Бидон ки ҳасади беморӣ азимаст дилро . Ва алоҷи ваии ҳам маъҷуни илм ва амаласт . Аммо илмӣ онаст ки бидонади ҳасади зиён вайаст андари дунёу охирату суди маҳсуд вайаст андари дунёу охират . Аммо он ки зиёни дунёи ваии рости он ки ҳамеша андари ғаму андеша ва азоб бошад ки ҳеҷ вақт холӣ набӯд аз неъматӣ ки ба касе ҳаме расад . Ва чунон ки ҳаме хоҳад ки душмани вай дар ранҷ бошад , худ чунон бошад ва бидон сифат буд ки душмани худро чунон мехоҳад , чаҳ ҳеҷ ғами азимтар аз ғам ҳасад нест , пас чаҳ беақлӣ бошад беш аз он ки ба сабаби хасм , хештанро ҳамаи рӯз ранҷур додӣу хасмро ҳеҷ зиён на аз ҳасади ту ки он неъматро муддатӣаст дар тақдиру қазои ҳақи субҳонау таъолӣ ки на пеш буд ва на пас ва на кам буд ва на беш ки сабаби он тақдир , азалӣасту гуруҳеи онро нек толеъӣ гӯйанд ва ба ҳар сифати ҳама ки гӯйанд муттафиқанд ки тағайюрро бидон роҳ нест .

بدان که حسد بیماری عظیم است دل را. و علاج وی هم معجون علم و عمل است. اما علمی آن است که بداند حسد زیان وی است اندر دنیا و آخرت و سود محسود وی است اندر دنیا و آخرت. اما آن که زیان دنیا وی راست آن که همیشه اندر غم و اندیشه و عذاب باشد که هیچ وقت خالی نبود از نعمتی که به کسی همی رسد. و چنان که همی خواهد که دشمن وی در رنج باشد، خود چنان باشد و بدان صفت بود که دشمن خود را چنان می خواهد، چه هیچ غم عظیم تر از غم حسد نیست، پس چه بی عقلی باشد بیش از آن که به سبب خصم، خویشتن را همه روز رنجور دادی و خصم را هیچ زیان نه از حسد تو که آن نعمت را مدتی است در تقدیر و قضای حق سبحانه و تعالی که نه پیش بود و نه پس و نه کم بود و نه بیش که سبب آن تقدیر، ازلی است و گروهی آن را نیک طالعی گویند و به هر صفت همه که گویند متفق اند که تغیر را بدان راه نیست.

Ва бад-ӣни сабаб буд ки яке аз анбиёи дармонда буд бо занӣ ки ӯро салтанатӣ буду шикоят бисёр мекард ба худои таъолӣ . Ваҳй омад , « фари ман қдомҳо ҳатто тнқзии айёмҳо аз пеш ӯ бигурез то муддат ӯ бугзарад » ки он муддат ки дар азал тақдир кардаанд ҳаргизи бнгрдд .

و بدین سبب بود که یکی از انبیا درمانده بود با زنی که او را سلطنتی بود و شکایت بسیار می کرد به خدای تعالی. وحی آمد، «فر من قدامها حتی تنقضی ایامها از پیش او بگریز تا مدت او بگذرد» که آن مدت که در ازل تقدیر کرده اند هرگز بنگردد.

Ва яке аз анбиёи салавоти аллоҳи алайҳими аҷмъин , андари балоеи монда буд . Бисёре дуоу зорӣ ҳаме кард то ваҳй омад бар вай ки он рӯз ки осмону заминро тақдир кардам қисмати ту ин омад . Чаҳ гӯйӣ ? қисмат аз сари гирам барои ту ? ва агар касе хоҳад ки ба ҳасади ваии неъматӣ ботил шавад ҳам зиён бо вай гардад ки онгоҳ ба ҳасади дайгарии неъмати вай низ ботил шавад ва ба ҳасади куффор низ неъмати имони вай ботил шавад , чунон ки ҳақ таъолӣ мегуяд , « вдти тоӣФаҳи ман аҳли алкитоби луи ислўнкм » пас ҳасади азоб ҳосидаст ба нақд . Аммо зарари охирати бештар ки хашми вай аз қазоӣ худосту инкори вай бар қисматӣ ки вай ба камоли ҳикмат худ кардааст ва касеро ба сари он роҳ надодааст . Ва чаҳ ҷиноят буд дар тавҳид беш аз ин . Ва онгоҳи шафқату насиҳати мусулмонии дасти бдоштаҳ буд ки эшонро бади хоста буд ва бо Иблис дар ин хост ҳамбоз бошад ва чаҳ шавамӣ буд беш аз ин ? ва аммо он ки маҳсудро суд дар дунё онаст ки чаҳ хоҳад ҷузи он ки ҳосиди вай дар азоб буд ҳамеша . Ва чаҳ азоб буд беш аз ҳасад ки ҳеҷ золим нест ки бо мазлӯм монад ҷузи ҳосиду маҳсуд . Агар аз марги ту хабар ёбад бояд бидонад ки аз азоби ҳасади рстӣ ранҷур шавад ки ҳамеша он хоҳад ки вай дар неъмат маҳсуд бошад ва ту дар ранҷи ҳасад ва аммо манфиати динии маҳсуд он бошад ки вай мазлӯм бошад чаҳ зулми ҳосид , ва бошад ки ҳосид ба забону мъомлт низ ба сабаби ҳасад таъаддӣ кунад ва бидон таъаддии ҳасаноти ҳосид бо девон маҳсуд шаваду сиӣоти маҳсуд бо гардан ҳосид ниҳанд . Пас хостӣ ки неъмати дунё аз ваии бишавади бншду неъмат ӯ дар охират низ биФзўд ва туро азобу ранҷи дунё нақд шуду азоби охиратро бунёди афкандӣ . Пас пиндоштӣ ки дӯсти худӣу душмани вай . Чун бидидӣ баракс омад : душмани худӣу дӯст вае ва худро ранҷур медодӣу Иблисро ки душман меҳан туаст шод май дорӣ ки Иблис чун дид ки туро неъмати илму вараъу ҷоҳ ва мол нест , тарсид ки агар бидон розӣ бошӣ савоби охират ҳосил ояд . Хост ки савоби охират аз ту фӯт шавад ва кард ки ҳаркии аҳли илму дайн дӯст дорад ва ба ҷоҳу ҳишмати эшон розӣ буд , фардои вай бо эшон бошад ки расӯл ( с ) гуфт ки ҳарки касеро дӯст дорад фардо бо вай буд . Чаҳ гуфтаанд мард онаст ки ё оламаст ё мутааллим ё дӯстдор эшонасту ҳосид аз ин ҳараса маҳрӯмаст . Ва мисли ҳосид чун касеаст ки сангӣ бар боло андозад то ба душман худ занад . Бар вай наёяд ва бозгардад ва бар чашми рост вай ояд ва кӯр шаваду хашм зиёда шавад . Дигари бори сахт тар андозад ва ҳам боз гардад ва бар чашм дигараш ояд . Пас дигари бори сахт тар андозад ва боз баруфтаду сари ваии бишиканад ва ҳамчунин мекунаду душман ба саломат . Душманони вайро май бенанд ва май хнднд . Ва ин ҳол ҳосидасту схрити шайтон буд . Ин ҳамаи офат ҳасадаст . Пас агар бидон кашад ки ба дасту забон таъаддӣ кунад ва ғайбат кунад ва дурӯғ гуяд ва аз ҳақ инкор кунад , мзлмаҳи он худ бисёр буд . Пас ҳаркии бидонад ки ҳасади заҳр қотиласт , агар ақл дорад , он ҳасад аз ваии бишавад .

و یکی از انبیا صلوات الله علیهم اجمعین، اندر بلایی مانده بود. بسیاری دعا و زاری همی کرد تا وحی آمد بر وی که آن روز که آسمان و زمین را تقدیر کردم قسمت تو این آمد. چه گویی؟ قسمت از سر گیرم برای تو؟ و اگر کسی خواهد که به حسد وی نعمتی باطل شود هم زیان با وی گردد که آنگاه به حسد دیگری نعمت وی نیز باطل شود و به حسد کفار نیز نعمت ایمان وی باطل شود، چنان که حق تعالی می گوید، «ودت طائفه من اهل الکتاب لو یصلونکم» پس حسد عذاب حاسد است به نقد. اما ضرر آخرت بیشتر که خشم وی از قضای خداست و انکار وی بر قسمتی که وی به کمال حکمت خود کرده است و کسی را به سر آن راه نداده است. و چه جنایت بود در توحید بیش از این. و آنگاه شفقت و نصیحت مسلمانی دست بداشته بود که ایشان را بد خواسته بود و با ابلیس در این خواست همباز باشد و چه شومی بود بیش از این؟ و اما آن که محسود را سود در دنیا آن است که چه خواهد جز آن که حاسد وی در عذاب بود همیشه. و چه عذاب بود بیش از حسد که هیچ ظالم نیست که با مظلوم ماند جز حاسد و محسود. اگر از مرگ تو خبر یابد باید بداند که از عذاب حسد رستی رنجور شود که همیشه آن خواهد که وی در نعمت محسود باشد و تو در رنج حسد و اما منفعت دینی محسود آن باشد که وی مظلوم باشد چه ظلم حاسد، و باشد که حاسد به زبان و معاملت نیز به سبب حسد تعدی کند و بدان تعدی حسنات حاسد با دیوان محسود شود و سیئات محسود با گردن حاسد نهند. پس خواستی که نعمت دنیا از وی بشود بنشد و نعمت او در آخرت نیز بیفزود و تو را عذاب و رنج دنیا نقد شد و عذاب آخرت را بنیاد افکندی. پس پنداشتی که دوست خودی و دشمن وی. چون بدیدی برعکس آمد: دشمن خودی و دوست ویی و خود را رنجور می دادی و ابلیس را که دشمن میهن توست شاد می داری که ابلیس چون دید که تو را نعمت علم و ورع و جاه و مال نیست، ترسید که اگر بدان راضی باشی ثواب آخرت حاصل آید. خواست که ثواب آخرت از تو فوت شود و کرد که هرکه اهل علم و دین دوست دارد و به جاه و حشمت ایشان راضی بود، فردا وی با ایشان باشد که رسول (ص) گفت که هرکه کسی را دوست دارد فردا با وی بود. چه گفته اند مرد آن است که یا عالم است یا متعلم یا دوستدار ایشان است و حاسد از این هرسه محروم است. و مثل حاسد چون کسی است که سنگی بر بالا اندازد تا به دشمن خود زند. بر وی نیاید و بازگردد و بر چشم راست وی آید و کور شود و خشم زیاده شود. دیگر بار سخت تر اندازد و هم باز گردد و بر چشم دیگرش آید. پس دیگر بار سخت تر اندازد و باز برافتد و سر وی بشکند و همچنین می کند و دشمن به سلامت. دشمنان وی را می بینند و می خندند. و این حال حاسد است و سخریت شیطان بود. این همه آفت حسد است. پس اگر بدان کشد که به دست و زبان تعدی کند و غیبت کند و دروغ گوید و از حق انکار کند، مظلمه آن خود بسیار بود. پس هرکه بداند که حسد زهر قاتل است، اگر عقل دارد، آن حسد از وی بشود.

Ва аммо алоҷи амалӣ онаст ки ба муҷоҳидати асбоби ҳасадро аз ботини худ бикунад ки сабаби ҳасад кибрасту аҷабу адовату дӯстии ҷоҳу ҳашаму ғайри он . Чунон ки андари хашми гуфтем бояд ки ин усӯл ба муҷоҳида аз дил қалъ кунаду мсҳли ин буд то худ ҳасад набӯд , аммо чун ҳасад падед омад таскин кунад бидон ки ҳарчӣ ҳасад фармоед ба хилоф он кунад чун андари вай таън кунад , сано гуяд ва чун такаббур кунад тавозуъ кунад ва чун фармоед ки андари азолти неъмати вай саъй кунад ӯро ёрӣ диҳад .

و اما علاج عملی آن است که به مجاهدت اسباب حسد را از باطن خود بکند که سبب حسد کبر است و عجب و عداوت و دوستی جاه و حشم و غیر آن. چنان که اندر خشم گفتیم باید که این اصول به مجاهده از دل قلع کند و مسهل این بود تا خود حسد نبود، اما چون حسد پدید آمد تسکین کند بدان که هرچه حسد فرماید به خلاف آن کند چون اندر وی طعن کند، ثنا گوید و چون تکبر کند تواضع کند و چون فرماید که اندر ازالت نعمت وی سعی کند او را یاری دهد.

Ҳеҷ алоҷ чунон набӯд ки андари ғайбати вай сано гуяду кори ваии боло ҳаме диҳад то чун ҳамеи шунӯди дили ваии хуш ҳаме гардаду адоват мунқатиъ шавад , чунон ки ҳақи субҳонау таъолӣ фармӯдааст , « адФъи болатии ҳаии аҳсани Фозои алзии бинку байнаи ъдоўаҳи кона вале ҳмим »у шайтон ӣнҷо гуяд агар тавозуъ кунӣ ва бар ваии санои гӯйии он бар аҷз ту ниҳанд . Пас ту мухайярии хоҳи фармони ҳақ таъолӣ бирав , хоҳи фармони Иблис . Ва бидон ки ин доруи азим нофеъаст , влкн талхаст ва сабр натавон кард бар ваии ало ба қӯти илм ки бишносад ки наҷоти вай дар дайну дунё дар инасту ҳалок ӯ дар дайну дунё дар ҳасадаст . Ва ҳеҷ дору бесабр бар талхӣу ранҷ мумкин нест . Тамаъ аз ин бибояд бурид . Пас чун эҳтиёҷ беморӣ омад ба умеди шифо бо ранҷу талхии доруи ҳаме бояд сохту алои ҳалок бемор бошад .

هیچ علاج چنان نبود که اندر غیبت وی ثنا گوید و کار وی بالا همی دهد تا چون همی شنود دل وی خوش همی گردد و عداوت منقطع شود، چنان که حق سبحانه و تعالی فرموده است، «ادفع بالتی هی احسن فاذا الذی بینک و بینه عداوه کانه ولی حمیم» و شیطان اینجا گوید اگر تواضع کنی و بر وی ثنا گویی آن بر عجز تو نهند. پس تو مخیری خواه فرمان حق تعالی برو، خواه فرمان ابلیس. و بدان که این دارو عظیم نافع است، ولکن تلخ است و صبر نتوان کرد بر وی الا به قوت علم که بشناسد که نجات وی در دین و دنیا در این است و هلاک او در دین و دنیا در حسد است. و هیچ دارو بی صبر بر تلخی و رنج ممکن نیست. طمع از این بباید برید. پس چون احتیاج بیماری آمد به امید شفا با رنج و تلخی دارو همی باید ساخت و الا هلاک بیمار باشد.