Ҷузи офаридагори ҷаҳон офарӣда нест

جز آفریدگار جهان آفریده نیست

Бишинав ки каси чунин сухан аз кас шунида нест

بشنو که کس چنین سخن از کس شنیده نیست

То зиндаам ҷуз ин наравад бар забони ман

تا زنده ام جز این نرود بر زبان من

Зеро ки каси марои ҷузи азу офарӣда нест

زیرا که کس مرا جز ازو آفریده نیست

Модари маро ки зоду бпрўрд ва шер дод

مادر مرا که زاد و بپرورد و شیر داد

Ало биорӣу карамаш парварида нест

الا بیاری و کرمش پروریده نیست

Он фард беназир ки сунъи бадеъ ӯ

آن فرد بی نظیر که صنع بدیع او

Ҳар як чунон ки ҳаст чунон дида дида нест

هر یک چنان که هست چنان دیده دیده نیست

Дар сунъ ӯ нигоҳ накардаст оқилӣ

در صنع او نگاه نکردست عاقلی

Ки ангуштро з рӯй таъаҷҷуб гузида нест

که انگشت را ز روی تعجب گزیده نیست

Донанд оқилон ки ба дасти сабои ҷуз ӯ

دانند عاقلان که به دست صبا جز او

Кас дар баҳори перҳани гул дарида нест

کس در بهار پیرهن گل دریده نیست

Аз қудраташи зи шираи ангур дар хазон

از قدرتش ز شیره انگور در خزان

Хӯн чакида ҳаст ки ҳалқ бурӣда нест

خون چکیده هست که حلق بریده نیست

Гар фарқи нори қудрати эзад шикофт аст

گر فرق نار قدرت ایزد شکافت است

Ҷуз бар ҷамоли себ чаро хӯн чакида нест

جز بر جمال سیب چرا خون چکیده نیست

Як бандаи гирди даргаи ин Подшаҳ нагашт

یک بنده گرد درگه این پادشه نگشت

Каз пеш ӯ ҷнибт раҳмат кашида нест

کز پیش او جنیبت رحمت کشیده نیست

Ҳар ду ҷаҳонаши пари зи ғулом ва канизак аст

هر دو جهانش پر ز غلام و کنیزک است

Венаи турфатар ки хоҷаи яке зон харида нест

وین طرفه تر که خواجه یکی زان خریده نیست

Дунё сегӣаст бар дар ӯ вонкаҳ мард ӯст

دنیا سگی است بر در او وانکه مرد اوست

Аз пешаши ин саги мтҳтк чхидаҳ нест

از پیشش این سگ متهتک چخیده نیست

Тавҳиду зуҳди гӯии қавомӣ ки дар сухан

توحید و زهد گوی قوامی که در سخن

Ҷоӣии расидае ки каси онҷо расида нест

جائی رسیده ای که کس آنجا رسیده نیست

Ҳаркас ки кард хизмат ӯ аз миёни ҷон

هرکس که کرد خدمت او از میان جان

ӯ рости давлати абаду малики ҷовдон

او راست دولت ابد و ملک جاودان

Ҳаркас ки қасди хизмати ин подшоҳ кард

هرکس که قصد خدمت این پادشاه کرد

Аз офтобу чархи қабо ва кулоҳ кард

از آفتاب و چرخ قبا و کلاه کرد

Он подшо ки чарху замину ситора ро

آن پادشا که چرخ و زمین و ستاره را

Дар мамлакати хазинау ганҷ ва сипоҳ кард

در مملکت خزینه و گنج و سپاه کرد

Лшкргаҳи сипоҳу ситораи сипеҳри сохт

لشکرگه سپاه و ستاره سپهر ساخت

Меху таноби хаймаи зи хуршед ва моҳ кард

میخ و طناب خیمه ز خورشید و ماه کرد

Дар роҳи рӯзгор ба майдони шарқу ғарб

در راه روزگار به میدان شرق و غرب

Аз рӯзу шаби ду пайки сипед ва сиёҳ кард

از روز و شب دو پیک سپید و سیاه کرد

Аз рӯй маслиҳат чу зи хоки одами офарид

از روی مصلحت چو ز خاک آدم آفرید

Хок дараш малоикаро саҷда гоҳ кард

خاک درش ملائکه را سجده گاه کرد

Иблиси хоксор ки буд аз муқаррабон

ابلیس خاکسار که بود از مقربان

Дар ҷоҳ ӯ ба чашми ҳақорат нигоҳ кард

در جاه او به چشم حقارت نگاه کرد

Фармони ҳақи набард ва наёвард саҷда Эй

فرمان حق نبرد و نیاورد سجده ای

То кори хеши мудаббири малъун табоҳ кард

تا کار خویش مدبر ملعون تباه کرد

Бандаи зи ҷаҳл агар чаҳ далерӣ ҳаме кунад

بنده ز جهل اگر چه دلیری همی کند

Бо хашми подшоҳ ки ёрад нигоҳ кард

با خشم پادشاه که یارد نگاه کرد

Чун бандаро худои бадаргоҳ бор дод

چون بنده را خدای بدرگاه بار داد

Дар рафтанаш ба ҳазрати раҳмат пагоҳ кард

در رفتنش به حضرت رحمت پگاه کرد

Бояд ки саргардон нашавад гарчи боядаш

باید که سرگردان نشود گرچه بایدش

Аз дида бар синон чу алмос роҳ кард

از دیده بر سنان چو الماس راه کرد

Мардони роҳи ишқи зи баҳри ризои дӯст

مردان راه عشق ز بهر رضای دوست

Шамшеру тир хӯрда наёранд оҳ кард

شمشیر و تیر خورده نیارند آه کرد

Гарчи гуноҳҳои қавомии басӣ буд

گرچه گناههای قوامی بسی بود

Андеша дар санои малики узр хоҳ кард

اندیشه در ثنای ملک عذر خواه کرد

Савганд мехӯрд ки нагӯяд ҷузи ин сухан

سوگند می خورد که نگوید جز این سخن

Бар хештани бадавии худоро гувоҳ кард

بر خویشتن بدوی خدا را گواه کرد

Андешаро ба чун ва чаро дар бирез хӯн

اندیشه را به چون و چرا در بریز خون

Кам кун бароаи эзад бе чун « чаро ва чун »

کم کن براه ایزد بی چون «چرا و چون »

Ҷаббори аршу фаршу қадими сифоту зот

جبار عرش و فرش و قدیم صفات و ذات

Маъбуди мамлакати малики куну коинот

معبود مملکت ملک کون و کاینات

Зотӣ қадим бӯда валикин на аз қадам

ذاتی قدیم بوده ولیکن نه از قدم

Ҳе ҳамеша зиндаи валикин на аз ҳаёт

حیی همیشه زنده ولیکن نه از حیات

Бар осмон чу машъала аз қудраташи нуҷум

بر آسمان چو مشعله از قدرتش نجوم

Вондри замин чу мурсалаи азҳкмтши набот

واندر زمین چو مرسله ازحکمتش نبات

Аз амр ӯ ситодаи чунон қулзуму муҳӣт

از امر او ستاده چنان قلزم و محیط

Вази ҳукм ӯ равандаи чунин диҷлау Фурот

وز حکم او رونده چنین دجله و فرات

Дар маргу зиндагонии халқи замона ро

در مرگ و زندگانی خلق زمانه را

Ҳам зу буд вилодат ва ҳам зу буд вафот

هم زو بود ولادت و هم زو بود وفات

Аз ёду зикри раҳмату куфрони неъматаш

از یاد و ذکر رحمت و کفران نعمتش

Бар ҳар ҷаридае ҳасанотасту сиот

بر هر جریده ای حسنات است و سیآت

Беёд ӯ мабош шабу рӯз то буд

بی یاد او مباش شب و روز تا بود

Рӯзат чу рӯзи иду шабат чун шаби барот

روزت چو روز عید و شبت چون شب برات

Бахшад ба бандаи моли фаровони бмслҳт

بخشد به بنده مال فراوان بمصلحت

Вонгаҳ ба лутф хоҳад азуи андакии закот

وانگه به لطف خواهد ازو اندکی زکات

Аз бандагон ба қарз сетанд яке бидиҳ

از بندگان به قرض ستاند یکی بده

Бефаръ ва бемусаббиб ва бехат ва бе барот

بی فرع و بی مسبب و بی خط و بی برات

Даргоҳ ӯ дар караму фазл ва раҳмат аст

درگاه او در کرم و فضل و رحمت است

Ҷоӣӣ ки на мусодира бошад на муфрадот

جائی که نه مصادره باشد نه مفردات

Холиқ стоӣ бош қавомӣ ба ҷону дил

خالق ستای باش قوامی به جان و دل

Мстои халқро ки набошад дар он сабот

مستای خلق را که نباشد در آن ثبات

Онро кун офарин ки ҷаҳонро бёФрид

آن را کن آفرین که جهان را بیافرید

Бигзор баъди азин ҳавасу ҳазлу тараот

بگذار بعد ازین هوس و هزل و ترهات

Зеро ки дар ситоиши парвардгори халқ

زیرا که در ستایش پروردگار خلق

Рӯзи қиёмаи ҳам дараҷотаст ва ҳам наҷот

روز قیامه هم درجات است و هم نجات

Он подшо ки нест назаряш ба малик дар

آن پادشا که نیست نظریش به ملک در

Дорои шарқу ғарбу нигаҳбони баҳр ва бар

دارای شرق و غرب و نگهبان بحر و بر

Ҳрбндаҳ эй ки эзад беёр ёр ӯст

هربنده ای که ایزد بی یار یار اوست

Бешаку шубҳа дар ду ҷаҳони кор кор ӯст

بی شک و شبهه در دو جهان کار کار اوست

Он бе ниёзи бандаи навози латифаи соз

آن بی نیاز بنده نواز لطیفه ساز

Каз ҳар сўӣӣ ки дарнигарӣ кор ва бор ӯст

کز هر سوئی که در نگری کار و بار اوست

Азчрх беқарору замини қарори гир

ازچرخ بی قرار و زمین قرار گیر

Ин расмҳоу қоидаҳо барқарор ӯст

این رسمها و قاعده ها برقرار اوست

Аз боргоҳи лами изли андари раҳи қазо

از بارگاه لم یزل اندر ره قضا

Ҳмоли осмону замини зер бор ӯст

حمال آسمان و زمین زیر بار اوست

Бар боргоҳи сунъи зи дебои бӯстон

بر بارگاه صنع ز دیبای بوستان

Тоўси навбаҳор ба ранг ванигор ӯ аст

طاوس نوبهار به رنگ و نگار او است

Бар тахти наварӯси хазони ро баи барги рез

بر تخت نوعروس خزان رابه برگ ریز

Аз дасти шохи он ҳамаи зарҳо нисор ӯст

از دست شاخ آن همه زرها نثار اوست

Абри баҳори барқи маҳори шутури мисол

ابر بهار برق مهار شتر مثال

Бар корвон кун Фикўн бар қатор ӯст

بر کاروان کن فیکون بر قطار اوست

Аз рӯй бениёзӣу зи ғояти карам

از روی بی نیازی و ز غایت کرم

Ҳар гӯнае ки банда буд хостор ӯст

هر گونه ای که بنده بود خواستار اوست

Густохӣу далерӣ ҳар бандае ки ҳаст

گستاخی و دلیری هر بنده ای که هست

Маълум шуд ки аз карам бурдбор ӯст

معلوم شد که از کرم بردبار اوست

Ҳаркас ки ӯ канора нагирад зи хизматаш

هرکس که او کناره نگیرد ز خدمتش

Лобуди мурод ҳар ду ҷаҳон дар канор ӯст

لابد مراد هر دو جهان در کنار اوست

Ёрӣ нахостаст қавомии зи ҳеҷ халқ

یاری نخواست است قوامی ز هیچ خلق

Аз баҳри онкии эзад беёр ёр ӯст

از بهر آنکه ایزد بی یار یار اوست

Бар даргаи худои камари баста Эй шудаст

بر درگه خدای کمر بسته ای شدست

Грхок раҳ шавад шараф рӯзгор ӯст

گرخاک ره شود شرف روزگار اوست

Тасбеҳ ӯ кунанд млоики зи соқи арш

تسبیح او کنند ملایک ز ساق عرش

Кӯ баркашид арш ва ҳам ӯ густаред фарш

کو برکشید عرش و هم او گسترید فرش

эй фахри рӯзгори ман андари санои ту

ای فخر روزگار من اندر ثنای تو

Бо дасти умр онкӣ наҷуед ризои ту

با دست عمر آنکه نجوید رضای تو

Дорандаи ҷаҳонӣу ҷони офарини халқ

دارنده جهانی و جان آفرین خلق

Миннат буд ки ҷони бидиҳанд аз барои ту

منت بود که جان بدهند از برای تو

Ҳрбндаҳ эй ки тоъати ту новирд ба ҷой

هربنده ای که طاعت تو ناورد به جای

Он бад ба ҷой хеш кунад на ба ҷои ту

آن بد به جای خویش کند نه به جای تو

Чандини нисору неъмати ту бар ҷаҳонён

چندین نثار و نعمت تو بر جهانیان

Бегонагон чаро нашаванд ошнои ту

بیگانگان چرا نشوند آشنای تو

Аз мо ба даргаи ту чаҳ хезад ки гашта анд

از ما به درگه تو چه خیزد که گشته اند

Пайғамбару Халифау султони гадои ту

پیغمبر و خلیفه و سلطان گدای تو

эй бандаи дастро ба дуои брхдои дор

ای بنده دست را به دعا برخدای دار

То дар расад ба мо баракоти дуои ту

تا در رسد به ما برکات دعای تو

Тўмондаҳ эйу онкии зтўи зод монда нест

تومانده ای و آنکه زتو زاد مانده نیست

Гўӣӣ ки чист маслиҳати андари бақои ту

گوئی که چیست مصلحت اندر بقای تو

Шукри ту ҳақи неъмати эзади куҷои гузорад

شکر تو حق نعمت ایزد کجا گزارد

Корзди каминаи неъмат ӯ хӯни баҳоии ту

کارزد کمینه نعمت او خون بهای تو

Ту даст ва пой мезан агарчӣ ба умрҳо

تو دست و پای میزن اگرچه به عمرها

Ин кори брнхизд аз дасту пои ту

این کار برنخیزد از دست و پای تو

Анда махӯр ки малики ду олами туро буд

انده مخور که ملک دو عالم ترا بود

Чун раҳмати худоӣ буд кадхудои ту

چون رحمت خدای بود کدخدای تو

ӯ он кунад ки аз караму фазл ӯ сазад

او آن کند که از کرم و فضل او سزد

Грбои ту дар хур ту кунад кори вои ту

گربا تو در خور تو کند کار وای تو

Пайвастае қавомии шукри худои гӯй

پیوسته ای قوامی شکر خدای گوی

Каз фазл ӯст шеъри хуши дилрабои ту

کز فضل اوست شعر خوش دلربای تو

Май гӯи санои эзад ва май гӯ ба даргааш

می گو ثنای ایزد و می گو به درگهش

эй фахри рӯзгори ман андари санои ту

ای فخر روزگار من اندر ثنای تو

Зонҷо ки шарту қоидаи бандагӣ буд

زانجا که شرط و قاعده بندگی بود

Дар бандагии нишони сарафкандагӣ буд

در بندگی نشان سرافکندگی بود

эй ҷони ниҳода бар кафу дили баста дар ҷаҳон

ای جان نهاده بر کف و دل بسته در جهان

Зини ҷой сҳмнок бипарҳез ҳону ҳон

زین جای سهمناک بپرهیز هان و هان

Кин деви расми ғӯли фарибанда дар камӣн

کاین دیو رسم غول فریبنده در کمین

Марӣаст сҳмнок ва наҳангӣаст ҷони ситон

ماری است سهمناک و نهنگی است جان ستان

ӯ номи ту набиштаи зи кин бар канори дил

او نام تو نبشته ز کین بر کنار دل

Ту меҳр ӯ гирифтае андари миёни ҷон

تو مهر او گرفته ای اندر میان جان

Дунёи ғамии бузург буд меҳнатии азим

دنیا غمی بزرگ بود محنتی عظیم

Сулҳии ҳамаи хусумату судии ҳамаи зиён

صلحی همه خصومت و سودی همه زیان

Бар « ман язид » дошта гуяд турои хирад

بر «من یزید» داشته گوید ترا خرد

Малики биҳиштро бихари арзону ройгон

ملک بهشت را بخر ارزان و رایگان

Арзон буд ба ҷон ки харии неъмати худоӣ

ارزان بود به جان که خری نعمت خدای

Малики ҷаҳони мхр ки буд ройгони гарон

ملک جهان مخر که بود رایگان گران

Гетӣ ба мизбонӣу ҳиялатгарӣ туро

گیتی به میزبانی و حیلت گری ترا

Пардохтаст хона ва орост аст хон

پرداخت است خانه و آراست است خوان

Хон шигарф ӯро ҳалвост бар канор

خوان شگرف او را حلواست بر کنار

Нони сипед ӯро заҳраст дар миён

نان سپید او را زهرست در میان

Нонаш махӯр ту тобндонии яқин ки чист

نانش مخور تو تابندانی یقین که چیست

Зеро ки ҳеҷ кас нахурд заҳр бар гумон

زیرا که هیچ کس نخورد زهر بر گمان

Каси брҷҳон сифла накардаст ҳеҷ суд

کس برجهان سفله نکردست هیچ سود

Натавон ҳамеи зи хонаи саги баради устихон

نتوان همی ز خانه سگ برد استخوان

Гар ъўҷи ҳирси азин дарё ба зўрдст

گر عوج حرص ازین دریا به زوردست

Моҳӣ бар офтоб кашад ҳам бар осмон

ماهی بر آفتاب کشد هم بر آسمان

Чун вақти марги танги даройад ба қаҳри ту

چون وقت مرگ تنگ درآید به قهر تو

Перояи замин шуда дар охируззамон

پیرایه زمین شده در آخرالزمان

Беҳудаи ранҷ бар тану ҷон ва равон манеҳ

بیهوده رنج بر تن و جان و روان منه

Дил чун карӣ ҳаме накунад бар ҷаҳон манеҳ

دل چون کری همی نکند بر جهان منه

эй офтоб бар сар девор гашта зард

ای آفتاب بر سر دیوار گشته زرد

Бархӯрда аз ҷаҳони ҷавони табъи солхўрд

برخورده از جهان جوان طبع سالخورد

Перят мекунад асар аз даври рӯзгор

پیریت می کند اثر از دور روزگار

Вондри дили ту ҳеҷ насиҳат асар накард

واندر دل تو هیچ نصیحت اثر نکرد

Бархӯрдӣ аз ҷаҳон ва ҳанузат умед ҳаст

برخوردی از جهان و هنوزت امید هست

Аўмид гуфтаанд ки беҳтар буд з хӯрд

اومید گفته اند که بهتر بود ز خورد

Аз ишқи ҷоҳу орзӯии моли рӯзу шаб

از عشق جاه و آرزوی مال روز و شب

Бо ранҷи ҳмънонӣ ва бо дарди ҳамнабард

با رنج همعنانی و با درد همنبرد

Аз бас ки синаи кӯфтии андари ғами ҷаҳон

از بس که سینه کوفتی اندر غم جهان

Чун осмони кабӯдӣ ва чун офтоби зард

چون آسمان کبودی و چون آفتاب زرد

Чун ту ба даст хештан овардае бало

چون تو به دست خویشتن آورده ای بلا

Шоистае ба меҳнату арзонӣӣ ба дард

شایسته ای به محنت و ارزانئی به درد

Дил дар ҷаҳон мабанд ки мардони рӯзгор

دل در جهان مبند که مردان روزگار

Мардони мард бо дилгарманду оҳи сард

مردان مرد با دل گرمند و آه سرد

Аз ҳайбати аҷал шудаи бечорау асир

از هیبت اجل شده بیچاره و اسیر

Ҳамчун занони оҷизи мардони шермард

همچون زنان عاجز مردان شیرمرد

эй бас ки аз мулӯк бипардохт қасрҳо

ای بس که از ملوک بپرداخت قصرها

Ин қасри ҳафт конгресси гирди ложвард

این قصر هفت کنگره گرد لاژورد

Онро ки гардӣ аз ту буд узри бозхўоаҳ

آن را که گردی از تو بود عذر بازخواه

Зон пештар ки аз ту براردи замонаи гирд

زان پیشتر که از تو برآرد زمانه گرد

эй хоҷа бар сарои фано эътимод нест

ای خواجه بر سرای فنا اعتماد نیست

Бархезу фарши сафаи аўмиди брнўрд

برخیز و فرش صفه اومید برنورد

Бо аҳли фитна ба ҳамаи дасти барфашон

با اهل فتنه به همه دست برفشان

Дар роҳи дӯзахии ҳам азин пой бозгард

در راه دوزخی هم ازین پای بازگرد

Мисли ту рӯзгор наёрад қўомё

مثل تو روزگار نیارد قوامیا

То рӯзгори ҷуфт буд кирдигори фард

تا روزگار جفت بود کردگار فرد

Роҳи дарози пеш ва туро нест тӯша Эй

راه دراز پیش و ترا نیست توشه ای

Тадбир оқибат кун ва биншин ба гӯша Эй

تدبیر عاقبت کن و بنشین به گوشه ای

эй хуфтаи ту зи хоби гарони саргарон шуда

ای خفته تو ز خواب گران سرگران شده

Аз роҳи бози мондау корвон шуда

از راه باز مانده و کاروان شده

Дар корвонсарои фанои оҷизу ғариб

در کاروانسرای فنا عاجز و غریب

Вази пеши чашми мамлакати ҷовдон шуда

وز پیش چشم مملکت جاودان شده

Баси коҳилӣ ва бе ту нахоҳад ба ҳеҷ ваҷҳ

بس کاهلی و بی تو نخواهد به هیچ وجه

Кортўи он чунон ки ту хоҳии чунон шуда

کارتو آن چنان که تو خواهی چنان شده

Ҳар чанд коҳилӣ ба намоз ва ба кори хайр

هر چند کاهلی به نماز و به کار خیر

Дар тандурустӣ аз дилу ҷони нотавон шуда

در تندرستی از دل و جان ناتوان شده

Байнами зи зулми халқи замину замона ро

بینم ز ظلم خلق زمین و زمانه را

Фарёдҳо зи дасти ту бар осмон шуда

فریادها ز دست تو بر آسمان شده

Бар тахти аҳди Юсуфи умри ту пер шуд

بر تخت عهد یوسف عمر تو پیر شد

Аз ҳирси перят чу Зулайхои ҷавон шуда

از حرص پیریت چو زلیخا جوان شده

Аз ибрати замонаи ҳама рӯй чашм бош

از عبرت زمانه همه روی چشم باش

эй аз ниёзу ози ҳамаи тани даҳон шуда

ای از نیاز و آز همه تن دهان شده

Озурдаи подшоҳи ҷаҳонро зи маъсият

آزرده پادشاه جهان را ز معصیت

Бар моли хештан ба ҳаваси посбон шуда

بر مال خویشتن به هوس پاسبان شده

Бетоъатӣ ба роҳи қиёмати ниҳода рӯй

بی طاعتی به راه قیامت نهاده روی

Чун аблаҳон ба бодия беобу нон шуда

چون ابلهان به بادیه بی آب و نان شده

Бар хону мону ҷону тану моли ошиқӣ

بر خان و مان و جان و تن و مال عاشقی

Дар ранҷи ин ба монда ва дар банди он шуда

در رنج این به مانده و در بند آن شده

Худро ба вақт назъ бибинӣ ба чашми хеш

خود را به وقت نزع ببینی به چشم خویش

Аз молу ҷони баромадаи вази хону мон шуда

از مال و جان برآمده وز خان و مان شده

Хоҳад бимонад номи қавомии миёни халқ

خواهد بماند نام قوامی میان خلق

Вондри замонаи қисса ӯ достон шуда

واندر زمانه قصه او داستان شده

Зон нектар мадон ки бимонада ба никўӣӣ

زان نیک تر مدان که بمانده به نیکوئی

Номии миёни мардуму мард аз миён шуда

نامی میان مردم و مرد از میان شده

Андеша кун зи дӯзаху ҷоӣии қарори гир

اندیشه کن ز دوزخ و جائی قرار گیر

Рӯзи шумору ҳайбат ӯ дар шумори гир

روز شمار و هیبت او در شمار گیر

эй монда бар дар ҳаваси ин дар фароз кун

ای مانده بر در هوس این در فراز کن

Узри гузаштаи хоҳ « ва » дар тавба боз кун

عذر گذشته خواه «و» در توبه باز کن

Наздики шӯ ба тоъату зи фисқ давр бош

نزدیک شو به طاعت و ز فسق دور باش

Рӯзии ду рнҷкӣ бирав ҷовиди нозкн

روزی دو رنجکی برو جاوید نازکن

Чун манъмон зкўаҳ биравӣу риёи мада

چون منعمان زکوة بروی و ریا مده

Чун мухлисон намоз бисӯз ва ниёз кун

چون مخلصان نماز بسوز و نیاز کن

Як рӯзӣ аз мутолиаи нафаси бози мон

یک روزی از مطالعه نفس باز مان

Биншин яке мутолиаи умр боз кун

بنشین یکی مطالعه عمر باز کن

Малики биҳиштро ба сафои кору бори соз

ملک بهشت را به صفا کار و بار ساز

Роҳи қиёмаро ба сазои барг ва соз кун

راه قیامه را به سزا برگ و ساز کن

Гуфтаст ҳақ ки кӯтаҳ кун дасти азин ҷаҳон

گفت است حق که کوته کن دست ازین جهان

Кат гуфт ҳуҷҷатовару қисса дароз кун ?

کت گفت حجت آور و قصه دراز کن؟

Дар кори хайри мӯӣ чу пари ғроб ро

در کار خیر موی چو پر غراب را

Дар бандагии сипедтар азпр боз кун

در بندگی سپیدتر ازپر باز کن

Озу ниёзи хаста ва ранҷур дорадат

آز و نیاز خسته و رنجور داردت

Хоҳӣ ки то биноз рисии тарк оз кун

خواهی که تا بناز رسی ترک آز کن

Зон пештар ки бар ту кунад дайгарии намоз

زان پیشتر که بر تو کند دیگری نماز

То зиндае ба одати борӣ намоз кун

تا زنده ای به عادت باری نماز کن

На дар ҷаҳон вафост ва на бар мардуми эътимод

نه در جهان وفاست و نه بر مردم اعتماد

Якборагӣ биравӣ ҳама дар фароз кун

یکبارگی بروی همه در فراز کن

Гар орзӯии шеър қавомят ме кунад

گر آرزوی شعر قوامیت می کند

Дар роҳи дайни ҳақиқати дунё муҷоз кун

در راه دین حقیقت دنیا مجاز کن

Чун боядатнигор сарои биҳиштён

چون بایدت نگار سرای بهشتیان

Девон ӯ ба хоҳу врқҳош боз кун

دیوان او به خواه و ورقهاش باز کن

Бурдор насахтӣ ба биҳишти худоӣ бар

بردار نسختی به بهشت خدای بر

Бар остини ҳалаи ҳўро тароз кун

بر آستین حله حورا طراز کن

То хуфтаи ҳавойӣу ошуфтаи ҳавас

تا خفته هوائی و آشفته هوس

Бо деви ҳамнишинӣ ва бо ғӯли ҳам нафас

با دیو همنشینی و با غول هم نفس

Рӯз омад эй азиз ва ту дар номадии зи хоб

روز آمد ای عزیز و تو در نامدی ز خواب

Бурдор сари зи хоб ки сари барзади офтоб

بردار سر ز خواب که سر برزد آفتاب

Перӣ чу субҳи рӯзи баромади зи фарқи ту

پیری چو صبح روز برآمد ز فرق تو

Ту хуфтае ва карда чунин пойҳо дар об

تو خفته ای و کرده چنین پایها در آب

Рӯз ғамат раседу шаб шодят бирафт

روز غمت رسید و شب شادیت برفت

Ту дар дирангу умри азизи ту дар шитоб

تو در درنگ و عمر عزیز تو در شتاب

То чанд хоби ғифлат то кӣ хумори ҷаҳл

تا چند خواب غفلت تا کی خمار جهل

Рӯзу шаби ту вақф шуда бар хумору хоб

روز و شب تو وقف شده بر خمار و خواب

Бода махӯр ки умри ту бар бод ме диҳад

باده مخور که عمر تو بر باد می دهد

Огаҳ нае ки шари ду олам буд шароб

آگه نه ای که شر دو عالم بود شراب

Гар дар шароби шарбати марги ту дар расад

گر در شراب شربت مرگ تو در رسد

Пеши худои ъзу ҷл чун шӯии хароб

پیش خدای عز و جل چون شوی خراب

Гарчи савоби хеши ту бадоне эй писар

گرچه صواب خویش تو بدانی ای پسر

Кори ту зин тариқ набинам ҳамеи савоб

کار تو زین طریق نبینم همی صواب

Якбораи об худ мабар имрӯзи кони гуҳӣ

یکباره آب خود مبر امروز کان گهی

Фардои худоӣ бо ту ба оташ кунад хитоб

فردا خدای با تو به آتش کند خطاب

Гар тоқати итоб малик нест мари туро

گر طاقت عتاب ملک نیست مر ترا

Аҳли саволро ба тҳдди мадаи ҷавоб

اهل سؤال را به تهدد مده جواب

Пайваста бо тавонгару дарвешу хубу зишт

پیوسته با توانگر و درویش و خوب و زشت

Хуш табъ бош ва бар ҳама чун офтоби тоб

خوش طبع باش و بر همه چون آفتاب تاب

Аз кибру хашми риши дилиро намак макун

از کبر و خشم ریش دلی را نمک مکن

Каз дарди он бар оташи дӯзахи шӯии кабоб

کز درد آن بر آتش دوزخ شوی کباب

То бошӣ эй қавомии тавҳиду зуҳди гӯй

تا باشی ای قوامی توحید و زهد گوی

Каз эзадат ба рӯзи қиёмат буд савоб

کز ایزدت به روز قیامت بود ثواب

Тавҳиду зуҳди гуфтани ту эътиқод ро

توحید و زهد گفتن تو اعتقاد را

Чун хонаро сутун буду хаймаро таноб

چون خانه را ستون بود و خیمه را طناب

намекӯш дар сахо ки биҳиштӣ сифат сахӣаст

می کوش در سخا که بهشتی صفت سخیست

Бдхў машав ки хуии бад аз табъ дӯзахӣ аст

بدخو مشو که خوی بد از طبع دوزخی است

эй пери солхурда ба тадбир пер бош

ای پیر سالخورده به تدبیر پیر باش

Вои навҷавони ҷавони насиҳат пазир бош

وای نوجوان جوان نصیحت پذیر باش

Модоми хуби гӯйу зиъу шарифи шӯ

مادام خوب گوی و ضیع و شریف شو

Пайвастаи неки хоҳи сағир ва кабӣр бош

پیوسته نیک خواه صغیر و کبیر باش

Неки эътиқоду мушфиқу аиздпрсти шӯ

نیک اعتقاد و مشفق و ایزدپرست شو

Мардуми навозу хўшдл ва никўзмир бош

مردم نواز و خوشدل و نیکوضمیر باش

Зуҳд аз ҷавони накӯтару дониши зи кӯдакон

زهد از جوان نکوتر و دانش ز کودکان

эй пўрпўри вақти хирад пирпир бош

ای پورپور وقت خرد پیرپیر باش

Дар зоҳидӣ пилос мапуаш ва макун нифоқ

در زاهدی پلاس مپوش و مکن نفاق

Ту зуҳди варзу перҳанати гӯ ҳарир бош

تو زهد ورز و پیرهنت گو حریر باش

Дар гуфт гӯ чу олам вақте ҳалими шӯ

در گفت گو چو عالم وقتی حلیم شو

Дар ҷуст ваҷу чу ноқиди халқӣ басир бош

در جست وجو چو ناقد خلقی بصیر باش

Чу марди дӯсти рӯзи адаби хўбгўии шӯ

چو مرد دوست روز ادب خوبگوی شو

Чу « Н » мурғи бӯстони зи тараби хуш сафир бош

چو«ن» مرغ بوستان ز طرب خوش صفیر باش

Бечорае ки пеш ту ояд ба ҳоҷатӣ

بیچاره ای که پیش تو آید به حاجتی

Дармондаро ба дасти карам дастгир бош

درمانده را به دست کرم دستگیر باش

Чун сирати ту чун шаби торик тира шуд

چون سیرت تو چون شب تاریک تیره شد

Гӯ сӯрат накӯй ту бадар мунир бош

گو صورت نکوی تو بدر منیر باش

То тири бад чу қади ту будӣ кон ба феъл

تا تیر بد چو قد تو بودی کان به فعل

Акнӯн ки чун камон шудӣ аз дил чу тир бош

اکنون که چون کمان شدی از دل چو تیر باش

Хоҳӣ ки то бузурги шӯй дар миёни халқ

خواهی که تا بزرگ شوی در میان خلق

Бар даргаи худои таъолӣ ҳақир бош

بر درگه خدای تعالی حقیر باش

Чун офаридагор назират наёфарид

چون آفریدگار نظیرت نیافرید

Бар лашкари сухан чу ақвомии амирбош

بر لشکر سخن چو اقوامی امیرباش

Сар бар ҷаҳон надошта гардани Фроштаҳ

سر بر جهان نداشته گردن فراشته

Бар лашкари сухан чу қавомии амирбош

بر لشکر سخن چو قوامی امیرباش

Дар хизмати ту брФлким эй малики сиришт

در خدمت تو برفلکیم ای ملک سرشت

Чун онкӣ бо чаҳордаҳи маъсӯми дрбҳшт

چون آنکه با چهارده معصوم دربهشت

Бгрўи боязд ва ба сифоту камол ӯ

بگرو بایزد و به صفات و کمال او

Онгаҳ ба Мустафо ва ба авлоду ол ӯ

آنگه به مصطفی و به اولاد و آل او

Вази баъди Мустафо ба алӣ нозу сарфароз

وز بعد مصطفی به علی نازو سرفراز

Некӯи шинос дар дарҷи дайни камол ӯ

نیکو شناس در درج دین کمال او

Он мейри Мустафои насаби анбиёи сифат

آن میر مصطفی نسب انبیا صفت

Ршги омадаи малоикаро брхсол ӯ

رشگ آمده ملائکه را برخصال او

Ҷони муқаррабон шудаи рӯзии ҳазор бор

جان مقربان شده روزی هزار بار

Бархе дасти вбозўу ҷоҳу ҷалол ӯ

برخی دست وبازو و جاه و جلال او

Ширӣ ки буд ҷойгаҳаши бешаи худоӣ

شیری که بود جایگهش بیشه خدای

Ширӣ ки жанда пел набӯдӣ ба бол ӯ

شیری که ژنده پیل نبودی به بال او

Бозӣ ки ошиёна ӯ буд соқи арш

بازی که آشیانه او بود ساق عرش

Бозӣ набӯд ҳеҷ ҳмоӣӣ ба фол ӯ

بازی نبود هیچ همائی به فال او

Шоҳи муборизон ки набӯдааст дар ҷиҳод

شاه مبارزان که نبوده است در جهاد

Дар ҳеҷ вақти ҳеҷ муборизи ҳам?ил ӯ

در هیچ وقت هیچ مبارز همال او

Бар шиътши нисор буд раҳмати худоӣ

بر شیعتش نثار بود رحمت خدای

Лаънат кунад фириштаи брбди скол ӯ

لعنت کند فرشته بربد سکال او

Хоҳӣ ки дар биҳишт бибинӣ ҷамоли ҳур

خواهی که در بهشت ببینی جمال حور

Дар чашми хеш зишт магардон ҷамол ӯ

در چشم خویش زشت مگردان جمال او

Гар гуядат касе ки касе беҳтар аз алии сет

گر گویدت کسی که کسی بهتر از علی ست

Ҷуз аблаҳӣ набошад машну маҳол ӯ

جز ابلهی نباشد مشنو محال او

Валлоҳ ки ҳар ки буғзи алӣ дар дилаш буд

والله که هر که بغض علی در دلش بود

Назд хиради ҳалол буд хӯну мол ӯ

نزد خرد حلال بود خون و مال او

Ҳмоли ҳизуми сқрсти андари он ҷаҳон

حمال هیزم سقرست اندر آن جهان

Ҳар кӯи зи сидқ дил нашуд андари ҷувол ӯ

هر کو ز صدق دل نشد اندر جوال او

Дар Муртазо ба чашми қавомӣ нигоҳ кун

در مرتضی به چشم قوامی نگاه کن

Ҳони гӯши дори тонхўрии гӯшмол ӯ

هان گوش دار تانخوری گوشمال او

Аз равзаи биҳишт сиблатаст слсбил

از روضه بهشت سبیل است سلسبیل

Дар панҷ тан ки шашумашон буд Ҷабраил

در پنج تن که ششمشان بود جبرئیل

Тодри замонаи номи қавомии баромадаи сет

تادر زمانه نام قوامی برآمده ست

Дар шоирии зи халқи ҷаҳони бартари омадаи сет

در شاعری ز خلق جهان برتر آمده ست

Аз баҳри аҳли дайн ба кутуби хонаи ҳунар

از بهر اهل دین به کتب خانه هنر

Тавҳиду зуҳдро дил ӯ дафтари омадаи сет

توحید و زهد را دل او دفتر آمده ست

Андешаи муфассираши андари миёни шеър

اندیشه مفسرش اندر میان شعر

Гўӣӣ музаккараст ки бар минбари омадаи сет

گوئی مذکر است که بر منبر آمده ست

Рафта ба ҳафт кишвари азуи лашкари сухан

رفته به هفت کشور ازو لشکر سخن

Аз рӯй номи Подшаҳи кишвари омадаи сет

از روی نام پادشه کشور آمده ست

Ҳам нонбоӣ нон шуд ва ҳам подшоҳи ном

هم نانبای نان شد و هم پادشاه نام

Ин расму қоидаи басар ӯ дар омадаи сет

این رسم و قاعده بسر او در آمده ست

Гуфтаст борҳо ки марои нони з гандум аст

گفت است بارها که مرا نان ز گندم است

Конбор ӯ хазинаи пургавҳари омадаи сет

کانبار او خزینه پرگوهر آمده ست

Дар Осиёи фикрат ман бӯда боркаш

در آسیای فکرت من بوده بارکش

Говӣ ки зу ба баҳри шарафи анбари омадаи сет

گاوی که زو به بحر شرف عنبر آمده ست

Аттори ақлро ба дукони хамири ман

عطار عقل را به دکان خمیر من

Ҳамчун хамирмояи гули шукри омадаи сет

همچون خمیرمایه گل شکر آمده ست

Нонеаст нони ман ки хирадро ҳаловаташ

نانی است نان من که خرد را حلاوتش

Аз оби зиндагонии ширинтар омадаи сет

از آب زندگانی شیرین تر آمده ست

Ин медаҳро зи моидаи дон ки зи осмон

این میده را ز مائده دان که ز آسمان

Бар пари Ҷабраил ба пайғамбари омадаи сет

بر پر جبرئیل به پیغمبر آمده ست

Зон гардаҳо мадон ки зи дигари танурҳо

زان گرده ها مدان که ز دیگر تنورها

Хому фатир аз оташу хокистари омадаи сет

خام و فطیر از آتش و خاکستر آمده ست

Каз пухтанаши марои басӣ аз оташи ҷигар

کز پختنش مرا بسی از آتش جگر

Дӯди дил аз танури тафаккури баромадаи сет

دود دل از تنور تفکر برآمده ست