эй зулф донамат з чаҳ доими мушаввашӣ

ای زلف دانمت ز چه دایم مشوّشی

Зонрўи мушаввашӣ ки муъаллақ дар оташӣ

زآنرو مشوّشی که معلق در آتشی

Он рака ҳаст савдои доим мушавваш аст

آن راکه هست سودا دایم مشوش است

Оре турост савдои зонрўи мушаввашӣ

آری تُراست سودا زآنرو مشوّشی

Бдхўӣу саракашонро баранд сари зи тан

بدخوی و سرکشان را بُرّند سر ز تن

Зонрў сарат баранд ки бдхўӣу саркашӣ

زآنرو سرت بُرند که بدخوی و سرکشی

Сари бардае ба ҷоми лаби моҳи ман магар

سر برده‌ای به جام لب ماه من مگر

Зон ҷоми бодаи хӯрда ки зингўнаҳи биҳшӣ

زان جام باده خورده که زینگونه بیهشی

Гар менахурдае зи лаби мо ҳам аз чаҳ рӯ

گر می نخورده‌ای ز لب ما هم از چه رو

Бетоб ва беқарору сияҳи масту сархушӣ

بی تاب و بی قرار و سیه مست و سرخوشی

Бемори чашми ёру турои майли нордон

بیمار چشم یار و ترا میل ناردان

Ҷазаънигор маст ва ту соғари ҳамеи кашӣ

جزع نگار مست و تو ساغر همی کشی

Ҳиндӯ ба ҳинди таъми шукр май чшди ту низ

هندو به‌ هند طعم‌ شکر می‌چشد تو نیز

Таъми шукр аз он лаби ширини ҳамеи чшӣ

طعم شکر از آن لب شیرین همی چشی

Зон лаъли шаккарини магаси холи брнхост

زان لعل شکّرین مگس خال برنخاست

Бо онкии ҳамчуи мрўҳаҳи доим ба ҷунбишӣ

با آنکه همچو مروحه دایم به جنبشی

Имону дайни равону хиради сабру ихтиёр

ایمان و دین روان و خرد صبر و اختیار

Дар як нафаси бҳки ҳаракати хасм ҳар шашӣ

در یک‌نفس بهٔک حرکت خصم هر ششی

Девонаеу узри ту ин бас ки рӯзу шаб

دیوانه‌ایّ و عذر تو این بس که روز و شب

Андари ҷавори он рухи хуби паривашӣ

اندر جوار آن رخ خوب پریوشی

Ҳамчун маҳаки сиёҳӣу сое ба чеҳри ёр

همچون محک سیاهی و سایی به چهر یار

Моно дар озмоиши он сим бе ғашӣ

مانا در آزمایش آن سیم بی غشی

Гоҳе нигун ба чоҳи занхдон чу бежанӣ

گاهی نگون به چاه زنخدان چو بیژنی

Гуҳи дргшоди тири балои ҳамчуи Орашӣ

گه درگشاد تیر بلا همچو آرشی

Бистари зи моҳи дорӣу болини зи офтоб

بستر ز ماه داری و بالین ز آفتاب

Монои ғуломи хусрави хуршеди болшӣ

مانا غلام خسرو خورشید بالشی

эй лаъли длФриби магари хотами ҷамӣ

ای لعل دلفریب مگر خاتم جمی

Каз як ҳадиси моя ӣ тасхири олимӣ

کز یک حدیث مایه ی تسخیر عالمی

Тасхири одаму парӣу дому деву дад

تسخیر آدم و پری و دام و دیو و دد

Чун мекунӣ , нагар ба сифати хотами ҷамӣ

چون می کنی، نه گر به صفت خاتم جمی

Маърӯфу нопадид чу анқои мағрибӣ

معروف و ناپدید چو عنقای مغربی

Мавҷӯду дирёб чу эксири аъзамӣ

موجود و دیریاب چو اکسیر اعظمی

Марям на ӣӣ вале зи суханҳои рӯҳи бахш

مریم نه یی ولی ز سخن های روح‌بخش

Обистани ҳазор масеҳо чу Марямӣ

آبستن هزار مسیحا چو مریمی

Дар рутба бо Масеҳ , ҳамин фарқи баси ту ро

در رتبه با مسیح، همین فرق بس تو را

Ки ӯ рӯҳи бахш буд ва ту рӯҳи муҷассамӣ

که او روح‌بخش بود و تو روح مجسّمی

Шабнам на вази ҳарорати хуршеди чеҳри ёр

شبنم نه وز حرارت خورشید چهر یار

Сар то қадами гудохта бар сони шабнамӣ

سر تا قدم گداخته بر سان شبنمی

Дуздида дар ту рози дили халқ мдғм аст

دزدیده در تو راز دل خلق مدغم است

Дуздидаи ҳамчуи рози дили халқи мдғмӣ

دزدیده همچو راز دل خلق مدغمی

Ҷндини ҳазор уқдаи гушойии зи дили маро

جندین هزار عقده گشایی ز دل مرا

Худ ҳамчуи уқдаи дили мо сахти муҳкамӣ

خود همچو عقدهٔ دل ما سخت محکمی

На шукрӣ на шаҳд вале назд аҳли завқ

نه شکّری نه شهد ولی نزد اهل ذوق

Чун шаҳд ва чун шукр ба ҳаловати мусалламӣ

چون شهد و چون شکر به‌حلاوت مسلمی

На нахлӣ ва на наҳл вале ҳамчуи нахлу наҳл

نه نخلی و نه نحل ولی همچو نخل و نحل

Тавлиди ангабину рутабро мусаммамӣ

تولید انگبین و رطب را مصممّی

Чун кавсарӣу сина сӯзон турост ҷой

چون کوثری و سینهٔ سوزان تراست جای

Кавсар ба ҷнтст ва ту андари ҷаҳаннамӣ

کوثر به جنتست و تو اندر جهنمی

Ширинтар аз туе набӯд дар ҷаҳони магар

شیرین‌تر از تویی نبود در جهان مگر

Гуфтори ман ба мадҳи хдиўи муаззамӣ

گفتار من به مدح خدیو معظمی

эй абрӯинигор нагар қомати манӣ

ای ابروی نگار نه گر قامت منی

Чун қомати ман аз чаҳ нигунӣу мунҳанӣ

چون قامت من از چه نگونیّ و منحنی

Бокас шунидае ки шавад қоматаши аду

باکس شنیده‌ای که شود قامتش عدو

Бо ман чаро адуе агар қомати манӣ

با من چرا عدویی اگر قامت منی

Монӣ ба шакли наъл ва дар он рӯй оташин

مانی به شکل نعل و در آن روی آتشین

Ман ошиқами ту наъл дар оташ чаҳ афканӣ

من عاشقم تو نعل در آتش چه افکنی

Май хораи баҳр тавба кунад рӯ ба қиблаи ту

می‌خواره بهر توبه کند رو به قبله تو

Он тавбае ки қибла михўораҳ башиканӣ

آن توبه‌ای که قبلهٔ میخواره بشکنی

Айдун гумонами онкӣ камоне ки аз камӣн

ایدون‌‌ گمانم آنکه کمانی که از کمین

Аз ғамза ҳар замон ба дилами тир май занӣ

از غمزه هر زمان به دلم تیر می‌زنی

эй лаб агар ту маъдани шаҳдии вкони қанд

ای لب اگر تو معدن شهدی وکان قند

Бар захми мо чигуна намак май пароканӣ

بر زخم ما چگونه نمک می‌پراکنی

эй зулф агар на чеҳраи ҷонони ман бут аст

ای زلف اگر نه چهرهٔ جانان من بت است

Токии муқӣми хизмат ӯ чун брҳмнӣ

تاکی مقیم خدمت او چون برهمنی

Нашигифт коташи рух ёраст шуълаи вар

نشگفت کاتش رخ یار است شعله‌ور

То ту ҳаме ба ҷунбиш чун боди бизнӣ

تا تو همی به جنبش چون باد بیزنی

Гар худ на сбди он магас холат орзӯаст

گر خود نه صبد آن مگس خالت آرزوست

Биравӣ чу анкабут чаро тор май танӣ

بروی چو عنکبوت چرا تار می‌تنی

Бо онкии масканати дили мо буд рӯзу шаб

با آنکه مسکنت دل ما بود روز و شب

Чун шуд ки рӯзу шаби дили моро ту масканӣ

چون شد که روز و شب دل ما را تو مسکنی

Болои ганҷ ва сарв кунад мори ошён

بالای گنج و سرو کند مار آشیان

Марӣ ба ганҷу сарв аз он ошён кунӣ

ماری به گنج و سرو از آن آشیان کنی

Хоҳам турои зи риштаи ҷони сохтани таноб

خواهم ترا ز رشتهٔ جان ساختن طناب

То чун сиёҳи чодари барчӣдаи доманӣ

تا چون سیاه چادر برچیده دامنی

Аз хати ёри қасд изораш кунӣ балӣ

از خط یار قصد عذارش کنی بلی

Ақраби шаб сиёҳ гароед ба равшанӣ

عقرب شب سیاه گراید به روشنی

эй саф кашида мижгони хобами рабӯда Эй

ای صف کشیده مژگان خوابم ربوده‌ای

Монои ту дар ду чашмами як мушти сӯзанӣ

مانا تو در دو چشمم یک مشت سوزنی

эй тарки хлх эй бути рӯм эйнигор чин

ای ترک خلخ‌ای بت روم ای نگار چین

Комрўз дар замона ба хӯбии муайянӣ

کامروز در زمانه به خوبی معینی

зи оҳани парӣ ба табъи гурезади ту эй парӣ

ز آهن پری به طبع گریزد تو ای پری

Чандин чаро ба сахти дилии ҳамчуи оҳанӣ

چندین چرا به سخت دلی همچو آهنی

Инак ба пеш рӯй ту ашкам равад зи чашм

اینک به پیش روی تو اشکم رود ز چشم

Субҳаст ва жола мечакад аз абри баҳманӣ

صبحست‌ و ژاله‌ می‌چکد از ابر بهمنی

То чокари хдиўи ҷаҳонӣ ба ҷону дил

تا چاکر خدیو جهانی به جان و دل

Чун ҷони азиз дар бар ва чун рӯҳ дар танӣ

چون جان عزیز در بر و چون روح در تنی

Шоҳӣ ки чун саҳоби кафш зарфишон шавад

شاهی که چون سحاب کفش زرفشان شود

Чун бахт ӯ басити замин зрншон шавад

چون بخت او بسیط زمین زرنشان شود

Пайдо шавад чу рояти хуршеди ояташ

پیدا شود چو رایت خورشید آیتش

Хуршеди зери пардаи хиҷлат ниҳон шавад

خورشید زیر پردهٔ خجلت نهان شود

Гардун агар шавад чу хаданги ваии азкмон

گردون اگر شود چو خدنگ وی ازکمان

Аз ғами хаданги қомати гардун камон шавад

از غم خدنگ قامت گردون کمان شود

Аз рашки қасру фахри қудумаши аҷаби мадор

از رشک قصر و فخر قدومش عجب مدار

Гар осмони замину замин осмон шавад

گر آسمان زمین و زمین آسمان شود

Аз рои перу бахти ҷӯонаш шигифт нест

از رای پیر و بخت جوانش شگفت نیست

Гар рӯзгори пери зи шодӣ ҷавон шавад

گر روزگار پیر ز شادی جوان شود

Шоҳои зи меғи теғи ту дар дашти корзор

شاها ز میغ تیغ تو در دشت کارزار

Аз хӯни ҳазор диҷла ба ҳар сӯ равон шавад

از خون هزار دجله به هر سو روان شود

ё онкии заъфарони сабаби ханда рӯй хасм

یا آنکه زعفران سبب خنده روی خصم

Аз хандаи ҳисоми ту чун заъфарон шавад

از خندهٔ حسام تو چون زعفران شود

Бо халқи ҷонФзои чакании сайри бӯстон

با خلق جانفزا چکنی سیر بوستان

Ҳарҷо ки ихтиёр кунӣ бӯстон шавад

هرجا که اختیار کنی بوستان شود

Аз шӯраи зоргар гузарии ёсумани дамад

از شوره‌زار گر گذری یاسمن دمد

Бар хорбн агарнигарӣ арғавон шавад

بر خاربن اگر نگری ارغوان شود

Ёқӯти ту ки қӯт ақласту қӯти ҷон

یاقوت تو که قوّت عقلست و قوت جان

Ояд чу дар ҳадиси гуҳар ройгон шавад

آید چو در حدیث گهر رایگان شود

Қӯти равон аҳл баёнаст эй шигифт

قوت روان اهل بیانست ای شگفت

Ёқӯт кас шунида ки қӯт равон шавад

یاقوت کس شنیده که قوت روان شود

Зикри мҳомди ту чу ҷавшан ба рӯзи разм

ذکر محامد تو چو جوشن به روز رزم

Тъўизи дили амони тану ҳрз ҷон шавад

تعویذ دل امان تن و حرز جان شود

Бадхоҳ ту назояд танҳо зи моам аз онк

بدخواه تو نزاید تنها ز مام از آنک

Тири ту дар мшимаҳи бадв туамон шавад

تیر تو در مشیمه بدو توامان شود

Шоҳӣ ки то ба тахти хилофат макон гузид

شاهی که تا به تخت خلافت مکان گزید

Бадхоҳи пушти дасти зи ғам ногаҳон гузид

بدخواه پشت دست ز غم ناگهان گزید

Чун шҳдхўрдаҳи кови зи ҳаловати бенон музд

چون شهدخورده کاو ز حلاوت بنان مزد

Ҳар ков чашид таъм беонаш бенон мазид

هر کاو چشید طعم بیانش بنان مزید

Чун мурғи пурфишонда ки дар ошён хазад

چون مرغ پرفشانده که در آشیان خزد

Дар кунҷи бенавои хасмаши чунон хазид

در کنج بینوایی خصمش چنان خزید

Марӣаст рмҳ ӯ ки забунтар шавад зи мӯр

ماریست رمح او که زبونتر شود ز مور

Ҳар шери шарзаро ки ба неш синон гузид

هر شیر شرزه را که به نیش سنان گزید

Аз боди гурз ӯ шудаи хасмаш чу он дарахт

از باد‌ گرز او شده خصمش چو آن درخت

Кандар хриФ биравӣ боди хазони вазид

کاندر خریف بروی باد خزان وزید

Пайдо нагашт дасти хилофии зи остин

پیدا نگشت دست خلافی ز آستین

То бар фарози дасти хилофат макон гузид

تا بر فراز دست خلافت مکان گزید

Ҳаркаси зкрдгори сазовори пояи ист

هرکس زکردگار سزاوار پایه‌ایست

ӯро зи ҳақи мақом ба тахти каёни сзид

او را ز حق مقام به تخت کیان سزید

Ҳилли ман мазид гуяд ҳар дами ҷҳим аз онк

هل من مزید گوید هر دم جحیم از آنک

Хоҳад зи ҷисми дшми Н ӯ ҳар замони мазид

خواهد ز جسم دشم‌ن او هر زمان مزید

Гӯи худ дубора қофия шавад ?ил дар ҷҳим

گو خود دوباره قافیه شود ال در جحیم

Бо хасм ӯ ба поя шавад туамони язид

با خصم او به پایه شود توامان یزید

эй чархи пеши кохи ту чун байти анкабут

ای چرخ پیش کاخ تو چون بیت عنکبوت

Байтӣ аз худост лақаби аўҳни албиўт

بیتی از خداست لقب اوهن‌البیوت

Бар сақфи кохат аз чаҳ тунди тор аз шуъоъ

بر سقف کاخت از چه تند تار از شعاع

Гар меҳри сақфи кох туро нест анкабут

گر مهر سقف کاخ ترا نیست عنکبوت

Чун хомагирӣ аз паии таҳрир дар бенон

چون خامه گیری از پی تحریر در بنان

Гӯйӣ муқӣм гашта Уторид ба бурҷи ҳут

گویی مقیم گشته عطارد به برج حوت

эй бо ҳаловати суханати зҳронгбин

ای با حلاوت سخنت زهرانگبین

Вай бо марорати схтти шаҳди анзрўт

وی با مرارت سخطت شهد انزروت

Чинӣ бирав дроФкни як раҳи з рӯй хашм

چینی برو درافکن یک ره ز روی خشم

То хасмро бурун равад ин бод аз бирават

تا خصم را برون رود این باد از بروت

Ҷавдат расидааст ба ҷое ки халқ ро

جودت رسیده است به جایی که خلق را

Шукри мҳомди ту буд фарз дар қунут

شکر محامد تو بود فرض در قنوت

Ту Юсуфи замону замон бар ту қаъри чоҳ

تو یوسف زمان و زمان بر تو قعر چاه

Ту Юнуси ҷаҳону ҷаҳон бар ту батни ҳут

تو یونس ‌جهان ‌و جهان بر تو بطن‌ حوت

эй қиссаи маноқиби ту аҳсани алқсс

ای ‌قصهٔ مناقب تو احسن القصص

Ваии қиблаи ҳўоҷби ту аҳсани алсмўт

وی قبلهٔ حواجب تو احسن‌السموت

Дар завқи ақли шукри шукри мҳомдт

در ذوق عقل شکرّ شکر محامدت

Ҳам қалби рости қӯт ва ҳам рӯҳи рости қӯт

هم قلب راست قوت و هم روح راست قوت

Нассоҷи мадҳати туам аз шеъри нописанд

نساج مدحت توام از شعر ناپسند

Чун карами қз ки дебо созад зи барги тӯт

چون کرم قز که دیبا سازد ز برگ توت

Пайдост дар ҳақиқат бе асли душманат

پیداست در حقیقت بی‌اصل دشمنت

Коъдоми сарфро мутасаввир буд субут

کاعدام صرف را متصور بود ثبوت

Гӯяндагони мадҳи туро бар қусӯри табъ

گویندگان مدح ترا بر قصور طبع

Аз фарти шарм сикта алоҷаст ё сукут

از فرط شرم سکته علاجست یا سکوت

Душман кашад нафир ба майдони ҳарби ту

دشمن کشد نفیر به میدان حرب تو

Зо насон ки рӯҳи кофари ҳарбӣ ба ҳзри мӯат

زآ‌نسان که روح کافر حربی به حضر موت

Рмҳт диҳад зи ҷисми парастандагони лоат

رمحت دهد ز جسم پرستندگان لات

Анвоъи деву дадро то рӯзи ҳашари лӯт

انواع دیو و دد را تا روز حشر لوت

Ёрб ба рӯзгори мубиноади ҳеҷ кас

یارب به روزگار مبیناد هیچ‌کس

Поёни давлати ту ба ҷузи ҳии лоямут

پایان دولت تو به جز حیّ لایموت

Рӯзӣ ки гардад аз так асбони раҳи навард

روزی که گردد از تک اسبان ره‌نورد

Дар тираи гирди пинҳонгар дуни гирди гирд

در تیره گرد پنهان گر‌دونِ گرد گرد

Гардад чу барқи хотФ аз абри қиргўн

گردد چو برق خاطف از ابر قیرگون

Шамшерҳо дурахшони ҳрдми зи тираи гирд

شمشیرها درخشان هردم ز تیره گرد

Аз теғ ҳар таниро бар сари ҳазор захм

از تیغ هر تنی را بر سر هزار زخم

Аз бим ҳар сирриро дар тани ҳазор дард

از بیم هر سری را در تن هزار درد

Аз бимашони наҳуфта ба лаби сад ҳазор вирд

از بیمشان نهفته به لب صد هزار ورد

Аз захмашони шукуфта ба тани садҳазори вирд

از زخمشان شکفته به تن صدهزار ورد

Нӯки синони зи гирд ҳаво гардад ошкор

نوک سنان ز گرد هوا گردد آشکار

Бирасон дӯд бар зибри тоқи лоҷувард

برسان دود بر زبر طاق لاجورد

Чун кӯра тафта гардад дилҳо зи оҳи гарм

چون کوره تفته گردد دلها ز آه گرم

Чун ях фусурда ояд лабҳо зи боди сард

چون یخ فسرده آید لب‌ها ز باد سرد

Аз ҳар тарафи ФшоФши чандини ҳазор тир

از هر طرف فشافش چندین هزار تیر

Тифлони хурдсоли зи перони солхўрд

طفلان خردسال ز پیران سالخورد

Гирданд аз мҳобти пайкори пертар

گردند از مهابت پیکار پیرتر

Аз ҳркрони кашокаши чандини ҳазор мард

از هرکران کشاکش چندین هزار مرد

Гардад замин чу қуръаи раммол ва ҳар тараф

گردد زمین چو قرعهٔ رمال و هر طرف

Дасти бурӣдаи завҷашу фарқи бурӣдаи фард

دست بریده زوجش و فرق بریده فرد

Аз оби ханҷари ту ки баҳрӣаст мавҷи зан

از آب خنجر تو که بحریست موج‌زن

Дар як нафас хамӯш шавад оташи набард

در یک نفس خموش شود آتش نبرد

Аз боди гурзи хораи шикан бо сипоҳи хасм

از باد گرز خاره شکن با سپاه خصم

Корӣ кунад ки сарсар бо қавм од кард

کاری کند که صرصر با قوم عاد کرد

Хасмат фиришта нест вале чун Фариштагон

خصمت فرشته نیست ولی چون فرشتگان

Бар вай шавад ҳароми зи бими ту хоб ва хӯрд

بر وی شود حرام ز بیم تو خواب و خورد

Бехи ҳасуди бркнӣ аз гурз хора кун

بیخ حسود برکنی از گرز خاره کن

Гӯши сипеҳр кар кунӣ аз бонги дору барад

گوش سپهر کر کنی از بانگ دار و برد

Эксиргар з мӯ кунад эксир аз он шавад

اکسیر گر ز مو کند اکسیر از آن شود

Аз мӯии парчами ту чу зар рӯй хасми зард

از موی پرچم تو چو زر روی خصم زرد

То бингаранд ҳарб ту гирданд ҷумлаи чашм

تا بنگرند حرب تو گردند جمله چشم

Дар осмони ма ва хӯрд чун къбтин нарад

در آسمان مه و خورد چون کعبتین نرد

эй шоҳ бар рахт дар давлати фарози бод

ای شاه بر رخت در دولت فراز باد

Чун зулфи ёри риштаи умрати дарози бод

چون زلف یار رشتهٔ عمرت دراز باد

Парвонаи вор ҳар ки нагардад ба гирди ту

پروانه‌وار هر که نگردد به گرد تو

Кораш чу шамъи гиряу сӯзу гудози бод

کارش چو شمع گریه و سوز و گداز باد

Рои ту коФринши олам барои ӯст

رای تو کافرینش عالم برای اوست

Ҷуз бениёз аз ҳамаи кас бе ниёзи бод

جز بی‌نیاز از همه کس بی‌نیاز باد

Чун фарқи ту каз афсар шоҳӣаст сарфароз

چون فرق تو کز افسر شاهیست سرفراز

Аз найзаи ту фарқи адуи сарфарози бод

از نیزهٔ تو فرق عدو سرفراز باد

Поёни рӯзгори ту Маҳмӯди боду хасм

پایان روزگار تو محمود باد و خصم

Рӯзаши зи ҳайбати ту чу мӯии Аёзи бод

روزش ز هیبت تو چو موی ایاز باد

Чун саръи доркш з ҳилоласт эҳтироз

چون صرع دارکش ز هلالست احتراز

Аз теғи ту адуии турои эҳтирози бод

از تیغ تو عدوی ترا احتراز باد

Аз ҳар ҷиҳат ки душмани ҷоҳи ту рӯ кунад

از هر جهت که دشمن جاه تو رو کند

Бар рӯй ӯ ҳазор дар фитнаи бози бод

بر روی او هزار در فتنه باز باد

Аз ҷилваи вуҷӯди ту зулмати сарои хок

از جلوهٔ وجود تو ظلمت سرای خاک

Равшантар аз ҷамол батон тарози бод

روشنتر از جمال بتان طراز باد

Чун офтоби каш з нуҷумаст имтиёз

چون آفتاب کش ز نجومست امتیاز

Аз хусравони малики туро имтиёзи бод

از خسروان ملک تو را امتیاز باد

Чун майгусор коўрдш май дар эҳтизоз

چون می گسار کآوردش می در اهتزاز

Аз хӯни хасми рмҳи ту дар эҳтизози бод

از خون خصم رُمح تو در اهتزاز باد

Аз ҳамлаи ту лашкари тозӣу малики тарк

از حملهٔ تو لشکر تازی و ملک ترک

Ошуфтау хароби зи як трктози бод

آشفته و خراب ز یک ترکتاز باد

Дар ҳалқаи каманди адуи бандати осмон

در حلقهٔ کمند عدو بندت آسمان

Оҷизтар аз ҳаммом ба чанголи бози бод

عاجزتر از حمام به چنگال باز باد