Бидон ки дӯстӣ ки иттифоқ уфтад бо касе ки бо вай дар дабиристон ё дар сафар ё дар мадриса ё дар маҳалат бӯда бошад ва бидон сабаби улфатӣ афтода бошад , аз ин ҷумла набӯд . Ва ҳаркиро барои он дӯсти дорӣ ки сӯратӣ некӯ дорад ё дар сухани гуфтани ширин буд ва бар дили сабк буд , ҳам аз ин набӯд . Ва ҳаркиро барои он дӯсти дорӣ ки туро аз ӯ ҷоҳӣу ҳишматӣ буд ё молии ғаразии днёўӣ , аз ин ҷумла набӯд ки ин ҳамаи сӯрати бандад аз касе ки ба худои таъолӣ ва ба охират имон надорад . Ва дӯстии худои он буд ки беӣмонӣ сӯрат набандад ва ин бар ду дарҷат буд :

بدان که دوستی که اتفاق افتد با کسی که با وی در دبیرستان یا در سفر یا در مدرسه یا در محلت بوده باشد و بدان سبب الفتی افتاده باشد، از این جمله نبود. و هرکه را برای آن دوست داری که صورتی نیکو دارد یا در سخن گفتن شیرین بود و بر دل سبک بود، هم از این نبود. و هرکه را برای آن دوست داری که تو را از او جاهی و حشمتی بود یا مالی غرضی دنیاوی، از این جمله نبود که این همه صورت بندد از کسی که به خدای تعالی و به آخرت ایمان ندارد. و دوستی خدای آن بود که بی ایمانی صورت نبندد و این بر دو درجت بود:

Дараҷаи аввал

درجه اول

Он буд ки касро дӯсти дорӣ барои ғаразӣ ки дар ваии баста буд , валикини он ғарази динӣ буд ва барои худои таъолӣ буд , чунон ки устодро дӯсти дорӣ ки туро илм омӯзад ин дӯстии худоӣ буд , чун мақсӯди ту аз илми охират буд на ҷоҳу мол агар мақсӯди дунё буд , ин дӯстӣ аз ин ҷумла набӯд ва агар шогирдро дӯсти дорӣ то аз ту илм омӯзад ва туро хушнӯдии худои таъолӣ ба тааллум ҳосил ояд , ин барои худои таъолӣ буд ва агар барои ҳишмати дӯсти дорӣ аз ин ҷумла набӯд ва агар касе садақа диҳад ва касеро дӯст дорад ки он ба шарт ба даравишон бирасонад ё даравишонро меҳмон кунад ва касеро дӯст дорад ки табхҳои некӯи пазад , ин дӯстии худоӣ буд , балки агар касеро дӯст дорад ки вайро нон ва ҷома диҳад ва фориғ медорад то вай ба ибодати пардозад , ин дӯстии худоӣ буд , чун мақсӯди ваии фироқ ибодатаст ва бисёре уламоу ибод бо тавонгарон дӯстӣ доштаанд барои ин ғаразу ҳарду аз дӯстони худоӣ таъолӣ бӯдаанд , балки агар касе зани хешро дӯст дорад барои он ки вайро аз фасод нигоҳ дорад ва ба сабаб омадани фарзандӣ ки варои дуоӣ некӯ кунад , ин дӯстӣ барои худои таъолӣ буд ва ҳар нафақа ки бар вай кунад чун садақа буд балки агар шогирдро дӯст дорад ба ду сабаб , яке ин ки хизмат ӯ мекунаду дигари он ки вайро фироқ медорад то ба ибодати пардозад , ин қадар ки барои ибодатаст аз ҷумлаи дӯстии худои таъолӣ буд , ва бар ин савоб буд .

آن بود که کس را دوست داری برای غرضی که در وی بسته بود، ولیکن آن غرض دینی بود و برای خدای تعالی بود، چنان که استاد را دوست داری که تو را علم آموزد این دوستی خدای بود، چون مقصود تو از علم آخرت بود نه جاه و مال اگر مقصود دنیا بود، این دوستی از این جمله نبود و اگر شاگرد را دوست داری تا از تو علم آموزد و تو را خشنودی خدای تعالی به تعلم حاصل آید، این برای خدای تعالی بود و اگر برای حشمت دوست داری از این جمله نبود و اگر کسی صدقه دهد و کسی را دوست دارد که آن به شرط به درویشان برساند یا درویشان را مهمان کند و کسی را دوست دارد که طبخهای نیکو پزد، این دوستی خدایی بود، بلکه اگر کسی را دوست دارد که وی را نان و جامه دهد و فارغ می دارد تا وی به عبادت پردازد، این دوستی خدایی بود، چون مقصود وی فراغ عبادت است و بسیاری علما و عباد با توانگران دوستی داشته اند برای این غرض و هردو از دوستان خدای تعالی بوده اند، بلکه اگر کسی زن خویش را دوست دارد برای آن که وی را از فساد نگاه دارد و به سبب آمدن فرزندی که ورا دعای نیکو کند، این دوستی برای خدای تعالی بود و هر نفقه که بر وی کند چون صدقه بود بلکه اگر شاگرد را دوست دارد به دو سبب، یکی این که خدمت او می کند و دیگر آن که وی را فراغ می دارد تا به عبادت پردازد، این قدر که برای عبادت است از جمله دوستی خدای تعالی بود، و بر این ثواب بود.

Дараҷаи дувум

درجه دوم

Ва ин бузургтараст , он буд ки касеро дӯст дорад ллаҳ бе он ки варои ҳеҷ ғараз аз вай ҳосил ояд . На аз вай таълим кунад ва на тааллум ва на фоидаи фароғати динӣ аз вай ҳосил ояд , валикин бидон сабаб ки ваии мутӣъ худоӣасту муҳиб худоӣаст ъзўҷли варо дӯст дорад , балки ба сабаби он ки банда худоӣасту офарӣда худоӣаст ъзўҷл , ин дӯстии худоӣ буд . Ва ин азимтар буд ки ин аз муҳаббати худои таъолии хезад ки ба ифрот буд , чунон ки ба ҳад ишқ расад чунон ки агар касе бар касе ошиқ шавад кӯйу маҳалати вай дӯст дораду девори сарои вайро дӯст дорад , балки сегӣ ки дар кӯии вай буд онро аз сегон дигари дӯст тар дорад , ночораи худ муҳиби маъшӯқи хешу маҳбӯби маъшӯқи хешро ва касеро ки фармонбардори маъшӯқ буд ё чокару банда вай бӯда ё хешованди вай буд , ин ҳамаро ба зарурат дӯст дорад , ки ҳарчӣ бо вай нисбатӣ гирифт дӯстӣ бидон сироят кунад ва ҳарчанд ишқи азимтар буд сирояти он буд ба дигарон ки табаъи маъшӯқ буд ва ба вай таъаллуқ дорад бештар буд .

و این بزرگتر است، آن بود که کسی را دوست دارد لله بی آن که ورا هیچ غرض از وی حاصل آید. نه از وی تعلیم کند و نه تعلم و نه فایده فراغت دینی از وی حاصل آید، ولیکن بدان سبب که وی مطیع خدای است و محب خدای است عزوجل ورا دوست دارد، بلکه به سبب آن که بنده خدای است و آفریده خدای است عزوجل، این دوستی خدایی بود. و این عظیمتر بود که این از محبت خدای تعالی خیزد که به افراط بود، چنان که به حد عشق رسد چنان که اگر کسی بر کسی عاشق شود کوی و محلت وی دوست دارد و دیوار سرای وی را دوست دارد، بلکه سگی که در کوی وی بود آن را از سگان دیگر دوست تر دارد، ناچاره خود محب معشوق خویش و محبوب معشوق خویش را و کسی را که فرمانبردار معشوق بود یا چاکر و بنده وی بوده یا خویشاوند وی بود، این همه را به ضرورت دوست دارد، که هرچه با وی نسبتی گرفت دوستی بدان سرایت کند و هرچند عشق عظیمتر بود سرایت آن بود به دیگران که تبع معشوق بود و به وی تعلق دارد بیشتر بود.

Пас ҳаркии дӯстии худои таъолӣ бар вай ғолиб шавад то ба ҳад ишқ расад ҳамаи бандагони вай дӯст дорад , хоссаи дӯстони вайроу ҳамаи офарӣдаҳоро дӯст дорад ки ҳарчӣ дар вуҷӯдаст , ҳамаи асари қудрату сунъи маҳбӯб вайасту ошиқи хати маъшӯқроу васфи вайро дӯст дорад . Ва расӯл ( с ) чун нўбоўаҳ эй ба ваии бурдандӣ , вайро гиромӣ доштӣ ва ба чашми Фрўмолидӣ ва гуфтӣ , « қариб аҳдаст ба худованди таъолӣ » .

پس هرکه دوستی خدای تعالی بر وی غالب شود تا به حد عشق رسد همه بندگان وی دوست دارد، خاصه دوستان وی را و همه آفریده ها را دوست دارد که هرچه در وجود است، همه اثر قدرت و صنع محبوب وی است و عاشق خط معشوق را و وصف وی را دوست دارد. و رسول (ص) چون نوباوه ای به وی بردندی، وی را گرامی داشتی و به چشم فرومالیدی و گفتی، «قریب عهد است به خداوند تعالی».

Ва дӯстии худованди таъолӣ низ бар ду қисмаст . Баъзе барои неъмати дунёу охират буд ва баъзе барои худои таъолӣ буду бас ки ҳеҷ чиз дар миён набӯд . Ин тамомтар буд . Ва шарҳи ин дар асли муҳаббати бигӯем дар рукни чаҳорум аз китоб .

و دوستی خداوند تعالی نیز بر دو قسم است. بعضی برای نعمت دنیا و آخرت بود و بعضی برای خدای تعالی بود و بس که هیچ چیز در میان نبود. این تمامتر بود. و شرح این در اصل محبت بگوییم در رکن چهارم از کتاب.

Ва дар ҷумлаи қӯти муҳаббати худои таъолӣ бар қадари қӯти имон буд ва ҳарчанд имони қавӣтар буд , муҳаббати қавитар буду онгоҳ ба дӯстони худоӣу писандидагони вай сироят кунад . Ва агар дӯстии ҷуз ба фоида холӣ набӯдӣ , дӯстии мурдагон аз анбёءу авлиёу уламои сӯрати нбстӣ . Ва дӯстии ҳама дар дили муъмин ҳосиласт , пас ҳаркии донишмандонроу суфиёнроу порсоёнроу хидматкоронроу дӯстони эшонро дӯст дорад , барои худоӣ таъолӣ дошта бошад . Валикини миқдори дӯстӣ ба фидо кардани ҷоҳу мол падед ояд . Кас буд ки имону дӯстии ваии чунон қавӣ буд ки ҳамаи мол ба якбор бидиҳад , чун Абубакри садиқу кас буд ки чунон буд ки як нима бидиҳад , чун умру кас буд ки андакӣ беш натавонад доду дили ҳеҷ муъмин аз асли ин дӯстӣ холӣ набошад , агарчӣ заъиф буд .

و در جمله قوت محبت خدای تعالی بر قدر قوت ایمان بود و هرچند ایمان قویتر بود، محبت قوی تر بود و آنگاه به دوستان خدای و پسندیدگان وی سرایت کند. و اگر دوستی جز به فایده خالی نبودی، دوستی مردگان از انبیاء و اولیا و علما صورت نبستی. و دوستی همه در دل مومن حاصل است، پس هرکه دانشمندان را و صوفیان را و پارسایان را و خدمتکاران را و دوستان ایشان را دوست دارد، برای خدای تعالی داشته باشد. ولیکن مقدار دوستی به فدا کردن جاه و مال پدید آید. کس بود که ایمان و دوستی وی چنان قوی بود که همه مال به یکبار بدهد، چون ابوبکر صدیق و کس بود که چنان بود که یک نیمه بدهد، چون عمر و کس بود که اندکی بیش نتواند داد و دل هیچ مومن از اصل این دوستی خالی نباشد، اگرچه ضعیف بود.