Магари боз бар фурухт гул аз ҳар канори нор
مگر باز بر فروخت گل از هر کنار نار
Ки ҳрдми зи сӯзи дили бгриди ҳазор зор
که هردم ز سوز دل بگرید هزار زار
Насимӣ ки дар чаман шудӣ раҳсипори пор
نسیمی که در چمن شدی رهسپار پار
Ҳам имсол ёфтаст бар ҷӯйбори бор
هم امسال یافتست بر جویبار بار
Ки гуядаш таҳнияти баҳри шохсор сор
که گویدش تهنیت بهر شاخسار سار
зи фаррошии сабои раҳи боғи рафтаи байн
ز فراشی صبا ره باغ رفته بین
Чу рӯй смнброни саманҳо шукуфтаи байн
چو روی سمنبران سمنها شکفته بین
Гули нави шукуфтаро маи нўгрФтаҳи байн
گل نو شکفته را مه نوگرفته بین
Пас аз ҳафта дигараш чу моҳии ду ҳафтаи байн
پس از هفتهٔ دگرش چو ماهی دو هفته بین
Ки ҷурмаши пас аз хусуф шавад яксар ошкор
که جرمش پس از خسوف شود یکسر آشکار
Чу пичндаҳи аждристи гирёни зкўаҳи сайл
چو پیچنده اژدریست گریان زکوه سیل
зи болои сӯии нишеби ду сад майл карда майл
ز بالا سوی نشیب دو صد میل کرده میل
Ба зораҳаш зи шаҳри давони халқи хайли хайл
به ظارهاش ز شهر دوان خلق خیل خیل
Забони пари зҳоиу ҳўии равони пари зи войу ?вил
زبان پر ز های و هوی روان پر ز وای و ویل
Ки ин моргрзаҳ чист ки ояд зкўҳсор
که این مارگرزه چیست که آید زکوهسار
Чу раъд аз миёни абри дамодами бғрдо
چو رعد از میان ابر دمادم بغردا
Дилу Зуҳраи ҳзбри зи саҳмаши бдрдо
دل و زهرهٔ هزبر ز سهمش بدردا
Ба шамшери соъиқаи раг ки ббрдо
به شمشیر صاعقه رگ که ببرّدا
Сипас чун шарораи хӯн аз он раги бпрдо
سپس چون شراره خون از آن رگ بپردا
Магари хӯн он рагаст ки хоняш лолаи зор
مگر خون آن رگست که خوانیش لالهزار
Ба Тифли шукуфаи байн ки бар номдаҳи зи шх
به طفل شکوفه بین که بر نامده ز شخ
Дамади мӯяш аз изор ба ранги сипеди нах
دمد مویش از عذار به رنگ سپید نخ
Чу перон ба кӯдакӣ сипедаш шавад зи нах
چو پیران به کودکی سپیدش شود ز نخ
Вази он мӯии ҳамчуи барфи дилаши бФсрд чу ях
وز آن موی همچو برف دلش بفسرد چو یخ
Ки зудаши спидкрди сипеҳри сёҳкор
که زودش سپیدکرد سپهر سیاهکار
зи маи талъатони шӯхи зи глчҳргони шнг
ز مه طلعتان شوخ ز گلچهرگان شنگ
зи ҳрсў ба тарафи дашт гуруҳе зада крнг
ز هرسو به طرف دشت گروهی زده کرنگ
Ба сари шӯр ноӣ ва ба дили шӯри ҷому чанг
به سر شور نای و به دل شور جام و چنگ
На дар фикри исму расм на дар банди ному нанг
نه در فکر اسم و رسم نه در بند نام و ننگ
Шигифто ки нодираст ҳамаи сунъи кирдигор
شگفتا که نادر است همه صنع کردگار
Кунун аз шукуфаам шаки афтода дар замир
کنون از شکوفهام شک افتاده در ضمیر
Кигар ширхорааст ба сӯрат чарост пер
که گر شیرخوارهاست به صورت چراست پیر
Вагар ширхора нест чу Тифлони шергир
و گر شیرخواره نیست چو طفلان شیرگیر
Дамодам чаро хӯрд зи пистони абри шер
دمادم چرا خورد ز پستان ابر شیر
Ҳамаи маст ва май парасти ҳамаи ринду бодаи хор
همه مست و می پرست همه رند و بادهخوار
Бидиҳ бода каз баҳори ҷаҳони гулистон шуда
بده باده کز بهار جهان گلستان شده
Гулистони зи сурхи гули ҳамаи млстон шуда
گلستان ز سرخ گل همه ملستان شده
Яке байн ба шохи сарв ки слслстон шуда
یکی بین به شاخ سرو که صلصلستان شده
На слслстон шуда ки ғлғлстон шуда
نه صلصلستان شده که غلغلستان شده
зи баси бонги раъду барқ ки печад ба шохсор
ز بس بانگ رعد و برق که پیچد به شاخسار
Чу обистанон кунад ҳамеи абри нола ҳо
چو آبستنان کند همی ابر نالهها
Ки то хиради бачагони бзоиди зи жола ҳо
که تا خرد بچگان بزاید ز ژالهها
Пас он жола ҳо чакад бар он сурхи лола ҳо
پس آن ژالهها چکد بر آن سرخ لالهها
Чу дар донаҳои хирад ба лълъини пиёла ҳо
چو در دانههای خرد به لعلعین پیالهها
Ва ё қатраҳои хӯн ба гулгуни рух нигор
و یا قطرههای خون به گلگون رخ نگار
Ало ё приўшои ало ё смнбро
الا یا پریوشا الا یا سمنبرا
Самани срзд аз чаман чаҳ хусбӣ ба бстро
سمن سرزد از چمن چه خسبی به بسترا
Ба назораи баҳори буруни ои зи мнзро
به نظارهٔ بهار برون آ ز منظرا
Ҳамаи роғи мшкбўсти зи мшкўи дро даро
همه راغ مشکبوست ز مشکو درآ درا
Башу чеҳр ва шона кун сари зулфи мшкбор
بشو چهر و شانه کن سر زلف مشکبار
Шабистон чаҳ мекунӣ ба бустон хиром кун
شبستان چه می کنی به بستان خرام کن
Ба гул таҳният фирист ба гулбун салом кун
به گل تهنیت فرست به گلبن سلام کن
Ба гул аз забони мли пас онгаҳ паём кун
به گل از زبان مل پس آنگه پیام کن
Ки захми фироқро ба васл илтиём кун
که زخم فراق را به وصل التیام کن
Ки чун оризат шудаи дилами хӯни зи интизор
که چون عارضت شده دلم خون ز انتظار
Ҳмидўни ману туро фузунтар шудаст доғ
همیدون من و ترا فزونتر شدست داغ
Ман ӣнҷои асири хами ту онҷои муқӣми боғ
من اینجا اسیر خم تو آنجا مقیم باغ
Магари баҳри чораро кунӣ ҳилае чу зоғ
مگر بهر چاره را کنی حیلهای چو زاغ
Ки мисатони шаҳрро ба ҳар ҷо кунӣ суроғ
که مستان شهر را به هر جا کنی سراغ
Пас васли ман барии мрони ҳиларо ба кор
پس وصل من بری مرآن حیله را به کار
Ббўӣ аз раҳи машом ба ранг аз раҳи басар
ببوی از ره مشام به رنگ از ره بصر
Ба мағзу димоғашон чу дониш кунӣ мақар
به مغز و دماغشان چو دانش کنی مقر
Ки манеҳам зи комашони дувуми зуд дар ҷигар
که منهم ز کامشان دوم زود در جگر
Ва зи онҷои давони давони даройам ба мағзи сар
و ز آنجا دوان دوان درآیم به مغز سر
Дар онҷои бгирмт чу ҷони танги даркинори
در آنجا بگیرمت چو جان تنگ درکنار
Ало эй ки қӯти ту шаб ва рӯз ҳаст май
الا ای که قوت تو شب و روز هست می
Гул омад ба шохи ҳон чаҳ хусбӣ ба кохи ҳай
گل آمد به شاخ هان چه خسبی به کاخ هی
Ба солусу зарқ ва макр макун умри хеши тай
به سالوس و زرق و مکر مکن عمر خویش طی
Бизан ҷоми як манӣ ба овози чангу не
بزن جام یک منی به آواز چنگ و نی
Ду рух кун ду гулистони ду оризи ду нави баҳор
دو رخ کن دو گلستان دو عارض دو نو بهار
Пас онгаҳ назора кун зи эъҷози зўолмнн
پس آنگه نظاره کن ز اعجاز ذوالمنن
Пар аз чашми шарзаи шери зи лолаи ҳамаи дмн
پر از چشم شرزه شیر ز لاله همه دمن
Пар аз гӯши зиндаи пели зи занбақи ҳамаи чаман
پر از گوش زنده پیل ز زنبق همه چمن
Ҳам аз сурхи ранги он дмни толии Яман
هم از سرخ رنگ آن دمن تالی یمن
Ҳам аз нағзи буии ин чамани толии ттор
هم از نغز بوی این چمن تالی تتار
?ҳуллои абри фурӯдин шабу рӯзи дмбдм
هلا ابر فرودین شب و روز دمبدم
Бншкибд аз ато наёсоед аз карам
بنشکیبد از عطا نیاساید از کرم
Баборади ҳаме гуҳар бипошад ҳамеи дирам
ببارد همی گهر بپاشد همی درم
Чунон чун ба субҳи иди малики зодаи аҷам
چنان چون به صبح عید ملکزادهٔ عجم
Маи бурҷи эҳтишом дар дарҷи ифтихор
مه برج احتشام در درج افتخار
Фалаки фари ълиқлӣ ки гетӣ ба ком ӯст
فلک فر علیقلی که گیتی به کام اوست
Худованди ахтарони киинтар ғулом ӯст
خداوند اختران کهینتر غلام اوست
Баҳри номаи номҳо ҳамаи зер ном ӯст
بهر نامه نامها همه زیر نام اوست
Замини шарқ то ба ғарби пар аз эҳтишом ӯст
زمین شرق تا به غرب پر از احتشام اوست
Ҷаҳонӣаст бо саботи спҳрист бо виқор
جهانیست با ثبات سپهریست با وقار
Бкинтузӣ осмони бдиўи афкании шаҳоб
بکینتوزی آسمان بدیو افکنی شهاب
Брхшндгии Суҳайли ббхшндгии саҳоб
برخشندگی سهیل ببخشندگی سحاب
Гуҳи ҳзм бо диранги гуҳи азм бо шитоб
گه حزم با درنگ گه عزم با شتاب
Карамҳоаш бе шимури ҳнрҳош бе ҳисоб
کرم هاش بیشمر هنرهاش بیحساب
Чу адвори осмон чу атвори рӯзгор
چو ادوار آسمان چو اطوار روزگار
Бар ҳукми нофизаш агар чарх дам занад
بر حکم نافذش اگر چرخ دم زند
Саранҷоми дасти ғами басар аз надам занад
سرانجام دست غم بسر از ندم زند
Ҳамон пайк ва ҳам кист ки бо ӯ қадам занад
همان پیک و هم کیست که با او قدم زند
Нзибди ҳудусро ки лоф аз қадам занад
نزیبد حدوث را که لاف از قدم زند
Надорад сутури ланги ду асби роҳвор
ندارد ستور لنگ دو اسب راهوار
Чаҳ садиқи муттақе чаҳ зиндиқи муттаҳам
چه صدیق متقی چه زندیق متهم
Чаҳ хонандаи самад чаҳ хоҳанда санам
چه خوانندهٔ صمد چه خواهندهٔ صنم
Баҳр як кунад атои баҳр як диҳад дирам
بهر یک کند عطا بهر یک دهد درم
Балии нури офтоб ба ҳангоми субҳдам
بلی نور آفتاب به هنگام صبحدم
Битобад ба барги гули чунон чун ба нӯки хор
بتابد به برگ گل چنان چون به نوک خار
зи сар то қадам чу ақл камол муҷаррадаст
ز سر تا قدم چو عقل کمال مجردست
Ҷамол муҷассамаст ҷалол муҷаррадаст
جمال مجسمست جلال مجردست
Атоӣ мусаввираст навол муҷаррадаст
عطای مصورست نوال مجردست
Чу таснӣму слсбил зулол муҷаррадаст
چو تسنیم و سلسبیل زلال مجردست
Бдонгаҳ ки сараканд суханҳои обдор
بدانگه که سرکند سخنهای آبدار
Ба ҳар илм ва ҳар ҳунар ба ҳар фан ва ҳар мақол
به هر علم و هر هنر به هر فن و هر مقال
Кунад тай ҳар сухан кунад ҳал ҳар суол
کند طی هر سخن کند حل هر سوال
Гирифтаи сет ва ёфта ба таъйиди зулҷалол
گرفتهست و یافته به تایید ذوالجلال
Риёзии азуи ривоҷи табиии азуи камол
ریاضی ازو رواج طبیعی ازو کمال
Ҳамон пояи улӯми азуи ҷустаи интишор
همان پایهٔ علوم ازو جسته انتشار
Баёни бадеъ ӯ маъонӣ чу сараканд
بیان بدیع او معانی چو سرکند
Сухангар мтўлсти чунон мхтсркнд
سخن گر مطولست چنان مختصرکند
Ки ҳаркас ки башнавад тавонад з бар кунад
که هرکس که بشنود تواند ز بر کند
Ҳамон ҳали мушкилот дар аввали нзркнд
همان حل مشکلات در اول نظرکند
Агар даҳ агар садаст агар панҷсад ар ҳазор
اگر ده اگر صدست اگر پانصد ار هزار
Ба ҳар илм бебадал ба ҳар кор бе бадӣл
به هر علم بیبدل به هر کار بیبدیل
Бар донишаши уқул чу назд алии Ақил
بر دانشش عقول چو نزد علی عقیل
На дар зумраи удӯли тавон ҷустанаши ъдил
نه در زمرهٔ عدول توان جستنش عدیل
На дар фирқаи қабул танӣ бӯда зии қабил
نه در فرقهٔ قبول تنی بوده زی قبیل
Сухани санҷу поки мағзи гарони сангу ҳӯшёр
سخنسنج و پاکمغز گرانسنگ و هوشیار
Зиҳӣ эй ба малики фазли худованди ростин
زهی ای به ملک فضل خداوند راستین
Сипеҳрат бар остони муҳӣтат дар остин
سپهرت بر آستان محیطت در آستین
Амирони шаҳи нишон ба хоки ту раҳ нишин
امیران شه نشان به خاک تو رهنشین
Мҳонт ба ҳар замони сногў ба ҳар замин
مهانت به هر زمان ثناگو به هر زمین
Ба наздаст самои ҳақир чу назд ҳумои ҳқор
به نزدست سما حقیر چو نزد هما حقار
Туе дастгири халқ ба ҳангоми пои лғз
تویی دستگیر خلق به هنگام پای لغز
Танати ҳамчуи ҷони поки саропои латифу нағз
تنت همچو جان پاک سراپا لطیف و نغز
Ҳамаи ҷони халқи пӯсти ҳамаи пайкари ту мағз
همه جان خلق پوست همه پیکر تو مغز
Ҳасад дар дили адуат чу чирки андрўрни чуғз
حسد در دل عدوت چو چرکاندرورن چغز
Ба ҷӯши орадаши ҳамеи дамодами зи хори хор
بهجوش آردش همی دمادم ز خار خار
Чу ҳангоми корзор ба чеҳри афкании гиреҳ
چو هنگام کارزار به چهر افکنی گره
Чу гесуӣ глрхон бапушӣ ба тани зира
چو گیسوی گلرخان بپوشی به تن زره
Чу абрӯии маҳвашони камонро кунӣ буза
چو ابروی مهوشان کمان را کنی بزه
Ҳаме чарх гуядат ки аҳсанти боду зиҳ
همی چرخ گویدت که احسنت باد و زه
Азин ёлу болу брзу зини фару гиру дор
ازین یال و بال و برز و زین فرّ و گیر و دار
Бдонгаҳ ки аз замини ҳамеи хӯни бҷўшдо
بدانگه که از زمین همی خون بجوشدا
Тани чархро ғубор ба аксўни бпўшдо
تن چرخ را غبار به اکسون بپوشدا
зи туфи синону теғ ба ӣам нами бхўшдо
ز تفّ سنان و تیغ به یم نم بخوشدا
Ситора ба зиргрди дамодами бкўшдо
ستاره به زیرگرد دمادم بکوشدا
Ки берун барад биҷаҳад тани хеш аз ғубор
که بیرون برد بجهد تن خویش از غبار
Замини зери пои асб чу гардуни бҷнбдо
زمین زیر پای اسب چو گردون بجنبدا
Ткоўр ба мехи наъли заминро бснбдо
تکاور به میخ نعل زمین را بسنبدا
Шху кӯҳро ба сам чу риндаи брнддо
شخ و کوه را به سُم چو رنده برنددا
Мухолифи бгридои мўолФи бхнддо
مخالف بگریدا موالف بخنددا
Синонҳо равони шукри аҷалҳо амли шикор
سنانها روان شکر اجلها امل شکار
Чу соз ҷадал кунанд қавии болу брзҳо
چو ساز جدل کنند قوی بال و برزها
Китфҳо варам кунад зи осеби гурзҳо
کتفها ورم کند ز آسیب گرزها
Бёмосд аз ҳарос ба паҳлуи спрзҳо
بیاماسد از هراس به پهلو سپرزها
Чу атрофи марзҳо чу акнофи крзҳо
چو اطراف مرزها چو اکناف کرزها
Ки барҷастау баланди намояд ба киштзор
که برجسته و بلند نماید به کشتزار
Ту чун бо камону гурзи буруни ое аз камӣн
تو چون با کمان و گرز برون آیی از کمین
Маи нави даруни чанги замона ба зери зин
مه نو درون چنگ زمانه به زیر زین
Ҳаме чун ситорагони арақи резӣ аз ҷабин
همی چون ستارگان عرق ریزی از جبین
Ба чархи офтобу моҳи намояндати офарин
به چرخ آفتاب و ماه نمایندت آفرین
Ки бахи бахи азин длиркаҳи ҳаии ҳаии азин савор
که بخ بخ ازین دلیرکه هی هی ازین سوار
Чу рӯзу шаби ҷаҳон ки гирданд беш вкм
چو روز و شب جهان کهگردند بیش وکم
Кунӣ ҷяши хасми ракам ва беш дмбдм
کنی جیش خصم راکم و بیش دمبدم
Дуро гоҳ яке кунӣ бидон тири рости чам
دو را گاه یکی کنی بدان تیر راست چم
Серо гоҳ шаш кунӣ бидон теғи пушти хам
سه را گاه شش کنی بدان تیغ پشت خم
Взинсони бароварӣ аз он беш вкми дамор
وزینسان برآوری از آن بیش وکم دمار
Аз онҷокаҳ ҳаст расм ба ҷабру муқобила
از آنجاکه هست رسم به جبر و مقابله
Кигар ҷазр бо адади намояди муъодила
که گر جذر با عدد نماید معادله
Ададро кунанд бахш бирав бе мсоҳлаҳ
عدد را کنند بخش بَرو بی مساهله
Чу тири дўшохи ту ду ҷазранд икдлаҳ
چو تیر دوشاخ تو دو جذرند یکدله
з ҳар ҳашт теғи зан ба ҳаряк расад чаҳор
ز هر هشت تیغ زن بههریک رسد چهار
Ало то биравӣ баҳр нишоед кашид пул
الا تا بروی بحر نشاید کشید پل
Ало то ба китф бод нишоед ниҳоди ғул
الا تا به کتف باد نشاید نهاد غل
Ало то баҳр баҳор барояд зи хоки гул
الا تا بهر بهار برآید ز خاک گل
Ало то дарун хам шавад хӯни токи мл
الا تا درون خم شود خون تاک مل
Миллати бод дар қадаҳи гулати боди даркинори
مُلت باد در قدح گُلت باد درکنار
Нишастани гуҳати мудоми длФрўзи қасри бод
نشستنگهت مدام دلفروز قصر باد
Камолот бешимур ба зоти ту ҳасри бод
کمالات بیشمر به ذات تو حصر باد
Ба ҳар кори Носирати шаҳаншоҳи асри бод
به هر کار ناصرت شهنشاه عصر باد
зи иқболи носирии насиби ту насри бод
ز اقبال ناصری نصیب تو نصر باد
Ки ҷовид дар ҷаҳони бмоноди рӯзгор
که جاوید در جهان بماناد روزگار
Чу Қоонӣат ба базми сногўи ҳазор бод
چو قاآنیت به بزم ثناگو هزار باد
Гуҳарҳои назмашони ҳамаи обдори бод
گهرهای نظمشان همه آبدار باد
зи ҷавдат ба ҷайбашони гуҳарҳо нисори бод
ز جودت به جیبشان گهرها نثار باد
Чу теғи ту ҷумларо гуҳари даркинории бод
چو تیغ تو جمله را گهر درکنار باد
Бмоноди назмашони зи мадҳи ту ёдгор
بماناد نظمشان ز مدح تو یادگار