Дӯш чун гашти ҷаҳон аз сипаҳи занги сиёҳ

دوش چون‌گشت‌جهان از سپه‌زنگ سیاه

Аз дирами он бути зангӣ ба дар омад ногоҳ

از درم آن بت زنگی به در آمد ناگاه

Бо рухии ғайрати ма лек ба ҳангоми хусуф

با رخی غیرت مه‌ لیک به هنگام خسوف

Ханда бар лаб чу дурахшӣ ки ҷаҳди зи абри сиёҳ

خنده بر لب چو درخشی که جهد ز ابر سیاه

Байняш чун алиф аммо басарҳои даҳан

بینیش چون الف اما بسرهای دهن

Абрӯяши ҳамчуи яке мад ки наҳй бар сари оҳ

ابرویش همچو یکی مد که نهی بر سر آه

Ҳамчуи наргис ки ба нимӣ шкФд дар дили шаб

همچو نرگس که به‌ نیمی شکفد در دل شب

Чашми афканда ба сад шарм ҳаме кард нигоҳ

چشم افکنده به صد شرم همی‌کرد نگاه

Ду лабаши об Хизр карда ниҳон дар зулмот

دو لبش آب خضر کرده نهان در ظلمات

Ғабғаб ӯ зи дили сӯхтаи анбоштаи чоҳ

غبغب او ز دل سوخته انباشته چاه

Лаб чу ангушти вели нима ӣ онгшти отс

لب چو انگشت ول نیمه ی آنگشت آتس

Мӯ чу саратонаш вале чун шаби саратони кӯтоҳ

مو چو سرطانش ولی چون شب سرطان کوتاه

Мижау абрӯяши омехта бар дашнау теғ

مژه و ابرویش آمیخته بر دشنه و تیغ

Сипаҳи занги тўгФтӣ шудаи осӣ бар шоҳ

سپه زنگ توگفتی شده عاصی بر شاه

Чун яке шаб ки ду рӯзаш ба миёни даргирад

چون یکی شب که دو روزش به میان درگیرد

намехиромед вази осифи ду ғуломаши ҳамроҳ

می‌خرامید وز آصف دو غلامش همراه

Истод аз тарафӣ рӯй кашида дарҳам

ایستاد از طرفی روی‌کشیده درهم

Рост чун чин ба сар зулф нагорд дилхоҳ

راست چون چین به‌سر زلف نگارد دلخواه

Гуфтам эй аз рух ту гашта шаби ман шаби қадар

گفتم ای از رخ تو گشته شب من شب قدر

Рӯй ба зулфин ту оварда шаби қадари паноҳ

روی به زلفین تو آورده شب قدر پناه

эй ту бо бахти ман сӯхтаи тавъами зода

ای تو با بخت من سوخته توأم زاده

Зии бародар ба шаби тира ки бинмудат роҳ

زی برادر به شب تیره که بنمودت راه

Зон давом гуфт яке тӯҳфа сардораст ин

زان دوام گفت یکی تحفهٔ سردارست این

Сари аҳрори парастори шаҳу пушти сипоҳ

سر احرار پرستار شه و پشت سپاه

Зон ғуломи ин чу шунид ашк равон кард бирав

زان غلام این‌ چو شنید اشک روان کرد برو

Коҳи ҷурмам чаҳ ки ин гашти марои бодоФроаҳ

کاه جرمم چه‌ که این گشت مرا بادافراه

Ҳар замон бар ман ва бар кулба ман ме нагирист

هر زمان بر من و بر کلبهٔ من می‌نگریست

Оҳ мезад ки ба дӯзах шудаам воўилоаҳ

آه می‌زد که به دوزخ شده‌ام واویلاه

Ҳуҷраи хона ӯ ҳафту дарунаши ҳафтод

حجرهٔ خانهٔ او هفت و درونش هفتاد

Гардаи суфра ӯ панҷ ва ба гардиши панҷоҳ

گردهٔ سفرهٔ او پنج و به ‌گردش پنجاه

Матбахӣ дид бимонанд яке байзаи сипед

مطبخی دید بمانند یکی بیضه سپید

Равзанаш дид зи дӯди дили атфоли сиёҳ

روزنش دید ز دود دل اطفال سیاه

Каф ба кафи суд ки дидӣ ба чаҳ рӯзи афтодам

کف به‌ کف سود که دیدی به چه روز افتادم

Ин бало то ба ман омад ба ҷазоӣ чаҳ гуноҳ

این بلا تا به من آمد به جزای چه‌ گناه

Ҷомаи урёнӣу бстрҳҷру ғуссаи хӯриш

جامه‌عریانی و بسترحجر و غصه‌خورش

Каси мабодо чу ман хастаи бад-ӣни ҳоли табоҳ

کس مبادا چو من خسته بدین حال تباه

Кард бояд чу сегон пос ва надид ошу таом

کرد باید چو سگان پاس و ندید آش و طعام

Барад бояд чу харони бор ва нахурд обу гиёҳ

برد باید چو خران بار و نخورد آب و گیاه

Ман ба сад чарби забонӣ ва ба ширини суханӣ

من به صد چرب زبانی و به شیرین سخنی

Ки ба ин чарбӣу шириняти орм дар роҳ

که به این چربی و شیرینیت آرم در راه

Аҳлу фарзанди дроўихтаҳ чун саг дар ман

اهل و فرزند درآویخته چون سگ در من

К-эй ба афсунгарӣу ҳилаи фузун аз рӯбоҳ

کای به افسونگری و حیله فزون از روباه

Бо худованд чаҳ найранг дигар крдстӣ

با خداوند چه نیرنگ دگر کردستی

Кати чунин ҳадя фиристод мукофоти гуноҳ

کت چنین هدیه فرستاد مکافات گناه

Ҳеҷ дар хона наҳодӣ ки гирифтӣ ходим

هیچ در خانه نهادی‌ که ‌گرفتی خادم

Ҳеҷ бар суфра фузудӣ ки фузудӣ нонахоҳ

هیچ بر سفره فزودی که فزودی نانخواه

Лутфи ҳақ буд ки он ҷорӣа марғӯб набӯд

لطف حق بود که آن جاریه مرغوب نبود

Варна чун рӯй ваем рӯзи ҳамеи ги шати сиёҳ

ورنه چون روی ویم روز همی گ‌‌شت سیاه

Он якаш гуфт беорад бизан нон ба танур

آن یکش ‌گفت بی آرد بزن نان به تنور

Вена якаш гуфт ки бедалв бикаш об аз чоҳ

وین یکش گفت ‌که بی‌دلو بکش آب از چاه

Он якаш гуфт бизан васла бар он куҳнаи ҳасир

آن یکش گفت بزن وصله بر آن کهنه حصیر

Веб якаш гуфт бикун бахя бар ин пораи кулоҳ

وب‌ یکش گفت بکن بخیه بر این پاره‌کلاه

Хости дасти ос яке гуфт ки бар боми фалак

خواست دست آس یکی ‌گفت ‌که بر بام فلک

Ҷусти гандум дгарӣ гуфт ки дар хирмани моҳ

جست‌ گندم دگری‌ گفت‌ که در خرمن ماه

Он яке ҷусти ҳаме аз ин кин тӯҳфаи занг

آن یکی جست همی از این کاین تحفهٔ زنگ

Ба кадомин ҳунару моя буд мартабаи хоҳ

به‌کدامین هنر و مایه بود مرتبه خواه

Ҷузи шипиши ҷумла ба мсоҳии ҷббу бағалаш

جز شپش جمله به مساحی جبب و بغلش

Гӯ чаҳ оварда ӣӣ аз хонаи осифи ҳамроҳ

گو چه آورده‌یی از خانهٔ آصف همراه

Он канизи он ҳама медид ва ба ман ме хандид

آن‌کنیز آن همه می‌دید و به من می‌خندید

Ман мискин ба замини дӯхта аз шарми нигоҳ

من مسکین به زمین دوخته از شرم نگاه

Аз ману хона ман шуд ҳамаи навмед чу дид

از من و خانهٔ من شد همه نومید چو دید

Ки ҳама чиз заъифаст маро ҳатто албоаҳ

که همه چیز ضعیفست مرا حتی الباه

Оқибат гуфт чаҳ гӯйӣ чаҳ кунам бо ҳамаи таън

عاقبت‌ گفت چه گویی چه کنم با همه طعن

Гуфтамаш аз карами садри ҷаҳони ҷӯии паноҳ

گفتمش از کرم صدر جهان جوی پناه

Хоҷаи олами одил ки зи абри каф ӯ

خواجهٔ عالم عادل‌که ز ابر کف او

Азгл шӯра бирӯяд гул ва аз хори гиёҳ

ازگل شوره بروید گل و از خار گیاه

Онкӣ аз ҷудуяти ин ғам ҷонкоҳ расед

آنکه از جودویت این غم جانکاه رسید

Хоҳадат боз Раҳонед зи таъни ҷонкоҳ

خواهدت باز رهانید ز طعن جانکاه

Зубдаи зумраи донишу сари арбоби карам

زبدهٔ زمرهٔ دانش و سر ارباب‌ کرم

Онкии боркрмши пушт фалак карда дўтоаҳ

آنکه بارکرمش پشت فلک‌کرده دوتاه

Онкӣ зон сайл ки аз абри нўолши хезад

آنکه زان سیل‌که از ابر نوالش خیزد

Нагзарадгар ҳама чархаст шиновар ба шиноа

نگذرد گر همه چرخست شناور به شناه

Фалакаши бандагӣ ҷоҳ кунад бо рифъат

فلکش بندگی جاه‌ کند با رفعت

Хирадаши пайравӣ рой кунад бе икроҳ

خردش پیروی رای‌کند بی‌اکراه

Он ки васфи дил ӯ шуд бзёи нури қулӯб

آن‌که وصف دل او شد بضیا نور قلوب

Онкии хок дар ӯ шуд зи шарафи зеби ҷбоаҳ

آنکه خاک در او شد ز شرف زیب جباه

Ханда бар боғ биҳишташ занад аз накҳати халқ

خنده بر باغ بهشتش زند از نکهت خلق

Таъна бар авҷ сипеҳраш занад аз рифъати ҷоҳ

طعنه بر اوج سپهرش زند از رفعت جاه

Бӯе аз халқи ваии афзуди таббати рортбт

بویی از خلق وی افزود تبت رارتبت

Ҳшўӣ аз ҷоҳ вай афрохт фалакро харгоҳ

حشوی از جاه وی افراخت فلک را خرگاه

эй ки бгзоштаҳи даъвӣ бар ҷӯади ту саҳоб

ای که بگذاشته دعوی بر جود تو سحاب

Инак ин даст дар афшонати барӣни нуктаи гувоҳ

اینک این دست در افشانت براین نکته‌ گواه

Андари он базм ки қадари ту буд садрнишин

اندر آن بزم که قدر تو بود صدرنشین

Чархро ҷой нишастан набӯд ҷузи даргоҳ

چرخ را جای نشستن نبود جز درگاه

Анварӣ дид ба хоби онкии ҷалоли алўзро

انوری دید به خواب آنکه جلال الوزرا

Чл дирам дод сипедаши паии ҳиндӯии сиёҳ

چل درم داد سپیدش پی هندوی سیاه

Хоби нодидау ногуфта ба ман лутф ту дод

خواب نادیده و ناگفته به ‌من لطف تو داد

Он канизӣ ки шабиҳаш набӯд аз ашбоаҳ

آن‌کنیزی‌که شبیهش نبود از اشباه

Шиква ӣигар ба забон рафт дар оғози сухан

شکوه‌یی ‌گر به زبان رفت در آغاز سخن

Бар забони ин суханон низ равад гоҳ ба гоҳ

بر زبان این سخنان نیز رود گاه به ‌گاه

Бо ман ар чарх ба кинаст туе бар сари меҳр

با من ار چرخ به‌کینست تویی بر سر مهر

Кам мабод аз сари ман лутфи туу сояи шоҳ

کم مباد از سر من لطف تو و سایهٔ شاه

Срўрои ҳосидам аз рашк ба ҳасрат гуяд

سرورا حاسدم از رشک به حسرت‌گوید

Ба сухан дар нсрштст касе мҳргёҳ

به سخن در نسرشتست‌ کسی مهرگیاه

Шеъри чандон ва на чндонкаҳи ту хоҳии зару сим

شعر چندان و نه چندانکه تو خواهی زر و سیم

Ин чаҳ ҷодӯаст ки бархест аз Эрон ногоҳ

این چه جادوست که برخاست از ایران ناگاه

Ин на ҷодӯаст худовандо кин шоирӣ аст

این نه جادوست خداوندا کاین شاعری است

Каси чунин дар натавон сифти марои зин чаҳ гуноҳ

کس چنین در نتوان سفت مرا زین چه‌‌ گناه

Шафқати шоҳи физояндау инсофи туам

شفقت شاه فزاینده و انصاف توام

Ҳосидами гӯи тани азин дард ба беҳуда бакоҳ

حاسدم‌ گو تن ازین درد به بیهوده بکاه

Баҳри исботи худованду паии нафии шарик

بهر اثبات خداوند و پی نفی شریک

Лоолаҳаст ҳаме то басари алооллаҳ

لااله است همی تا بسر الاالله

Дасти ин ҳодиса аз домани иқболи ту давр

دست این حادثه از دامن اقبال تو دور

Дорадат аз ҳамаи офоти худованди нигоҳ

داردت از همه آفات خداوند نگاه

То ҷузи афвоҳи суханро набӯд ҷои убӯр

تا ‌جز افواه سخن را نبود جای عبور

Ба ҷуз аз зикр ҷамилат набӯд дроФўоаҳ

به جز از ذکر جمیلت نبود درافواه