Бидон ки риёи баъзе зоҳиртараст чунон ки касе андари миёни мардумони намоз шаб кунад ва агар танҳо бошад накунаду пӯшидатар аз ин он бошад ки ҳар шаб одат дорад намоз кардани влкн чун касе ҳозир буд ба нишот тар бошад ва сабктар буд бар вай . Ва ин низ ҳам зоҳирасту диб алнмл нест ки онро натавон шинохт балки аз ин пӯшида тар бошад , чунон ки андари нишоти ниФзоид ва сабктар нашавад ва чунон буд ки ҳар шабӣ намоз кунад ва дар ҳоли ҳеҷ аломат зоҳир набошад валикини риёи андари миёни дил буд чун оташии андари оҳан . Валикини асари ин андари вақти он падед ояд ки чун мардумон бидонанд ки ваии бад-ӣн сифатаст шод шаваду андари хештан кушодагӣ бинад . Ва ин шодӣу кушодагии далел онаст ки риёи андари ботин пӯшидааст ва агар ин шодиро ба инкору кроҳит мутақобила накунад , бим ки ин раги пӯшида бар хештани Фроҷнбду тақозои риёӣ хФӣ кунад то сабабии Фросозд ки мардумон огоҳ шаванд .

بدان که ریا بعضی ظاهرتر است چنان که کسی اندر میان مردمان نماز شب کند و اگر تنها باشد نکند و پوشیده تر از این آن باشد که هر شب عادت دارد نماز کردن ولکن چون کسی حاضر بود به نشاط تر باشد و سبکتر بود بر وی. و این نیز هم ظاهر است و دیب النمل نیست که آن را نتوان شناخت بلکه از این پوشیده تر باشد، چنان که اندر نشاط نیفزاید و سبکتر نشود و چنان بود که هر شبی نماز کند و در حال هیچ علامت ظاهر نباشد ولیکن ریا اندر میان دل بود چون آتشی اندر آهن. ولیکن اثر این اندر وقت آن پدید آید که چون مردمان بدانند که وی بدین صفت است شاد شود و اندر خویشتن گشادگی بیند. و این شادی و گشادگی دلیل آن است که ریا اندر باطن پوشیده است و اگر این شادی را به انکار و کراهیت متقابله نکند، بیم که این رگ پوشیده بر خویشتن فراجنبد و تقاضای ریای خفی کند تا سببی فراسازد که مردمان آگاه شوند.

Ва агар сариҳи бнгўид таъризӣ бигӯед , ва агар таъриз нагӯяд , ба шамоили Фронмоиду хештани шикастау фурӯ шуда дорад то бидонанд ки шаб бедор бӯдааст . Ва бошад ки аз ин пӯшидатар буд ва чунон бошад ки шод нашавад ба итилоъи халқ ва бар ваии нишот зиёдат нагардад ки халқи ҳозир буд , аммо риё аз ботин холӣ набошад . Ва ин чунон буд ки касе фаро вай бирасаду ибтидо ба салом накунад андари ботини худ таъаҷҷубӣ бинад ва агар касе ҳурмати ваии фурӯ наад ё ба нишот ба ҳоҷат ӯ қиём накунаду андари харид ва фурухт бо ваии ҳеҷ мсомҳт накунад ё вайро ҷои некӯтар ва мусаллам надорад ки биншинад , андари ботини худ таъаҷҷубӣ бинаду инкорӣ ки агар он ибодат пӯшида накардӣ ин таъаҷҷуб набӯдӣу гӯйии нафаси вай бар он ибодати пӯшидаи тақозои хизмат ҳаме кунад . Ва андари ҷумла чун нобӯдан он ибодат ва бӯдан он наздики вай баробар набӯд , ҳануз ботини вай аз риёии хФӣ холӣ нест , чаҳ агар ваии ҳазор динори фаро касе диҳад то чизе ки сад ҳазор динори арзад аз вай бастанд ҳеҷ миннат бар касе наниҳад ва ҳеҷ ҳурмати нбиўсд ва кард ва нокард ваии андари дили ваии баробар буд андари ҳақи мардумон , чун худоиро таъолӣ ибодат кунад то ба саодати абадӣ андар расад андари муқобилаи он чаро бояд ки аз касе ҳурматӣ чашм дорад ? пас риёии хФитарин инаст .

و اگر صریح بنگوید تعریضی بگوید، و اگر تعریض نگوید، به شمایل فرانماید و خویشتن شکسته و فرو شده دارد تا بدانند که شب بیدار بوده است. و باشد که از این پوشیده تر بود و چنان باشد که شاد نشود به اطلاع خلق و بر وی نشاط زیادت نگردد که خلق حاضر بود، اما ریا از باطن خالی نباشد. و این چنان بود که کسی فرا وی برسد و ابتدا به سلام نکند اندر باطن خود تعجبی بیند و اگر کسی حرمت وی فرو نهد یا به نشاط به حاجت او قیام نکند و اندر خرید و فروخت با وی هیچ مسامحت نکند یا وی را جای نیکوتر و مسلم ندارد که بنشیند، اندر باطن خود تعجبی بیند و انکاری که اگر آن عبادت پوشیده نکردی این تعجب نبودی و گویی نفس وی بر آن عبادت پوشیده تقاضای خدمت همی کند. و اندر جمله چون نابودن آن عبادت و بودن آن نزدیک وی برابر نبود، هنوز باطن وی از ریای خفی خالی نیست، چه اگر وی هزار دینار فرا کسی دهد تا چیزی که صد هزار دینار ارزد از وی بستاند هیچ منت بر کسی ننهد و هیچ حرمت نبیوسد و کرد و ناکرد وی اندر دل وی برابر بود اندر حق مردمان، چون خدای را تعالی عبادت کند تا به سعادت ابدی اندر رسد اندر مقابله آن چرا باید که از کسی حرمتی چشم دارد؟ پس ریای خفی ترین این است.

Алӣ ( ъ ) ҳаме гуяд ки рӯзи қиёмат ҳаме гӯйанд ки на колоро бар шумо арзонтар фурухтанд ? на андари ҳоҷатҳои шумо қиём карданд ? на ибтидо бар шумо салом карданд ? яъне ин ҳамаи ҷазои амал худаст ки бозстдиду холиси бнгзоштид ва яке аз касоне ки бигурехтааст ва ба ибодати машғӯл шуда , ҳаме гуяд мо аз фитна бигурехтему бим онаст ки фитнаи андари ин кор ба мо роҳ ёбад ки чун касеро ҳаме байнем хоҳем ки моро ҳурмат дораду ҳақ мо биҷӯеду бад-ӣн сабабаст ки мухлисон ҷаҳд кардаанд то ибодати хеши чунон пинҳон доранд ки фавоҳишу маосӣ , чаҳ бишнохтаанд ки ҷуз холис нахоҳад пазируфти андари қиёмат . Ва мисли эшон чун касеаст ки ба ҳаҷ шавад ва донад бодияи ҷузи зар холис фаросатанду онҷои хатари ҷон буд . Зари холиси мағрибӣ ба даст меоварад ва ҳарчӣ ғаш дорад ҳаме андозаду рӯзи ҳоҷатро нигоҳ медорад , ва ҳеҷ рӯз нахоҳад буд ки халқи дармонда тар хоҳад буд аз рӯзи қиёмат .

علی(ع) همی گوید که روز قیامت همی گویند که نه کالا را بر شما ارزانتر فروختند؟ نه اندر حاجتهای شما قیام کردند؟ نه ابتدا بر شما سلام کردند؟ یعنی این همه جزای عمل خود است که بازستدید و خالص بنگذاشتید و یکی از کسانی که بگریخته است و به عبادت مشغول شده، همی گوید ما از فتنه بگریختیم و بیم آن است که فتنه اندر این کار به ما راه یابد که چون کسی را همی بینیم خواهیم که ما را حرمت دارد و حق ما بجوید و بدین سبب است که مخلصان جهد کرده اند تا عبادت خویش چنان پنهان دارند که فواحش و معاصی، چه بشناخته اند که جز خالص نخواهد پذیرفت اندر قیامت. و مثل ایشان چون کسی است که به حج شود و داند بادیه جز زر خالص فراستاند و آنجا خطر جان بود. زر خالص مغربی به دست می آورد و هرچه غش دارد همی اندازد و روز حاجت را نگاه می دارد، و هیچ روز نخواهد بود که خلق درمانده تر خواهد بود از روز قیامت.

Ҳаркии имрӯзи амали холис ба даст наёвард андари он рӯз зойеъ монад ва ҳеҷ каси вайро даст нагирад ва то фарқ ҳаме кунад ки ибодати вай сутурӣ бинад ё мардӣ , аз риё холӣ нест . Расӯл ( с ) мегуяд , « андактарину пӯшидатарин риё ширкаст » . Яъне андари ибодати ҳақи таъолии ширки афканду ҳамбозӣ , чун ба илми худои таъолӣ кифоят накунад илми дайгарӣ ба ибодати ваии андар асар кунад .

هرکه امروز عمل خالص به دست نیاورد اندر آن روز ضایع ماند و هیچ کس وی را دست نگیرد و تا فرق همی کند که عبادت وی ستوری بیند یا مردی، از ریا خالی نیست. رسول (ص) می گوید، «اندک ترین و پوشیده ترین ریا شرک است». یعنی اندر عبادت حق تعالی شرک افکند و همبازی، چون به علم خدای تعالی کفایت نکند علم دیگری به عبادت وی اندر اثر کند.