Бидон ки ҳарки мол надорад бояд ки ҳоли ваии қаноат буд на ҳирс ва чун дорад , ҳоли ваии саховат буд на бухл ки расӯл ( с ) фармӯдааст , « сахо дарахтӣаст андари биҳишти ҳарки сахӣ бошад дасти андари шох вай зада бошаду вайро ҳамеи барад то ба биҳишту бухл дарахтӣаст андари дӯзаху ҳаркии бахил буд ӯро ҳамеи барад то ба дӯзах » ва гуфт , « ду халқаст ки худои субҳонау таъолии онро дӯст ҳаме дорад : сахоу хуии нек ва ду халқаст ки онро душман ҳаме дорад : бухлу хуии бад » .

بدان که هرکه مال ندارد باید که حال وی قناعت بود نه حرص و چون دارد، حال وی سخاوت بود نه بخل که رسول (ص) فرموده است، «سخا درختی است اندر بهشت هرکه سخی باشد دست اندر شاخ وی زده باشد و وی را همی برد تا به بهشت و بخل درختی است اندر دوزخ و هرکه بخیل بود او را همی برد تا به دوزخ» و گفت، «دو خلق است که خدای سبحانه و تعالی آن را دوست همی دارد: سخا و خوی نیک و دو خلق است که آن را دشمن همی دارد: بخل و خوی بد».

Ва гуфт , « ҳақи субҳонау таъолии ҳеҷ вале наёфарид бахилу бдхў » . Ва гуфт , « гуноҳи сахии Фрогзорнд ки ҳаргоҳ ки вайро ъсртӣ буд дастгир ӯ ҳақ таъолӣ бошад »у расӯл ( с ) қавмиро андар ғзо бигирифт ва ҳамро бикушт , алои яке . Алӣ ( ъ ) гуфт , « ё расӯли аллоҳ чун ҳамаро кеши якеу нигоҳи якеу худои яке , ин якеро чаро накиштӣ ? » гуфт , « зеро ки Ҷабраил ( ъ ) маро хабар дод ки вай сахӣаст » ва гуфт , « таом сахӣ доруасту таоми бахили иллат » . Ва гуфт , « сахӣ ба худои субҳонау таъолӣ ва ба биҳишт ва ба мардумон наздикаст ва аз дӯзахи давру бахил аз худои субҳонау таъолӣ ва ба биҳишт ва ба мардумон давраст ва ба дӯзахи наздик » .

و گفت، «حق سبحانه و تعالی هیچ ولی نیافرید بخیل و بدخو». و گفت، «گناه سخی فراگذارند که هرگاه که وی را عسرتی بود دستگیر او حق تعالی باشد» و رسول (ص) قومی را اندر غزا بگرفت و هم را بکشت، الا یکی. علی (ع) گفت، «یا رسول الله چون همه را کیش یکی و نگاه یکی و خدا یکی، این یکی را چرا نکشتی؟» گفت، «زیرا که جبرئیل (ع) مرا خبر داد که وی سخی است» و گفت، «طعام سخی داروست و طعام بخیل علت». و گفت، «سخی به خدای سبحانه و تعالی و به بهشت و به مردمان نزدیک است و از دوزخ دور و بخیل از خدای سبحانه و تعالی و به بهشت و به مردمان دور است و به دوزخ نزدیک».

Ва гуфт ( с ) , « ҳақи таъолии ҷоҳили сахиро дӯст дорад аз обиди бахилу бадтарӣни иллатҳо бахилӣаст » . Ва андар хабараст ки ҳақи таъолӣ ваҳй кард ба Мӯсо ( ъ ) ки сомриро бимикаш ки ва сахӣаст .

و گفت (ص)، «حق تعالی جاهل سخی را دوست دارد از عابد بخیل و بدترین علتها بخیلی است». و اندر خبر است که حق تعالی وحی کرد به موسی (ع) که سامری را بمکش که و سخی است.

Осор : алӣ ( ъ ) гуяд , « чун дунё бар ӯ иқбол кунад харҷ кун ки аз харҷ кам нашавад ва чун аз ту бигурезад харҷ кун ки бинмоанд » . Яке қисса Эй навишт ба ҳусайни бен алӣ ( ъ ) , фаросатад ва гуфт , « ҳоҷат ту равост » . Гуфтанд , « чаро набиштаи брнхўондӣ ? » гуфт , « тарсам аз худои таъолӣ ки аз дили истодан ӯ пеши ман аз ман пурсед » . Ва Муҳамади бен алмнкдри рҳмҳми аллоҳ ривоят кунад ки азам зарраи ходимаи Оишаи разии аллоҳи анҳу ки вай гуфт , « Абдуллоҳи зубайри разии аллоҳи анҳу ду ғрораҳи сад ва ҳаштод дирами сими пеш Оиша фиристод . Тибқи хосту ҳама ба мустаҳаққон қисмат кард . Шабонгоҳи нони барадаму порае равғани зят то рӯзаи кушояд ва гуфтам : ёам алмўмнин ! ин ҳама харҷ кардӣ . Агар ба як дирами моро гӯшти харидӣ чаҳ буд ? гуфт : агар ёд додӣ бхридмӣ . »

آثار: علی (ع) گوید، «چون دنیا بر او اقبال کند خرج کن که از خرج کم نشود و چون از تو بگریزد خرج کن که بنماند». یکی قصه ای نوشت به حسین بن علی (ع)، فراستد و گفت، «حاجت تو رواست». گفتند، «چرا نبشته برنخواندی؟» گفت، «ترسم از خدای تعالی که از دل ایستادن او پیش من از من پرسید». و محمد بن المنکدر رحمهم الله روایت کند که از ام ذره خادمه عایشه رضی الله عنه که وی گفت، «عبدالله زبیر رضی الله عنه دو غراره صد و هشتاد درم سیم پیش عایشه فرستاد. طبق خواست و همه به مستحقان قسمت کرد. شبانگاه نان بردم و پاره ای روغن زیت تا روزه گشاید و گفتم: یا ام المومنین! این همه خرج کردی. اگر به یک درم ما را گوشت خریدی چه بود؟ گفت: اگر یاد دادی بخریدمی.»

Ва чун Муъовия ба Мадина бигузашт ҳусайни фарои ҳасан ( ъ ) гуфт , « салом бар вай макун » . Чун Муъовия берун шуд ҳасан гуфт , « моро вомаст » . Аз пас вай бишуду вом худ бигуфт . Шутурӣ аз пас монда буд . Муъовия пурсед ки бори он чаҳаст ? гуфтанд , « зараст ҳаштод ҳазор динор » гуфт , « ҳамчунон ба ҳасан таслим кунед то дар ваҷҳ вом кунад » . Ва Абулҳасан мдоинӣ гуяд , « ҳасану ҳусайну Абдуллоҳи ҷаъфари ризвони аллоҳи алайҳими аҷмъин , ҳараса ба ҳаҷ мешуданд . Шутури зод бгзоштаҳ буданд бар ҷой . Гуруснау ташна ба наздики перзанӣ аз араб бигузаштанд . Гуфтанд , « ҳеҷ шароби дорӣ ? » гуфт , « дорам » . Гӯсфандӣ дошт бадушеду шер ба эшон дод . Гуфтанд , « ҳеҷ таоми дорӣ ? » гуфт , « надорам магари ин гўспнд . Бикашед ва бихӯред » . Бикуштанд ва бихӯраданд ва бигуфтанд , « мо аз Қурайшем . Чун аз ин сафари бозоиим , наздики мо ой то бо ту никўӣӣ кунем » . Ва бирафтанд . Чун шавҳари вай боз омад хашмгин шуд ва гуфт , « гӯсфандӣ ба қавмӣ додӣ ки худ наме доне ки эшон кианд ? » пас рӯзгори баромад . Перзану шавҳари вай ба сабаби дарвешӣ ба Мадинаи афтоданд ва барои қӯти саргин шутур мечиданд ва мефурухтанд ва бидон рӯзгор ҳаме карданд . Як рӯзи он перзан ба кӯй фурӯ шуд . Ҳасан ба дар сарой хеш нишаста буд . ӯро бишнохт гуфт , « ё перзан ! марои ҳамеи доне ? » гуфт , « на » гуфт , « ман он меҳмони тавъами фалон » . Пас бифармуд то вайро ҳазор гӯсфанд ва ҳазор динори бидиҳанду вайро бо ғуломи хеши наздики ҳусайни разии аллоҳ анҳу фиристод . Гуфт , « бародарами туро чаҳ дод ? » гуфт , « ҳазор гӯсфанд ва ҳазор динор » . Ҳусайн низ ҳам чандон бидоду ғуломи худ ҳамроҳ кард то ба наздики Абдуллоҳи бен ҷаъфари разии аллоҳи анҳу ва ҳол бигуфт . Гуфт , « эшон ҳарду чанд доданд ? » гуфт , « ду ҳазор гӯсфанд ва ду ҳазор динор » . Гуфт , « агар ибтидои пеш мо раседӣ эшонро андари ранҷи ниФкндӣ . Яъне ҳам чандон бдодмӣ ки эшонро боистӣ дод » ва бифармуд то ду ҳазор динор ва ду ҳазор гӯсфанд ба вай доданд . Перзан бо он ҳамаи неъмати пеш шавҳар шуд .

و چون معاویه به مدینه بگذشت حسین فرا حسن (ع) گفت، «سلام بر وی مکن». چون معاویه بیرون شد حسن گفت، «ما را وام است». از پس وی بشد و وام خود بگفت. شتری از پس مانده بود. معاویه پرسید که بار آن چه است؟ گفتند، «زر است هشتاد هزار دینار» گفت، «همچنان به حسن تسلیم کنید تا در وجه وام کند». و ابوالحسن مداینی گوید، «حسن و حسین و عبدالله جعفر رضوان الله علیهم اجمعین، هرسه به حج می شدند. شتر زاد بگذاشته بودند بر جای. گرسنه و تشنه به نزدیک پیرزنی از عرب بگذشتند. گفتند، «هیچ شراب داری؟» گفت، «دارم». گوسفندی داشت بدوشید و شیر به ایشان داد. گفتند، «هیچ طعام داری؟» گفت، «ندارم مگر این گوسپند. بکشید و بخورید». بکشتند و بخوردند و بگفتند، «ما از قریشیم. چون از این سفر بازآییم، نزدیک ما آی تا با تو نیکوئی کنیم». و برفتند. چون شوهر وی باز آمد خشمگین شد و گفت، «گوسفندی به قومی دادی که خود نمی دانی که ایشان که اند؟» پس روزگار برآمد. پیرزن و شوهر وی به سبب درویشی به مدینه افتادند و برای قوت سرگین شتر می چیدند و می فروختند و بدان روزگار همی کردند. یک روز آن پیرزن به کوی فرو شد. حسن به در سرای خویش نشسته بود. او را بشناخت گفت، «یا پیرزن! مرا همی دانی؟» گفت، «نه» گفت، «من آن مهمان توأم فلان». پس بفرمود تا وی را هزار گوسفند و هزار دینار بدهند و وی را با غلام خویش نزدیک حسین رضی الله عنه فرستاد. گفت، «برادرم تو را چه داد؟» گفت، «هزار گوسفند و هزار دینار». حسین نیز هم چندان بداد و غلام خود همراه کرد تا به نزدیک عبدالله بن جعفر رضی الله عنه و حال بگفت. گفت، «ایشان هردو چند دادند؟» گفت، «دو هزار گوسفند و دو هزار دینار». گفت، «اگر ابتدا پیش ما رسیدی ایشان را اندر رنج نیفکندی. یعنی هم چندان بدادمی که ایشان را بایستی داد» و بفرمود تا دو هزار دینار و دو هزار گوسفند به وی دادند. پیرزن با آن همه نعمت پیش شوهر شد.

Мардӣ дар араб ба сахои маърӯф буд . Бамурд . Қавмӣ аз сафар меомаданд гурусна буданд . Бар сари гӯр ӯ фурӯд омаданд ва гурусна бихуфтанд . Яке аз эшон шутурӣ дошт . Он мурдаро ба хоб дид ки гуфт , « ин шутури ту ба наҷиби ман фурӯшӣ ? » гуфт , « фурушам » . Ва аз рӯй наҷибии некӯи бозмонда буд ба ӯ фурухт ва он мурдаи он шутурро кишт . Чун аз хоб бедор шуданд , шутурро куштаи диданд . Дег барниҳоданду бпхтнд ва бихӯраданд . Чун бозгаштанд корвонӣ пеш омад . Яке дар миёни корвонони худованди шутурро овоз медоду ном ӯ май барад ва мегуфт , « ҳеҷ наҷибӣ харидае аз фалони мурда ? » гуфт « харидаам , лекин дар хоб » ва қисса бигуфт . Гуфт , « он наҷиб инаст . Бигир ки ман ӯро ба хоб дидам ки гуфт агар ту писари манӣ ин наҷиби ман ба фалони каси даҳ » .

مردی در عرب به سخا معروف بود. بمرد. قومی از سفر می آمدند گرسنه بودند. بر سر گور او فرود آمدند و گرسنه بخفتند. یکی از ایشان شتری داشت. آن مرده را به خواب دید که گفت، «این شتر تو به نجیب من فروشی؟» گفت، «فروشم». و از روی نجیبی نیکو بازمانده بود به او فروخت و آن مرده آن شتر را کشت. چون از خواب بیدار شدند، شتر را کشته دیدند. دیگ برنهادند و بپختند و بخوردند. چون بازگشتند کاروانی پیش آمد. یکی در میان کاروانان خداوند شتر را آواز می داد و نام او می برد و می گفت، «هیچ نجیبی خریده ای از فلان مرده؟» گفت «خریده ام، لیکن در خواب» و قصه بگفت. گفت، «آن نجیب این است. بگیر که من او را به خواب دیدم که گفت اگر تو پسر منی این نجیب من به فلان کس ده».

Ва абӯи Саиди харгӯшӣ ривоят кунад ки андари Мисри мардӣ буд ки даравишонро поймардӣ кардӣ . Дарвеширо фарзандӣ омад ва ҳеҷ чиз надошт . Гуфт наздик вай рафтам . Биёмад ва аз ҳар кас суол кард , ҳеҷ футуҳ набӯд . Пас бархесту маро бар сари гӯрии барад ва бинишаст ва гуфт , « худоӣ бар ту раҳмат кунод . Ту будӣ ки андӯҳи даравишони ҳамеи барадӣ ва ҳарчӣ боистӣ ҳаме додӣ . Имрӯз барои кӯдаки ин мард бисёр ҷаҳд кардам , ҳеҷ футуҳ набӯд » . Пас бархест ва динорӣ дошт ба ду ним кард ва як нима ба ман дод ва гуфт ин бо вом ба ту додам то чизе падед ояд ва ин мардро мӯҳтасиб гуфтандӣ . Гуфт , « Фростдму кори кӯдак тамом кардаму бсохтм » . Мӯҳтасиби он шаби мурдаро ба хоб дид ки гуфт , « ҳарчӣ гуфтӣ шунидам имрӯз , лекини моро дар ҷавоб дастурӣ нест . Акнӯн ба хонаи ман шӯу кӯдакон маро бигӯӣ онҷо ки оташдонаст бикунанд ва панҷсад динор андар онҷост , бидон мард диҳанд » . Мӯҳтасиби дигар рӯз бирафт ва чунон ки шунида буд бикрад ва панҷсад динори бёФт . Фарзандони вайро гуфт , « бар хоб ҳукмӣ нест ва ин зари шумо рост баргиред » . Гуфтанд « мурдааст ва саховат мекунад . Мо зиндаем ва бахилӣ кунем ? » ҷумлаи наздики он марди баради чунон ки гуфта буд . Марди як динор барграфт ва ба ду ним кард ва як нима аз ҷиҳати вом ба вай доду дигари нимаи худ боз гирифт ва мобақӣ гуфт баргир ва ба даравишони даҳ ки марои ҳоҷат беш аз ин набӯд . Бўсъид харгӯшӣ гуфт ки аз ин ҳама намедонам ки кадом беҳтарасту сахитар . Ва гуфт чун ба Мисри расидами сарои он мурда талаб кардаму кӯдакони вай монда буданд . Эшон бадему барояшони симои хайр буд . Ин ояти маро ёд омад , « вкони Абуҳумои солҳо » .

و ابو سعید خرگوشی روایت کند که اندر مصر مردی بود که درویشان را پایمردی کردی. درویشی را فرزندی آمد و هیچ چیز نداشت. گفت نزدیک وی رفتم. بیامد و از هر کس سوال کرد، هیچ فتوح نبود. پس برخاست و مرا بر سر گوری برد و بنشست و گفت، «خدای بر تو رحمت کناد. تو بودی که اندوه درویشان همی بردی و هرچه بایستی همی دادی. امروز برای کودک این مرد بسیار جهد کردم، هیچ فتوح نبود». پس برخاست و دیناری داشت به دو نیم کرد و یک نیمه به من داد و گفت این با وام به تو دادم تا چیزی پدید آید و این مرد را محتسب گفتندی. گفت، «فراستدم و کار کودک تمام کردم و بساختم». محتسب آن شب مرده را به خواب دید که گفت، «هرچه گفتی شنیدم امروز، لیکن ما را در جواب دستوری نیست. اکنون به خانه من شو و کودکان مرا بگوی آنجا که آتشدان است بکنند و پانصد دینار اندر آنجاست، بدان مرد دهند». محتسب دیگر روز برفت و چنان که شنیده بود بکرد و پانصد دینار بیافت. فرزندان وی را گفت، «بر خواب حکمی نیست و این زر شما راست برگیرید». گفتند «مرده است و سخاوت می کند. ما زنده ایم و بخیلی کنیم؟» جمله نزدیک آن مرد برد چنان که گفته بود. مرد یک دینار برگرفت و به دو نیم کرد و یک نیمه از جهت وام به وی داد و دیگر نیمه خود باز گرفت و مابقی گفت برگیر و به درویشان ده که مرا حاجت بیش از این نبود. بوسعید خرگوشی گفت که از این همه نمی دانم که کدام بهتر است و سخی تر.و گفت چون به مصر رسیدم سرای آن مرده طلب کردم و کودکان وی مانده بودند. ایشان بدیم و برایشان سیمای خیر بود. این آیت مرا یاد آمد، «وکان ابوهما صالحا».

Ва аҷаби мадор аз баракоти саховат ки аз пас марг бимонад ва ба тариқи хоб таъриф уфтад ки одати халил ( ъ ) меҳмони доштан буд ва ин зиёфати пас аз вафоти вай то ин ғоят бимонадааст . Ва рабиъи бен сулаймон ҳикоят кунад ки шофиии разии аллоҳи анҳу ба Макка расед ва даҳ ҳазор динор бо вай буд . Хаймаи беруни Маккаи бузад ва он зар бар азории рехту ҳаркии вайро салом кардӣ як каф ба вай додӣ то намози пешини бикрад , азор биафшонад . Ҳеҷ чиз намонда буд . Ва яке як рӯзи рикоб вай бигирифт то барнишаст . Рабиъро гуфт чаҳорсад динор ба ваии даҳу узри хоҳ .

و عجب مدار از برکات سخاوت که از پس مرگ بماند و به طریق خواب تعریف افتد که عادت خلیل (ع) مهمان داشتن بود و این ضیافت پس از وفات وی تا این غایت بمانده است. و ربیع بن سلیمان حکایت کند که شافعی رضی الله عنه به مکه رسید و ده هزار دینار با وی بود. خیمه بیرون مکه بزد و آن زر بر ازاری ریخت و هرکه وی را سلام کردی یک کف به وی دادی تا نماز پیشین بکرد، ازار بیفشاند. هیچ چیز نمانده بود. و یکی یک روز رکاب وی بگرفت تا برنشست. ربیع را گفت چهارصد دینار به وی ده و عذر خواه.

Як рӯзи алӣ ( ъ ) бигирист . Гуфтанд , « чаро ҳамегаре ? » гуфт , « ҳафт рӯзаст то ҳеҷ меҳмон дар хона ман нарасидааст » . Ва яке наздик дӯстӣ шуд ва гуфт , « чаҳорсад дирам вом дорам » . Ва ба вай дод . Бигирист . Зан вай гуфт , « чун хостӣ гирист набоистӣ додан » . Гуфт , « аз он мегарем ки аз ваии ғофил мондаам то вайро бидон ҳоҷат омад ки бар ман суол кард » .

یک روز علی (ع) بگریست. گفتند، «چرا همی گریی؟» گفت، «هفت روز است تا هیچ مهمان در خانه من نرسیده است». و یکی نزدیک دوستی شد و گفت، «چهارصد درم وام دارم». و به وی داد. بگریست. زن وی گفت، «چون خواستی گریست نبایستی دادن». گفت، «از آن می گریم که از وی غافل مانده ام تا وی را بدان حاجت آمد که بر من سوال کرد».