Дилӣ ки ҳар чаҳ кунад бар мурод ёр кунад

دلی که هر چه کند بر مراد یار کند

Нахусти тарки муроди худ ахтёркнд

نخست ترک مراد خود اختیارکند

Гарчи тарки муроди худ ихтиёрӣ нест

گرچه ترک مراد خود اختیاری نیست

Ки ошиқи ончии намояд ба азтроркнд

که عاشق آنچه نماید به اضطرارکند

Ғарибро ки ба ғурбати асир ёрӣ шуд

غریب را که به غربت اسیر یاری شد

Ки гуфта буд иқомат дар он дёркнд

که گفته بود اقامت در آن دیارکند

Ба изтирори камандаши барад ба ҷониби шаҳр

به اضطرار کمندش برد به جانب شهر

Ғизолро ки ба саҳро касе шикор кунад

غزال را که به صحرا کسی شکار کند

Вале ғизол аз он пас ки шуд асиркмнд

ولی غزال از آن پس که شد اسیرکمند

Ҷузи онкии гардани тоъат наад чикор кунад

جز آنکه گردن طاعت نهد چکار کند

зи қайди сӯрату маънӣ касе тавонад раст

ز قید صورت و معنی کسی تواند رست

Ки дар ҳавои яке тарк садҳазор кунад

که در هوای یکی ترک صدهزار کند

Нахусти ояти фарқон ошиқӣ ҳамдаст

نخست آیت فرقان عاشقی حمدست

Ки ҳамд пеша кунад ҳаркии рӯ ба ёр кунад

که حمد پیشه‌ کند هرکه رو به یار کند

На бо иродат ӯ номи молу ҷоҳи барад

نه با ارادت او نام مال و جاه برد

На бо муҳаббат ӯ фикри нангу ъоркнд

نه با محبت او فکر ننگ و عارکند

Балост яккаи савории ситода дар сафи ишқ

بلاست یکه‌سواری ستاده در صف عشق

Касеаст мард ки оҳанги он савор кунад

کسیست مرد که آهنگ آن سوار کند

Муҳӣти доираи он кас ба сар тавонад барад

محیط دایره آن‌کس به‌سر تواند برد

Ки пои ҷаҳд чу паргор устувор кунад

که پای جهد چو پرگار استوار کند

На ошиқаст касе каз маломати андешад

نه عاشقست‌کسی‌کز ملامت اندیشد

Ки ҳарки май талабади сабр бар хморкнд

که هرکه می‌طلبد صبر بر خمارکند

На рустамаст касе каз масофи рӯйин тан

نه رستمست‌کسی‌کز مصاف رویین‌تن

Сипар бияфканаду тарк корзор кунад

سپر بیفکند و ترک‌ کارزار کند

На ошиқаст чу булбул касе ба сӯрати гул

نه عاشقست چو بلبل‌ کسی به صورت ‌‌گل

Ки эҳтирози зи гулчину захм хор кунад

که احتراز ز گلچین و زخم خار کند

Ба кеши ишқи камони вори гӯшмолаши даҳ

به ‌کیش عشق کمان‌وار گوشمالش ده

Чу тири ҳаркии зи қурбон шудани Фроркнд

چو تیر هرکه ز قربان شدن فرارکند

Ба иттифоқ бузургон касеаст толиби ганҷ

به اتفاق بزرگان کسیست طالب‌گنج

Ки мушт то ба китф дар даҳон мор кунад

که مشت تا به ‌کتف در دهان مار کند

Касеаст толиби Юсуф ба эътиқоди дуруст

کسیست طالب یوسف به اعتقاد درست

Ки сад раҳаш чу Зулайхои азиз хор кунад

که صد رهش چو زلیخا عزیز خوار کند

Равони фидои халилии намо чу Исмоил

روان فدای خلیلی نما چو اسماعیل

Варати замона чу Иблис сангсор кунад

ورت زمانه چو ابلیس سنگسار کند

Чунонкии ман зи рухи моҳ худ нтобам меҳр

چنانکه من ز رخ ماه خود نتابم مهر

Ба сад бало агарам ишқ ӯ дчоркнд

به صد بلا اگرم عشق او دچارکند

Ҳзоргўнаҳ ҷафо дидам аз ҷаҳон ва ҳануз

هزارگونه جفا دیدم از جهان و هنوز

Дилами мтобъти меҳри он нгоркнд

دلم متابعت مهر آن نگارکند

Нигор ном бутасту бутӣ буд маи ман

نگار نام بتست و بتی بود مه من

Ки моҳи саҷда бар ӯ сад ҳазор боркнд

که ماه سجده بر او صد هزار بارکند

Дамидаи машки хаташи гӯйии он ду оҳӯии чашм

دمیده مشک ‌خطش ‌گویی آن دو آهوی ‌چشم

Бар он сараст ки машки худ ошкоркнд

بر آن سرست‌که مشک خود آشکارکند

Рахши сияҳ шудаи андаки зи ҳамнишинии зулф

رخش سیه شده اندک ز همنشینی زلف

Сиёҳи кори накӯро сиёҳ кор кунад

سیاه‌کار نکو را سیاه‌کار کند

Ба малики рӯм агар чин зулф бигушоед

به ملک روم اگر چین‌ زلف بگشاید

Фазои мамлакати рӯм Зангбор кунад

فضای مملکت روم زنگبار کند

Ба вақти ноз чу кокул ба рӯй бпришд

به وقت ناز چو کاکل به روی بپریشد

Чу шеъри ман ҳамаи офоқ мшкбор кунад

چو شعر من همه آفاق مشکبار کند

Чу шоми тира ҳисорӣ кашад зи чанбари зулф

چو شام تیره حصاری کشد ز چنبر زلف

Чу моҳи чордаҳи ҷои андарон ҳисор кунад

چو ماه چارده جا اندران حصار کند

Ба васли акси рух ӯ ба ҳиҷри хӯни дилам

به وصل عکس رخ او به هجر خون دلم

Ба ҳар ду вақти марои ди ядаи лола зор кунад

به هر دو وقت مرا د‌یده لاله‌زار کند

Ба ҳилаи кас натавонад бирав чашонд заҳр

به حیله ‌کس نتواند برو چشاند زهر

Ки заҳрро лаб ӯ шаҳ хушгувор кунад

که زهر را لب او شه خوشگوار کند

Марои баҳору хазон ҳар ду пеш яксон аст

مرا بهار و خزان هر دو پیش یکسان است

Ки ӯ ба чеҳраи хазони марои бҳоркнд

که او به چهره خزان مرا بهارکند

Вагар биҳишт диҳандам канора май гирам

وگر بهشت دهندم‌ کناره می‌گیرم

Дар он замон ки маро - эй даркинори кунад

در آن زمان‌که مرا -ای درکنار‌ کند

Ҳронкаҳ ҳаст харидори моҳи сӯрат ӯ

هرآنکه هست خریدار ماه صورت او

Фалаки зи меҳр бар ӯ муштарӣ нисор над

فلک ز مهر بر او مشتری نثار‌ند

Чигуна дар шаби торики хўонмш бар хеш

چگونه‌در شب تاریک خوانمش بر خویش

Ки ҷилваи рух ӯ лайлро наҳор кунад

که جلوهٔ رخ او لیل را نهار کند

Дукони машки фурӯи шасти гӯйии он сари зулф

دکان مشک فرو شست گویی آن سر زلف

Ки табла табла бирав машки чин қатор кунад

که طبله طبله برو مشک چین قطار کند

Халифаи шаб ва рӯзаст зонка гетӣ ро

خلیفهٔ شب و روزست زانکه‌گیتی را

Ба чеҳра равшан созад ба ти раҳ тор кунад

به چهره روشن سازد به ط‌ره تار کند

Ба ҷабр бӯса занад бар лабу даҳон касе

به جبر بوسه زند بر لب و دهان کسی

Ки мадҳу манқибати соҳиб ихтиёр кунад

که مدح و منقبت صاحب اختیار کند

Кҳинаҳи бандаи хусрави мҳинаҳи хоҷаи аср

کهینه بندهٔ خسرو مهینه خواجهٔ عصر

Ки рӯзгор ба зоти ваии аФтхоркнд

که روزگار به ذات‌ وی افتخارکند

Фазои мамлакати асрро масоъӣ ӯ

فضای مملکت عصر را مساعی او

Бидон расида ки озарм Қандаҳор кунад

بدان رسیده ‌که آزرم قندهار کند

Ба рӯзи ҳимматаш ар дона бар замин пошанд

به روز همتش ار دانه بر زمین پاشند

Ҳануз ношуда дар хок , барг ва бор кунад

هنوز ناشده در خاک، برگ و بار کند

Кас ар ба боъ баради ном ӯ аҷаби нбўз

کس ار به باع برد نام او عجب نبوذ

Ки мурғи мадҳаш аз авҷ шохсор кунад

که مرغ مدحش‌ از اوج شاخسار کند

зи шарми ҳиммат ӯ баҳрҳо арақ резанд

ز شرم همت او بحرها عرق ریزند

Агар ба азми сафари рӯи сӯй баҳор кунад

اگر به عزم سفر رو سوی بحار کند

Вагар забона кашад теғ ӯ ба баҳри муҳӣт

وگر زبانه‌کشد تیغ او به بحر محیط

Ҳрончаҳи об буд андрўи бхоркнд

هرآنچه آب بود اندرو بخارکند

Ҳамин на мадҳат хусрав кунад ба бедорӣ

همین نه مدحت خسرو کند به بیداری

Ки чун ба хоб равад мадҳ шаҳриёр кунад

که چون به خواب رود مدح شهریار کند

Ба ҳзми тавсани аҷромро намояди зин

به حزم توسن اجرام را نماید زین

Ба бахти бахтии афлокро маҳор кунад

به بخت بُختی افلاک را مهار کند

Ба теғи рӯзи вғои маликро самин созад

به تیغ روز وغا ملک را سمین سازد

Ба калаки гоҳи сахои ганҷро нзоркнд

به‌کلک‌گاه سخا‌گنج را نزارکند

Чунон буд каф ӯ зарфишони зи фарти карам

چنان بود کف او زرفشان ز فرط کرم

Ки номаро гуҳи таҳрир зарнигор кунад

که نامه را گه تحریر زرنگار کند

Адуи зи фикрати шамшер ӯ ба рӯзи набард

عدو ز فکرت شمشیر او به روز نبرد

Агар ба хулд барандаш хаёли норинд

اگر به خلد برندش‌ خیال نارند

Ба рӯзи разм ки гардуни сиёҳ пӯш шавад

به روز رزم‌ که‌ گردون سیاه‌پوش شود

зи бскаҳи гирди сипаҳ бар фалак гузор кунад

ز بسکه‌ گرد سپه بر فلک‌گذار ‌کند

Бар офтоб шавад шоҳроҳи минтақаи гум

بر آفتاب شود شاهراه منطقه‌ گم

Ҳамеи з ҳар тарафи осемаи сар мадор кунад

همی ز هر طرف آسیمه‌سر مدار کند

зи бскаҳи ҳодисаи боради зи осмон ба замин

ز بسکه حادثه بارد ز آسمان به زمین

Замин чу мунҳазимони бонг зинҳор кунад

زمین چو منهزمان بانگ زینهار کند

Амл ба рӯзи бақои хандаи қоаҳ қоаҳ занад

امل به روز بقا خنده قاه‌قاه زند

Аҷали зи бими фанои гиряи зор зор кунад

اجل ز بیم فنا گریه زار زار‌ کند

Ба гирди маъракаи гардаи Ни ситодаи саргардон

به‌گرد معرکه‌گرده‌ن ستاده سرگردان

Ки дар миёна агар гум шавад чаҳ кор кунад

که در میانه اگر گم شود چه کار کند

Сипеҳри пушти намояди замини шиками дуздад

سپهر پشت نماید زمین ‌شکم دزدد

Дамӣ ки даст бар он гурз гоўсор кунад

دمی ‌که دست بر آن‌ گرز گاوسار کند

Синони найза ӯро замона аз сари хасм

سنان نیزهٔ او را زمانه از سر خصم

Гумони шохи дарахтони мива дор кунад

گمان شاخ درختان میوه‌دار کند

Зиҳии сахои ту чандон ки ҳирси ҳиммати ту

زهی‌ سخای‌ تو چندان‌ که حرص‌ همت تو

Гуҳари зи сангу зар аз хоки шӯра зор кунад

گهر ز سنگ و زر از خاک شوره زار کند

Мухолифати чўшўди куштаи срФрозтрст

مخالفت چوشود کشته سرفرازترست

Аз онкии ҷои зи замин бар фароз дор кунад

از آنکه جا ز زمین بر فراز دار کند

Ба чашми фитна ки дар хоби бод то маҳшар

به چشم فتنه‌که در خواب باد تا محشر

Блоркти асари барги кӯ канор кунад

بلارکت اثر برگ کو کنار کند

Кунад зи адли ту гурги ончунон ҳаросати мяш

کند ز عدل تو گرگ آنچنان حراست میش

Ки дояи тарбияти Тифл ширхор кунад

که دایه تربیت طفل شیرخوار کند

зи иҳтимоми ту малики ончунон буд эмин

ز اهتمام تو ملک آنچنان بود ایمن

Ки анкабут наёрад магас шикор кунад

که عنکبوت نیارد مگس شکار کند

Ба зарби оҳани теғаши барорӣ аз дили санг

به ضرب آهن تیغش برآری از دل سنگ

Ба санги хасмат агар ҷой чун шарор кунад

به سنگ خصمت اگر جای چون شرار کند

Ҳисоби неку бади халқро ба рӯзи ҷазо

حساب نیک و بد خلق را به روز جزا

Ба ним лаҳзаи тўондкаҳ кирдигор кунад

به نیم لحظه تواندکه‌‌ کردگار کند

Валек рӯзи ҷазо зон дароз шуд коизд

ولیک روز جزا زان دراز شد کایزد

Атоу ҷӯади туро як ба як шумор кунад

عطا و جود تو ‌را یک‌ به یک شمار کند

Бзргўорои ин ходимати зи биҷоиӣ

بزرگوارا این خادمت ز بیجایی

Бидон расида ки аз мамлакат фирор кунад

بدان رسیده ‌که از مملکت فرار کند

На оташаст ки боло равад ба чархи асир

نه آتشست‌که بالا رود به چرخ اثیر

На сарсараст ки дар баҳр ва бар гузор кунад

نه صرصرست که در بحر و بر گذار کند

На шери шарза ки дар беша мӯътакиф гардад

نه شیر شرزه‌ که در بیشه معتکف‌ گردد

На моргрзаҳ ки оромгаҳ ба ғоркнд

نه مارگرزه‌که آرامگه به غارکند

На қамарӣаст ки бар шох сарв гирад ҷой

نه قمری است ‌که بر شاخ سرو گیرد جای

На мурғи зоркаҳи мأўо ба марғзор кунад

نه مرغ‌زارکه مأوا به مرغزار کند

Наҳанг нест ки сокин шавад ба лаҷаи баҳр

نهنگ نیست که ساکن شود به لجهٔ بحر

Паланг нест ки маскан ба кӯҳсор кунад

پلنگ نیست ‌که مسکن به ‌کوهسار کند

Фиришта нест ки бар осмони кушояди бол

فرشته نیست‌که بر آسمان‌گشاید بال

Ситора нест ки гирди фалак мадор кунад

ستاره نیست‌ که گرد فلک مدار کند

На хоки торӣ то рӯ наад ба маркази хеш

نه خاک تاری تا رو نهد به مرکز خویش

На оби ҷорӣ то ҷо ба ҷӯйбор кунад

نه آب جاری تا جا به جویبار کند

На ақли сарф ки дар ломакон макон гирад

نه عقل صرف‌که در لامکان مکان‌گیرد

На ҷони пок ки бе ҷое ихтиёр кунад

نه جان پاک‌ که بی‌جایی اختیار کند

Наҳанг лаҷа фазласту даст ӯ дарё

نهنگ لجهٔ فضلست و دست او دریا

Аз он азимати дарёи наҳанг вор кунад

از آن عزیمت دریا نهنگ‌وار کند

Гирифтам онкӣ буд дар шоҳвори сухан

گرفتم آنکه بود در شاهوار سخن

На ҷойгаҳ ба садаф дар шоҳвор кунад

نه جایگه به صدف دُرّ شاهوار کند

Гирифтам онкӣ буд меҳри нўрбори ҳунар

گرفتم آنکه بود مهر نوربار هنر

На ҷойгаҳ ба фалаки меҳри нур бор кунад

نه جایگه به فلک مهر نور بار کند

зи илтифот ту дорад тамаъ ки чун хуршед

ز التفات تو دارد طمع‌که چون خورشید

Ба хона ӣӣ чу чаҳорум фалак мадориканд

به خانه‌یی چو چهارم فلک مدارکند

Ҳаким гуяд коиндаҳро ҳамеи зебад

حکیم‌ گوید کاینده را همی زیبد

Ки ҳоли худро аз рафтаи аътборкнд

که حال خود را از رفته اعتبارکند

Ҳазор хона вкшўр бидон касе додӣ

هزار خانه وکشور بدان‌کسی دادی

Ки маргашон ба ду қарн дигар шикор кунад

که مرگشان به دو قرن دگر شکار کند

Ҳамон на хона баҷо монад ва на хонаи худоӣ

همان نه خانه بجا ماند و نه خانه خدای

Ки инқилоби ҷаҳон ҳар дуро ғборкнд

که انقلاب جهان هر دو را غبارکند

Магари мадоеҳи ман дар замона монаду бас

مگر مدایح من در زمانه ماند و بس

Каш аз мҳомди ту чарх ёдгор кунад

کش از محامد تو چرخ یادگار کند

Сипеҳр аз он ҳамаи дилкаши қусӯри Маҳмӯдӣ

سپهر از آن همه دلکش قصور محمودی

Ба мадҳи унсурии имрӯз ифтихор кунад

به مدح عنصری امروز افتخار کند

Ҷаҳон аз он ҳамаи овози санҷи снҷршоаҳ

جهان از آن همه آواز سنج سنجرشاه

Ба шеъри анварии имрӯзи ахтсоркнд

به شعر انوری امروز اختصارکند

Басии зи бахти худ андари замонаи навмедам

بسی ز بخت خود اندر زمانه نومیدم

Магар ки лутфи ту бозам умедвор кунад

مگر که لطف تو بازم امیدوار کند

Ба ҳаркии тока буд ном аз ясору ямин

به هرکه تاکه بود نام از یسار و یمین

Қазои ямини турои моя ясор кунад

قضا یمین ترا مایهٔ یسار کند