Бидон ки забон аз аҷоиби сунъи ҳақ таъолӣаст ки ба сӯрати порае гӯштаст ва ба ҳақиқат ҳарчӣ андар вуҷӯдаст зери тасарруф вайаст , балки ончии андар адамаст низ ҳам ки ваии ҳам аз адам иборат кунад ҳам аз вуҷӯд , балки нойиб ақласт . Ва ҳеҷ чиз аз аҳотти ақл берун нест ва ҳарчӣ андари ақлу ваҳму андар хаёл ояд забон аз он иборат кунад . Ва дигари аъзо на чунинаст ки ҷузи алвону ашкол дар вилоят чашм несту ҷузи овоз дар вилоят гӯш несту дигари аъзоъро ҳамчунин вилояти ҳарякӣ бар як гӯшаи мамлакат беш несту вилояти забони андари ҳама равонаст ҳамчун вилояти дил чун ваии андари муқобила диласт ки сӯратҳо аз дил ҳаме гираду иборат ҳаме кунад , ҳамчунин сӯратҳо низ ба дил май расонад ва аз ҳарчӣ вай бигӯед дил аз он сифатӣ мегирад .

بدان که زبان از عجایب صنع حق تعالی است که به صورت پاره ای گوشت است و به حقیقت هرچه اندر وجود است زیر تصرف وی است، بلکه آنچه اندر عدم است نیز هم که وی هم از عدم عبارت کند هم از وجود، بلکه نایب عقل است. و هیچ چیز از احاطت عقل بیرون نیست و هرچه اندر عقل و وهم و اندر خیال آید زبان از آن عبارت کند. و دیگر اعضا نه چنین است که جز الوان و اشکال در ولایت چشم نیست و جز آواز در ولایت گوش نیست و دیگر اعضاء را همچنین ولایت هریکی بر یک گوشه مملکت بیش نیست و ولایت زبان اندر همه روان است همچون ولایت دل چون وی اندر مقابله دل است که صورت ها از دل همی گیرد و عبارت همی کند، همچنین صورتها نیز به دل می رساند و از هرچه وی بگوید دل از آن صفتی می گیرد.

Маслан чун ба забони тазаррӯъ ва зорӣ кунаду калимоти он гуфтан гираду алфози навҳагирӣ рондан гирад , дил аз ваии сифати риққату сӯзу андӯҳ гирифтан гираду бухори оташи дили қасди димоғ кардан гирад ва ба чашми берун омадани истад ва чун алфози тарабу сифати некӯон кардан гирад , дар дили ҳаракоти нишоту шодии падед омадан гираду шаҳвати ҳаракат кардан гирад ва ҳамчунин аз ҳар калимае ки бар вай баравад сифатӣ бар вифқи он дар дил пайдо ояд то чун суханҳои зишт гуяд дил торик шавад ва чун сухан ҳақ гуяд дил ба равшан шудани аисд ва чун сухани дурӯғ ва каж гуяд дил низ каж гардад то чизҳо рост набинад ва ҳамчун ойӣна кўж шаваду бад-ӣни сабаби хоби шоиру дурӯғи зани бештари он буд ки рост наёяд ки даруни ваии гўж шуда бошад аз сухани дурӯғу каж ,у ҳаркии рост одат гирад хоби ваии росту дуруст буд . Ва ҳамчунин ҳарки дар хоб рост набинад чун бидон ҷаҳон шавад ҳазрати илоҳят ки мшоҳдти он ғояти ҳамаи лзтҳост , андари дили ваии кажи намояд ва рост набинад ва аз саодати он лиззат маҳрӯм монад ; балки чунон ки рӯй некӯи андари оинаи каж зишт шавад , чунон ки андари паҳноу дарозноӣ шамшер нигарад лиззати ҷамоли сӯрат ботил шавад , корҳои он ҷаҳону кори илоҳии ҳам чунин буд . Пас ростӣу кажии дили табаъи ростӣу кажӣ забонаст ва барои ин гуфт расӯл ( с ) имони мустақӣм ва рост набӯд то дил рост набошаду дил рост набӯд то забон рост набӯд .

مثلا چون به زبان تضرع و زاری کند و کلمات آن گفتن گیرد و الفاظ نوحه گیری راندن گیرد، دل از وی صفت رقّت و سوز و اندوه گرفتن گیرد و بخار آتش دل قصد دماغ کردن گیرد و به چشم بیرون آمدن ایستد و چون الفاظ طرب و صفت نیکوان کردن گیرد، در دل حرکات نشاط و شادی پدید آمدن گیرد و شهوت حرکت کردن گیرد و همچنین از هر کلمه ای که بر وی برود صفتی بر وفق آن در دل پیدا آید تا چون سخنهای زشت گوید دل تاریک شود و چون سخن حق گوید دل به روشن شدن ایسد و چون سخن دروغ و کژ گوید دل نیز کژ گردد تا چیزها راست نبیند و همچون آیینه کوژ شود و بدین سبب خواب شاعر و دروغ زن بیشتر آن بود که راست نیاید که درون وی گوژ شده باشد از سخن دروغ و کژ، و هرکه راست عادت گیرد خواب وی راست و درست بود. و همچنین هرکه در خواب راست نبیند چون بدان جهان شود حضرت الهیت که مشاهدت آن غایت همه لذتهاست، اندر دل وی کژ نماید و راست نبیند و از سعادت آن لذت محروم ماند؛ بلکه چنان که روی نیکو اندر آینه کژ زشت شود، چنان که اندر پهنا و درازنای شمشیر نگرد لذت جمال صورت باطل شود، کارهای آن جهان و کار الهی هم چنین بود. پس راستی و کژی دل تبع راستی و کژی زبان است و برای این گفت رسول (ص) ایمان مستقیم و راست نبود تا دل راست نباشد و دل راست نبود تا زبان راست نبود.

Пас аз шарау офати забони ҳазар кардан аз муҳимот дайнаст ва мо андари ин асли фазли хомӯшии бигӯему онгоҳи офат бисёр гуфтану фузули гуфтану офати ҷадали гуфтану хусумат кардану офати фӯҳшу дашному дарози забонӣу офати лаънат кардану мазоҳу схрит кардану офати фӯҳшу дашному дарози забонӣу офати лаънат кардану мазоҳу схрит кардану офати дурӯғи гуфтану ғайбату сухан чидану дурӯе кардану офати мадҳу ҳаҷву ончии бад-ӣн таъаллуқ дорад ҷумла шарҳ кунему алоҷи он бигӯем , иншоаллоҳи таъолӣ .

پس از شره و آفت زبان حذر کردن از مهمات دین است و ما اندر این اصل فضل خاموشی بگوییم و آنگاه آفت بسیار گفتن و فضول گفتن و آفت جدل گفتن و خصومت کردن و آفت فحش و دشنام و دراز زبانی و آفت لعنت کردن و مزاح و سخریت کردن و آفت فحش و دشنام و دراز زبانی و آفت لعنت کردن و مزاح و سخریت کردن و آفت دروغ گفتن و غیبت و سخن چیدن و دورویی کردن و آفت مدح و هجو و آنچه بدین تعلق دارد جمله شرح کنیم و علاج آن بگوییم، انشاءالله تعالی.