Бидон ки чун маълум шуд ки никоҳ аслӣаст аз усӯли дайн , бояд ки одоби дайн дар вай нигоҳ дорад , агар на фарқ набошад миёни никоҳи одамиёну гшнии сутурон , пас дар дувоздаҳ кори адаби нигоҳ бояд дошт ;

بدان که چون معلوم شد که نکاح اصلی است از اصول دین، باید که آداب دین در وی نگاه دارد، اگر نه فرق نباشد میان نکاح آدمیان و گشنی ستوران، پس در دوازده کار ادب نگاه باید داشت؛

Адаби аввал

ادب اول

Валимааст ва ин суннатӣ муаккадаст . Расӯл ( с ) абдурраҳмони ъўФро гуфт чун никоҳ карда буд , « авваламу луи бшоаҳ валима кун агар ҳама ба як гӯсфанд бошад . »у ҳарки гӯсфанд надорад , он қадар аз таоми пеш дӯстон ниҳанд валима бошад . Расӯл ( с ) чун сафӣаро никоҳ кард , аз пасти ҷӯу хурмо валима кард . Пас он қадар ки мумкин бошад бибояд кард таъзими корро ва бояд ки аз се рӯзи аввал дар нагузаронад ва агар тохир уфтад аз ҳафта берун нашавад .

ولیمه است و این سنتی موکد است. رسول (ص) عبدالرحمن عوف را گفت چون نکاح کرده بود، «اولم و لو بشاه ولیمه کن اگر همه به یک گوسفند باشد.» و هرکه گوسفند ندارد، آن قدر از طعام پیش دوستان نهند ولیمه باشد. رسول (ص) چون صفیه را نکاح کرد، از پست جو و خرما ولیمه کرد. پس آن قدر که ممکن باشد بباید کرد تعظیم کار را و باید که از سه روز اول در نگذراند و اگر تاخیر افتد از هفته بیرون نشود.

Ва суннатаст даф задану никоҳи изҳор кардан ва бидон шодии намӯдан ки азизтарини халқ бар рӯй замин одамиёнанду фатҳи бобу офариниши эшон никоҳаст пас ин шодӣ дар маҳали хеш буду самоъу даф задан дар чунин вақт суннатаст .

و سنت است دف زدن و نکاح اظهار کردن و بدان شادی نمودن که عزیزترین خلق بر روی زمین آدمیانند و فتح باب و آفرینش ایشان نکاح است پس این شادی در محل خویش بود و سماع و دف زدن در چنین وقت سنت است.

Ривоятаст аз рбъиаҳи бинти мъўд ки гуфт , « он шаб ки маро арӯс карданд дигари рӯзи расӯл ( с ) даромаду канизакон даф мезаданд ва сурӯд мегуфтанд . Чун расӯлро бидиданд санои расӯл ( с ) гуфтан гирифтанд ба шеър . Расӯл ( с ) гуфт , « ҳамон гуед ки мегуфтед » , ва нагузошт ки саноӣ вай гӯйанд бар даф ки ҷад ба бозии омехтан писандида набошаду санои ваии дайн ҷад бошад .

روایت است از ربعیه بنت معود که گفت، «آن شب که مرا عروس کردند دیگر روز رسول (ص) درآمد و کنیزکان دف می زدند و سرود می گفتند. چون رسول را بدیدند ثنای رسول (ص) گفتن گرفتند به شعر. رسول (ص) گفت، « همان گویید که می گفتید»، و نگذاشت که ثنای وی گویند بر دف که جد به بازی آمیختن پسندیده نباشد و ثنای وی دین جد باشد.

Адаби дувум

ادب دوم

Хуии некӯи пеш гирифтан бо занон . Ва маънии хуии некӯ он бошад ки эшонро нрнҷоннд балки он ки ранҷи эшон таҳаммул кунанд ва бар маҳоли гуфтану носипосӣ кардан эшон сабр кунанд ки агар дар хабараст ки занонро аз заъфу урат офарӣдаанд . Доруии заъфи эшон хомӯш бӯданасту доруии урати эшон хона бар эшон зиндон карданаст . Расӯл ( с ) мегуяд , « ҳарки бар хуии бади аҳли хеш сабр кунад вайро чандон савоб диҳад ки Айюбро доданд бар балои вай . Ва ҳар зан ки бар хуии бади шӯй сабр кунад , савоби вай чун савоби осияи зани фиръавн буд » . Ва охирин хабарӣ ки ба вақти вафот аз расӯл шуниданд ин буд ки дар зер забон мегуфт , « намоз ба пой дореду бандагонро некӯ дореду аллоҳи аллоҳ дар ҳадиси занон ки эшон асироннд дар даст бо эшон зиндагонӣ некӯ кунед » .

خوی نیکو پیش گرفتن با زنان. و معنی خوی نیکو آن باشد که ایشان را نرنجانند بلکه آن که رنج ایشان تحمل کنند و بر محال گفتن و ناسپاسی کردن ایشان صبر کنند که اگر در خبر است که زنان را از ضعف و عورت آفریده اند. داروی ضعف ایشان خاموش بودن است و داروی عورت ایشان خانه بر ایشان زندان کردن است. رسول (ص)می گوید، «هرکه بر خوی بد اهل خویش صبر کند وی را چندان ثواب دهد که ایوب را دادند بر بلای وی. و هر زن که بر خوی بد شوی صبر کند، ثواب وی چون ثواب آسیه زن فرعون بود». و آخرین خبری که به وقت وفات از رسول شنیدند این بود که در زیر زبان می گفت، «نماز به پای دارید و بندگان را نیکو دارید و الله الله در حدیث زنان که ایشان اسیرانند در دست با ایشان زندگانی نیکو کنید».

Ва расӯл ( с ) хашму сафрои занон эҳтимол кардӣ рӯзии зани умри ҷавоби ваии боздод дар хашм . Умр гуфт , « ёлкоъи ҷавоби боз май диҳӣ ? » , гуфт , « ореи расӯл аз ту беҳтарасту занон ӯро ҷавоб боз медиҳанд . » ва умр гуфт , « агар чунинаст вой бар ҳФсаҳ ки хоксор шуд » , онгоҳи ҳФсаҳро бидид , духтари хеш ки зани расӯли алайҳи ассалом буд ва гуфт , « зинҳор то ҷавоби бозандаии расӯлро ( с ) ва ба духтари Абубакр ғарра нашӯй ки расӯл ( с ) ӯро дӯст дорад , аз вай эҳтимол кунад » . Ва як рӯзи занӣ ба хашми даст бар сина расӯл зад , модари вай бо вай дуруштӣ кард ки чаро чунин кардӣ ? расӯл ( с ) гуфт , « бигзор ки эшон беш аз ин низ кунанд ва ман даргузарам » . Ва расӯл гуфт , алайҳи ассалом , « хиркми хиркми лоҳлаҳ ,у анои хиркми лоҳлӣ . Беҳтарини шумо онаст ки бо аҳли хеш беҳтараст ва ман бо аҳли хеш аз ҳамаи беҳтарам . »

و رسول (ص) خشم و صفرای زنان احتمال کردی روزی زن عمر جواب وی بازداد در خشم. عمر گفت، «یالکاع جواب باز می دهی؟»، گفت، «آری رسول از تو بهتر است و زنان او را جواب باز می دهند.» و عمر گفت، «اگر چنین است وای بر حفصه که خاکسار شد»، آنگاه حفصه را بدید، دختر خویش که زن رسول علیه السلام بود و گفت، «زنهار تا جواب بازندهی رسول را (ص) و به دختر ابوبکر غره نشوی که رسول (ص) او را دوست دارد، از وی احتمال کند». و یک روز زنی به خشم دست بر سینه رسول زد، مادر وی با وی درشتی کرد که چرا چنین کردی؟ رسول(ص) گفت، «بگذار که ایشان بیش از این نیز کنند و من درگذرم». و رسول گفت، علیه السلام، «خیرکم خیرکم لاهله، و انا خیرکم لاهلی. بهترین شما آن است که با اهل خویش بهتر است و من با اهل خویش از همه بهترم.»

Адаби сим

ادب سیم

Онаст ки бо эшон мазоҳ кунад ва бозӣ кунад ва гирифта набошад ва ба дараҷаи ақл эшон бошад . Ва ҳеҷ кас бо аҳли чандон таййибат накардӣ ки расӯл ( с ) то онҷо ки бо Оиша ба ҳам бадвед то ки дар пеш шавад . Расӯл ( с ) дар пеш шуд . Як бори дигари бози давид , Оиша дар пеш шуд . Расӯл гуфт , « яке ба яке , ин бидон бишавад , яъне акнӯн баробарем » ,у икрўзи овоз зангён шунид ки бозӣ мекарданд ва пой мекӯфтанд , Оишаро гуфт , « хоҳӣ ки бибинӣ ? » гуфт , « хоҳам » бархесту наздик дар омаду даст пеш дошт то Оишаи занхдон бар соиди расӯл ( с ) ниҳод ва назора кард соъатӣ дар он . Гуфт , « ё Оиша бас набошад ? » гуфт , « хомӯш » то се бор бигуфт , онгоҳ басанда кард . Ва умр бо ҷаду дуруштии вай дар корҳо мегуяд ки мард бояд ки бо аҳли хеш чун кӯдакӣ бошад ва чун аз вай кадхудое хоҳанд чун мардон буд . Гуфтаанд , « мард бояд ки хандон бошад ки даройаду хомӯш буд ки берун шавад . Ҳарчӣ бибояд бихӯрад ва аз ҳарчӣ наёбад напурсад » .

آن است که با ایشان مزاح کند و بازی کند و گرفته نباشد و به درجه عقل ایشان باشد. و هیچ کس با اهل چندان طیبت نکردی که رسول (ص) تا آنجا که با عایشه به هم بدوید تا که در پیش شود. رسول (ص) در پیش شد. یک بار دیگر باز دوید، عایشه در پیش شد. رسول گفت، «یکی به یکی، این بدان بشود، یعنی اکنون برابریم»، و یکروز آواز زنگیان شنید که بازی می کردند و پای می کوفتند، عایشه را گفت، «خواهی که ببینی؟» گفت، «خواهم» برخاست و نزدیک در آمد و دست پیش داشت تا عایشه زنخدان بر ساعد رسول (ص) نهاد و نظاره کرد ساعتی در آن. گفت، « یا عایشه بس نباشد؟» گفت، «خاموش» تا سه بار بگفت، آنگاه بسنده کرد. و عمر با جد و درشتی وی در کارها می گوید که مرد باید که با اهل خویش چون کودکی باشد و چون از وی کدخدایی خواهند چون مردان بود. گفته اند، «مرد باید که خندان باشد که درآید و خاموش بود که بیرون شود. هرچه بباید بخورد و از هرچه نیابد نپرسد».

Адаби чаҳорум

ادب چهارم

Он ки мазоҳ ва бозӣ бидон ҳад нарасонад ки ҳайбати вай ба ҷумлагӣ биафтад ва бо эшон дар ҳавои ботил мусоидат накунад , балки чун корӣ бинад ки ба хилофи мурувват ё хилофи шариъат буд сиёсат кунад , чаҳ агар бигузоради мусаххар эшон гардад ки худои таъолӣ фармӯдааст , « алрҷоли қўомўни алии алнсоء бояд ки мард бар зан муставле бошад » . Расӯл ( с ) гуфт , « тъси ъбдолзўҷаҳ , нигунсораст касе ки банда зан бошад . » чаҳ зан бояд ки бандаи мард буд . Ва гуфтаанд ки бо занони мушовират бояд карду бози хилоф бояд кард дар ончӣ гӯйанд . Ва ҳақиқати нафаси зан ҳамчун туаст . Агар андакии Фробгзорӣ аз дасти бишавад ва аз ҳади даргузараду тадоруки душвор буд .

آن که مزاح و بازی بدان حد نرساند که هیبت وی به جملگی بیفتد و با ایشان در هوای باطل مساعدت نکند، بلکه چون کاری بیند که به خلاف مروت یا خلاف شریعت بود سیاست کند، چه اگر بگذارد مسخر ایشان گردد که خدای تعالی فرموده است، «الرجال قوامون علی النساء باید که مرد بر زن مستولی باشد». رسول (ص) گفت، «تعس عبدالزوجه، نگونسار است کسی که بنده زن باشد.» چه زن باید که بنده مرد بود. و گفته اند که با زنان مشاورت باید کرد و باز خلاف باید کرد در آنچه گویند. و حقیقت نفس زن همچون توست. اگر اندکی فرابگذاری از دست بشود و از حد درگذرد و تدارک دشوار بود.

Ва дар ҷумлаи занон заъфӣаст ки алоҷи он эҳтимол буд ва кўжӣаст ки алоҷи он сиёсат мард бошад . Мард бояд ки чун табиби устод буд ки ҳар алоҷӣ ба вақти хеш нигоҳ медорад . Ва дар ҷумлаи сабру эҳтимоли ғолиб бояд ки буд ки дар хабараст ки мисли зан ҳамчун устихон паҳлуаст . Агар хоҳӣ ки рост кунӣ бишиканад .

و در جمله زنان ضعفی است که علاج آن احتمال بود و کوژی است که علاج آن سیاست مرد باشد. مرد باید که چون طبیب استاد بود که هر علاجی به وقت خویش نگاه می دارد. و در جمله صبر و احتمال غالب باید که بود که در خبر است که مثل زن همچون استخوان پهلوست. اگر خواهی که راست کنی بشکند.

Адаби панҷум

ادب پنجم

Онаст ки дар ҳадиси ғайрати эътидол нигоҳ дорад ва аз ҳарчӣ мумкин буд ки аз он офат хезад боздорад то тавонад берун нагузорад ва ба боми дрнгзорд ки ҳеҷ номаҳрами вайро бинад . Ва нагузорад ки ба равзану тоқча ба назора мардон шавад ки офат аз чашми хезад ва он аз дарун хона нахезад . Балки аз равзану тоқча ва дару боми хезад . Ва нишоед ки ин маънӣ осон гузорад . Ва набояд ки бе сабабии гумони бади барад ва тънт кунаду ғайрат аз ҳади набард ва дар таҷассуси ботини корҳо маболиғат накунад .

آن است که در حدیث غیرت اعتدال نگاه دارد و از هرچه ممکن بود که از آن آفت خیزد بازدارد تا تواند بیرون نگذارد و به بام درنگذارد که هیچ نامحرم وی را بیند. و نگذارد که به روزن و طاقچه به نظاره مردان شود که آفت از چشم خیزد و آن از درون خانه نخیزد. بلکه از روزن و طاقچه و در و بام خیزد. و نشاید که این معنی آسان گذارد. و نباید که بی سببی گمان بد برد و تعنت کند و غیرت از حد نبرد و در تجسس باطن کارها مبالغت نکند.

Вақте расӯл ( с ) наздики шаҳр буд ки аз сафарии расида буд . Наҳй кард ва гуфт , « ҳеҷ каси имшаб ба хона наравад ногоҳ ва сабр кунед то фардо » . Ду тан хилоф карданд . Ҳар яке дар хонаи хеши кории мункири диданд . Ва алӣ мегуяд ки ғайрат бар занон аз ҳад мабаред ки онгоҳ мардумон бидонанд ва бидон сабаби забон ба эшон дароз кунанд . Ва асли ғайрат онаст ки роҳи чашми эшон аз номаҳрам баста дорад .

وقتی رسول (ص) نزدیک شهر بود که از سفری رسیده بود. نهی کرد و گفت، «هیچ کس امشب به خانه نرود ناگاه و صبر کنید تا فردا». دو تن خلاف کردند. هر یکی در خانه خویش کاری منکر دیدند. و علی می گوید که غیرت بر زنان از حد مبرید که آنگاه مردمان بدانند و بدان سبب زبان به ایشان دراز کنند. و اصل غیرت آن است که راه چشم ایشان از نامحرم بسته دارد.

Расӯл ( с ) Фотима ( ъ )ро гуфт ки занонро чаҳ беҳтар ? гуфт , « он ки ҳеҷ марди эшонро набинад » . Расӯл ( с )ро хуш омад . Вайро дар канор гирифт ва гуфт , « зуррияи баъзҳо ман баъз »у мъозбни ҷабали зани хешро бузад ки ба равзанӣ фурӯ нагиристу занро ки себӣ бишикаст , порае худ бихӯраду порае ба ғулом дод , вайро бузад . Умр гуфт , « занонро ҷома некӯ макунед то дар хона биншинанд ки чун ҷома некӯ доранд орзӯии беруни шуданашон падед ояд » . Ва дар рӯзгори расӯл ( с ) занонро дастурӣ буд то пӯшида ба ҷамоат шудандӣ ба масҷид дар сафи бозпасин . Дар рӯзгори саҳоба манъ карданд . Оиша гуфт , « агар расӯли алайҳ ассалом бидидӣ ки акнӯн занон бар чаҳ сифатанд ба масҷид нагузоштӣ . Ва имрӯзи манъ аз масҷиду маҷлису назораи фариза тараст , магари перзанӣ ки ҷомаи халқи дарушад ки аз он халалӣ набошад . »

رسول (ص) فاطمه (ع) را گفت که زنان را چه بهتر؟ گفت، «آن که هیچ مرد ایشان را نبیند». رسول (ص) را خوش آمد. وی را در کنار گرفت و گفت، «ذریه بعضها من بعض» و معاذبن جبل زن خویش را بزد که به روزنی فرو نگریست و زن را که سیبی بشکست، پاره ای خود بخورد و پاره ای به غلام داد، وی را بزد. عمر گفت، «زنان را جامه نیکو مکنید تا در خانه بنشینند که چون جامه نیکو دارند آرزوی بیرون شدنشان پدید آید». و در روزگار رسول (ص) زنان را دستوری بود تا پوشیده به جماعت شدندی به مسجد در صف بازپسین. در روزگار صحابه منع کردند. عایشه گفت، «اگر رسول علیه السلام بدیدی که اکنون زنان بر چه صفت اند به مسجد نگذاشتی. و امروز منع از مسجد و مجلس و نظاره فریضه تر است، مگر پیرزنی که جامه خلق درپوشد که از آن خللی نباشد.»

Ва офати бештари занон аз маҷлиси назораи хезад ва ба ҳар ҷое ки бими фитна буд раво набошад занро ки чашм нигоҳ надорад ки нобенаӣ дар хонаи расӯл ( с ) омаду Оишау занӣ дигар нишаста буданд . Брнхостнд ва гуфтанд ки нобӣност . Расӯл ( с ) гуфт , « агар вай нобӣност , шумо низ нобиноиид ? »

و آفت بیشتر زنان از مجلس نظاره خیزد و به هر جایی که بیم فتنه بود روا نباشد زن را که چشم نگاه ندارد که نابینایی در خانه رسول (ص) آمد و عایشه و زنی دیگر نشسته بودند. برنخاستند و گفتند که نابیناست. رسول (ص) گفت، «اگر وی نابیناست، شما نیز نابینایید؟»

Адаби шашум

ادب ششم

Он ки нафақа некӯ кунад , танг нагирад ва исроф накунад . Ва бидонад ки савоби нафақа кардан бар аёл беш аз савоб садақааст . Расӯл ( с ) мегуяд , « динорӣ ки мард дар ғзо нафақа кунаду динорӣ ки бидон бандае озод кунаду динорӣ ки бар аёл нафақа кунад ва фозилтарин ва нерӯмандтарин ин динораст ки бар аёл нафақа кунад . »

آن که نفقه نیکو کند، تنگ نگیرد و اسراف نکند. و بداند که ثواب نفقه کردن بر عیال بیش از ثواب صدقه است. رسول (ص) می گوید، «دیناری که مرد در غزا نفقه کند و دیناری که بدان بنده ای آزاد کند و دیناری که بر عیال نفقه کند و فاضلترین و نیرومندترین این دینار است که بر عیال نفقه کند.»

Ва бояд ки ҳеҷ таом хуш нахурд ва агар бихоҳад хӯрд пинҳон дораду таомӣ кинахоҳад сохт сифати он дар пеш эшон нагӯяд . Ва ибн сайрин мегуяд ки дар ҳафтае як бор бояд ки ҳалво ё ширинӣ созад ки аз ҳаловати дасти бози доштани бикборгӣ аз мурувват набошад . Ва нон бо аҳл ба ҳам хӯрд ва ба ҷамъ чун меҳмонӣ дигар надорад ки дар асар чунинаст ки худоӣу Фариштагон салавот медиҳанд бар аҳли байтӣ ки таоми ҷумла ба ҳам хуранду асл онаст ки ончӣ нафақа кунад аз ҳалол ба дасти орад ки ҳеҷ хиёнату ҷафо беш аз ин набӯд ки эшонро ба ҳароми пурвирд .

و باید که هیچ طعام خوش نخورد و اگر بخواهد خورد پنهان دارد و طعامی که نخواهد ساخت صفت آن در پیش ایشان نگوید. و ابن سیرین می گوید که در هفته ای یک بار باید که حلوا یا شیرینی سازد که از حلاوت دست باز داشتن بیکبارگی از مروت نباشد. و نان با اهل به هم خورد و به جمع چون مهمانی دیگر ندارد که در اثر چنین است که خدای و فرشتگان صلوات می دهند بر اهل بیتی که طعام جمله به هم خورند و اصل آن است که آنچه نفقه کند از حلال به دست آرد که هیچ خیانت و جفا بیش از این نبود که ایشان را به حرام پرورد.

Адаби ҳафтум

ادب هفتم

Он ки ҳарчӣ занон аз илми дайн дар кори намозу таҳорату ҳайзу ғайри он ба кор ояд эшонро биомузад ва чун мард биёмухт занро раво набошад ки бе дастурии бишавад ва бипурсад ва агар нёмўзд бар зан воҷиб шавад ки берун шавад ва бипурсад ва агар мард дар ин тақсир кунад мард осӣ шавад ки худоӣ таъолӣ мегуяд , « қувои анФскми воҳликм норо . . . Алоиаҳи худроу аҳли худро аз оташи дӯзах нигоҳ доред » ва ин миқдор бояд ки биомузад ки чун пеш аз офтоби фурӯ шудани ҳайз мунқатиъ шавад намози пешину дигари қазо бояд кард ва чун пеш аз намози субҳи баромадани ҳайз мунқатиъ шуд намози шом ва хуфтани қазо бояд карду бештари занон ин ндонанд .

آن که هرچه زنان از علم دین در کار نماز و طهارت و حیض و غیر آن به کار آید ایشان را بیاموزد و چون مرد بیاموخت زن را روا نباشد که بی دستوری بشود و بپرسد و اگر نیاموزد بر زن واجب شود که بیرون شود و بپرسد و اگر مرد در این تقصیر کند مرد عاصی شود که خدای تعالی می گوید، «قوا انفسکم واهلیکم نارا... الایه خود را و اهل خود را از آتش دوزخ نگاه دارید» و این مقدار باید که بیاموزد که چون پیش از آفتاب فرو شدن حیض منقطع شود نماز پیشین و دیگر قضا باید کرد و چون پیش از نماز صبح برآمدن حیض منقطع شد نماز شام و خفتن قضا باید کرد و بیشتر زنان این ندانند.

Адаби ҳаштум

ادب هشتم

Он ки агар ду зан дорад , миёни эшон баробар дорад ки дар хабараст ки ҳарки ба як зани майл зиёдат кунад , рӯз қиёмат меояд ва як нимаи ваии кўж шуда . Ва баробарӣ дар ато додани шаб бо эшон бӯдан нигоҳ дорад , аммо дар дӯстӣ бо эшону мубошират кардан воҷиб нест ки ин дар ихтиёр наёяд .

آن که اگر دو زن دارد، میان ایشان برابر دارد که در خبر است که هرکه به یک زن میل زیادت کند، روز قیامت می آید و یک نیمه وی کوژ شده. و برابری در عطا دادن شب با ایشان بودن نگاه دارد، اما در دوستی با ایشان و مباشرت کردن واجب نیست که این در اختیار نیاید.

Ва расӯл ( с ) ҳар шабӣ ба наздики занӣ май буд , аммо Оишаро дӯст тар доштӣ ва мегуфт , « борхдоёи ончӣ ба даст манаст ҷаҳд мекунам , аммо дил ба даст ман нест » . Ва агар касе аз як зани сайр шуда бошад ва нахоҳад ки бар вай шавад , бояд ки талоқ диҳад ва дар банд надорад . Расӯл ( с ) сударо талоқ хост дод ки бузург шуда буд . Гуфт , « ман навбати хеш ба Оиша додам . Марои талоқи мада то дар қиёмат аз ҷумлаи занон ту бошам . » вайро талоқи надод ва ду шаб ба наздики Оиша буд ва як шаб ба наздик ҳар занӣ .

و رسول (ص) هر شبی به نزدیک زنی می بود، اما عایشه را دوست تر داشتی و می گفت، «بارخدایا آنچه به دست من است جهد می کنم، اما دل به دست من نیست». و اگر کسی از یک زن سیر شده باشد و نخواهد که بر وی شود، باید که طلاق دهد و در بند ندارد. رسول (ص) سوده را طلاق خواست داد که بزرگ شده بود. گفت، «من نوبت خویش به عایشه دادم. مرا طلاق مده تا در قیامت از جمله زنان تو باشم.»وی را طلاق نداد و دو شب به نزدیک عایشه بود و یک شب به نزدیک هر زنی.

Адаби нуҳум

ادب نهم

Он ки чун занӣ бефурмоне кунаду тоъат шӯй надорад варо ба тлтФу рФ ба тоъати орад агар тоъат надорад хашм гирад ва дар ҷомаи хоби пушти сӯй вай кунад . Агар тоъат надорад се шаби ҷомаи хоб ҷудо кунад . Пас агар суд надорад вайро бузанд , чунон ки бар рӯй назанад ва сахт назанад ки ҷое бишиканад . Ва агар дар намоз бо кори дайн тақсир кунад раво буд ки аз вай хашм гирад моҳӣ ва чандон бошад ки расӯл ( с ) як моҳ аз ҷумлаи занон хашм гирифт .

آن که چون زنی بی فرمانی کند و طاعت شوی ندارد ورا به تلطف و رف به طاعت آرد اگر طاعت ندارد خشم گیرد و در جامه خواب پشت سوی وی کند. اگر طاعت ندارد سه شب جامه خواب جدا کند. پس اگر سود ندارد وی را بزند، چنان که بر روی نزند و سخت نزند که جایی بشکند. و اگر در نماز با کار دین تقصیر کند روا بود که از وی خشم گیرد ماهی و چندان باشد که رسول (ص) یک ماه از جمله زنان خشم گرفت.

Адаби даҳум

ادب دهم

Дар суҳбат карданаст . Бояд ки рӯй аз қиблаи бгрдондў дар ибтидо ба ҳадису бозӣу қиблау мъонқти дили вай хуш кунад . Расӯл ( с ) гуфтааст , « мард набояд ки бар зан уфтад чун сутур . Бояд ки дар пеши суҳбат расӯлӣ бошад » гуфтанд , « ё расӯли аллоҳи он расӯл чист ? » гуфт , « бӯса додан » пас чун ибтидо хоҳад кард бигӯед , « бисмии аллоҳи алълии алъзим . Аллоҳи Акбар , аллоҳи Акбар » ва агар қул ҳўи аллоҳ аҳад бархонад нахуст некӯтар ояд ва бигӯед , « аллоҳами ҷнинои алшитон ,у ҷанби алшитони ммои рзқно » ки дар хабараст ки ҳарки ин бигӯед кӯдакӣ ки бошад аз шайтон эмин бошад . Ва дар вақти инзол бояд ки ба дили бияндешад ки алҳмдллаҳи алзии халқи ман алмоءи бшро Фҷълаҳ насабоу сҳрои онгоҳ чун инзол кард сабр кунад то зан низ инзол уфтад , ки расӯл гуфтааст ( с ) , « се чиз аз аҷз мард бошад яке он ки касеро бинад ки вайро дӯст дораду номи вай маълум накунад . Дувуми он ки бародарии вайро каромат кунад он каромат рад кунад . Сеюм пеш аз онкӣ ба бӯсау мъонқаҳ машғӯл шавад , суҳбат кунаду онгоҳ ки ҳоҷати вай раво шавад сабр накунад то ҳоҷати зан низ раво шавад . Ва аз Амиралмӯъминини алӣу Муъовияу Абуҳурира ривоят кардаанд ки суҳбат дар шаби нахустин моҳу шаби бозпасину шаби нима кроҳитаст ки шаётин дар ин шабҳо ҳозир оянд ба вақти суҳбат . Ва бояд ки дар ҳоли ҳайзи хештан аз суҳбат нигоҳ дорад , аммо бо зани ҳоизи бараҳна хуфтан раво бошад . Ва пеш аз ғусли ҳайз низ нишоед ва чун як бор суҳбат карду дигар бора хоҳад кард бояд ки хештан бишӯяд . Ва агар ҷанб чизе хоҳад хӯрд бояд ки таҳорати киин бикунад ва чун бихоҳад хуфтан низ вузӯ кунад , агарчӣ ҷанб бошад ки суннат чунинасту пеш аз ғусли мӯӣу нохуни бознкнд то бар ҷанобат аз вай ҷудо нашаваду аўлитр онаст ки об ба раҳми расонаду бознгирд . Ва агар азл кунад дуруст онаст ки ҳаром набошад . Ва мардӣ аз расӯл ( с ) пурсед , « маро канизакӣаст ходима ва намехоҳам ки обистан шавад ки аз кор бимонад . » гуфт , « азл кун ки агар тақдир карда бошад фарзанди худ падед ояд , пас аз он биёмад ки фарзанд падед ояд . » ва ҷобир мегуяд , « кнонъзлу алқуръони бнзли мо азл мекардем ва ваҳй меомад ва моро наҳй накарданд . »

در صحبت کردن است. باید که روی از قبله بگرداندو در ابتدا به حدیث و بازی و قبله و معانقت دل وی خوش کند. رسول (ص) گفته است، «مرد نباید که بر زن افتد چون ستور. باید که در پیش صحبت رسولی باشد» گفتند، «یا رسول الله آن رسول چیست؟» گفت، «بوسه دادن» پس چون ابتدا خواهد کرد بگوید، «بسم الله العلی العظیم. الله اکبر، الله اکبر» و اگر قل هو الله احد برخواند نخست نیکوتر آید و بگوید، «اللهم جنینا الشیطان، و جنب الشیطان مما رزقنا» که در خبر است که هرکه این بگوید کودکی که باشد از شیطان ایمن باشد. و در وقت انزال باید که به دل بیندیشد که الحمدلله الذی خلق من الماء بشرا فجعله نسبا و صهرا آنگاه چون انزال کرد صبر کند تا زن نیز انزال افتد، که رسول گفته است (ص)، «سه چیز از عجز مرد باشد یکی آن که کسی را بیند که وی را دوست دارد و نام وی معلوم نکند. دوم آن که برادری وی را کرامت کند آن کرامت رد کند. سوم پیش از آنکه به بوسه و معانقه مشغول شود، صحبت کند و آنگاه که حاجت وی روا شود صبر نکند تا حاجت زن نیز روا شود. و از امیرالمومنین علی و معاویه و ابوهریره روایت کرده اند که صحبت در شب نخستین ماه و شب بازپسین و شب نیمه کراهیت است که شیاطین در این شبها حاضر آیند به وقت صحبت. و باید که در حال حیض خویشتن از صحبت نگاه دارد، اما با زن حائض برهنه خفتن روا باشد. و پیش از غسل حیض نیز نشاید و چون یک بار صحبت کرد و دیگر باره خواهد کرد باید که خویشتن بشوید. و اگر جنب چیزی خواهد خورد باید که طهارت کهین بکند و چون بخواهد خفتن نیز وضو کند، اگرچه جنب باشد که سنت چنین است و پیش از غسل موی و ناخن بازنکند تا بر جنابت از وی جدا نشود و اولیتر آن است که آب به رحم رساند و بازنگیرد. و اگر عزل کند درست آن است که حرام نباشد. و مردی از رسول (ص) پرسید، «مرا کنیزکی است خادمه و نمی خواهم که آبستن شود که از کار بماند.» گفت، «عزل کن که اگر تقدیر کرده باشد فرزند خود پدید آید، پس از آن بیامد که فرزند پدید آید.» و جابر می گوید، «کنانعزل و القرآن بنزل ما عزل می کردیم و وحی می آمد و ما را نهی نکردند.»

Адаби ёздаҳум

ادب یازدهم

Дар омадан фарзандаст . Ва бояд ки чун фарзанд омад дар гӯши рости ваии бонг намоз кунад ва дар гӯши чап қомат кунад ки дар хабараст ки ҳарки чунин кунад кӯдак аз бемории кӯдакон эмин шаваду вайро ном некӯ кунад . Ва дар хабараст ки дӯсттарин номҳо назд худои таъолии Абдуллоҳу абдурраҳмону абдураҳим ва чунин номҳост . Ва кӯдак агарчӣ аз шикам беафтанд суннатаст варои ном ниҳодан . Ва ақиқаи суннатӣ муаккадаст . Духтарро бо як гўспнду писарро ба ду гўспнд ва агар яке буд ҳам рухсатаст . Ва Оишаи разии аллоҳ анҳо гуфтааст ки устихони ақиқаро набояд шикаст . Ва суннат онаст ки чун бияёд ширинӣ ба кори вай бибояд дар кардану рӯзи ҳафтуми мӯии вай бибояд ситурдан ва ҳам санги мӯии зар ё сими садақа додан ва бояд ки ба сабаби духтар кроҳит нанамояд ва ба писари шодӣ бисёр накунад ки надонад ки баӣ дар кадомасту духтари муборактар буду савоб дар ваии бештар буд . Ва расӯл ( с ) гуфт , « ҳаркии вайро се духтар буд ё се хоҳару ранҷи эшон бикашаду шуғл эшон бисозад , худои таъолӣ ба сабаби раҳми вай бар эшон ва бар вай раҳмат кунад » . Яке гуфт , « ё расӯли аллоҳ агар ду дорад ? » , дайгарӣ гуфт , « агар яке дорад » , гуфт , « агар яке дорад низ » . Ва низ расӯл ( с ) гуфт , « ҳаркии як духтар дорад ранҷурасту ҳарки ду дорад гарон борасту ҳарки се дорад эй мусулмонони вайро ёрӣ диҳед ки вай бо ман дар биҳишт ҳамчун ду ангушт бошад , яъне наздик . Ва гуфт , « ҳарки аз бозори нўбоўаҳ эй хирад ва ба хонаи барад ҳамчун садақа Эй бошад ва бояд ки ибтидо ба духтар кунаду онгоҳ ба писар ки ҳар духтариро шод кунад , ҳамчунон буд ки аз бим худоӣ бигириста буду ҳарки аз бими худои таъолии бгрид , тани вай бар оташ ҳаром шавад . »

در آمدن فرزند است. و باید که چون فرزند آمد در گوش راست وی بانگ نماز کند و در گوش چپ قامت کند که در خبر است که هرکه چنین کند کودک از بیماری کودکان ایمن شود و وی را نام نیکو کند. و در خبر است که دوستترین نامها نزد خدای تعالی عبدالله و عبدالرحمن و عبدالرحیم و چنین نامهاست. و کودک اگرچه از شکم بیفتند سنت است ورا نام نهادن. و عقیقه سنتی موکد است. دختر را با یک گوسپند و پسر را به دو گوسپند و اگر یکی بود هم رخصت است. و عایشه رضی الله عنها گفته است که استخوان عقیقه را نباید شکست. و سنت آن است که چون بیاید شیرینی به کار وی بباید در کردن و روز هفتم موی وی بباید ستردن و هم سنگ موی زر یا سیم صدقه دادن و باید که به سبب دختر کراهیت ننماید و به پسر شادی بسیار نکند که نداند که بهی در کدام است و دختر مبارک تر بود و ثواب در وی بیشتر بود. و رسول (ص) گفت، «هرکه وی را سه دختر بود یا سه خواهر و رنج ایشان بکشد و شغل ایشان بسازد، خدای تعالی به سبب رحم وی بر ایشان و بر وی رحمت کند». یکی گفت، «یا رسول الله اگر دو دارد؟»، دیگری گفت، «اگر یکی دارد»، گفت، «اگر یکی دارد نیز». و نیز رسول (ص) گفت، «هرکه یک دختر دارد رنجور است و هرکه دو دارد گران بار است و هرکه سه دارد ای مسلمانان وی را یاری دهید که وی با من در بهشت همچون دو انگشت باشد، یعنی نزدیک. و گفت، «هرکه از بازار نوباوه ای خرد و به خانه برد همچون صدقه ای باشد و باید که ابتدا به دختر کند و آنگاه به پسر که هر دختری را شاد کند، همچنان بود که از بیم خدای بگریسته بود و هرکه از بیم خدای تعالی بگرید، تن وی بر آتش حرام شود.»

Адаби давоздаҳум

ادب دوازدهم

Он ки то битавонад талоқи надиҳад ки худои таъолӣ аз ҷумлаи мубоҳоти талоқро душман дорад ва дар ҷумлаи рнҷонидн касе мубоҳ нашавад ало ба заруратӣ . Чун ҳоҷат уфтад ба талоқ , бояд ки яке беш надиҳад ки се ба як бор макрӯҳаст .

آن که تا بتواند طلاق ندهد که خدای تعالی از جمله مباحات طلاق را دشمن دارد و در جمله رنجانیدن کسی مباح نشود الا به ضرورتی. چون حاجت افتد به طلاق، باید که یکی بیش ندهد که سه به یک بار مکروه است.

Ва дар ҳоли ҳайзи талоқ додан ҳаромаст ва дар ҳоли покӣ ки суҳбат карда бошад ҳам ҳаром буд . Ва бояд ки узрии орад ва дар талоқ бар сиблати тлтФ ва ба хашму истихфофи талоқи надиҳад . Ва онгоҳи ҳадя Эй диҳад вайро ки дил вай бидон хуш шаваду сари зан бо ҳеҷ кас нагӯяд . Ва пайдо накунад ки ба чаҳ айб талоқ медиҳад . Якеро пурседанд ки занро чаро талоқ май диҳӣ ? гуфт , « сари зани хеш ошкоро натавон кард . » чун талоқ дод гуфтанд , « чаро талоқ додӣ ? » гуфт , « маро бо зани касон чаҳ кор то ҳадис вай кунам ? »

و در حال حیض طلاق دادن حرام است و در حال پاکی که صحبت کرده باشد هم حرام بود. و باید که عذری آرد و در طلاق بر سبیل تلطف و به خشم و استخفاف طلاق ندهد. و آنگاه هدیه ای دهد وی را که دل وی بدان خوش شود و سر زن با هیچ کس نگوید. و پیدا نکند که به چه عیب طلاق می دهد. یکی را پرسیدند که زن را چرا طلاق می دهی؟ گفت، «سر زن خویش آشکارا نتوان کرد.» چون طلاق داد گفتند، «چرا طلاق دادی؟» گفت، «مرا با زن کسان چه کار تا حدیث وی کنم؟»