Бидон ки фазли гуруснагӣ на аз онаст ки андари вай ранҷаст , чунон ки фазли дору на аз онаст ки талхаст , лекини андари гуруснагии даҳ фоидааст .

بدان که فضل گرسنگی نه از آن است که اندر وی رنج است، چنان که فضل دارو نه از آن است که تلخ است، لیکن اندر گرسنگی ده فایده است.

Фоидаи аввали он ки дил софӣ кунад ва равшан гирданду сирии мардро кӯрдил ва кндондишаҳ кунаду бухорӣ ки аз вай ба димоғ шавад мардро колиў кунад то андеша бшўлидаҳ шавад . Ва аз ин гуфт расӯл ( с ) ки дилҳои хеш зинда гардонид ба андак хӯрдан ва пок гардонид ба гуруснагӣ то софӣ ва сабк шавад ва гуфт , « ҳар ки хештанро гурусна дорад , дили вай зирак шаваду андешаи вай азим шавад » .

فایده اول آن که دل صافی کند و روشن گرداند و سیری مرد را کوردل و کنداندیشه کند و بخاری که از وی به دماغ شود مرد را کالیو کند تا اندیشه بشولیده شود. و از این گفت رسول (ص) که دلهای خویش زنده گردانید به اندک خوردن و پاک گردانید به گرسنگی تا صافی و سبک شود و گفت، «هر که خویشتن را گرسنه دارد، دل وی زیرک شود و اندیشه وی عظیم شود».

Шблии рҳмҳми аллоҳ ҳаме гуяд , « ҳеҷ рӯзи гуруснаи нншстми ллаҳро ки андари дили хеши ҳикматӣу ибратӣ тоза наёфтам » . Ва расӯл ( с ) гуфт , « сайр махӯред ки нури маърифати андари дили шумо кушта шавад » . Пас чун маърифати роҳ биҳиштасту гуруснагии даргоҳ маърифатаст , гурусна бӯдан , дар биҳишт кӯфтанаст чунон ки расӯл ( с ) « адимўои қръи бобузи алҷнаҳи болҷўъ » .

شبلی رحمهم الله همی گوید، «هیچ روز گرسنه ننشستم لله را که اندر دل خویش حکمتی و عبرتی تازه نیافتم». و رسول (ص) گفت، «سیر مخورید که نور معرفت اندر دل شما کشته شود». پس چون معرفت راه بهشت است و گرسنگی درگاه معرفت است، گرسنه بودن، در بهشت کوفتن است چنان که رسول (ص) «ادیموا قرع بابز الجنه بالجوع».

Фоидаи дувуми он ки дил рақиқ шавад , чунон ки лиззати зикр ва муноҷот биёбад ва аз сирии қсўту сахтии дили хезад то ҳар зикр ки ҳаме кунад бар сар забон бошаду андарун дил нашавад . Ҷунайди рҳмҳми аллоҳ ҳаме гуяд ки ҳаркии миёни худу миёни ҳақи таъолии тубраи таом ниҳодааст ва онгоҳ мехоҳад ки лиззат муноҷот биёбад , ҳаргиз ин нашавад .

فایده دوم آن که دل رقیق شود، چنان که لذت ذکر و مناجات بیابد و از سیری قسوت و سختی دل خیزد تا هر ذکر که همی کند بر سر زبان باشد و اندرون دل نشود. جنید رحمهم الله همی گوید که هرکه میان خود و میان حق تعالی توبره طعام نهاده است و آنگاه می خواهد که لذت مناجات بیابد، هرگز این نشود.

Фоидаи сеюм бтру ғифлат дар дӯзахасту шикастагӣу бечорагӣу оҷизӣ дар биҳиштаст . Сирии бтр ва ғифлат овараду гуруснагии оҷизӣ ва шикастагӣ оварад то бандае худро ба чашм аҷз набинад ки ба як луқма ки аз ваии даргузаради ҷаҳон бар ваии танг ва торик шавад , қудрат худованд набинад ва барои ин буд ки калиди хзоин рӯй замин бар расӯл арз карданд , гуфт , « нахоҳам , балки рӯзии гуруснау рӯзии сайри дӯст тар дорам , чун гурусна шавам сабр кунам ва чун сайр шавам шукр кунам » .

فایده سوم بطر و غفلت در دوزخ است و شکستگی و بیچارگی و عاجزی درِ بهشت است. سیری بطر و غفلت آورد و گرسنگی عاجزی و شکستگی آورد تا بنده ای خود را به چشم عجز نبیند که به یک لقمه که از وی درگذرد جهان بر وی تنگ و تاریک شود، قدرت خداوند نبیند و برای این بود که کلید خزاین روی زمین بر رسول عرض کردند، گفت، «نخواهم، بلکه روزی گرسنه و روزی سیر دوست تر دارم، چون گرسنه شوم صبر کنم و چون سیر شوم شکر کنم».

Фоидаи чаҳоруми он ки чун сайр буд гуруснагонро фаромӯш кунад ва бар халқи худои таъолии шафқати набарду азоби охират фаромӯш кунад . Ва чун гурусна шавад аз гуруснагии аҳли дӯзах ёд оварад ва чун ташна шавад аз тишнагии аҳли қиёмат ёд овараду хавфи охиратро шафқат бар халқ аз даргоҳҳои биҳиштасту бад-ӣн буд ки Юсуф ( ъ )ро гуфтанд ки хазона рӯй замини дорӣ , чаро гурусна бошӣ ? гуфт , « тарсам ки агар сайр шавам даравишони гуруснаро фаромӯш кунам » .

فایده چهارم آن که چون سیر بود گرسنگان را فراموش کند و بر خلق خدای تعالی شفقت نبرد و عذاب آخرت فراموش کند. و چون گرسنه شود از گرسنگی اهل دوزخ یاد آورد و چون تشنه شود از تشنگی اهل قیامت یاد آورد و خوف آخرت را شفقت بر خلق از درگاههای بهشت است و بدین بود که یوسف (ع) را گفتند که خزانه روی زمین داری، چرا گرسنه باشی؟ گفت، «ترسم که اگر سیر شوم درویشان گرسنه را فراموش کنم».

Фоидаи панҷум онаст ки сари ҳамаи саодатҳо онаст ки нафасро зери даст худ кунаду шақоват онаст ки хештанро зери даст нафас кунад ва чунон ки сутури саркашро ҷуз ба гуруснагӣ ром натавон кард , одамӣ ҳамчунин бошад . Ва ин на як фоидааст ки кимиёӣ фавойидаст , чаҳ ҳамаи маъсиятҳо аз шаҳвати хезаду ҳамаи шаҳват аз сирии хезад .

فایده پنجم آن است که سر همه سعادتها آن است که نفس را زیر دست خود کند و شقاوت آن است که خویشتن را زیر دست نفس کند و چنان که ستور سرکش را جز به گرسنگی رام نتوان کرد، آدمی همچنین باشد. و این نه یک فایده است که کیمیای فواید است، چه همه معصیتها از شهوت خیزد و همه شهوت از سیری خیزد.

Зўолнўни мисрии разии аллоҳ анҳу мегуяд ки ҳаргиз сайр нахурдам ки на маъсият кардам ё қасд маъсият кардам . Оишаи разии аллоҳ анҳо мегуяд ки аввали бидъатӣ ки аз пас расӯл ( с ) падед омад сирӣ буд ки чун қавм сайр шуданд ва сайр бихӯраданд нафаси эшон саркашӣ кардан гирифт .

ذوالنون مصری رضی الله عنه می گوید که هرگز سیر نخوردم که نه معصیت کردم یا قصد معصیت کردم. عایشه رضی الله عنها می گوید که اول بدعتی که از پس رسول (ص) پدید آمد سیری بود که چون قوم سیر شدند و سیر بخوردند نفس ایشان سرکشی کردن گرفت.

Ва агар ба сабаби гуруснагии фоида Эй набӯд магари он ки шаҳвати сухан буду шаҳвати фараҷ заъиф шавад , тамомаст ки ҳарки сайр бихӯрад ба фузули гуфтану айб ҷустан машғӯл шаваду шаҳвати фараҷ ғолиб шавад ва агар фараҷ нигоҳ дорад , чашм нигоҳ надорад ва агар чашм нигоҳ дорад , андеша дил натавон дошту гуруснагии ҳамаро кифоят кунад . Ва барои ин гуфтанд бузургон ки гуруснагӣ гавҳарӣаст дар хазонаи ҳақи таъолӣ . Бидон диҳад ки дӯсташ дорад ва ба ҳар касе надиҳад . Ва яке аз ҳукамо гуфтааст ки ҳар мурӣд ки як соли нон тиҳӣ хӯрду нима он хӯрд ки одат вай бошад , худои таъолии андешаи занон аз дил вай барканд .

و اگر به سبب گرسنگی فایده ای نبود مگر آن که شهوت سخن بود و شهوت فرج ضعیف شود، تمام است که هرکه سیر بخورد به فضول گفتن و عیب جستن مشغول شود و شهوت فرج غالب شود و اگر فرج نگاه دارد، چشم نگاه ندارد و اگر چشم نگاه دارد، اندیشه دل نتوان داشت و گرسنگی همه را کفایت کند. و برای این گفتند بزرگان که گرسنگی گوهری است در خزانه حق تعالی. بدان دهد که دوستش دارد و به هر کسی ندهد. و یکی از حکما گفته است که هر مرید که یک سال نان تهی خورد و نیمه آن خورد که عادت وی باشد، خدای تعالی اندیشه زنان از دل وی برکند.

Фоидаи шашуми андак хуфтанаст . Бидон ки кам хӯрдани асли ҳамаи ъбодтҳосту асли муноҷоту зикр ва тафаккураст хосса ба шабу ҳарки сайр бихӯрад хоб ба шаб бар вай ғолиб шавад ва чун мурдорӣ биафтаду умри вай зойеъ шавад . Яке аз перон ҳар шаб бар суфра мунодӣ кардӣ ки эй мурӣдон сайр махӯред ки об бисёр хуреду онгоҳ бисёр хусбед . Онгоҳ дар қиёмати ҳасрат бисёр хуред ва ҳафтод кас иттифоқ кардаанд ки бисёр хуфтан аз об бисёр хӯрданаст .

فایده ششم اندک خفتن است. بدان که کم خوردن اصل همه عبادتهاست و اصل مناجات و ذکر و تفکر است خاصه به شب و هرکه سیر بخورد خواب به شب بر وی غالب شود و چون مرداری بیفتد و عمر وی ضایع شود. یکی از پیران هر شب بر سفره منادی کردی که ای مریدان سیر مخورید که آب بسیار خورید و آنگاه بسیار خسبید. آنگاه در قیامت حسرت بسیار خورید و هفتاد کس اتفاق کرده اند که بسیار خفتن از آب بسیار خوردن است.

Ва сармояи одамӣ умраст ва ҳар нафасӣ аз ту гавҳарӣаст ки бидон саодати охиратро сайд тавон карду хоби умр зойеъ кунад ва ба зиён оварад ва чаҳ чизи азизтар буд аз он ки хобро дафъ кунад ?

و سرمایه آدمی عمر است و هر نفسی از تو گوهری است که بدان سعادت آخرت را صید توان کرد و خواب عمر ضایع کند و به زیان آورد و چه چیز عزیز تر بود از آن که خواب را دفع کند؟

Ва ҳарки тҷҳд кунад бар сирӣ , лиззати муноҷоти наёбад ва чун хоб ғалаба кунад , бошад ки аҳтлом уфтад ва ба шаб ғусл натавон кард ҷанб бимонад ва аз ибодати бозмонду андари ранҷ ғусл уфтад ва агар дар гармоба шавад бошад ки сим надорад ва бошад ки дар гармобаи чашм бар аврот уфтад ва бисёре офатҳо аз он таваллуд кунад .

و هرکه تجهد کند بر سیری، لذت مناجات نیابد و چون خواب غلبه کند، باشد که احتلام افتد و به شب غسل نتوان کرد جنب بماند و از عبادت بازماند و اندر رنج غسل افتد و اگر در گرمابه شود باشد که سیم ندارد و باشد که در گرمابه چشم بر عورات افتد و بسیاری آفتها از آن تولد کند.

Бўслимон дороне мегуяд , « аҳтлом уқубатаст » , ва аз ин сабаб мегуяд ки он аз сирӣ бошад .

بوسلیمان دارانی می گوید، «احتلام عقوبت است»، و از این سبب می گوید که آن از سیری باشد.

Фоидаи ҳафтуми он ки рӯзгор бар вай фарох шавад ва ба илму амали пардозад ва чун бисёр хӯрд , хӯрдан ва пухтан ва харидану сохтану интизори ҳам рӯзгор хоҳаду онгоҳ ба таҳорати ҷой шудану таҳорат кардан ин ҳамаи рӯзгори бабрад ва ҳар нафасии сармоя Эйаст гавҳарии одамироу зойеъ кардан он безаруратӣ аблаҳӣ бошад .

فایده هفتم آن که روزگار بر وی فراخ شود و به علم و عمل پردازد و چون بسیار خورد، خوردن و پختن و خریدن و ساختن و انتظار هم روزگار خواهد و آنگاه به طهارت جای شدن و طهارت کردن این همه روزگار ببرد و هر نفسی سرمایه ای است گوهری آدمی را و ضایع کردن آن بی ضرورتی ابلهی باشد.

Сиррии сиқтии раҳмаи аллоҳ алайҳ мегуяд ки алии ҷорҷонеи пасти ҷӯ ба даҳони ҳамеи андохт . Гуфтам , « чаро нон нахурӣ ? » гуфт , « миёни ину миёни он ки нон хӯрам ҳафтод тасбеҳ тафовутаст дар рӯзгор , бад-ӣни сабаби чиҳил соласт нон нахурдам то набояд ба хоидани ин суд аз ман фӯт шавад » . Ва шак нест ки ҳаркии гуруснагӣ одат кунад , рӯза бар вай осон шаваду андари масҷид эътикоф тавонад дошт ва ҳамеша бар таҳорат тавонад буд ва аз чунин фоидаҳо наздики касоне ки тиҷорат охират кунанд ҳақир набӯд .

سری سقطی رحمه الله علیه می گوید که علی جرجانی پست جو به دهان همی انداخت. گفتم، «چرا نان نخوری؟» گفت، «میان این و میان آن که نان خورم هفتاد تسبیح تفاوت است در روزگار، بدین سبب چهل سال است نان نخوردم تا نباید به خاییدن این سود از من فوت شود». و شک نیست که هرکه گرسنگی عادت کند، روزه بر وی آسان شود و اندر مسجد اعتکاف تواند داشت و همیشه بر طهارت تواند بود و از چنین فایده ها نزدیک کسانی که تجارت آخرت کنند حقیر نبود.

Бўслимони дороне ҳаме гуяд ки , « ҳарки сайр бихӯрад шаш чизи буии даройад : ҳаловати ибодоти наёбаду ҳифзи ваии андари қуръон бад шавад ва аз шафқат бар халқ маҳрӯм монад ки пиндорад ки ҳамаи ҷаҳон сайрасту ибодат бар вай гарон шавад ва шаҳватҳои вай зиёдат шаваду ҳамаи муъминони гирд масҷидҳо гирданду ваии гирди таҳорати ҷой ва мзблаҳ гардад » .

بوسلیمان دارانی همی گوید که، «هرکه سیر بخورد شش چیز بوی درآید: حلاوت عبادات نیابد و حفظ وی اندر قرآن بد شود و از شفقت بر خلق محروم ماند که پندارد که همه جهان سیر است و عبادت بر وی گران شود و شهوتهای وی زیادت شود و همه مومنان گرد مسجدها گردند و وی گرد طهارت جای و مزبله گردد».

Фоидаи ҳаштуми он ки андак хӯрд тан дуруст бошад ва аз ранҷи беморӣу доруу нози табибу ранҷи раг задану ҳиҷомат кардану доруии талх хӯрдани руста буд . Ва ҳакямону табибон иттифоқ кардаанд ки ҳеҷ чиз нест ки ҳама нафъасту андари ваии ҳеҷ зиён нест магари андак хӯрдан .

فایده هشتم آن که اندک خورد تن درست باشد و از رنج بیماری و دارو و ناز طبیب و رنج رگ زدن و حجامت کردن و داروی تلخ خوردن رسته بود. و حکیمان و طبیبان اتفاق کرده اند که هیچ چیز نیست که همه نفع است و اندر وی هیچ زیان نیست مگر اندک خوردن.

Ва яке аз ҳукамо гуфтааст ки беҳтарини чизе ки одамӣ хӯрду нофеътарин , норасту музиртарин гӯшт қадедаст ва чун қадед андак хӯрд беҳтараст аз нор ки бисёр хӯрду андар хабараст ки рӯзаи дор то тундараст бошӣ .

و یکی از حکما گفته است که بهترین چیزی که آدمی خورد و نافع ترین، نار است و مضر ترین گوشت قدید است و چون قدید اندک خورد بهتر است از نار که بسیار خورد و اندر خبر است که روزه دار تا تندرست باشی.

Фоидаи нуҳуми он ки ҳарки андак хӯрд харҷи ваии андак буд ва ба мол бисёр ҳоҷатманд нашаваду ҳамаи офатҳо ва маъсиятҳоу длмшғўлиҳо аз ҳоҷати хезад ба мол бисёр ки чун хоҳад ки ҳар рӯзи чизҳои хуш хӯрд ва бисёр хӯрд , ҳамаи рӯз дар ранҷ он бошад ки то чун ба дасти орад ва бошад ки андари шабаҳату андари тамаъу андар ҳаром уфтад .

فایده نهم آن که هرکه اندک خورد خرج وی اندک بود و به مال بسیار حاجتمند نشود و همه آفتها و معصیتها و دلمشغولی ها از حاجت خیزد به مال بسیار که چون خواهد که هر روز چیزهای خوش خورد و بسیار خورد، همه روز در رنج آن باشد که تا چون به دست آرد و باشد که اندر شبهت و اندر طمع و اندر حرام افتد.

Яке аз ҳукамо мегуяд ки чун ман аз касе вом хоҳам кард аз шиками хеш вом кунаму тарк вом бигӯям . Дайгарӣ мегуяд , « ман бештари ҳоҷатҳои хеш бидон раво кунам ки ба тарки он орзӯ бигӯям » . Иброҳӣми адҳами бпрсидӣ аз нархи чизе , гуфтандӣ гаронаст . Гуфтӣ архзўаҳи болтрки арзон бикунед бидон ки тарк гуед .

یکی از حکما می گوید که چون من از کسی وام خواهم کرد از شکم خویش وام کنم و ترک وام بگویم. دیگری می گوید، «من بیشتر حاجتهای خویش بدان روا کنم که به ترک آن آرزو بگویم». ابراهیم ادهم بپرسیدی از نرخ چیزی، گفتندی گران است. گفتی ارخضوه بالترک ارزان بکنید بدان که ترک گویید.

Фоидаи даҳуми он ки чун бар шиками хеш қодир шуд , бар садақа додану эсор кардану карам варзидан қодир шуд , чаҳ ҳарчӣ андар шикам шуд ҷои ваии касиф буд ва ҳарчӣ ба садақа дод ҷои ваии дасти лутфи ҳақи таъолӣ буд .

فایده دهم آن که چون بر شکم خویش قادر شد، بر صدقه دادن و ایثار کردن و کرم ورزیدن قادر شد، چه هرچه اندر شکم شد جای وی کثیف بود و هرچه به صدقه داد جای وی دست لطف حق تعالی بود.

Расӯл ( с ) андар яке нагирист . Шикам фарбеҳ дошт . Гуфт , « агар ин ки дар ин ҷо кардае андари ҷой дигар кардӣ беҳтар будӣ , яъне андари садақау роҳи ҳақи таъолӣ » .

رسول (ص) اندر یکی نگریست. شکم فربه داشت. گفت، «اگر این که در این جا کرده ای اندر جای دیگر کردی بهتر بودی، یعنی اندر صدقه و راه حق تعالی».