Шайхи олам , офтоби авлиё
شیخ عالم، آفتاب اولیا
Пешвои дайн , сафии алосФё
پیشوای دین، صفی الاصفیا
Онкии азуии гашти машҳури ардўил
آنکه ازوی گشت مشهور اردویل
Ваз ҷамолаш шуд пар аз нури ардўил
وز جمالش شد پر از نور اردویل
Длнўози толибони ҷони гудоз
دلنواز طالبان جان گداز
Воқифи асрору шаҳи байти ниёз
واقف اسرار و شه بیت نیاز
Зобтдоӣ ҳол мек радии сафар
زابتدای حال میک ردی سفر
Дар талаб прессон пери роҳбар
در طلب پرسان پیر راهبر
Чун бшҳри шуҳра Широз шуд
چون بشهر شهره شیراز شد
Шайхи саъдии шайхро дмсоз шуд
شیخ سعدی شیخ را دمساز شد
Шайхро пурсед марди хурдаи дон :
شیخ را پرسید مرد خرده دان:
К-эии мунаввар аз ҷамолати ҷисму ҷон
کای منور از جمالت جسم و جان
Дар биёбони талаб мақсӯд чист ?
در بیابان طلب مقصود چیست؟
Венаи ҳамаи дарди дил ммдўд чист ?
وین همه درد دل ممدود چیست؟
Аз камоли ҳиммати худ шоҳбоз
از کمال همت خود شاهباز
Қиссае бо шайх саъдӣ гуфт боз
قصه ای با شیخ سعدی گفت باز
Чун шунид он қисса саргардон бимонад
چون شنید آن قصه سرگردان بماند
Вази камоли ҳимматаш ҳайрон бимонад
وز کمال همتش حیران بماند
Шайхи рогФт : эй зи маънии баҳраи манд
شیخ راگفت:ای ز معنی بهره مند
Вази камоли ҳиммати худ сари баланд
وز کمال همت خود سر بلند
Он мақомиро ки фармудӣ нишон
آن مقامی را که فرمودی نشان
Мурғи саъдиро набӯдаст ошён
مرغ سعدی را نبودست آشیان
Дар дилам шуд зини сухани дардии муқӣм
در دلم شد زین سخن دردی مقیم
Оҷизами азсри ин маънии азим
عاجزم ازسر این معنی عظیم
Лек Н ар гӯйӣ , ман аз девони хеш
لیک ن ار گویی،من از دیوان خویش
Нуктае чандат даҳум аз кони хеш
نکته ای چندت دهم از کان خویش
Дар ҷавобаш гуфт шайхи азъини дард :
در جوابش گفت شیخ ازعین درد:
Ҷони моози ғайри ҷононсти фард
جان مااز غیر جانانست فرد
Дрдл аз девон ҳақ дорам басӣ
دردل از دیوان حق دارم بسی
Нестам пурвои девон касе
نیستم پروای دیوان کسی
Мо бадарад ӯ тавалло карда ем
ما بدرد او تولا کرده ایم
Вази ҷаҳону ҷон тбро карда ем
وز جهان و جان تبرا کرده ایم
Ҷони бадаради дилбарӣ девона шуд
جان بدرد دلبری دیوانه شد
Взхёли ғайр ӯ бегона шуд
وزخیال غیر او بیگانه شد
Шайхи саъдии зин сухан бигирист зор
شیخ سعدی زین سخن بگریست زار
Шайхро гуфт : эй бузурги номдор
شیخ را گفت :ای بزرگ نامدار
Гӯии давлатро бчўгони талаб
گوی دولت را بچوگان طلب
Бардае дар ҳоли майдони тараб
برده ای در حال میدان طرب
Дорӣ аз ҳақи маликат бе мунтаҳо
داری از حق ملکت بی منتها
Ирлғш « аллоҳи иҳдии ман ишо »
یرلغش «الله یهدی من یشا»
Шермардон аз ҳавои обу хок
شیرمردان از هوای آب و خاک
Хонаи дилро чунин карданд пок
خانه دل را چنین کردند پاک
Кардаанд аз сидқи дили мардони кор
کرده اند از صدق دل مردان کار
Дард ӯ бар ҳар ду олами ихтиёр
درد او بر هر دو عالم اختیار
Дил , ки доими рӯзу шаб дар кор ӯст
دل،که دایم روز و شب در کار اوست
Лоҷарами мустағриқ дидор ӯст
لاجرم مستغرق دیدار اوست
Дрдлтгар дарди ҷононсти вбс
دردلت گر درد جانانست وبس
Худ нигаҳи дораш , ки ҷон онаст вбс
خود نگه دارش،که جان آنست وبس
Заррае андӯҳи маҳбӯб , эй писар
ذره ای اندوه محبوب،ای پسر
Хуштар аз малики ду олами сари басар
خوشتر از ملک دو عالم سر بسر
Ҳар крои як зарра дар дил дард ӯст
هر کرا یک ذره در دل درد اوست
То қиёмати сари фароз аз вирд ӯст
تا قیامت سر فراز از ورد اوست
Гар турои бонафасу шайтон кор нест
گر ترا بانفس و شیطان کار نیست
Дар диёри дили ҷузв диёр нест
در دیار دل جزو دیار نیست