Ҷаноби маҷдати внҷдти нассоб , ҷалолату нболти интисоб , холўии аъзомҷди олии табори осифи аддавлаи алълиаҳи алъолӣаи бидонад ки ҳар чанд баъд аз муроҷиат аз Ҳироти хабари дурустӣ аз Озарбойҷон бмо нарасида , итилоъӣ комил надорем ки пас аз ин қазияи авзоъи онҷо чигуна шуд , влкни аФўоҳо мазкӯр мешавад ки ҳануз ъолиҷоҳони аишк оқосӣ бошӣ ва ҳаким бошӣ блндн ва птрзпўрғ нарафта ; ин хабар ки расидааст илочии рӯс бомирнзом гуфта ки то ҳоли Муҳаммадҳусайни хон ки равона буд , аз ҷониби волиъҳди давлати Қоҳираи Эрон буд ; ҳоло ки ӯ дар миён нест равона шудан ӯ барҳами хӯрда , роҳӣ надорад ки баравад ; чаро ки ҳукмӣу номау фурмоне аз шоҳаншоҳ дардаст надорад .

جناب مجدت ونجدت نصاب، جلالت و نبالت انتساب، خالوی اعزامجد عالی تبار آصف الدوله العلیه العالیه بداند که هر چند بعد از مراجعت از هرات خبر درستی از آذربایجان بما نرسیده، اطلاعی کامل نداریم که پس از این قضیه اوضاع آنجا چگونه شد، ولکن افواها مذکور میشود که هنوز عالیجاهان ایشک آقاسی باشی و حکیم باشی بلندن و پطرزپورغ نرفته؛ این خبر که رسیده است الیچی روس بامیرنظام گفته که تا حال محمدحسین خان که روانه بود، از جانب والیعهد دولت قاهره ایران بود؛ حالا که او در میان نیست روانه شدن او برهم خورده، راهی ندارد که برود؛ چرا که حکمی و نامة و فرمانی از شاهنشاه دردست ندارد.

Он сабу бишикаст ва он паймонаи рехт .

آن سبو بشکست و آن پیمانه ریخت.

Агарчӣ аз ҷониби элчии Англису мастири мкнили нойиби мктўбоу млФўзои ҳарфӣ дар ин мавод нашунидаем ; локин яқинаст онҳо ҳам дар боб ҳаким бошӣ ҳаминтаври сухан ҳо хоҳанд гуфт ва ҳақ доранд чаро ки маншаи ин гуфтугӯҳоу воситаи ин ҷавобу суолҳо ҳамон валиаҳди марҳӯми мғФўри иқомаи аллоҳи фии дори алхлдў алсрўр буданд . Ҳоло ки ӣнтавр иттифоқ афтод коғазҳоу одами ҳоӣӣ ки аз ҷониб ӯ мерафтанд ҷо надорад ки бираванд агар нараванд ҳам мавъид курур мерасаду аилчёнӣ ки бадтар аз муҳассилин ғлот ва шаддоданд хоҳанд омад , пӯлӣ дар хазонаи омира мавҷӯд нест , аҳли Эрони ҳам барои ҳифзи мамлакати як динори нмидҳнд ; валиаҳди марҳӯми мғФўри ҳам дрҳёт нест ки фикрӣу дасту поӣии бикунад . Бози чораи ҷузи ин бахотири мо нмирсд ки он ду нафар мерафтанд бо ҳамон коғазҳо ки доштанд равонаи нмоӣим ва аз ҷониби худ ду коғази бадв давлат банависем ки волиди мо дар замони ҳаёти худ баъзе фақароти бшмо дар олами ягонагӣ изҳор карда , фалони одамро фиристода буд , тӯлӣ накашид ки аз олами фонӣ риҳлат кард ; шоҳаншоҳи рӯҳи Алъоламин фидоаи моро дар ҷой ӯ насб фармуданд билфеъли бҳкму фармони ҳумоюни шоҳаншоҳии ҳамаи муҳимоти мутаъаллиқа бова бо мост ва ҳеҷ тафовутии ҳосил нашудаи алои он ки яқин дорем шумо аз роҳи ҳасани аҳду камоли ҳуқуқи зотии имрӯз ки волиди моҷди мо аз дунёи рафтаи зиёда дар длҷўӣии моу бҳмбстгии кори мо иҳтимом хоҳед кард ; ҳамчунон ки шоҳаншоҳи Эрони рўҳнои фидоаи ҳам баъд аз ин ҳодисаи зиёда илтифот фармуд ва бар маротиби ъзу ҷоҳу эътибори мо баҳри ҷҳаҳ аз ҷаҳоти дарин мамлакати афзуду таврии марҳамату тавваҷуҳ мабзул дошт ки ҳаргизи нисбати бўлиъҳди марҳӯм мғФўр нафармӯда буд . Он ҷаноби чунин тасаввури нхўоҳдкрд ки мо ин фақараро барои изҳори эътибори худ дар Фрнгстон хостаем , бали худоро бшҳодти митлбим ки маҳзи маслиҳати давлати Қоҳирау сади рахнаи душмани дайн марқӯм доштем . Имрӯзи бадви фармон ки машъар бар тавваҷуҳи нисбати бмои бадви элчи содир шавад , ё ду номаи мухтасар ки дар боби қазияи валиаҳди мғФўру тавваҷуҳи нисбати бмои бадви подшоҳ марқӯм гардад ; амри куллӣ бФзли худо аз пеш хоҳад рафту бори курури ани шоаллоҳ аз гардан хоҳад афтод ва чунин майдонем ки элчиҳо зиёда аз собиқи дарин кор бакӯшанд ва аз саркори шавкати мадори ҳумоюни ҳам бойени воситаи мамнӯн ва хушнӯд шаванд . Дигари амр , амри ашрафи ҳумоюн шоҳаншоҳаст , ҳар чаҳ бахотири илҳоми зоҳири ақдас аъло бирасад ҳамон айн маслиҳат хоҳад буд . Агар он ҷаноб чунин донад ки ин изҳори ҳам мўҳм гумоне хоҳад шуд ки мо худро дарин зимн мулоҳиза кардаем мأзўнаст ки ҳеҷ арз накунад ё исми моро бар забон наёрад , чаро ки мо худро ноқобилтар аз он майдонем ки исми мо дар ҳузури боҳролнўри ашрафи ақдаси ҳумоюн мазкӯр шавад ки аз ибтидои умри ҳаргизи ҳавоу ҳавасӣ аз худ надоштаем , хусусан баъд аз ин қазия ки аз дунёу моФиҳо сайр шудаем ва аз ҳаёти худ дилгирӣ ҳастему бхдо ки фармоишоти мсҳўбии лочини хону фармонҳои марҳаматомез ҳумоюни шоҳаншоҳӣ боис шуд ки то ҳоли роҳи мирўим ; воло на чунон афсурдау пажмурда шуда будем ки тонФси охирин баҳол тавонем омад .

اگرچه از جانب ایلچی انگلیس و مستر مکنیل نایب مکتوبا و ملفوظا حرفی در این مواد نشنیده ایم؛ لکن یقین است آنها هم در باب حکیم باشی همینطور سخن ها خواهند گفت و حق دارند چرا که منشا این گفتگوها و واسطه این جواب و سوال ها همان ولیعهد مرحوم مغفور اقامه الله فی دار الخلدو السرور بودند. حالا که اینطور اتفاق افتاد کاغذها و آدم هائی که از جانب او میرفتند جا ندارد که بروند اگر نروند هم موعد کرور میرسد و ایلچیانی که بدتر از محصلین غلاط و شدادند خواهند آمد، پولی در خزانه عامره موجود نیست، اهل ایران هم برای حفظ مملکت یک دینار نمیدهند؛ ولیعهد مرحوم مغفور هم درحیات نیست که فکری و دست و پائی بکند. باز چاره جز این بخاطر ما نمیرسد که آن دو نفر میرفتند با همان کاغذها که داشتند روانه نمائیم و از جانب خود دو کاغذ بدو دولت بنویسیم که والد ما در زمان حیات خود بعضی فقرات بشما در عالم یگانگی اظهار کرده، فلان آدم را فرستاده بود، طولی نکشید که از عالم فانی رحلت کرد؛ شاهنشاه روح العالمین فداه ما را در جای او نصب فرمودند بالفعل بحکم و فرمان همایون شاهنشاهی همه مهمات متعلقه باو با ماست و هیچ تفاوتی حاصل نشده الا آن که یقین داریم شما از راه حسن عهد و کمال حقوق ذاتی امروز که والد ماجد ما از دنیا رفته زیاده در دلجوئی ما و بهمبستگی کار ما اهتمام خواهید کرد؛ همچنان که شاهنشاه ایران روحنا فداه هم بعد از این حادثه زیاده التفات فرمود و بر مراتب عز و جاه و اعتبار ما بهر جهه از جهات درین مملکت افزود و طوری مرحمت و توجه مبذول داشت که هرگز نسبت بولیعهد مرحوم مغفور نفرموده بود. آن جناب چنین تصور نخواهدکرد که ما این فقره را برای اظهار اعتبار خود در فرنگستان خواسته ایم، بل خدا را بشهادت میطلبیم که محض مصلحت دولت قاهره و سد رخنه دشمن دین مرقوم داشتیم. امروز بدو فرمان که مشعر بر توجه نسبت بما بدو ایلچی صادر شود، یا دو نامة مختصر که در باب قضیه ولیعهد مغفور و توجه نسبت بما بدو پادشاه مرقوم گردد؛ امر کلی بفضل خدا از پیش خواهد رفت و بار کرور ان شاءالله از گردن خواهد افتاد و چنین میدانیم که ایلچی ها زیاده از سابق درین کار بکوشند و از سرکار شوکت مدار همایون هم باین واسطه ممنون و خشنود شوند. دیگر امر، امر اشرف همایون شاهنشاه است، هر چه بخاطر الهام ظاهر اقدس اعلی برسد همان عین مصلحت خواهد بود. اگر آن جناب چنین داند که این اظهار هم موهم گمانی خواهد شد که ما خود را درین ضمن ملاحظه کرده ایم مأذون است که هیچ عرض نکند یا اسم ما را بر زبان نیارد، چرا که ما خود را ناقابل تر از آن میدانیم که اسم ما در حضور باهرالنور اشرف اقدس همایون مذکور شود که از ابتدای عمر هرگز هوا و هوسی از خود نداشته ایم، خصوصا بعد از این قضیه که از دنیا و مافی ها سیر شده ایم و از حیات خود دلگیری هستیم و بخدا که فرمایشات مصحوبی لاچین خان و فرمان های مرحمت آمیز همایون شاهنشاهی باعث شد که تا حال راه میرویم؛ والا نه چنان افسرده و پژمرده شده بودیم ک تانفس آخرین بحال توانیم آمد.

Охири сухан инаст ки мо бандау барда ва эҷод карда шоҳаншоҳи рӯҳи Алъоламин фидоа ҳастем ; падарӣ доштем аз дастмон рафт , дигар дар дунёи ҳеҷ касро надорем магари ҳамон вуҷӯди мубораки шоҳаншоҳ ки худои таъолӣ то замони абад дар паноҳи худ маҳфӯз бидорад . Агар раъии ҳумоюни шоҳаншоҳии мутаваҷҷеҳи тарбияти мо қарор гирад баъд аз фазли худои подшоҳони рӯму фарангу ҳинди ҳам тамкин бе вуҷӯдии қалил мо хоҳанд кард ва агар қобил ндонанд ва бемоҳасал донанд боз то зиндаем аз дъогўӣӣ маъзул нахоҳем буд ва ҳамин хизматро беҳтарин хадамот майдонем . вассалом

آخر سخن این است که ما بنده و برده و ایجاد کرده شاهنشاه روح العالمین فداه هستیم؛ پدری داشتیم از دستمان رفت، دیگر در دنیا هیچ کس را نداریم مگر همان وجود مبارک شاهنشاه که خدای تعالی تا زمان ابد در پناه خود محفوظ بدارد. اگر رأی همایون شاهنشاهی متوجه تربیت ما قرار گیرد بعد از فضل خدا پادشاهان روم و فرنگ و هند هم تمکین بی وجودی قلیل ما خواهند کرد و اگر قابل ندانند و بی ماحصل دانند باز تا زنده ایم از دعاگوئی معزول نخواهیم بود و همین خدمت را بهترین خدمات میدانیم. والسلام

Тҳрирои фии шаҳри шаъбони 1249

تحریرا فی شهر شعبان ۱۲۴۹