Муқарраби алхоқони Муҳаммадхони амирнзоми бидонад ки : мстўрот ӯ мсҳўби Муҳамади солеҳи бик чопор расед ва аз гузориши Курдистоноти итилоъ ҳосил шуд . Ҳасани тадбири он ъолиҷоаҳи взрби шамшери сартип бар олимӣ ошкор гардиду маҷол инкор намонад . Аммо қатъи яд , бал ки ҳулқуми мейр вақте хоҳад шуд ки ани шоаллоҳи таъолӣ , кӯй бадаст ояд ё рўондўз мафтӯҳ шавад ва шак надорем ки ҳаргоҳи Муҳаммадхони сартипро баҳмони ҳолат дар Курдистонот бигзорем всрбози Афшорро эҳзор рикоб накунем , ин ду матлаби маъа шиӣӣ зояд баъамал хоҳад омад . Аммо ҳамоно фарзтар зоин кор дорем .

مقرب الخاقان محمدخان امیرنظام بداند که: مسطورات او مصحوب محمد صالح بیک چاپار رسید و از گزارش کردستانات اطلاع حاصل شد. حسن تدبیر آن عالیجاه وضرب شمشیر سرتیپ بر عالمی آشکار گردید و مجال انکار نماند. اما قطع ید، بل که حلقوم میر وقتی خواهد شد که ان شاءالله تعالی، کوی بدست آید یا رواندوز مفتوح شود و شک نداریم که هرگاه محمدخان سرتیپ را بهمان حالت در کردستانات بگذاریم وسرباز افشار را احضار رکاب نکنیم، این دو مطلب مع شیئی زاید بعمل خواهد آمد. اما همانا فرض تر زاین کار داریم.

Хуросонро биҳамдиллоҳи таврӣ аз худсару саркаш пардохтаем ки душману бадхоҳи забон инкор надорад , чаҳ ҷои дӯсту никхўоаҳ . Волҳсни мо шаҳдати болзроб . Агар Ҳироту Марвро баҳамин ҳол бигзорем ва биёем мисли иморатӣаст дар ниҳояти хӯбӣу марғӯбии сохтау ороста ки ду дар , аз ду тараф дошта бошад ва ҳар ки ҳарчӣ хоҳад дар он бикунад , он ъолиҷоаҳи панҷ фавҷи тамоми сарбози озмудаи қадӣмӣ дар вилоят дорад , зиёда аз як фавҷи ҳам ҷадид дар табризу қроҷаҳи доғ гирифтааст , савора карду тарки ҳам бақадр кафоф дорад ва ҳеҷ ҷои ҷузи самти Курдистони олӯдагӣ ва эҳтиёт надорад , хилофи мо ки ҷузи аўзбку афғон , ҳазорау таркмони ҳазор дард бе дармони дигар ҳам дорем ки навиштанӣ нест .

خراسان را بحمدالله طوری از خودسر و سرکش پرداخته ایم که دشمن و بدخواه زبان انکار ندارد، چه جای دوست و نیکخواه. والحسن ما شهدت بالضراب. اگر هرات و مرو را بهمین حال بگذاریم و بیاییم مثل عمارتی است در نهایت خوبی و مرغوبی ساخته و آراسته که دو در، از دو طرف داشته باشد و هر که هرچه خواهد در آن بکند، آن عالیجاه پنج فوج تمام سرباز آزموده قدیمی در ولایت دارد، زیاده از یک فوج هم جدید در تبریز و قراجه داغ گرفته است، سواره کرد و ترک هم بقدر کفاف دارد و هیچ جا جز سمت کردستان آلودگی و احتیاط ندارد، خلاف ما که جز اوزبک و افغان، هزاره و ترکمان هزار درد بی درمان دیگر هم داریم که نوشتنی نیست.

Фарзандии хусрави мирзо чун бисёр аҷала дар корҳо дошт дониста фиристодем ки ани шоаллоҳи таъолӣ то авоили ҷавзои се ҳазор туфанги дори сарбози баъд аз вазъи аснофи волоғчӣу шамшердор ва ҳазор савори ҳи он ъолиҷоаҳ эътимод кунад тип худамон бошанд ани шоаллоҳи таъолӣ бмо бирасад , ҳолои вазъи ғарибӣ шуда ки он ъолиҷоаҳ бо элчии рӯси бторм бояд бияёду хусрави мирзо ба табриз мераваду сарбози Афшори дрҷўлкоӣ ҳарираст . Нмидонми ин кор чигуна сӯрат пазираст ?

فرزندی خسرو میرزا چون بسیار عجله در کارها داشت دانسته فرستادیم که ان شاءالله تعالی تا اوایل جوزا سه هزار تفنگ دار سرباز بعد از وضع اصناف والاغچی و شمشیردار و هزار سوار ه آن عالیجاه اعتماد کند تیپ خودمان باشند ان شاءالله تعالی بما برسد، حالا وضع غریبی شده که آن عالیجاه با ایلچی روس بطارم باید بیاید و خسرو میرزا به تبریز می رود و سرباز افشار درجولکای حریر است. نمیدانم این کار چگونه صورت پذیر است؟

Ҳикояти чаҳорсад ҳазор тӯмони боқии Озарбойҷон ки он ъолиҷоаҳи ин қадари шарҳ вбст дода буд рабт ба он ъолиҷоаҳ надошт , бали яке аз суханон буд ки мирзоҳои хориҷ аз дафтар барои азли мирзои Аҳмад аз соҳиб тавҷеҳӣ мегуфтанду оқибат аз суханони душманони ҳеҷ осеб бова нарасед , ҳар чаҳ расед аз як дӯст ӯ буд .

حکایت چهارصد هزار تومان باقی آذربایجان که آن عالیجاه این قدر شرح وبسط داده بود ربط به آن عالیجاه نداشت، بل یکی از سخنان بود که میرزاهای خارج از دفتر برای عزل میرزا احمد از صاحب توجیهی میگفتند و عاقبت از سخنان دشمنان هیچ آسیب باو نرسید، هر چه رسید از یک دوست او بود.

Оқои Муҳамади ҳасан ки дӯстии пӯли чашму гӯш ӯро кӯр ва кар карда , бо вуҷӯдӣ ки бегонау хеш аз пас ва пешаш нигаронанд бароти сиғаи таҳвил содир мекунад ва аз шаҳри табриз пӯл мегирад .

آقا محمد حسن که دوستی پول چشم و گوش او را کور و کر کرده، با وجودی که بیگانه و خویش از پس و پیشش نگرانند برات صیغه تحویل صادر میکند و از شهر تبریز پول میگیرد.

Фарзандии Фаридуни мирзои шафоати мирзои алии Фароҳониро дар ин вақт кардаасту ҷавоб ӯ инаст ки ҳар вақти муҳосибаи оқои Муҳаммадҳасанро бпокӣ ва ростӣ навишт ва ҳамон уюб ки то ба мирзои Аҳмади муҳаввал буд арз мекард ва то бахудаш муҳаввал кардем меҳр карданд ва даҳонаш дӯхтанд , ошкор ва намоён гуфт он вақт аз сиӣоти он коғаз ки ба оқои Муҳаммадҳасани навишта буд ва бадаст афтод мигзриму ҳақ инаст ки таҳқиқу танқеҳи муҳосибаи оқои Муҳамади ҳасани кори амсоли мирзо Аҳмад нест , кори мирзо Маҳмадалӣаст всри риштаи он авқотро ҳечкадом аз мирзоҳо мисли ӯ надорад ва ин хизматро ҳукамои бкФораҳи он коғаз бояд бикунад то эърозу инкори мо бқбўлу илтифот мубаддил гардад .

فرزندی فریدون میرزا شفاعت میرزا علی فراهانی را در این وقت کرده است و جواب او این است که هر وقت محاسبه آقا محمدحسن را بپاکی و راستی نوشت و همان عیوب که تا به میرزا احمد محول بود عرض میکرد و تا بخودش محول کردیم مهر کردند و دهانش دوختند، آشکار و نمایان گفت آن وقت از سیئات آن کاغذ که به آقا محمدحسن نوشته بود و بدست افتاد میگذریم و حق این است که تحقیق و تنقیح محاسبه آقا محمد حسن کار امثال میرزا احمد نیست، کار میرزا محمدعلی است وسر رشته آن اوقات را هیچکدام از میرزاها مثل او ندارد و این خدمت را حکما بکفاره آن کاغذ باید بکند تا اعراض و انکار ما بقبول و التفات مبدل گردد.

Ани алҳсноти изҳбни асёти кзолк . Чун муқарраби он ҳазрати мирзои тақии сари риштаи муомилоти санавотии мо ва Англисҳоро дорад лоғайр , чунин майдонем ки ҳарчӣ дар айёми ътлту бекории бмтолъаҳи дафотири солФаҳи таҳсил илм карда бошад ҳолои вақт онаст ки дар амали орад , чаро ки ният бефеълу илм беамал аз қабили мазориба бесуду дарахт бесамараст . Алълми иҳтФи болъмли воло ? Фортҳл .

ان الحسنات یذهبن اسیات کذالک. چون مقرب آن حضرت میرزا تقی سر رشته معاملات سنواتی ما و انگلیسها را دارد لاغیر، چنین میدانیم که هرچه در ایام عطلت و بیکاری بمطالعه دفاتر سالفه تحصیل علم کرده باشد حالا وقت آن است که در عمل آرد، چرا که نیت بی فعل و علم بی عمل از قبیل مضاربه بی سود و درخت بی ثمر است. العلم یهتف بالعمل والا؟ فارتحل.

Он ъолиҷоаҳ арз карда буд ки барои талаби кмл , фикрии бФрмоӣим , худ инсоф бидиҳ дар хуросон ки ҷузи қаҳту ғлоу барфу сармоу ҷангу даъвои ҳеҷ баҳами нмирсд , дар Озарбойҷон агар чизе дорем худат аз мо огоҳтарӣ . Балӣ , роҳӣ ки ҳоло бахотир мерасад ҳаминаст ки аз як тарафи осифи аддавлау малики алкитоби мстўротро бкмл расонанд вмҳлт хоҳанд ки хусрави мирзо роҳ уфтад ва аз як тарафи он ъолиҷоаҳи бъолиҷоаҳи мирзои тақӣу мирзои Маҳмадалии ташвиқу тарғиби намояд ки аз амсоли ин ду ҳисоби чизҳо бФзли худо дар оранд .

آن عالیجاه عرض کرده بود که برای طلب کمل، فکری بفرمائیم، خود انصاف بده در خراسان که جز قحط و غلا و برف و سرما و جنگ و دعوا هیچ بهم نمیرسد، در آذربایجان اگر چیزی داریم خودت از ما آگاه تری. بلی، راهی که حالا بخاطر می رسد همین است که از یک طرف آصف الدوله و ملک الکتاب مسطورات را بکمل رسانند ومهلت خواهند که خسرو میرزا راه افتد و از یک طرف آن عالیجاه بعالیجاه میرزا تقی و میرزا محمدعلی تشویق و ترغیب نماید که از امثال این دو حساب چیزها بفضل خدا در آرند.

Ъолиҷоаҳи мирзои асмъилу мирзои Аҳмади ҳам муҳосиботи тўшқони ӣилу луии ӣилро пас бидиҳанд , албата бебоқӣ нахоҳад буд .

عالیجاه میرزا اسمعیل و میرزا احمد هم محاسبات توشقان ئیل و لوی ئیل را پس بدهند، البته بی باقی نخواهد بود.

Дигар ҳар вақти хусрави мирзоро бо сипоҳи ан шоаллоҳ фиристодӣ Ҳиротро гирифтеми эроди он ъолиҷоаҳ дар амсоли ин қрўз ашкол надорад .

دیگر هر وقت خسرو میرزا را با سپاه ان شاءالله فرستادی هرات را گرفتیم ایراد آن عالیجاه در امثال این قروض اشکال ندارد.

Дар боби зилли алслтону мътмдолдўлаҳи мукаррар фармӯдаем ки се ҳазор тӯмони қарзи алҳасанаро агар надодӣ албата албата бидиҳ . Аммо бист ҳазор мол шоҳаст , ба мътмдолдўлаҳ рабт надорад . Бахудаши ҳам пайғоми додем ки мутолиба накунад . Фарзандии Таҳмосби мрзои ҳам аз гуфтугӯӣ ӯ мустаҳзараст , эҳтимол дорад хоҳам дар остонаи ҳумоюн мулоқот кунӣ , хўо ҳарф бизанӣ лошки беҳтару хубтар май гузароне . Асмъил , одами зилли алслтони ҳам ҳар чаҳ ҳисоби куҳна дар халхол дорад боидпок шаваду ани шоаллоҳи таъолии таврии баргардад ки оҳу нолаи зилли алслтон аз дорулхилофа то ин ҷо нарасад , аммо аз нав ҳеҷ набояд дод , ҳарчӣ бидиҳем аз Ҳамадону язди ани шоаллоҳ хоҳем дод . Сесад харвори ғалла ки осифи аддавлаи навиштаи рабт бдиўон надорад . Қоими мақом аз тиўлоти грмрўд таъоруфӣ кардааст , шояд осифи аддавла дар боби ҳамлу нақли он бдорхлоФаҳи хоҳишӣ аз он ъолиҷоаҳ карда бошад , ваҷҳе ки боўлоди марҳӯми Муҳаммадхон Ереванӣ додаед агар ҳамонаст ки аз грўси барқарор буд , он ъолиҷоаҳ дониста бошад ки мо баъд аз хоҳишҳоу тавассутҳои хозини аддавлаи нисфи мустамаррии ҳусайнъалии хонро дар ваҷҳи вараса ӯ барқарор кардем ва агар аз хуйаст чунон дар назар дорем ки ҷузи Асияу маоши ҷузъӣ ба ҳамшираи амири Аслон хон набӯд . Балӣ , бароти анъомӣ шояд дркрмону Исфаҳони бсоири авлод Муҳаммадхон дода бошем , ин тафсилро бойени ҷиҳат марқӯм доштем ки мукаррар нашавад , мисли мавоҷиби салими бики қубба ки ҷузъи мавоҷиби султони Аҳмад хонааст ва ӯ дар Ҳамадонасту салими бик дар сароби ҷудогонаи гирифта , дар ҳақиқати харҷии мукаррар шуда . Аз мирзои ҳусайни қазвӣнии муохза бояд намӯд .

در باب ظل السلطان و معتمدالدوله مکرر فرموده ایم که سه هزار تومان قرض الحسنه را اگر ندادی البته البته بده. اما بیست هزار مال شاه است، به معتمدالدوله ربط ندارد. بخودش هم پیغام دادیم که مطالبه نکند. فرزندی طهماسب مرزا هم از گفتگوی او مستحضر است، احتمال دارد خواهم در آستانه همایون ملاقات کنی، خوا حرف بزنی لاشک بهتر و خوب تر می گذرانی. اسمعیل، آدم ظل السلطان هم هر چه حساب کهنه در خلخال دارد بایدپاک شود و ان شاءالله تعالی طوری برگردد که آه و ناله ظل السلطان از دارالخلافه تا این جا نرسد، اما از نو هیچ نباید داد، هرچه بدهیم از همدان و یزد ان شاءالله خواهیم داد. سیصد خروار غله که آصف الدوله نوشته ربط بدیوان ندارد. قائم مقام از تیولات گرمرود تعارفی کرده است، شاید آصف الدوله در باب حمل و نقل آن بدارخلافه خواهشی از آن عالیجاه کرده باشد، وجهی که باولاد مرحوم محمدخان ایروانی داده اید اگر همان است که از گروس برقرار بود، آن عالیجاه دانسته باشد که ما بعد از خواهش ها و توسط های خازن الدوله نصف مستمری حسینعلی خان را در وجه ورثه او برقرار کردیم و اگر از خوی است چنان در نظر داریم که جز آسیا و معاش جزئی به همشیره امیر اصلان خان نبود. بلی، برات انعامی شاید درکرمان و اصفهان بسایر اولاد محمدخان داده باشیم، این تفصیل را باین جهت مرقوم داشتیم که مکرر نشود، مثل مواجب سلیم بیک قبه که جزء مواجب سلطان احمد خانه است و او در همدان است و سلیم بیک در سراب جداگانه گرفته، در حقیقت خرجی مکرر شده. از میرزا حسین قزوینی مواخذه باید نمود.

Дар боби шиқоқӣ ки оқоҷонии хонаи бгрмрўди таъйин шудау мирзои фаттоҳро дар табризи нгоҳдоштаҳу тўшмолонро истиқлол дода аз ҷаҳонгири хони арз рзомндӣ намӯда , бисёр бисёр хўрснду машъуфи шудем ва аз ин қарори биҳамдиллоҳи кори блокоти воилоти нақс ва айбӣ надорад .

در باب شقاقی که آقاجانی خانه بگرمرود تعیین شده و میرزا فتاح را در تبریز نگاهداشته و توشمالان را استقلال داده از جهانگیر خان عرض رضامندی نموده، بسیار بسیار خورسند و مشعوف شدیم و از این قرار بحمدالله کار بلوکات وایلات نقص و عیبی ندارد.

Аммо мирзои фаттоҳи нукар коромадӣаст ; бекор бӯдан ӯ маънӣ надорад . ӣнҷо барои мо чанд нафари амсол ӯ ва Эмомалӣ султону ҳотами хон ки омилу раияти дору касб ва зироат карда ; нафъу зарари раиятӣу ҳокимиро хуб фаҳмида бошанд , зарур дорем . Ҳоло ки ҳоҷии Эмомалӣ дар корасту ҳотами хони узр ланг дорад , мирзои фаттоҳро беистихорау астшораҳи равона ҳузур кун , аммо на чунонкии баъд аз чанд соли омилии кули шиқоқии рӯзи аввали вуруди рафъаи тақозоӣ ӯ бирасаду рӯзи дуюми дўоб дар баҳоии улӯфау млбўс дар изои мокўлу Фўтаҳу қтиФаҳро бпўл ҳаммом барнадоранд ; рӯзи сими урёну ҷўъон . Разӣати мнолғнимаҳ болоёб бигӯед , хуросонӣаст ки ҳама дидаанд . Машҳади муқаддаси разавии саломи аллоҳи алии роқдҳои изрби илайҳи акбодолобол , ҳар ки меояд агар чизе дорад ки бидиҳад чаҳ беҳтар ва агар хоҳад он бигирад чунон барме гардад ки сулаймони пошои днблии ду се нафари днблии ду се нафар дунбол андохта бойени ҳаваси аўрдаҳ буд , охири бҳзори моҷаро таврӣ кардем то тҳрон барисанду аҷабтар аз фарзанди худамони баҳром мирзо намешавад ҳи хФоФоу сқоло нафрат карду бхФии ҳнини раҷъат то соири ояндагон дастӯруламал гиранд .

اما میرزا فتاح نوکر کارآمدی است؛ بیکار بودن او معنی ندارد. اینجا برای ما چند نفر امثال او و امامعلی سلطان و حاتم خان که عامل و رعیت دار و کسب و زراعت کرده؛ نفع و ضرر رعیتی و حاکمی را خوب فهمیده باشند، ضرور داریم. حالا که حاجی امامعلی در کار است و حاتم خان عذر لنگ دارد، میرزا فتاح را بی استخاره و استشاره روانه حضور کن، اما نه چنانکه بعد از چند سال عاملی کل شقاقی روز اول ورود رفعه تقاضای او برسد و روز دویم دواب در بهای علوفه و ملبوس در ازای ماکول و فوطه و قطیفه را بپول حمام برندارند؛ روز سیم عریان و جوعان. رضیت منالغنیمه بالایاب بگوید، خراسانی است که همه دیده اند. مشهد مقدس رضوی سلام الله علی راقدها یضرب الیه اکبادالابال، هر که میآید اگر چیزی دارد که بدهد چه بهتر و اگر خواهد آن بگیرد چنان برمی گردد که سلیمان پاشای دنبلی دو سه نفر دنبلی دو سه نفر دنبال انداخته باین هوس اورده بود، آخر بهزار ماجرا طوری کردیم تا طهران برسند و عجب تر از فرزند خودمان بهرام میرزا نمی شود ه خفافا و ثقالا نفرت کرد و بخفی حنین رجعت تا سایر آیندگان دستورالعمل گیرند.

Тҳрирои фии шаҳри шаволи санаи 1248

تحریرا فی شهر شوال سنه ۱۲۴۸