Бидон ки хатари риёи андари аввали ибодат буд ё пас аз фироқ ё андари миёни ибодат . Он ки андари аввали ибодат буд ва он ибодатро ботил кунад , чаҳ ихлоси андари ният шартаст , ихлоси бад-ӣн ботил шавад . Аммо агар риё на андари асли ибодат буд , чунон ки мубодират кунад андари намози андари аввали вақт ба сабаби риё ва агар танҳо будӣ андари асли намоз тақсир накардӣ , савоби аввалу вақт ботил шавад , аммо асли намоз бояд ки ботил нашаваду дуруст буд ки нияти ваии андари асли намоз ба сабаби диёнат маҳзаст , ҳамчунон ки касе андари сарои ғазаб намоз кунад фариза гзордаҳ ояд , агарчӣ осӣаст , лекини осӣ ба нафас намоз нест . ӣнҷо низ мроӣӣ ба нафас намоз нест балки ба вақтаст ва аммо агар намоз ба ихлоси тамоми бикунади пас хотири риё андар ояд ва изҳор кунад , намози гузашта ботил нашавад валикини бад-ӣни мъоқб буд .

بدان که خطر ریا اندر اول عبادت بود یا پس از فراغ یا اندر میان عبادت. آن که اندر اول عبادت بود و آن عبادت را باطل کند، چه اخلاص اندر نیّت شرط است، اخلاص بدین باطل شود. اما اگر ریا نه اندر اصل عبادت بود، چنان که مبادرت کند اندر نماز اندر اول وقت به سبب ریا و اگر تنها بودی اندر اصل نماز تقصیر نکردی، ثواب اول و وقت باطل شود، اما اصل نماز باید که باطل نشود و درست بود که نیت وی اندر اصل نماز به سبب دیانت محض است، همچنان که کسی اندر سرای غضب نماز کند فریضه گزارده آید، اگرچه عاصی است، لیکن عاصی به نفس نماز نیست. اینجا نیز مرائی به نفس نماز نیست بلکه به وقت است و اما اگر نماز به اخلاص تمام بکند پس خاطر ریا اندر آید و اظهار کند، نماز گذشته باطل نشود ولیکن بدین معاقب بود.

Ривоят кардаанд ки яке гуфт дӯши алқбраҳ брхўондаҳам ибни масъӯди рҳмҳм аллоҳ гуфт , « насиби вай аз ибодати ин буд » . Яъне ин изҳор ки кард . Ва яке фарои расӯл ( с ) гуфт , « рӯза пайваста дорам » . Гуфт , « ба рӯзае ва на ба рӯзае » ва гуфтаанд маънӣ онаст ки чун бигуфт ибодат ботил шуд . Ва зоҳири наздики мо онаст ки расӯл ( с )у ибни масъӯд аз он гуфтаанд ки бад-ӣн бдонстаҳанд ки андари вақти ибодат аз риёи холӣ набӯдааст , аммо чун холӣ буд баъӣд буд ибодатӣ ки дуруст омад ва тамом шуд , пас аз он ботил шавад .

روایت کرده اند که یکی گفت دوش القبره برخوانده ام ابن مسعود رحمهم الله گفت، «نصیب وی از عبادت این بود». یعنی این اظهار که کرد. و یکی فرا رسول (ص) گفت، «روزه پیوسته دارم». گفت، «به روزه ای و نه به روزه ای» و گفته اند معنی آن است که چون بگفت عبادت باطل شد. و ظاهر نزدیک ما آن است که رسول (ص) و ابن مسعود از آن گفته اند که بدین بدانسته اند که اندر وقت عبادت از ریا خالی نبوده است، اما چون خالی بود بعید بود عبادتی که درست آمد و تمام شد، پس از آن باطل شود.

Ва низ андари маънии ин ҳадис гуфтаанд . Аз он гуфт ки андари рӯза пайваста наҳй омадааст .

و نیز اندر معنی این حدیث گفته اند. از آن گفت که اندر روزه پیوسته نهی آمده است.

Аммо ончии андари миёни ибодат андар ояд агар асли нияти абдотро маъдӯм кунад , намоз ботил шавад . Чунон ки назорае фирори сад ва ё чиз гум карда бошад ё подош ояд ва агар мардумони набудандӣ намоз бибаредӣ , аз шарми намози бикрад , ин намози ботил буд ки нияти ибодат ҳазимат кард . Ва ин истодан барои мардумонаст , аммо агар асли ният бар ҷой бошад , лекин аз назари мардумони нишотӣ падед ояду намози некӯ кардан гирад , наздики мо онаст ки намоз ботил нашавад агарчӣ бад-ӣни риё осӣаст , аммо агар касе ибодати вайро бинад рӯй шод шавад бидон , ҳорис муҳосибӣ гуяд хилофаст ки намози вай ботил шавад ё на . Ва ӯ мегуяд ман мутаваққиф будам дар ин ва акнӯн ғолиби занни ман онаст ки ботил шавад . Пас гуфт агар касе гуяд ки мардӣ аз расӯл ( с ) пурсед ки ман амал пинҳон дорам валикин чун пайдо гардад шод шавам , расӯл ( с ) гуфт , « туро ду музд ҳосил шавад яке музди сар ва яке музди ълонит » ҷавоби вай онаст ки ин хабар мурсаласту асноди вай муттасил нест ва бошад ки бад-ӣни он хоста бошад ки пас аз фироқ зоҳир гардад ва ё он хоста бошад ки шод ба фазли ҳақ таъолӣ шавад андари изҳори тоъат , чунон ки пеш аз ин гуфтем , ба далели он ки ҳеҷ кас нагӯяд ки шод шудан ба итилоъи мардумони сабаб он бошад ки музд зиёдат шавад , агарчӣ сабаб маъсият набӯд . Инаст сухани ҳориси муҳосибӣ ва зоҳиртарин наздики мо онаст ки бад-ӣни қадар ки шод шавад чун андари амали чизеи ниФзоиду асли ният бар ҷой буду амал ба ҳукми он ният ҳаме кунад , бад-ӣни намоз ботил нашавад .

اما آنچه اندر میان عبادت اندر آید اگر اصل نیت عبدات را معدوم کند، نماز باطل شود. چنان که نظاره ای فرار سد و یا چیز گم کرده باشد یا پاداش آید و اگر مردمان نبودندی نماز ببریدی، از شرم نماز بکرد، این نماز باطل بود که نیّت عبادت هزیمت کرد. و این ایستادن برای مردمان است، اما اگر اصل نیّت بر جای باشد، لیکن از نظر مردمان نشاطی پدید آید و نماز نیکو کردن گیرد، نزدیک ما آن است که نماز باطل نشود اگرچه بدین ریا عاصی است، اما اگر کسی عبادت وی را بیند روی شاد شود بدان، حارث محاسبی گوید خلاف است که نماز وی باطل شود یا نه. و او می گوید من متوقّف بودم در این و اکنون غالب ظنّ من آن است که باطل شود. پس گفت اگر کسی گوید که مردی از رسول (ص) پرسید که من عمل پنهان دارم ولیکن چون پیدا گردد شاد شوم، رسول (ص) گفت، «تو را دو مزد حاصل شود یکی مزد سرّ و یکی مزد علانیّت» جواب وی آن است که این خبر مرسل است و اسناد وی متصّل نیست و باشد که بدین آن خواسته باشد که پس از فراغ ظاهر گردد و یا آن خواسته باشد که شاد به فضل حق تعالی شود اندر اظهار طاعت، چنان که پیش از این گفتیم، به دلیل آن که هیچ کس نگوید که شاد شدن به اطلاع مردمان سبب آن باشد که مزد زیادت شود، اگرچه سبب معصیت نبود. این است سخن حارث محاسبی و ظاهرترین نزدیک ما آن است که بدین قدر که شاد شود چون اندر عمل چیزی نیفزاید و اصل نیت بر جای بود و عمل به حکم آن نیت همی کند، بدین نماز باطل نشود.