Дӯшина чун кашид шаҳи занги лшкро

دوشینه چون‌کشید شه زنگ لشکرا

Султони рӯмро з сар афтод аФсро

سلطان روم را ز سر افتاد افسرا

Бози сифед рӯз биппаред аз ошён

باز سفید روز بپرید از آشیان

Зоғи шаби сиёҳи бгстрди шҳпро

زاغ شب سیاه بگسترد شهپرا

Торик шуд сипеҳр чу зулмоти вндрў

تاریک شد سپهر چو ظلمات وندرو

То зон ситора чун ба сиёҳии скндро

تا زان ستاره چون به سیاهی سکندرا

Чунон шабии дрозкаҳи пиндоштии қазо

چونان شبی درازکه پنداشتی قضا

Икраҳи бурӣдаи нофаш бо рӯзи мҳшро

یکره بریده نافش با روز محشرا

Афрӯхт чеҳраи зини тели хокистарии Суҳайл

افروخت چهره زین تل خاکستری سهیل

Чун аз даруни тӯдаи хокистари ахгро

چون از درون تودهٔ خاکستر اخگرا

Гуфтӣ фириштааст ба болои аҳриман

گفتی فرشته است به بالای اهرمن

Равшани фалаки фарози ҳавои мкдро

روشن فلک فراز هوای مکدرا

Гардуни пурситораи барони қиргўни ҳаво

گردون پرستاره برآن قیرگون هوا

Чун бар сари наҷҷошии иклили қисро

چون بر سر نجاشی اکلیل قیصرا

ЁгФтӣӣ ба кини Таҳамтан ба сари ниҳод

یاگفتئی به‌کین تهمتن به سر نهاد

Пўлодўнди деви зарандуди мғФро

پولادوند دیو زراندود مغفرا

Вази ахтарон муъоина дидам канори чарх

وز اختران معاینه دیدم‌کنار چرخ

Зонгўнаҳ каз қурозаи зари нтъи згаро

زانگونه‌کز قراضهٔ زر نطع زرگرا

Мурғи ҳавоу моҳии дарё ба хоб ва ман

مرغ هوا و ماهی دریا به خواب و من

Бедору чашми дӯхта дар чашми ахтро

بیدار و چشم دوخته در چشم اخترا

Каз дар садоӣ санадон бархест кончнонк

کز در صدای سندان برخاست‌کانچنانک

Пиндоштии з чарх буғурред тндро

پنداشتی ز چرخ بغرید تندرا

Гуфтам ҳалокеи ء ки ба дар ҳалқа май занӣ

گفتم هلاکیی‌ء‌که به در حلقه می‌زنی

Гуфтои нгоргФтми бахи бах даро даро

گفتا نگارگفتم بخ بخ درا درا

Брҷстму давидам ва дар рогшўду баст

برجستم و دویدم و در راگشود و بست

Кардам салому танги кшидмши дрбро

کردم سلام و تنگ‌کشیدمش دربرا

Бўиидмши дамодами мӯии мҷъдо

بوییدمش دمادم موی مجعدا

Бўсидмши паёпаии қанди мкрро

بوسیدمش پیاپی قند مکررا

Ҳар ғамзааш ба ҷонами сад ҷаъбаи ноўко

هر غمزه‌اش به جانم صد جعبه ناوکا

Ҳар мижааш ба чашмами сад қабзаи хнҷро

هر مژه‌اش به چشمم صد قبضه خنجرا

Аз фарқ то қадами ҳамаи хони мҷсмо

از فرق تا قدم همه خان مجسما

Вази пой то ба сари ҳамаи рӯҳи мсўро

وز پای تا به سر همه روح مصورا

Бар чашм ашкборм молида зулфи хеш

بر چشم اشکبارم مالید زلف خویش

Венаи қиссаи рости шдкаҳ ба баҳраст ънбро

وین قصه راست شدکه به بحر است عنبرا

Бар рӯй зарди ман лаби ширин ба ишваи суд

بر روی زرد من لب شیرین به عشوه سود

Вена ҳарф шуд яқин ки ба не ҳаст шкро

وین حرف شد یقین‌که به نی هست شکرا

Бншондмш ба маҷлис ва аз зулфакон ӯ

بنشاندمش به مجلس و از زلفکان او

Аз баҳр хеш кардам болину бстро

از بهر خویش‌کردم بالین و بسترا

Бешамъ ва бе чароғи з рӯй мунаввараш

بی‌شمع و بی‌چراغ ز روی منورش

Шуд ҳамчуи рӯзи равшани базмами мнўро

شد همچو روز روشن بزمم منورا

Ореи чароғ ва шамъ набояд ба ҳукми ақл

آری چراغ و شمع نباید به حکم عقل

Чун чеҳраи брФрўзди хуршеди хоўро

چون چهره برفروزد خورشید خاورا

Гуфтам бҳл ки авд ба миҷмар дар афканам

گفتم بهل‌که عود به مجمر در افکنم

Шукронаи қудуми ту тарки смнбро

شکرانهٔ قدوم تو ترک سمنبرا

Гуфто ба авду миҷмари ҳоле чаҳ ҳоҷатаст

گفتا به‌عود و مجمر حالی چه حاجتست

Бо зулфу чеҳри ман чаҳ кунӣ авду мҷмро

با زلف و چهر من چه‌کنی عود و مجمرا

Могрми гФтгўкаҳи баромади зи осмон

ماگرم‌گفتگوکه برآمد ز آسمان

Абрии сиёҳи тиратар аз ҷони коФро

ابری سیاه تیره‌تر از جان‌کافرا

Гуфтӣ ки дузди махзан шоҳаст аз он қабл

گفتی‌که دزد مخزن شاه است از آن قبل

Каш буд остини ҳамаи пар дар вгўҳро

کش بود آستین همه پر در وگوهرا

Ҳар дар вгўҳрӣ ки фурӯрихт дар замон

هر در وگوهری‌که فروریخت در زمان

Шуд ҳмчўгнҷи қорун дар хоки мзмро

شد همچوگنج قارون در خاک مضمرا

Ҷодӯаст гФтӣӣ ки ба найрангу ҷодуӣ

جادوست‌گفتئی‌که به نیرنگ و جادویی

Кард аз бухори хушки равони лؤлؤи туро

کرد از بخار خشک روان لؤلؤ ترا

Чун бахтёни маст ки каф брлб оваранд

چون بختیان مست‌که‌کف برلب آورند

ТўФиду рехти кафи зи даҳонаш бар ағбро

توفید و ریخت‌کف ز دهانش‌ بر اغبرا

Гӯ бингараш нишеби сипеҳр ар надидаи кас

گو بنگرش نشیب سپهر ار ندیده‌کس

Дар қулзумии муъаллақи девии шноўро

در قلزمی معلق دیوی شناورا

Силии зи ҳркронаҳи равони шдкаҳи ҳеҷ кас

سیلی ز هرکرانه روان شدکه هیچ‌کس

Норст бе сафинаи гузаштан ба мъбро

نارست بی‌سفینه‌گذشتن به معبرا

Гуфтам кунун чаҳ боидгФтои шароби ноб

گفتم‌کنون چه بایدگفتا شراب ناب

Зон май ки чун Суҳайл дурахшад ба соғро

زان می‌که‌چون سهیل درخشد به ساغرا

Оўрдмш ба пеши шаробӣ ки гФтӣӣ

آوردمش به پیش شرابی‌که‌گفتئی

Ҷон рогрФтаҳанд ба тадбири ҷўҳро

جان راگرفته‌اند به تدبیر جوهرا

Зон май кигар баробар обистанӣ ниҳанд

زان می‌که‌گر برابر آبستنی نهند

Бенанд рӯй бачаи зи заҳдони модро

بینند روی بچه ز زهدان مادرا

Чашми хурӯси рехтам аз ноӣ булбула

چشم خروس ریختم از نای بلبله

Вази ҳалқ бт фишондам хӯни кбўтро

وز حلق بط فشاندم خون‌کبوترا

ӯ маст ҷом мешуд ва ман масти чашм ӯ

او مست جام می‌شد و من مست چشم او

Ёллъҷб ки мастии ман бдФзўни туро

یاللعجب‌که مستی من بدفزون ترا

Ореи шаробро буд ар сад ҳазор шӯр

آری شراب را بود ار صد هزار شور

Бо шӯри ишқ ёр набошад бробро

با شور عشق یار نباشد برابرا

Бории зи ҳркрон суханӣ рафт дар миён

باری ز هرکران سخنی رفت در میان

Зон сон ки ҳаст расми ҳарифони ҳамсаро

زان سان‌که هست رسم حریفان همسرا

То рафтаи рафтаи пурсишӣ аз ҳол ман намӯд

تا رفته رفته پرسشی از حال من نمود

Ҳам зон қабл ки меҳтарӣ аз ҳоли кҳтро

هم زان قبل‌که مهتری از حال‌کهترا

Гуфто чаҳ мекунӣу чисонӣ ва ҳол чист

گفتا چه‌می‌کنی و چسانی و حال چیست

Мискинӣ аз ҷафои ҷаҳон бо тўонгро

مسکینی از جفای جهان با توانگرا

Гуфтам миёни фақру ғиноеми вазин қабл

گفتم میان فقر و غنایم وزین قبل

Хнсости бахти ман ки на модааст ва на наро

خنثاست بخت‌من‌که نه ماده است و نه نرا

Нафасами сабуру қалб шакураст лоҷарам

نفسم صبور و قلب شکور است لاجرم

Хушнӯдам аз замонаи брзқи мқдро

خشنودم از زمانه برزق مقدرا

Лекин ба ҳукми он ки зарураст иктисоб

لیکن به حکم آن‌که ضرور است اکتساب

Оҳанги пои бӯс малик дорам аидро

آهنگ پای‌بوس ملک دارم ایدرا

Гуфто ба фасли дай ки сухани бФсрд ба ком

گفتا به فصل دی‌که سخن بفسرد به‌کام

Гӯйӣ сФркнм накунам ҳеҷ боваро

گویی سفرکنم نکنم هیچ باورا

Ҳошокаҳи ваҳй содиқ донам ҳадиси ту

حاشاکه وحی صادق دانم حدیث تو

На худ ту Ҷабраилӣ ва на ман пимбро

نه خود تو جبرئیلی و نه من پیمبرا

Фаслии чунин ки гӯйӣ аз барфи кӯҳсор

فصلی چنین‌که‌گویی از برف‌کوهسار

зи астбрқи сифед ба саркардаи чодро

ز استبرق سفید به سرکرده چادرا

Фаслии чунин ки гӯйӣ карданд таъбия

فصلی چنین‌که‌گویی‌کردند تعبیه

Таъсири пушти савҳон дар табъи срсро

تأثیر پشت سوهان در طبع صرصرا

Биллоҳ агар нигоҳ бурун ояд аз ду чашм

بالله اگر نگاه برون آید از دو چشم

Чун санги бФсрд ба миёни раҳи андро

چون سنگ بفسرد به میان ره اندرا

Гуфтам зи шавқи даргаи дорои рӯзгор

گفتم ز شوق درگه دارای روزگار

Наҳаросам аз насими дайу боди озро

نهراسم از نسیم دی و باد آذرا

Гирами ҷаҳандаи бод буд неши ночхо

گیرم جهنده باد بود نیش ناچخا

Гирами фусурдаи об буд нӯки нштро

گیرم فسرده آب بود نوک نشترا

Айдун ба пушти гармии алтофи кирдигор

ایدون به پشت‌گرمی الطاف‌کردگار

Дар яхи чунон рӯм ки дар оташи смндро

در یخ چنان روم‌که در آتش سمندرا

Гуфтои зи молу ҳол чаҳ дории басӣҷи роҳ

گفتا ز مال و حال چه داری بسیج راه

Гуфтам ?ҳуллои бнқди ду асби ткоўро

گفتم هلا بنقد دو اسب تکاورا

Як асби банда низ ба лорасту дузди пор

یک اسب بنده نیز به لار است و دزد پار

Бар дасти вкси дарин ситамам нест ёўро

بر دست وکس درین ستمم نیست یاورا

Гуфтои ҷузи ин ду ҳеҷ зарур аст гуфтамаш

گفتا جز این دو هیچ ضرور است‌گفتمش

Як мушти зари ду асби ткоўри як астро

یک مشت زر دو اسب تکاور یک استرا

Арбоби ҷоҳи нақдӣ агар вом ман диҳанд

ارباب جاه نقدی اگر وام من دهند

Асбоби роҳ яксара гардад месаро

اسباب راه یکسره‌گردد میسرا

Гуфто ба қарзи каси надиҳади як қурозаи зар

گفتا به قرض‌کس ندهد یک قراضه زر

Баси тҷрбт ки рафтаи дарин боби мрмро

بس تجربت‌که رفته درین باب مرمرا

Акнўи миннат раҳе бинмоем ба ҳукми ақл

اکنو منت رهی بنمایم به حکم عقل

Лекин ба шарт онкӣ шавад бахти ёўро

لیکن به شرط آنکه شود بخت یاورا

Гар хидматии амири бФрмоидти барӣ

گر خدمتی امیر بفرمایدت بری

Дар назд авлиёии хдиўи мзФро

در نزد اولیای خدیو مظفرا

Фарз уфтадаш ки ҳарчӣ тўхўоҳии ббхшдт

فرض‌افتدش‌که‌هرچه توخواهی ببخشدت

Аз шавқи хизмати малики малики пурваро

از شوق خدمت ملک ملک پرورا

Гуфтам маро ба хизмати мейри бузургвор

گفتم مرا به خدمت میر بزرگوار

Айдун васила бояд ровии схнўро

ایدون وسیله باید راوی سخنورا

ГФтокаҳи беҳтар аз асадуллоҳи хон ки ҳаст

گفتاکه بهتر از اسدالله خان‌که هست

Дргўши миргФтш чун сиккаи брзро

درگوش میرگفتش چون سکه برزرا

Хонӣ ки сяти ҷӯади всхоиш ба шарқи вғрб

خانی‌که‌صیت‌جود وسخایش به‌شرق‌وغرب

Сорӣаст чун фурӯғи мау мари анўро

ساریست چون فروغ مه و مر انورا

Дар заврақӣ ки дами занӣ аз ҳзму азм ӯ

در زورقی‌که دم زنی از حزم و عزم او

ӯ кор бодбон кунад ин кори лнгро

او‌کار بادبان‌کند این‌کار لنگرا

Васфи ҳаловати суханаш чун рақам кунӣ

وصف حلاوت سخنش چون رقم‌کنی

Набӯд аҷаб ки хома бачасбад ба дФтро

نبود عجب‌که خامه بچسبد به دفترا

Аз шаш ҷиҳат гурехт наёрад адуӣ ӯ

از شش جهت‌گریخت نیارد عدوی او

Монанди муҳра ӣӣ ки дроФтд ба шшдро

مانند مهره‌یی‌که درافتد به ششدرا

Монои шикофти Зуҳраи чарх аз итоб ӯ

مانا شکافت زهرهٔ چرخ از عتاب او

Варна сабаби кадом ки чархаст ахзро

ورنه سبب‌کدام‌که چرخ است اخضرا

Маҳрӯми боди ҳосид ӯ аз лақоӣ ӯ

محروم باد حاسد او از لقای او

Зирокзин бтар натавон ёфт киФро

زیراکزین بتر نتوان یافت‌کیفرا

Садрои амир девон донам ки бо тўош

صدرا امیر دیوان دانم‌که با تواش

Сдқисти байнҳоят ва Меҳрӣаст бимро

صدقیست بینهایت و مهریست بیمرا

Танҳо на бо ҷаноби ту аз фарти иттиҳод

تنها نه با جناب تو از فرط اتحاد

Чун як равони пок буд дар ду пикро

چون یک روان پاک بود در دو پیکرا

Бо халқи рӯзгори чунон меҳрбон буд

با خلق روزگار چنان مهربان بود

Коўрои дъокннд ба миҳробу мнбро

کاورا دعاکنند به محراب و منبرا

Донеи ту балки шаҳрии лоблкаҳи олимӣ

دانی تو بلکه شهری لابلکه عالمی

Корӣ ки ӯ намӯд дарин марзу кшўро

کاری‌که او نمود درین مرز و‌کشورا

Мулкӣ гушӯду мамлакатиро намӯд амн

ملکی‌گشود و مملکتی را نمود امن

Бе заҳмати сиёсат ва бе ранҷи лшкро

بی‌زحمت سیاست و بی‌رنج لشکرا

Чу Н Мӯсо кулем ба як чӯб даст кард

چو‌ن‌موسی‌کلیم به‌یک چوب‌دست‌کرد

Мулкии зи малики Мисри фузунтар мсхро

ملکی ز ملک مصر فزون‌تر مسخرا

Морон фитна хӯрд бикраҳи Асоӣ ӯ

ماران فتنه خورد بیکره عصای او

Ногашта чун Асоӣ кулем аллоҳи аждро

ناگشته چون عصای کلیم‌الله اژدرا

Нозили з осмон шавад асмо аз он буд

نازل ز آسمان شود اسما از آن بود

Номаши набӣ ки ҳаст набии сон ба гўҳро

نامش نبی‌که هست نبی‌سان به‌گوهرا

Озодкрдаҳ карам ӯст ҳарки ҳаст

آزادکردهٔ‌کرم اوست هرکه هست

Чаҳ Тифли ширхор ва чаҳ шайхи мъмро

چه طفل شیرخوار و چه شیخ معمّرا

Бо адл ӯ аҷаб на ки золӣ чу офтоб

با عدل او عجب نه‌که زالی چو آفتاب

Бо ташти зар ба бохтар ояд зи хоўро

با طشت زر به باختر آید ز خاورا

Андари се маи захираи сӣ сола харҷ кард

اندر سه مه ذخیرهٔ سی ساله خرج‌کرد

Аз баҳри неки номии шоҳи фалаки фаро

از بهر نیک‌نامی شاه فلک فرا

Ҳаркас кунад захираи зару сими вгнҷу мол

هرکس‌کند ذخیره زر و سیم وگنج و مال

ӯро буд захираи шаҳи мҳргстро

او را بود ذخیره شه مهرگسترا

Айдун гувоҳи адли ваии ин достон бас аст

ایدون‌گواه عدل وی این داستان بس است

Коед ба гӯши халқи ҳадисии мзўро

کاید به‌گوش خلق حدیثی مزورا

Комад ба шаҳри Широз аз як ду рӯзаи роҳ

کامد به شهر شیراز از یک دو روزه راه

Гуми гашти боргирии бориши ҳамаи зро

گم‌گشت بارگیری بارش همه زرا

Ҳар дузд ва ҳар тридаҳ ки дидаш ба раҳгузор

هر دزد و هر طریده‌که دیدش به رهگذار

Гашташи зи раҳ ба хиттаи Ширози рҳбро

گشتش ز ره به خطهٔ شیراز رهبرا

Ғайр аз ризои шоҳ ки ҷӯяд ба ҷону дил

غیر از رضای شاه‌که جوید به جان و دل

Ояд ба чашми ҳардуи ҷаҳонаши мҳқро

آید به چشم هردو جهانش محقرا

ДргФт менаёяд алқсаҳ ончӣ кард

درگفت می‌نیاید القصه آنچه‌کرد

ӯ азкмолу қадар дар ин бум ва ин баро

او ازکمال و قدر در این بوم و این برا

Як рӯзи дами занӣ агар андари ҳузури вай

یک روز دم زنی اگر اندر حضور وی

Дар ҳақ ман шавад ҳама комам месаро

در حق من شود همه‌کامم میسرا

То худ чаҳ май шўдкаҳи ман аз як каломи ту

تا خود چه می‌شودکه من از یک‌کلام تو

Як умр бар ҳўоиҷи гирдами мзФро

یک عمر بر حوایج‌گردم مظفرا

То расм дар замон буд азгФтаҳҳои нағз

تا رسم در زمان بود ازگفته‌های نغز

То ном дар ҷаҳон буд азклку дФтро

تا نام در جهان بود ازکلک و دفترا

Бодаши адуи навону бидонадяши нотавон

بادش عدو نوان و بداندیش ناتوان

Давлати ҷавону ҳукми равони ёр дар баро

دولت جوان و حکم روان یار در برا

Нусрати қарину чархи муайян фатҳ ҳамнишин

نصرت قرین و چرخ معین فتح همنشین

Ҳосиди ғамину бахти самин хасми лоғро

حاسد غمین و بخت سمین خصم لاغرا