ махоҳ

به نیمه راه به جایی بماند خواه مخواه

Ва ё чу рӯй маниши дасту пои пар обила шуд

و یا چو روی منش دست و پا پر آبله شد

зи бскаҳ бӯса задандаш замони замон ба шифоа

ز بسکه بوسه زدندش زمان زمان به شفاه

Чаҳ шуд чаро сафараши ин қадар дароз кашид

چه شد چرا سفرش این قدر دراز کشید

Магар на умри сафар буд ғолибан кӯтоҳ

مگر نه عمر سفر بود غالباً کوتاه

Алии аллоҳ аз чаҳ сабаб давр монад ва дайр омад

علی‌الله از چه سبب دور ماند و دیر آمد

Магари шикори бутии гашти шӯху хотирахо

مگر شکار بتی‌گشت شوخ و خاطرخواه

Чаро наомад ёрб куҷо иқомат кард

چرا نیامد یارب‌کجا اقامت‌کرد

Ба ҳайратам ки чаҳ шуд лои илоҳи алои аллоҳ

به حیرتم‌ که چه شد لا اله الا الله

Ҳамин дами омадаи вар номдст ме ояд

همین دم آمده ور نامدست می‌آید

Худоиро з қудум ваем кунед огоҳ

خدای را ز قدوم ویم‌ کنید آگاه

Ҳамеи муъоинаи байнам ки муждаро бути ман

همی معاینه بینم ‌که مژده را بت من

Давони давони хушу хуррами даройад аз даргоҳ

دوان دوان خوش و خرم درآید از درگاه

Ба ҷаҳди рондаи зи так мондаи танги бастаи камар

به جهد رانده ز تک مانده تنگ بسته‌کمر

Нафаси гусехта хуй карда каҷи ниҳодаи кулоҳ

نفس‌ گسیخته خوی ‌کرده ‌کج نهاده ‌کلاه

Арақ нишаста ба рӯйиш чу бар самани борон

عرق نشسته به رویش چو بر سمن باران

Ғубори монда ба чеҳраш чу бар савоби гуноҳ

غبار مانده به چهرش چو بر ثواب‌گناه

Сипеди гирди раҳаши бараду зулфи ғолияи гаван

سپید گرد رهش برد و زلف غالیه‌گون

Басони судаи кофуртар ба машки сиёҳ

بسان سودهٔ‌ کافور تر به مشک سیاه

Хаташ ба чеҳраи рангин чу машк бар шнҷрФ

خطش به چهرهٔ رنگین چو مشک بر شنجرف

Таниш ба ҷомаи фахри чу нуқра дар дебоа

تنش به جامهٔ فاخر چو نقره در دیباه

Чу пушти гардун дар саҷдаи хдиўи ҷаҳон

چو پشت گردون در سجدهٔ خدیو جهان

Ба пеши рӯйиши он зулф карда пушти дўтоаҳ

به پیش رویش آن زلف‌ کرده پشت دوتاه

Ба ғайри хати сиёҳаши барони сипеди рухон

به غیر خط سیاهش برآن سپید رخان

зи машк суда надидам ҳисори хирмани моҳ

ز مشک سوده ندیدم حصار خرمن ماه

Нишаста аз брикрони боди пой чу барқ

نشسته از بریکران باد پای چو برق

Ду асба тохта ногуҳ дмон расад аз роҳ

دو اسبه تاخته ناگه دمان رسد از راه

Бишорати оради комди бшир ва барра заданд

بشارت آرد کآمد بشیر و برّه زدند

Ба гардиш аз ду тарафи ҷўқи ҷўқи бандау доа

به گردش از دو طرف جوق جوق بنده و داه

зи бас ба рӯй бшир аз дар ниёзи ъиўн

ز بس به روی بشیر از در نیاز عیون

зи бас ба роҳ бурид аз дар намози ҷбоаҳ

ز بس به راه برید از در نماز جباه

Тамоми ҷабҳа буд ҳркҷо ниҳанд қадам

تمام جبهه بود هرکجا نهند قدم

Тамоми дида буд ҳар куҷо кунанд нигоҳ

تمام دیده بود هر کجا کنند نگاه

Лабаши пар обила гардӣда чун сипеҳр ба шаб

لبش پر آبله‌گردیده چون سپهر به شب

зи бас ки бума задандаш зи ҳртрФ ба шифоа

ز بس که بومه زدندش ز هرطرف به شفاه

Якяш соғар медода к-эй бшир бануш

یکیش ساغر می داده‌ کای بشیر بنوش

Якяш нақди равон бар даҳ к-эй бурид бихоҳ

یکیش نقد روان بر ده‌ کای برید بخواه

з ҳар каронаи гуруҳеи гирифтаи доман ӯ

ز هر کرانه‌ گروهی‌ گرفته دامن او

Ки эй бшир чаҳ дории хабари зи фатҳи ҳроаҳ

که ای بشیر چه داری خبر ز فتح هراه

Ба рӯзгори зимистон ки обҳо ҳамаи санг

به روزگار زمستان‌که آبها همه سنگ

Чисони зи об ҳарӣ равад ибра кард сипоҳ

چسان ز آب هری رود عبره‌ کرد سپاه

Ба фасли дай ки з сардӣ бенем роҳи сухан

به فصل دی که ز سردی بنیم راه سخن

Ба самъи каси натавонад расӣдан аз афвоҳ

به سمع‌ کس نتواند رسیدن از افواه

з бас баравадат дар табъи рӯзгори ҳрўн

ز بس برودت در طبع روزگار حرون

Ки мунҷамид шудаи қувваи намо ба табъи гиёҳ

که منجمد شده قوهٔ نما به طبع‌گیاه

Ҳироти рака сипеҳрӣаст бар фарози замин

هرات راکه سپهری است بر فراز زمین

Чисон гирифт шаҳаншоҳи осмони харгоҳ

چسان ‌گرفت شهنشاه آسمان خرگاه

Ба мони озари вконўн ки шуълаи дрконўн

به مان آذر وکانون ‌که شعله درکانون

Чунон фусурдаи намояд ки шохи сурхи гиёҳ

چنان فسرده نماید که شاخ سرخ ‌گیاه

Ҳиротро ки ҷаҳонӣаст дар миёни ҷаҳон

هرات را که جهانیست در میان جهان

Чисон гушӯд маин шаҳриёри малики паноҳ

چسان ‌گشود مهین شهریار ملک پناه

Ба вақти баҳман каз тираи ҷурми абри мтир

به وقت بهمن‌ کز تیره جرم ابر مطیر

Сипеҳри нилӣ дар бар кунад паранд сиёҳ

سپهر نیلی در بر کند پرند سیاه

Ҳироти рака буд қалъаи ситораи гароӣ

هرات راکه بود قلعهٔ ستاره‌گرای

Чисон намӯд мусаххари шаҳи ситораи сипоҳ

چسان نمود مسخر شه ستاره سپاه

Бширгўид эй қавм то набинад кас

بشیرگوید ای قوم تا نبیند کس

Хабари фасонаи шуморад ба садҳазори гувоҳ

خبر فسانه شمارد به صدهزار گواه

Магар на хусрави гетии ситони мҳмдшоаҳ

مگر نه خسرو گیتی‌ستان محمدشاه

Ба сараши тоҷи саодат буд зи фари ?ала

به سرش تاج سعادت بود ز فر آله

Шикваи шоҳи ҳамин бас ки аз мҳобт ӯ

شکوه شاه همین بس ‌که از مهابت او

зи сўмнот ба Айюқ рафт бонги слўаҳ

ز سومنات به عیوق رفت بانگ صلوه

Набарди шоҳи ҳамин бас ки аз салобат ӯ

نبرد شاه همین بس‌ که از صلابت او

Фиғони афғони бррФт то ба торами моҳ

فغان افغان بررفت تا به طارم ماه

На шоҳи арзаи шатранҷ буд шоҳ ҳарӣ

نه شاه عرضهٔ شطرنج بود شاه هری

Ки май з ҷой биҷунбад зи бонги шоҳошоаҳ

که می ز جای بجنبد ز بانگ شاهاشاه

Чаҳ мояи ранҷу хатари баради шоҳ то оварад

چه مایه رنج و خطر برد شاه تا آورد

Бар авҷи таҳтаи дораши зи шеби таҳтаи гоҳ

بر اوج تختهٔ دارش ز شیب تختهٔ‌ گاه

Ба молу ҷоҳи адуи ғарраи гашту ғофили азин

به مال و جاه عدو غره‌‌ گشت و غافل ازین

Ки мол ӯ ҳама морасту ҷоҳ ӯ ҳамаи чоҳ

که مال او همه مارست و جاه او همه چاه

Балӣ чу бахт қарин нест мол гардад мор

بلی چو بخت قرین نیست مال‌ گردد مار

Балӣ чу чарх муайян нест ҷоҳ гардад чоҳ

بلی چو چرخ معین نیست جاه‌ گردد چاه

Ғариви тӯби дижи ошӯб аз маҳол ҳарӣ

غریو توپ دژ آشوب از محال هری

Гумон барам ки фаротар шуд аз диёри фароа

گمان برم که فراتر شد از دیار فراه

Наҳифи шоҳи чунон танг кард синаи хасм

نهیب شاه چنان تنگ‌کرد سینهٔ خصم

Ки менадошт зи танагии маҷоли гуфтани оҳ

که می‌نداشت ز تنگی مجال‌گفتن آه

зи бас ки баҳри тамошои разм хам шуд чарх

ز بس‌که بهر تماشای رزم خم شد چرخ

Чу чархи чочӣ шоҳаш намонад пушти дўтоаҳ

چو چرخ چاچی شاهش‌ نماند پشت دوتاه

Ҳаме ба фарқи малики худ оҳанӣн гуфтӣ

همی به فرق ملک خود آهنین گفتی

Фиканда сояи баланди осмон ба хирмани моҳ

فکنده سایه بلند آسمان به خرمن ماه

Ситораи гирён аз бими марги ҳоёҳоӣ

ستاره‌گریان از بیم مرگ هایاهای

Замонаи хандон бар кори хасми қоҳоқоаҳ

زمانه خندان بر کار خصم قاهاقاه

Адуи зи марги дили осӯда буду ғофили азин

عدو ز مرگ دل آسوده بود و غافل ازین

Ки нӯки найзаи шаҳи маргро буд бунгоҳ

که نوک نیزهٔ شه مرگ را بود بنگاه

Маҷоли ҷунбиш аз ҳеҷ сӯ надошт насим

مجال جنبش از هیچ سو نداشت نسیم

зи баси ҳавои мутарокими зи бонги воўилоаҳ

ز بس هوا متراکم ز بانگ واویلاه

зи бими шоҳи пар аз нақши шоҳ буд ҷаҳон

ز بیم شاه پر از نقش شاه بود جهان

Ба чашми хасм вале буд дар ҷаҳони яктоа

به چشم خصم ولی بود در جهان یکتاه

Чунон зи бими малики зрдгшти чеҳри аду

چنان ز بیم ملک زردگشت چهر عدو

Ки каҳрабоаш наёраст фарқ кард азкоаҳ

که‌کهرباش نیارست فرق‌کرد ازکاه

зи гурз шоҳ шуд ошуфтаи мағзи хасм чунонк

ز گرز شاه شد آشفته مغز خصم چنانک

Насими нохуш ӯ мағз чарх кард табоҳ

نسیم ناخوش او مغز چرخ‌ کرد تباه

Ъҷбтронкаҳи зи мағзаш ба хок тухмӣ кошт

عجبترآنکه ز مغزش به خاک تخمی‌کاشت

Ки то қиёмати маҷнӯни дамад ба ҷои гиёҳ

که تا قیامت مجنون دمد به جای‌ گیاه

Хаданги шоҳи чунон худ дӯхт бар сари хасм

خدنگ شاه چنان خود دوخت بر سر خصم

Ки гуфтӣ онкӣ ба фарқаш шудаст пӯсти кулоҳ

که‌ گفتی آنکه به فرقش شدست پوست‌ کلاه

зи бас ки тундии шамшери шоҳи ҷисми аду

ز بس‌که تندی شمشیر شاه جسم عدو

Дўпораҳи гашт ба як зарб ва менабӯд огоҳ

دوپاره‌‌گشت به یک ضرب و می نبود آگاه

Масофи бас ки дар он паҳнаи гарм буд надошт

مصاف بس که در آن پهنه ‌‌گرم بود نداشت

Ҳамеи хабари падар аз пӯру ҳамраҳ аз ҳамроҳ

همی خبر پدر از پور و همره از همراه

Сипоҳёни малик бар адуи чунон чира

سپاهیان ملک بر عدو چنان چیره

Ки шарзаи ширджи огаҳ ба ҳамла бар рӯбоҳ

که شرزه شیردژ آگه به حمله بر روباه

зи тири шоҳ ки даҳ даҳ ба икдгр ме дӯхт

ز تیر شاه‌که ده ده به یکدگر می‌دوخت

Касе наёфт ки панҷаст хасм ё панҷоҳ

کسی نیافت‌ که پنجست خصم یا پنجاه

Сипеҳри қулзуми хуноби гашту тири малик

سپهر قلزم خوناب‌گشت و تیر ملک

Дар ӯ ба қӯти бозу ҳаме намӯд шиноа

در او به قوت بازو همی نمود شناه

Чунон наҳифи малики кор танг кард ба хасм

چنان نهیب ملک‌کار تنگ‌کرد به خصم

Ки ҷуз ба сояи теғ аҷал наёфт паноҳ

که جز به سایهٔ تیغ اجل نیافت پناه

зи теғи шоҳ мукофот ёфт хасми оре

ز تیغ شاه مکافات یافت خصم آری

Гуноҳро на магар дӯзахаст боди афроа

گناه را نه مگر دوزخست باد افراه

Балӣ ба дӯзах тафтида мебисӯзад мард

بلی به دوزخ تفتیده می‌بسوزد مرد

Чу бингаряш ҷирӣ бар ба иртикоби гуноҳ

چو بنگریش جری بر به ارتکاب‌ گناه

зи чираи дастии шаҳи хираи марзбон ҳарӣ

ز چیره دستی شه خیره مرزبان هری

Чунонкии ғиромонш на рӯй монад ва на роҳ

چنانکه غیرامانش نه روی ماند و نه راه

Замони замони паии пӯзиш ба боргоҳи малик

زمان زمان پی پوزش به بارگاه ملک

Давони давони заҳрии саф ба сафи сипеду сиёҳ

دوان دوان زهری صف به صف سپید و سیاه

Вазири шаҳи бадал асб дод пели дмон

وزیر شه بدل اسب داد پیل دمان

Ба ҳар бёдаҳ ки оварад рух ба даргаи шоҳ

به هر بیاده ‌که آورد رخ به درگه شاه

Ҷҳонстони маликои бадсиголи сӯзи шҳо

جهانستان ملکا بدسگال سوز شها

Туе ки пушти фалак дар суҷуди тести дўтоаҳ

تویی‌که پشت فلک در سجود تست دوتاه

Ҳазор шукри худои рака аз анояти ту

هزار شکر خدا راکه از عنایت تو

Ҷаҳонёни ҳама анбоз роҳатанду рифоҳ

جهانیان همه انباز راحتند و رفاه

Ба вижаи Форс ки гӯйии биҳиштро монад

به ویژه فارس که گویی بهشت را ماند

Аз онкӣ роҳ надорад ба ҳеҷ дили икроҳ

از آنکه راه ندارد به هیچ دل اکراه

Яке манам ки ба майдони мадҳи гӯии сухан

یکی منم‌ که به میدان مدح‌گوی سخن

Ба сўлҷони балоғати рабӯдам аз ашбоаҳ

به صولجان بلاغت ربودم از اشباه

Сўоргштаҳи сарангушти ман ба пушти қалам

سوارگشته سرانگشت من به پشت قلم

Бидон масоба ки рўиинаҳи тан бар асби сиёҳ

بدان مثابه ‌که رویینه تن بر اسب سیاه

Агар на хомаи ман буд назми анин буд

اگر نه خامهٔ من بود نظم عنین بود

Ҳам ӯ басони сқнқўр бар фузудаш боҳ

هم او بسان سقنقور بر فزودش باه

Шҳо ҷудои зи ҷанобат ба ҳайратам ки маро

شها جدا ز جنابت به حیرتم‌که مرا

Чигуна рӯз шавад ҳафта ҳафта гардад моҳ

چگونه روز شود هفته هفته ‌گردد ماه

Чунон сипоҳи мҳн бар дилами ҳуҷуми орад

چنان سپاه محن بر دلم هجوم آرد

Ки гум шавад танами андари миёнаи гоҳ бгоҳ

که‌ گم شود تنم اندر میانه ‌گاه بگاه

Саноӣ шоҳ наёрӣ намӯд Қоонӣ

ثنای شاه نیاری نمود قاآنی

Ба ҳарзаи боди мпимо ба хираи умри ?мукуаа

به هرزه باد مپیما به خیره عمر مکاه

Ба ҳар баҳори ало то ҳаме ба қӯти табъ

به هر بهار الا تا همی به قوت طبع

Чу хӯн равон шавад андари урӯқ шох меаҳ

چو خون روان شود اندر عروق شاخ میاه

Қавоми бахти ту чндонкаҳ дар басити замин

قوام بخت تو چندانکه در بسیط زمین

Киин ғуломи ту бар осмон занад харгоҳ

کهین غلام تو بر آسمان زند خرگاه