Бидон ки зикрро чаҳор дараҷааст :

بدان که ذکر را چهار درجه است :

Аввали он ки ба забон бошаду дили ғофилу асари ин заъиф буд , валикини ҳам аз асар холӣ набошад чаҳ забониро ки ба хизмат машғӯл бошад фазл буд бар забонӣ ки беҳуда машғӯл гардад ё маъаттал бугзарад .

اول آن که به زبان باشد و دل غافل و اثر این ضعیف بود، ولیکن هم از اثر خالی نباشد چه زبانی را که به خدمت مشغول باشد فضل بود بر زبانی که بیهوده مشغول گردد یا معطل بگذرد.

Дувуми он ки дар дил буд , валикин мутамаккин набӯд ва қарор нагирифта бошад ва чунин ваад ки дилро ба такаллуф бар он бояд дошт то агар он ҷаҳд ва такаллуф набӯд , дил ба табъ хеш шавад аз ғифлату ҳдиқи нафас .

دوم آن که در دل بود، ولیکن متمکن نبود و قرار نگرفته باشد و چنین ود که دل را به تکلف بر آن باید داشت تا اگر آن جهد و تکلف نبود، دل به طبع خویش شود از غفلت و حدیق نفس.

Сими дараҷаи он ки зикри қарор гирифта бошад дар дилу муставле шуда ва мутамаккин гашта , чунон ки ба такаллуфи вайро ба кори дигар бояд барад ва ин азим буд .

سیم درجه آن که ذکر قرار گرفته باشد در دل و مستولی شده و متمکن گشته، چنان که به تکلف وی را به کار دیگر باید برد و این عظیم بود.

Чаҳоруми дараҷаи он буд ки муставле бар дили мазкӯр буду бас ва он ҳақ таъолӣаст на зикр ки фарқ буд миёни он ки ҳамагии дил дӯст дораду миёни он ки зикр дӯст дорад , балки камол онаст ки зикру огоҳӣ аз дили бишавад ва мазкӯр монаду бас ки зикри тозӣ буд ё порсӣ ва ин ҳарду аз ҳадиси нафас холӣ набошад балки айни ҳадис буд . Ва асл онаст ки дил аз ҳадиси порсӣу тозӣ ҳарчӣ ҳаст холӣ шаваду ҳама вай гардад ки ҳеҷ чизи дигарро дар вай ганҷ намонад ва ин натиҷаи муҳаббати муфрат буд ки онро ишқ гӯйанду ошиқи карамро ҳамагӣ маъшӯқ дорад ва бошад ки аз машғӯлӣ ки ба вай бошад номи вайро фаромӯш кунад ва чун чунин мустағриқ шавад ва худро ва ҳарчиро ки ҳаст ҷузи ҳақи таъолӣ фаромӯш кунад , ба аввали роҳ тасаввуф расад ва ин ҳолатро суфиён фано гӯйанд ва нестӣ гӯйанд , яъне ки ҳарчӣ ҳаст аз зикр вай нест гашт ва он ҳам нест гашт ки худро низ фаромӯш кард .

چهارم درجه آن بود که مستولی بر دل مذکور بود و بس و آن حق تعالی است نه ذکر که فرق بود میان آن که همگی دل دوست دارد و میان آن که ذکر دوست دارد، بلکه کمال آن است که ذکر و آگاهی از دل بشود و مذکور ماند و بس که ذکر تازی بود یا پارسی و این هردو از حدیث نفس خالی نباشد بلکه عین حدیث بود. و اصل آن است که دل از حدیث پارسی و تازی هرچه هست خالی شود و همه وی گردد که هیچ چیز دیگر را در وی گنج نماند و این نتیجه محبت مفرط بود که آن را عشق گویند و عاشق کرم را همگی معشوق دارد و باشد که از مشغولی که به وی باشد نام وی را فراموش کند و چون چنین مستغرق شود و خود را و هرچه را که هست جز حق تعالی فراموش کند، به اول راه تصوف رسد و این حالت را صوفیان فنا گویند و نیستی گویند، یعنی که هرچه هست از ذکر وی نیست گشت و آن هم نیست گشت که خود را نیز فراموش کرد.

Ва чунон ки худои таъолии ъолмҳост ки моро ҳеҷ аз он хабар нест ва он дар ҳақ мо нестаст , ҳаст мо онаст ки моро аз он огоҳӣаст ва аз он хабараст чун ин оламҳо ки ҳаст халқаст касеро фаромӯш шуд , вай нест гашт . Ва чун худии худро фаромӯш кард , вай низ дар ҳақ худ нест гашт ва чун бо ваии ҳеҷ чиз намонад магари ҳақи таъолӣ , ҳаст вай ҳақ бошаду бас .

و چنان که خدای تعالی عالمهاست که ما را هیچ از آن خبر نیست و آن در حق ما نیست است، هست ما آن است که ما را از آن آگاهی است و از آن خبر است چون این عالمها که هست خلق است کسی را فراموش شد، وی نیست گشت. و چون خودی خود را فراموش کرد، وی نیز در حق خود نیست گشت و چون با وی هیچ چیز نماند مگر حق تعالی، هست وی حق باشد و بس.

Ва чунон ки ту нигоҳ кунӣу осмону замину ончӣ дар вайаст беш набинӣ , гӯйии олам беш аз ин несту ҳама инаст . Ин кас низ ҳеҷ чизро набинад ҷузи ҳақи таъолӣ ва гуяд ҳама ӯсту ҷузи вай худ несту бад-ӣни ҷойгоҳи ҷудоӣ аз миёни вай ва ҳақ бархезаду ягонагӣ ҳосил ояд . Ва ин аввали олами тавҳид ва ваҳдоният бошад , яъне ки хабар ҷудоӣ бархезад ки вайро аз худои таъолии даврӣ ва огоҳӣ набошад ки ҷудоӣ касе донад ки ду чизро бидонад , худроу худоро . Ва ин кас дар ин ҳол аз худ бехабарасту ҷузи як наме шиносад , ҷудоӣ чун донад ?

و چنان که تو نگاه کنی و آسمان و زمین و آنچه در وی است بیش نبینی، گویی عالم بیش از این نیست و همه این است. این کس نیز هیچ چیز را نبیند جز حق تعالی و گوید همه اوست و جز وی خود نیست و بدین جایگاه جدایی از میان وی و حق برخیزد و یگانگی حاصل آید. و این اول عالم توحید و وحدانیت باشد، یعنی که خبر جدایی برخیزد که وی را از خدای تعالی دوری و آگاهی نباشد که جدایی کسی داند که دو چیز را بداند، خود را و خدا را. و این کس در این حال از خود بی خبر است و جز یک نمی شناسد، جدایی چون داند؟

Ва чун бад-ӣн дараҷа расед сӯрати малакӯт бар ваии кашф шудан гирад . Ва арвоҳи млоикаҳу анбиё ба сӯратҳои некӯи варо намӯдан гираду ончии хости ҳазрат илоҳятаст пайдо омадан гираду аҳволи азим пайдо ояд ки аз он иборат натавон кард . Ва чун ба худ ояд ва гоҳе корҳо падед ояд , асари он бо вай бимонаду шавқи он ҳолат бар вай ғолиб шаваду дунё ва ҳарчӣ дар дунёст ва ҳарчӣ халқ дар онанд дар дили вай нохуш ояд ва ба тан дар миён мардумон бошад ва ба дили ғоиб ва аҷаб медорад аз мардумон ки ба корҳои дунё машғӯланд ва ба назари раҳмат бадишон менигарад ки медонад ки аз чаҳ кори маҳрӯм мондаанду мардумон бар вай май хнднд ки чаро вай низ ба кори дунё машғӯл нест ва гумон мебаранд ки магари вайро ҷунунӣу савдое падед хоҳад омаду бас .

و چون بدین درجه رسید صورت ملکوت بر وی کشف شدن گیرد. و ارواح ملایکه و انبیا به صورتهای نیکو ورا نمودن گیرد و آنچه خواست حضرت الهیت است پیدا آمدن گیرد و احوال عظیم پیدا آید که از آن عبارت نتوان کرد. و چون به خود آید و گاهی کارها پدید آید، اثر آن با وی بماند و شوق آن حالت بر وی غالب شود و دنیا و هرچه در دنیاست و هرچه خلق در آنند در دل وی ناخوش آید و به تن در میان مردمان باشد و به دل غایب و عجب می دارد از مردمان که به کارهای دنیا مشغول اند و به نظر رحمت بدیشان می نگرد که می داند که از چه کار محروم مانده اند و مردمان بر وی می خندند که چرا وی نیز به کار دنیا مشغول نیست و گمان می برند که مگر وی را جنونی و سودایی پدید خواهد آمد و بس.

Агар касе ба дараҷаи фано ва нестӣ нарасад ва ин аҳволу мукошифоти вайро пайдо наёяд , лекини зикр бар ваии ғолиб ва муставле гардад . Ин низ кимиёӣ саодат бошад ки чун зикр ғолиб шуд , оташи муҳаббат муставле шуд то чунон шавад ки ҳақи таъолиро аз ҳамаи дунёу ончӣ дар вайаст дӯст тар дорад .

اگر کسی به درجه فنا و نیستی نرسد و این احوال و مکاشفات وی را پیدا نیاید، لیکن ذکر بر وی غالب و مستولی گردد. این نیز کیمیای سعادت باشد که چون ذکر غالب شد، آتش محبت مستولی شد تا چنان شود که حق تعالی را از همه دنیا و آنچه در وی است دوست تر دارد.

Ва Аслан саодат инаст ки чун марҷаъу масир ба ҳақ хоҳад буд , ба марги камоли лиззати мушоҳидаи вай бар қадари муҳаббат буд ва он касро ки маҳбӯб дунё бошад , ранҷу дардӣ дар фироқи дунё дар хури ишқи вай буд дунёро , чунон ки дар унвон мусулмонӣ гуфтаем .

و اصلا سعادت این است که چون مرجع و مسیر به حق خواهد بود، به مرگ کمال لذت مشاهده وی بر قدر محبت بود و آن کس را که محبوب دنیا باشد، رنج و دردی در فراق دنیا در خور عشق وی بود دنیا را، چنان که در عنوان مسلمانی گفته ایم.

Пас агар касе зикр бисёр мекунад ва ӯро он аҳвол ки суфиёнро бошад пайдо наёяд , ки нФўр гардад ки саодат бар он мавқуф нест ки чун дил ба нури зикри оростаи гашт , камоли саодатро муҳайёи шдў ҳарчӣ дар ин ҷаҳон пайдо наёяд пас аз марг пайдо ояд . Бояд ки ҳамеша мулозим бошад муроқибати дилро то бо ҳақ таъолӣ дорад ва ҳеҷ ғофил набошад ки зикр бар давоми калиди аҷоиби малакӯти ҳазрат илоҳятасту маънии ин ки расӯл ( с ) гуфт , « ҳарки хоҳад дар равзаҳои биҳишт тамошо кунад , зикри худои бсёз бояд кард » инаст .

پس اگر کسی ذکر بسیار می کند و او را آن احوال که صوفیان را باشد پیدا نیاید، که نفور گردد که سعادت بر آن موقوف نیست که چون دل به نور ذکر آراسته گشت، کمال سعادت را مهیا شدو هرچه در این جهان پیدا نیاید پس از مرگ پیدا آید. باید که همیشه ملازم باشد مراقبت دل را تا با حق تعالی دارد و هیچ غافل نباشد که ذکر بر دوام کلید عجایب ملکوت حضرت الهیت است و معنی این که رسول (ص) گفت، «هرکه خواهد در روضه های بهشت تماشا کند، ذکر خدای بسیاز باید کرد» این است.

Ва аз ин ишорат ки кардем маълум шуд ки лбоби ҳамаи ибодот зикрасту зикри ҳақиқии он буд ки ба вақти амр ва наҳй ки дар пеш ояд худоиро ёд кунад ва ба вақти маъсият даст бидорад ва ба вақти фармон ба ҷои орад . Агар зикри вайро бад-ӣн надорад , нишон он бошад ки ҳадис нафас бӯдааст ва ҳақиқатӣ надоштааст .

و از این اشارت که کردیم معلوم شد که لباب همه عبادات ذکر است و ذکر حقیقی آن بود که به وقت امر و نهی که در پیش آید خدای را یاد کند و به وقت معصیت دست بدارد و به وقت فرمان به جای آرد. اگر ذکر وی را بدین ندارد، نشان آن باشد که حدیث نفس بوده است و حقیقتی نداشته است.