Бидон ки дӯстии ҷоҳ чун бар дил ғолиб шуд беморӣ дил бошад ва ба алоҷ ҳоҷат уфтад , чаҳ он лобуд ба риёу нифоқу дурӯғу талбису адуоту ҳасаду мноФст ва маосӣ кашад ҳамчун дӯстии мол , балки ин беҳтар ки ин бар табъи одамии ғолиб тараст ва касе ки молу ҷоҳи он қадр ҳосил кунад ки саломати дайну дунёии ваии андари он буд ва беш аз он ки нахоҳад вай бемор набӯд ки ба ҳақиқати молу ҷоҳро дӯст надошта бошад , балки фароғати кори дайнро дӯст дошта бошад , лекин касе ки ҷоҳи чунон дӯст дорад ки ҳамеша андешаи вай ба халқи мустағриқ буд ки ба вай чун ҳаме нигаранд ва чаҳ ҳаме гӯйанд аз вай ва чаҳ эътиқод доранд андари вай . Ва андар ҳарчӣ буд дил бо он дорад то мардумон чаҳ гӯйанд , вайро алоҷи он беморӣ фаризааст ва мураккабаст алоҷи вай аз илму амал :

بدان که دوستی جاه چون بر دل غالب شد بیماری دل باشد و به علاج حاجت افتد، چه آن لابد به ریا و نفاق و دروغ و تلبیس و عدوات و حسد و منافست و معاصی کشد همچون دوستی مال، بلکه این بهتر که این بر طبع آدمی غالب تر است و کسی که مال و جاه آنقدر حاصل کند که سلامت دین و دنیای وی اندر آن بود و بیش از آن که نخواهد وی بیمار نبود که به حقیقت مال و جاه را دوست نداشته باشد، بلکه فراغت کار دین را دوست داشته باشد، لیکن کسی که جاه چنان دوست دارد که همیشه اندیشه وی به خلق مستغرق بود که به وی چون همی نگرند و چه همی گویند از وی و چه اعتقاد دارند اندر وی. و اندر هرچه بود دل با آن دارد تا مردمان چه گویند، وی را علاج آن بیماری فریضه است و مرکب است علاج وی از علم و عمل:

Аммо илмӣ онаст ки андари офати ҷоҳ тааммул кунад андари дунёу дайн , аммо андари дунё ҳамеша талаби ҷоҳи андари ранҷу мазаллати мурооти дил халқ бошад . Агар ҷоҳ ҳосил нашавад худ залил бимонад ва агар ҳосил шавад мақсӯд ва маҳсуд бошаду ҳамаи андари ранҷу адовату рафъи қасд душманон бошад ва аз макру адовати эшон эмин набӯд . Ва ҳарки аз қасд холӣ набошад агар андари хусуматӣ мағлуб шавад худ андар мазаллат бошад ва агар ғолиб ояд онро ҳеҷ бақо набӯд . Ки ҷоҳи ҳама ба дил таъаллуқ дораду дили халқи зуди бигардад ва ҳамчун мавҷи дарё буду заъифи ъзӣ буд ки баннои он бар дили мудаббирӣ чанд буд ки ба хотирӣ ки ба дили ваии даройади он ъзи бигардад , хосса касе ки ҷоҳи вай ба вилоятӣ бошад ки азли пазирад ки ба як хотир ки бар дили волии даройад азл кунаду вай залил гардад .

اما علمی آن است که اندر آفت جاه تامل کند اندر دنیا و دین، اما اندر دنیا همیشه طلب جاه اندر رنج و مذلت مراعات دل خلق باشد. اگر جاه حاصل نشود خود ذلیل بماند و اگر حاصل شود مقصود و محسود باشد و همه اندر رنج و عداوت و رفع قصد دشمنان باشد و از مکر و عداوت ایشان ایمن نبود. و هرکه از قصد خالی نباشد اگر اندر خصومتی مغلوب شود خود اندر مذلت باشد و اگر غالب آید آن را هیچ بقا نبود. که جاه همه به دل تعلق دارد و دل خلق زود بگردد و همچون موج دریا بود و ضعیف عزی بود که بنای آن بر دل مدبری چند بود که به خاطری که به دل وی درآید آن عز بگردد، خاصه کسی که جاه وی به ولایتی باشد که عزل پذیرد که به یک خاطر که بر دل والی درآید عزل کند و وی ذلیل گردد.

Пас толиби ҷоҳи андари дунёи ранҷ буд ва ҳам андари охират ва ин ҳамаи заъифон фаҳм тавонанд кард . Аммо касеро ки басирати тамом буд . Вай худ донад ки агар мамлакат рӯй замин аз шарқ то ғарби вайро мусаллам ва софӣ шаваду ҳамаи ҷаҳонёни вайро суҷуд кунанд , ин худ шоде на арзад ки чун бимиради ҳама ботил шавад ва то муддатии андак на вай монад ва на он ки вайро суҷуд карда буд ва ҳам султон мурда шавад ки касе аз эшон ёд накунад , онгоҳи бад-ӣни лиззати рӯзӣ чанд ки подшоҳӣ ёбад подшоҳии абад ба зиён оварда бошад ки ҳаркии дили андари ҷоҳи баст , дӯстии ҳақи таъолӣ аз вай бирафт ва ҳарки бидон ҷаҳон шаваду ҷузи дӯстии ҳақи таъолӣ бар дили ваии чизеи ғолиб буд азоби ваии дароз буд . Ва алоҷи илмӣ инаст .

پس طالب جاه اندر دنیا رنج بود و هم اندر آخرت و این همه ضعیفان فهم توانند کرد. اما کسی را که بصیرت تمام بود. وی خود داند که اگر مملکت روی زمین از شرق تا غرب وی را مسلّم و صافی شود و همه جهانیان وی را سجود کنند، این خود شادیی نه ارزد که چون بمیرد همه باطل شود و تا مدتی اندک نه وی ماند و نه آن که وی را سجود کرده بود و هم سلطان مرده شود که کسی از ایشان یاد نکند، آنگاه بدین لذت روزی چند که پادشاهی یابد پادشاهی ابد به زیان آورده باشد که هرکه دل اندر جاه بست، دوستی حق تعالی از وی برفت و هرکه بدان جهان شود و جز دوستی حق تعالی بر دل وی چیزی غالب بود عذاب وی دراز بود. و علاج علمی این است.

Аммо алоҷи амалӣ дуаст : яке он ки вайро ҷоҳ буд бигурезаду ҷой дигар шавад ки вайро нашносанд ва ин тамомтар буд . Чаҳ агар андари шаҳри хеш азлат гирад чун мардумон донанд ки ваии тарк ҷоҳ бигуфт аз он шарӣ бо вай гардаду нишони он буд ки чун андари вай қадаҳӣ кунанд ё гӯйанд ин нифоқ ҳаме кунад , ҷазаъӣу ранҷии андари дили вай падед ояд ва агар вайро ба ҷурмӣ нисбат кунанд узри он талаб кардан гирад , агар ҳама ба дурӯғ буд то халқи андари ваии эътиқод бад накунанд ва ин ҳамаи далел он бошад ки ҳуби ҷоҳи ҷой хешаст .

اما علاج عملی دو است: یکی آن که وی را جاه بود بگریزد و جای دیگر شود که وی را نشناسند و این تمامتر بود. چه اگر اندر شهر خویش عزلت گیرد چون مردمان دانند که وی ترک جاه بگفت از آن شری با وی گردد و نشان آن بود که چون اندر وی قدحی کنند یا گویند این نفاق همی کند، جزعی و رنجی اندر دل وی پدید آید و اگر وی را به جرمی نسبت کنند عذر آن طلب کردن گیرد، اگر همه به دروغ بود تا خلق اندر وی اعتقاد بد نکنند و این همه دلیل آن باشد که حب جاه جای خویش است.

Алоҷи дигари он буд ки роҳи маломати супурд ва чизе кунад ки аз чашм халқ биафтад , на он ки ҳаром хӯрд чунон ки гуруҳе аз аҳмақони фасод ҳаме кунанду хештани маломатӣ ном кунанд , балки чунон ки зоҳидӣ буд ки амири шаҳр ба салом вай шуд то ба вай табаррук кунад , чун амир аз давр пайдо омад зоҳиди нону тараи хост ва ба шитоб хӯрдан гирифту луқмаи бузург ҳаме кард чун амири вайро бидид ва он шараи вай , эътиқоди андари вай табоҳ карду бозгашт . Дайгариро андари шаҳри қабӯлӣ падед омаду халқи рӯ ба вай ниҳоданд . Як рӯз аз гармоба ба дар омаду дастии ҷомаи некӯ аз дайгарӣ дарушед ва берун омад ва ҷое истод то вайро бигирифтанд ва ба сангии бзднду ҷомаи бозстднд ва гуфтанд ин таррорӣаст . Яке дайгарии шаробӣ ба ранги хамри андар қадаҳ кард ва ҳаме хӯрд то пиндорад ки хамраст . Алоҷ шикастани шараи ҷоҳ инасту амсоли ин .

علاج دیگر آن بود که راه ملامت سپرد و چیزی کند که از چشم خلق بیفتد، نه آن که حرام خورد چنان که گروهی از احمقان فساد همی کنند و خویشتن ملامتی نام کنند، بلکه چنان که زاهدی بود که امیر شهر به سلام وی شد تا به وی تبرک کند، چون امیر از دور پیدا آمد زاهد نان و تره خواست و به شتاب خوردن گرفت و لقمه بزرگ همی کرد چون امیر وی را بدید و آن شره وی، اعتقاد اندر وی تباه کرد و بازگشت. دیگری را اندر شهر قبولی پدید آمد و خلق رو به وی نهادند. یک روز از گرمابه به در آمد و دستی جامه نیکو از دیگری درپوشید و بیرون آمد و جایی ایستاد تا وی را بگرفتند و به سنگی بزدند و جامه بازستدند و گفتند این طراری است. یکی دیگری شرابی به رنگ خمر اندر قدح کرد و همی خورد تا پندارد که خمر است. علاج شکستن شره جاه این است و امثال این.