Бидон ки чун бузургонро ҳоҷат афтодааст ба дурӯғ , ҳиялат кардаанд ва ба алфози рост талаб кардаанд , чунон ки он каси чизеи дигар фаҳм кунад ки мақсӯд буд ва онро мъориз гӯйанд чунон ки мтрФи андари пеш амӣрӣ шуд . Вай гуфт , « чаро камтари ҳамеи ое ? » гуфт , « то аз наздики амир шудаам паҳлу аз замин брнгрФтаҳам , алои ончии ҳақи таъолӣ неру додааст то ваии пиндорад ки бемор бӯдааст » ва он сухани рост буд . Ва шуъабиро чун касе талаб кардӣ бар дар сарой , канизакро гуфтӣ то доирае бкшидӣ ва он канизаки пои андар миён наҳодӣ ва гуфтӣ ки андар ӣнҷо нест ва ё гуфтӣ ки андари масҷид талаб кун . Ва маоз чун аз амал бозомадӣ зани вайро гуфтӣ , « чандини ҳмли бкрдӣ , моро чаҳ оварадӣ ? » гуфтӣ , « нигоҳбонӣ бо ман буд . Ҳеҷ чиз натавонистам овардан » яъне ҳақи таъолӣу зани пиндоштӣ ки бо ваии умри мушаррафии фиристода буд . Он зан ба хона умр шуд ва итоб кард ки маози амин буд ба назд расӯл ( с ) ва ба наздики Абубакр чаро бо вай мушарраф фиристодӣ ? умри маозро бихонад ва қисса пурсед . Чун бигуфт бихандеду чизе ба вай дод то ба он зан диҳад .

بدان که چون بزرگان را حاجت افتاده است به دروغ، حیلت کرده اند و به الفاظ راست طلب کرده اند، چنان که آن کس چیزی دیگر فهم کند که مقصود بود و آن را معاریض گویند چنان که مطرف اندر پیش امیری شد. وی گفت، «چرا کمتر همی آیی؟» گفت، «تا از نزدیک امیر شده ام پهلو از زمین برنگرفته ام، الا آنچه حق تعالی نیرو داده است تا وی پندارد که بیمار بوده است» و آن سخن راست بود. و شعبی را چون کسی طلب کردی بر در سرای، کنیزک را گفتی تا دایره ای بکشیدی و آن کنیزک پای اندر میان نهادی و گفتی که اندر اینجا نیست و یا گفتی که اندر مسجد طلب کن. و معاذ چون از عمل بازآمدی زن وی را گفتی، «چندین همل بکردی، ما را چه آوردی؟» گفتی، «نگاهبانی با من بود. هیچ چیز نتوانستم آوردن» یعنی حق تعالی و زن پنداشتی که با وی عمر مشرفی فرستاده بود. آن زن به خانه عمر شد و عتاب کرد که معاذ امین بود به نزد رسول (ص) و به نزدیک ابوبکر چرا با وی مشرف فرستادی؟ عمر معاذ را بخواند و قصه پرسید. چون بگفت بخندید و چیزی به وی داد تا به آن زن دهد.

Ва бидон ки ин низ он вақти раво буд ки ҳоҷат бошад . Чун ҳоҷат набӯд мардумонро андари ғалат афкандан раво набӯд , агарчӣ лафз рост бошад .

و بدان که این نیز آن وقت روا بود که حاجت باشد. چون حاجت نبود مردمان را اندر غلط افکندن روا نبود، اگرچه لفظ راست باشد.

Абдуллоҳи бен Утбаи раҳмаи аллоҳи алайҳ ҳаме гуяд , бо падар ба ҳам андари наздики умр абдулазиз шудам . Чун беруни омадами ҷомае некӯи доштам . Мардумон гуфтанд ки халъат Амиралмӯъмининаст . Гуфтам ҳақи таъолии Амиралмӯъмининро ҷазои хайри дҳод . Падар маро гуфт , « зинҳор , эй писар дурӯғ магӯ монанди дурӯғ низ магӯ » . Яъне ин монанди дурӯғаст , аммо ба ғарази ин андак мубоҳ шавад чун таййибат кардану дил касе хуш кардан . Чунон ки расӯл ( с ) гуфт , перзани андар биҳишт нашавад ва туро бар бачаи шутури нишонаму андари чашми шавҳари ту сипедӣаст аммо агар андари вай зарарӣ бошад раво набӯд , чунон ки касеро андар ҷувол кунад чунон ки гуяд зании андари ту рағбат кардааст то ваии дил бар он бунааду амсоли он .

عبدالله بن عتبه رحمه الله علیه همی گوید، با پدر به هم اندر نزدیک عمر عبدالعزیز شدم. چون بیرون آمدم جامه ای نیکو داشتم. مردمان گفتند که خلعت امیرالمومنین است. گفتم حق تعالی امیرالمومنین را جزای خیر دهاد. پدر مرا گفت، «زینهار، ای پسر دروغ مگو مانند دروغ نیز مگو». یعنی این مانند دروغ است، اما به غرض این اندک مباح شود چون طیبت کردن و دل کسی خوش کردن. چنان که رسول(ص) گفت، پیرزن اندر بهشت نشود و تو را بر بچه شتر نشانم و اندر چشم شوهر تو سپیدی است اما اگر اندر وی ضرری باشد روا نبود، چنان که کسی را اندر جوال کند چنان که گوید زنی اندر تو رغبت کرده است تا وی دل بر آن بنهد و امثال آن.

Аммо агар зарарӣ набӯд ва барои мазоҳ дурӯғӣ бигӯед ба дараҷа маъсият нарасад , валикин аз дараҷаи камол имон биафтад ки расӯл ( с ) ҳаме гуяд , « имони мардумро тамом нашавад то онгоҳ ки халқро он писандад ки худро ва аз мазоҳи дурӯғ даст бидорад » , аз ин ҷинс бошад он ки бисёре гӯйанд барои дилхушии садбори туро талаб кардам ва ба хонаи омадам . Ин ба дараҷа ҳаромӣ нарасад ки донад ки аз ин тақдир адад набошад , аммо агар бисёр талаб накарда бошад дурӯғ буд . Ва ин ки одат буд ки гӯйанд ки чизе бихӯр , гуяд наме боядам . Ин нишоед чун шаҳвати андари вай буд .

اما اگر ضرری نبود و برای مزاح دروغی بگوید به درجه معصیت نرسد، ولیکن از درجه کمال ایمان بیفتد که رسول(ص) همی گوید، «ایمان مردم را تمام نشود تا آنگاه که خلق را آن پسندد که خود را و از مزاح دروغ دست بدارد»، از این جنس باشد آن که بسیاری گویند برای دلخوشی صدبار تو را طلب کردم و به خانه آمدم. این به درجه حرامی نرسد که داند که از این تقدیر عدد نباشد، اما اگر بسیار طلب نکرده باشد دروغ بود. و این که عادت بود که گویند که چیزی بخور، گوید نمی بایدم. این نشاید چون شهوت اندر وی بود.

Ва расӯл ( с ) қадаҳии шер бо занон дод шаби арӯсии Оишаи разии аллоҳ анҳу гуфтанд , « моро ҳаме набояд » . Гуфт , « дурӯғу гуруснагӣ ба ҳам ҷамъ макунед » . Гуфтанд , « ё расӯли аллоҳи ин миқдори дурӯғ буд ва дўрғ нависанд ? » гуфт , « дрўғкӣ нависанд ки дрўғкӣаст » .

و رسول(ص) قدحی شیر با زنان داد شب عروسی عایشه رضی الله عنه گفتند، «ما را همی نباید». گفت، «دروغ و گرسنگی به هم جمع مکنید». گفتند، «یا رسول الله این مقدار دروغ بود و دورغ نویسند؟» گفت، «دروغکی نویسند که دروغکی است».

Саиди бен мсибро дарди чашм буду чизе дар гӯшаи чашми ваии гирди омада буд . Гуфтанд , « агар пок кунӣ чаҳ бошад ? » гуфт , « табибро гуфтаам ки даст Фрочшм накунам . Онгоҳ дурӯғ гуфта бошам » . Исо ( ъ ) ҳаме гуяд , « аз кбоири яке онаст ки ҳақи таъолиро хонд ба дурӯғ ки худоӣ донад ки чунинаст ва на чунон бошад » . Ва расӯл ( с ) гуфтааст ки ҳар ки бар хоб дурӯғ гуяд ваии андари қиёмат таклиф кунанд то гиреҳ бар дона ҷӯ занаду натавонад .

سعید بن مسیب را درد چشم بود و چیزی در گوشه چشم وی گرد آمده بود. گفتند، «اگر پاک کنی چه باشد؟» گفت، «طبیب را گفته ام که دست فراچشم نکنم. آنگاه دروغ گفته باشم». عیسی (ع) همی گوید، «از کبایر یکی آن است که حق تعالی را خواند به دروغ که خدای داند که چنین است و نه چنان باشد». و رسول(ص) گفته است که هر که بر خواب دروغ گوید وی اندر قیامت تکلیف کنند تا گره بر دانه جو زند و نتواند.

Офати давоздаҳум ( ғайбатаст )

آفت دوازدهم (غیبت است)

Ва ин низ бар забон ғолибаст ва ҳеҷ каси алои мошооллаҳ аз ин халоси наёбаду вабол азимаст . Ва ҳақи таъолии инро дар қуръон монанди ҳаме кунад ба касе ки гӯшти бародар мурда бихӯрад . Ва расӯл ( с ) гуфт , « давр бошед аз ғайбат ки ғайбат аз зино бадтараст ки тавба аз зино бипазиранд ва аз ғайбати Фронпзирнд то он кас бҳл накунад » ва гуфт , « шаби миъроҷ ба қавмӣ бигузаштам ки гӯшт аз рӯй хеш ба нохун фурӯд меовараданд . Гуфтам ӣнон кианд ? гуфтанд , « ононанд ки ғайбат кунанд мардумонро » .

و این نیز بر زبان غالب است و هیچ کس الا ماشاالله از این خلاص نیابد و وبال عظیم است. و حق تعالی این را در قرآن مانند همی کند به کسی که گوشت برادر مرده بخورد. و رسول(ص) گفت، «دور باشید از غیبت که غیبت از زنا بدتر است که توبه از زنا بپذیرند و از غیبت فرانپذیرند تا آن کس بحل نکند» و گفت، «شب معراج به قومی بگذشتم که گوشت از روی خویش به ناخن فرود می آوردند. گفتم اینان که اند؟ گفتند، «آنانند که غیبت کنند مردمان را».

Сулаймони ҷобири рҳмҳм аллоҳ мегуяд , « расӯлро гуфтам марои чизеи биомуз ки маро даст гирад . Гуфт кори хайри ҳақири мадор агар ҳамаи он буд ки аз далви хеши оби Фрокўзаҳ касе кунӣ ва ё бародари мусулмони пешонии кушодаи дор ва чун аз пеш ту бархезад ғайбат макун » . Ва ҳақи таъолӣ ба Мӯсо ( ъ ) ваҳй фиристод ки ҳар ки ғайбат кард ва тавба накарду бимирад , аввалин касе бошад андар дӯзах шавад ва ҳар ки тавба карду бимиради бозпасин касе бошад ки андар биҳишт шавад » . Ва ҷобир ҳаме гуяд , « бо расӯли худои андари сафар будем . Бар ду гӯр бигузашт . Гуфт ин ҳар ду андар азобанд яке барои ғайбат ва яке он ки ҷома аз бшнҷи бўл нигоҳ надоштӣ онгоҳи чӯбитар ба ду пора кард ва ба сари гӯри эшон ба замини фурӯи барад ва гуфт то ин хушк нашавад азоби эшон сабктар буд » .

سلیمان جابر رحمهم الله می گوید، «رسول را گفتم مرا چیزی بیاموز که مرا دست گیرد. گفت کار خیر حقیر مدار اگر همه آن بود که از دلو خویش آب فراکوزه کسی کنی و یا برادر مسلمان پیشانی گشاده دار و چون از پیش تو برخیزد غیبت مکن». و حق تعالی به موسی (ع) وحی فرستاد که هر که غیبت کرد و توبه نکرد و بمیرد، اولین کسی باشد اندر دوزخ شود و هر که توبه کرد و بمیرد بازپسین کسی باشد که اندر بهشت شود». و جابر همی گوید، «با رسول خدا اندر سفر بودیم. بر دو گور بگذشت. گفت این هر دو اندر عذابند یکی برای غیبت و یکی آن که جامه از بشنج بول نگاه نداشتی آنگاه چوبی تر به دو پاره کرد و به سر گور ایشان به زمین فرو برد و گفت تا این خشک نشود عذاب ایشان سبکتر بود».

Ва чун мардӣ иқрор дод ба зино ӯро сангсор фармуд . Яке гуфт дайгариро ки чунон ки сангро нишонанд вайро бншонднд . Пас расӯл ( с ) ба мурдорӣ бигузашт гуфт , « бихӯред ин мурдорро » . Гуфтанд , « мурдор чигуна хӯрем ? » гуфт , « ончӣ аз гӯшти он бародар мехуред бтар аз инасту гандатар аз инаст дар маъсият »у саҳоба ба рӯй кушодаи якдигарро диданду ғайбат якдигар накардандӣ ва ин аз фозилтарин ибодоти донстндӣу хилофи ин аз нифоқи шмрдндӣ .

و چون مردی اقرار داد به زنا او را سنگسار فرمود. یکی گفت دیگری را که چنان که سنگ را نشانند وی را بنشاندند. پس رسول(ص) به مرداری بگذشت گفت، «بخورید این مردار را». گفتند، «مردار چگونه خوریم؟» گفت،«آنچه از گوشت آن برادر می خورید بتر از این است و گنده تر از این است در معصیت» و صحابه به روی گشاده یکدیگر را دیدند و غیبت یکدیگر نکردندی و این از فاضلترین عبادات دانستندی و خلاف این از نفاق شمردندی.

Ва қтодаҳи рҳмҳми аллоҳ ҳаме гуяд , « азоби қабри се қисмаст , як сулси он аз ғайбатаст ва ӣам сулси он сухан чидан ва як сулси ҷома аз бўли нигоҳи надоштан »у исо ( ъ ) бо ҳўорён бар сегӣ мурдор бигузашт гуфтанд , « ин ганда чизеаст ! » исо ( ъ ) гуфт , « он сипедии дандони ваии сахти некӯ чизеаст » эшонро биёмухт ки аз ҳар чаҳ бенанд он гӯйанд ки некӯтараст . Хӯкӣ бар исо ( ъ ) бигузашт . Гуфт , « бирав ба саломат » . Гуфтанд , « ё рӯҳи аллоҳ ! хӯкро ҳам чунин май гӯйӣ ? » гуфт , « забони худро ху фаро накунам ҷузи Фрохир » . Ва алии бен алҳусайн разии аллоҳи анҳу якеро дид ки ғайбат ҳаме кард . Гуфт , « хомӯш ки ин нони хӯриши сегон дӯзахаст » .

و قتاده رحمهم الله همی گوید، «عذاب قبر سه قسم است، یک ثلث آن از غیبت است و یم ثلث آن سخن چیدن و یک ثلث جامه از بول نگاه نداشتن» و عیسی (ع) با حواریان بر سگی مردار بگذشت گفتند، «این گنده چیزی است!» عیسی(ع) گفت، «آن سپیدی دندان وی سخت نیکو چیزی است» ایشان را بیاموخت که از هر چه بینند آن گویند که نیکوتر است. خوکی بر عیسی(ع) بگذشت. گفت، «برو به سلامت». گفتند، «یا روح الله! خوک را هم چنین می گویی؟» گفت، «زبان خود را خو فرا نکنم جز فراخیر». و علی بن الحسین رضی الله عنه یکی را دید که غیبت همی کرد. گفت، «خاموش که این نان خورش سگان دوزخ است».