Тарки ман офат чинасту балоӣ хутан аст

ترک من آفت چینست و بلای ختن است

Фитнаи перу ҷавони ҳодисаи мард ва зан аст

فتنهٔ پیر و جوان حادثهٔ مرد و زن است

Дар баҳри зулфаши як кобул ваҷдасту самоъ

در بهر زلفش یک کابل وجدست و سماع

Дар баҳри чашмаши як Бобул саҳараст ва фан аст

در بهر چشمش یک بابِل سحرست و فن است

Дӯш то субҳ ба ҳар кӯча мунодӣ кардам

دوش تا صبح به هر کوچه منادی ‌کردم

Зон сари зулф ки ҳам дилбар ва ҳам дил шикан аст

زان سر زلف‌ که هم دلبر و هم دل شکن است

К-эйҳо алқўм бидонед ки он зулфи сиёҳ

کایها القوم بدانید که آن زلف سیاه

Чу Ни ғробист ки ҳам раҳбар ва ҳам роҳзан аст

چو‌ن غرابیست‌ که هم رهبر و هم راهزن است

Зарраро нест ба хуршеди фалаки роҳу бутам

ذره را نیست به خورشید فلک راه و بتم

Зарраро баста ба хўршидкаҳи инам даҳан аст

ذره را بسته به خورشیدکه اینم دهن است

Ханҷари оҳхтаҳи зи бодом ки инам мижа аст

خنجر آهخته ز بادام‌ که اینم مژه است

Гавҳари афшондаи зи ёқӯт ки инам сухан аст

گوهر افشانده ز یاقوت‌ که اینم سخن است

Қурси хўршидкаҳи маърӯф буд дар ҳамаи шаҳр

قرص خورشیدکه معروف بود در همه شهر

Баста бар сарв ва ба ҷади гӯи яд кин рӯй ман аст

بسته ‌بر سرو و به‌ جد گو‌ید کاین روی من است

Қад худ донад ва чун байнам нахл рутабаст

قد خود داند و چون بینم نخل رطبست

Рӯй худ донад ва чун байнам барг саманаст

روی خود داند و چون بینم برگ سمنست

Гуҳи мрогўидҳо туррау рухсорами байн

گه مرا گوید ها طرّه و رخسارم بین

Чун накӯи иинми он сунбул ва або Настаранаст

چون نکو بینم آن سنبل و ابا نسترنست

Норванро қдхўд хонд вмни хндохнд

نارون را قد خود خواند و من خنداخند

Гӯям эй шӯхи бмФрибм кин норванаст

گویم ای شوخ بمفریبم‌ کاین نارونست

Ёсуманро рух худ донад ва ман нрмонрм

یاسمن را رخ خود داند و من نرمانرم

Гӯям эй гули мдҳми ишва ки ин ёсуман аст

گویم ای‌ گل مدهم عشوه ‌که این یاسمن است

Он на гесуаст муъаллақ ба занхдон ӯ ро

آن نه‌ گیسوست معلق به زنخدان او را

Ки ба симин чаҳӣ овехтаи мишкӣн расан аст

که به ‌سیمین چهی آویخته‌ مشکین رسن است

Сохта аз маи Нахшаб чаҳ Нахшаби оўнг

ساخته از مه نخشب چه نخشب آونگ

Турфатар инки ба ҷад гуяд кинам зқн аст

طرفه‌تر اینکه به جد گوید کاینم ذقن است

Шамъи рӯйиш ҳама нураст ҳамоно хирад аст

شمع رویش همه نورست همانا خرد است

Чини зулфаш ҳама машкаст ҳамоно хутан аст

چین زلفش همه مشکست همانا ختن است

Турра ӯ дили мо барда азон пургар ҳаст

طرهٔ او دل ما برده ازآن پُر گره است

Зулф ӯ бар рухи мо суда азон пар шикан аст

زلف او بر رخ ما سوده ازآن پر شکن است

Токанд оташи рӯйиши ҷигари халқи кабоб

تا کند آتش رویش جگر خلق ‌کباب

Лаб лаълаш намакасту мижа аш бобизан аст

لب لعلش نمکست و مژه‌اش بابزن است

То нагардад ҳамеи он оташ рухсора хамӯш

تا نگردد همی آن آتش رخساره خموش

Зулфаши он оташи афрӯхтаро бодзн аст

زلفش آن آتش افروخته را بادزن است

Рӯй ӯ оина рангаст ҳамоно ҳалабаст

روی او آینه رنگست همانا حلبست

Хат ӯ ғолия буиаст ҳамоно чаманаст

خط او غالیه بویست همانا چمنست

Нур агар нест чаро тоза ба рӯйиш басараст

نور اگر نیست چرا تازه به رویش بصرست

Рӯҳи а гар нест чаро зинда ба ишқ бадан аст

روح ا‌گر نیست چرا زنده به‌ عشق بدن است

Шавқ чеҳраш набӯд ақл ва чу ақлам ба сараст

شوق چهرش نبود عقل و چو عقلم به سرست

Ёд меҳраш набӯд рӯҳ ва чу рӯҳам ба тан аст

یاد مهرش نبود روح و چو روحم به تن است

Ошиқашро ба мисли ҳолат шамъаст азонк

عاشقش را به مثل حالت شمعست ازآنک

Ҳар нафаси шамъи сифати зинда ба гардан задан аст

هر نفس شمع صفت زنده به گردن زدن است

Рӯй рахшони ваии андари кнФи зулфи сиёҳ

روی رخشان وی اندر کنف زلف سیاه

Санамӣ ҳаст ки андари бағал брҳмн аст

صنمی هست‌که اندر بغل برهمن است

Дӯш омад ба всоқи ман ва нанашаста бхост

دوش آمد به وثاق من و ننشسته بخاست

Мурғ гуфтӣ зи ҳаво бар сар соя фикан аст

مرغ‌ گفتی ز هوا بر سر سایه فکن‌است

Гуфтам аҳлолк сҳло биншин рахт мабар

گفتم اهلالک سهلا بنشین رخت مبر

Гуфт тбои лаки хомӯш чаҳ ҷой сухан аст

گفت تبآ لک خاموش چه‌ جای سخن است

Ҳони бмозори дилами рака на шарт адабаст

هان بمازار دلم را که نه شرط ادبست

Ҳин бмошўби ғамамро ки на расм Фтн аст

هین بماشوب غمم را که نه رسم فطن است

Рӯи зи нах кам зану дами даракашу беҳудаи муллоӣ

رو زنخ ‌کم زن و دم درکش و بیهوده ملای

Ки марои ҷону дил аз ғуссаи шҷн дар шҷн аст

که‌مرا جان و دل از غصه شجن در شجن است

Хез ва зон бодаи дерина ?герат ҳаст биор

خیز و زآن بادهٔ دیرینه‌ گرت هست بیار

Варна зинҷои бабрами рахт ки байт алҳзн аст

ورنه زینجا ببرم رخت که بیت‌الحزن است

Танг зарфаст қадаҳи хез ва ба паймои ?данам

تنگ ظرفست قدح خیز و به پیمای دنم

Зонка соҳиби дилии имрӯз агар ҳаст ?дан аст

زانکه صاحب دلی امروز اگر هست دن است

Бода оварадам ва ҳай додаму ҳаии бастад ва хӯрд

باده آوردم و هی دادم و هی بستد و خورد

Ҳай ҳаме гуфт ки май доруии ранҷ вмҳн аст

هی‌ همی ‌گفت ‌که مِی‌ْ داروی رنج و محن است

Маст чун гашт ба рухи хӯни ҷигари рехт чунонк

مست ‌چون ‌گشت به‌ رخ خون‌ جگر ریخت چنانک

Рахш аз хӯн ҷигар гуфтӣ кон Яман аст

رُخش از خون جگر گفتی‌ کانِ یمن است

Чеҳраш аз ашк чунон шуд ки мислиро гуфтам

چهرش از اشک چنان شد که مثل را گفتم

Қурси хуршеди фалаки матлаъи ақд пурН аст

قرص خورشید فلک مطلعِ عقد پرن است

Гуфтам охири ғамат аз кист миндиш ва бигӯ

گفتم آخر غمت از کیست میندیش و بگو

Гуфт оҳиста ба гӯи шам ки зи садри з ман аст

گفت آهسته به ‌گو‌شم که ز صدر زمن است

Ҳоҷии Акбари фалаки донишу фари коҳили ҳунар

حاجی اکبر فلک دانش و فر کاهل هنر

Ҳар ривоят ки намоянди зи халқаш ҳасан аст

هر روایت‌ که نمایند ز خلقش حسن است

Онкӣ бар лаб нагузашта зи сахои лоўлнш

آنکه بر لب نگذشته ز سخا لاولنش

Дар каломи тўош айдун сухан аз ло ва лн аст

در کلام تواش ایدون سخن از لا و لن است

Танз дар шеър ту меронад ва худ ме донад

طنز در شعر تو می‌راند و خود می‌داند

Ки суханҳои ту пероя дар адан аст

که سخن‌های تو پیرایهٔ درّ عدن است

Ҳақ гувоҳаст ки гуфтори ту дргўши хирад

حق‌ گواهست‌ که‌ گفتار تو در گوش خرد

Гавҳарӣ ҳаст ки малики ду ҷаҳонаш саман аст

گوهری هست که ملک دو جهانش ثمن است

Ҷой онаст ки бар шеъри ту таҳсин ронад

جای آنست‌ که بر شعر تو تحسین راند

Тифли як рӯзаи каши олӯдаи лабон аз лбн аст

طفل یک روزه کش آلوده لبان از لبن است

Васфи зулфам чу кунӣ сози ҷадал соз кунад

وصف زلفم چو کنی ساز جدل ساز کند

Гӯйӣ аз зулфи маниш дар дили кин куҳан аст

گویی از زلف منش در دل کین کهن است

Каждуми зулфи маниши бас ки гузидаст ҷигар

کژدم زلف منش بس‌ که‌ گَزیده‌ست جگر

Аҷабӣ нестгар азмдҳти он мумтаҳан аст

عجبی‌ نیست‌ گر از مدحت آن‌ ممتحن است

Нест бимаши зи сари зулфи ман ани шоءи аллоҳ

نیست بیمش ز سر زلف من ان شاء‌الله

Оқибати дузди сари зулфи маниш роҳзан аст

عاقبت دزد سر زلف منش راهزن است

Гуфтам эй тарк бигӯ тарки шикоят ки хатост

گفتم ای تُرک بگو تَرکِ شکایت‌ که خطاست‌

Гила аз садр ки ҳам одил ва ҳам мўтмн аст

گله از صدر که هم عادل و هم موتمن است

Кӣна бо шеъри ману шеъри тӯр ҷуст равост

کینه با شعر من و شعر تو گر جست رواست

Фитнаанд ин дўўи он дар паии дафъ Фтн аст

فتنه‌اند این دو و آن در پی دفع فتن است

Гуфташ инсофгар ин бошад мошоءи аллоҳ

گفتش انصاف گر این باشد ماشاء‌الله

наметавон гуфт дар ин қоидаи устод фан аст

می‌توان‌‌ گفت در این‌ قاعده استاد فن است

Ростии мунсифии имрӯз дар иқтоъи ҷаҳон

راستی منصفی امروز در اقطاع جهان

Нест вар ҳаст худованди ҷаҳон бўолҳсн аст

نیست ور هست خداوند جهان بوالحسن است

Садру махдуми ми онкўи зи шарафи пиндорӣ

صدر و مخدوم من آنکو ز شرف پنداری

Дўҷҳони рӯҳи муҷаррад ба яке перҳан аст

دو جهان روح مجرّد به یکی پیرهن است

Ақл аз онаст муаззам ки бадв муфтахар аст

عقل از آنست معظم‌ که بدو مفتخر است

Рӯҳ аз онаст макрам ки бадв мФттн аст

روح از آنست مکرم‌ که بدو مفتتن است

Маликро ханҷар ӯ моҳии куфру зллст

ملک را خنجر او ماحی کفر و زللست

Шаръро хотир ӯ ҳомии фарз ва сунан аст

شرع را خاطر او حامی فرض و سنن است

Тири аҳи р дар сафи пайкори равон аз паии хасм

تیر او در صف پیکار روان از پی خصم

Ҳамчу сӯзанда шаҳобии зи пай аҳрӣман аст

همچو سوزنده شهابی ز پی اهریمن است

Барқи пайконаш ба ҳар бодияи коФрўхти шарар

برق پیکانش به هر بادیه کافروخت شرر

Санги он бодия то рӯзи ҷазои баҳр ман аст

سنگ آن بادیه تا روز جزا بهر من است

Офтоб аз илми лашкар ӯ мнхсФ аст

آفتاب از علم لشکر او منخسف است

Рӯзгор аз шарари ханҷар ӯ мрзғн аст

روزگار از شرر خنجر او مَرزَغَن است

Меҳр ӯ моҳии каши ҷони мўолӣ фалак аст

مهر او ماهی‌ کش جان موالی فلک است

Рмҳ ӯ шамъии каши қалби аъодӣ лаган аст

رمح او شمعی‌ کش قلب اعادی لگن است

Гарна рӯҳии ту худ ин уқдаи гшо аз дили халқ

گرنه روحی تو خود این عقده گشا از دل خلق

Ки дили халқ ба меҳри ту чаро мртҳн аст

که دل خلق به مهر تو چرا مرتهن است

Бихарад монад шахси ту азироки ҳаме

بخرد ماند شخص تو ازیراک همی

Фахри олам ба вайу фахри вай аз ху иштн аст

فخر عالم به وی و فخر وی از خویشتن است

Гавҳари меҳри турои ҷони мўолФ садаф аст

گوهر مهر ترا جان موالف صدف است

Сабзаи теғи турои мағзи мухолиф чаман аст

سبزهٔ تیغ ترا مغز مخالف چمن است

Улфати фазлу дилати улфати шер ва шераст

الفت‌ فضل و دلت الفت شیر و شَیِر است

Қиссаи ҷӯади вкФти қиссаи тел ва дмн аст

قصهٔ جود و کفت قصهٔ تل و دمن است

Ҳркҷои меҳри ту дар анҷуманӣ чеҳр афрӯхт

هرکجا مهر تو در انجمنی چهر افروخت

Айш то рӯзи ҷазои ходими он анҷуман аст

عیش تا روز جزا خادم آن انجمن است

Хасмро тан чу зирасозӣу қомат чу мҷн

خصم را تن چو زره سازی و قامت چو مجن

Гар знҷмш зар ҳаст арзи сипеҳраш мҷн аст

گرز نجمش زره‌ست ارز سپهرش مجن است

Ҳркҷои зикри влои ту тараб дар тараб аст

هرکجا ذکر ولای تو طرب در طرب است

Ҳркҷои фикри хилофи ту ҳузн дар ҳузн аст

هرکجا فکر خلاف تو حزن در حزن است

Бадсиголи ту ба ҷони сахтӣ агркўаҳ шавад

بدسگال تو به جان سختی اگر کوه شود

Гурзи фӯлоди ту Фарҳоди сифат кӯҳкан аст

گرز فولاد تو فرهاد صفت‌ کوهکن است

Худ гирифтам шарари кини ту андари дили хасм

خود گرفتم شرر کین تو اندر دل خصم

Оташӣ ҳаст каши андари дили хоро ватан аст

آتشی هست کش اندر دل خارا وطن است

Гар зи фӯлоди ту оташ кашад аз хораи бурун

گرز فولاد تو آتش ‌کشد از خاره برون

Вар ба тан хора шавад хасми ту хоро шикан аст

ور به تن خاره شود خصم تو خارا شکن است

Соҳбои садрои савганд ба ҷонат ки маро

صاحبا صدرا سوگند به جانت‌ که مرا

Ҷони зи озори ҳасудони шикани андар шикан аст

جان ز آزار حسودان شکن اندر شکن است

Гарчи зини пеши зи наввоб шикоят кардам

گرچه زین پیش ز نواب شکایت کردم

Лек ӯ худ ба ҳамаи ҳоли худованд ман аст

لیک او خود به همه حال خداوند من است

Гилаам аз дгронсту бадви бандами ҷурм

گله‌ام از دگرانست و بدو بندم جرم

Ранҷи оҳӯ на зи сайёд буд каз расан аст

رنج آهو نه ز صیاد بود کز رسن است

Марги Суҳроб наоне буд аз марги ҳҷир

مرگ سهراب نهانی بود از مرگ هجیر

Гарчи захмаш ба тан аз теғи гӯ пилтан аст

گرچه زخمش به تن از تیغ‌ گُوِ پیلتن است

Булбул аз гул ба чаман ноладу гул мақсад ӯст

بلبل از گل به چمن نالد و گل مقصد اوست

Нафрат ӯ ҳама аз нолаи зоғ ва заған аст

نفرت او همه از نالهٔ زاغ و زغن است

Сахти пжмонаму ғжмонми азин қавми ҷҳўл

سخت پژمانم و غُژمانم ازین قوم جهول

Каз дар габри суханашони ҳама аз мо ва ман аст

کز در کِبر سخنشان همه از ما و من است

Сала ӣӣ аз ман ва моашон нашавад оиди кас

صله‌ای از من و ماشان نشود عاید کس

Ман ва моашон илми аллоҳ ки кам аз мо ва ман аст

من و ماشان علم‌الله‌ که‌ کم از ما و من است

Ҳама дар ҷома фазланд вале аз дар ҷаҳл

همه در جامهٔ فضلند ولی از در جهل

Мурдагонанд ту гӯйӣ ки ба танашон кафан аст

مردگانند تو گویی‌ که به تنشان ‌کفن است

Фазли ман бар ҳунари хеш чаро арза диҳанд

فضل من بر هنر خویش چرا عرضه دهند

Баҳрро поя бар аз ҳавсилаи ратл ва ман аст

بحر را پایه بر از حوصلهٔ رطل و من است

Ман климстм ва ин қавм бен Исроиланд

من کلیمستم و این قوم بن اسرائیلند

Назму насри манашон неъмати селоӣ ва ман аст

نظم و نصر منشان نعمت سلوی و من است

Ҳамаро сайр ва пиёзаст ба аз селоӣ ва ман

همه را سیر و پیازست به از سلوی و من

Ин марази зодаами аллоҳи ҳамаро роҳзан аст

این‌ مرض زاد هم‌الله‌ همه را راهزن است

Хешро пел шуморанду ндонндкаҳи пел

خویش را پیل شمارند و ندانند که پیل

Пас бузургаст вале меҳтар аз он каргадан аст

پس بزرگست ولی مهتر از آن ‌کرگدن است

Ман ва эшон ҳама аз порси бзодим вале

من و ایشان همه از پارس بزادیم ولی

На ҳронкўи зи қарни зоди Увайс қарн аст

نه هر آنکو ز قرن زاد اویس قرن است‌

Хоҳам аз теғ ба ҷоашони бадарами пӯст ба тан

خواهم از تیغ به جاشان بدرم پوست به تن

Лиг дастурем аз ақли бало тъҷлн аст

لیک دستوریم از عقل‌ بلا تعجلن است

Тоъҷмро сифат аз бодау айш ва тараб аст

تا عجم را صفت از باده و عیش و طرب است

То арабро сухан аз ноқау рубъ ва дмн аст

تا عرب را سخن از ناقه و ربع و دمن است

Домани хасми ту аз хӯни ҷигари бод чунонк

دامن خصم تو از خون جگر باد چنانک

Гӯйяши хӯни ҷигари лолау дом дмн аст

گوییش خون جگر لاله و دام دمن است

Агар ин шеър фитад дар хури даргоҳи висол

اگر این شعر فتد درخور درگاه وصال

Як ҷаҳони нури нисораш ба сар аз зўолмнн аст

یک‌ جهان‌ نور نثارش به‌ سر از ذوالمنن است