Бидон ки кибри баъзе аз баъзе азимтарасту фоҳиш тарасту тафовути ин аз он хезад ки такаббури вай ё бар худои таъолӣ буд ё бар расӯл ( с ) ё бар бандагон .

بدان که کبر بعضی از بعضی عظیمتر است و فاحش تر است و تفاوت این از آن خیزد که تکبر وی یا بر خدای تعالی بود یا بر رسول (ص) یا بر بندگان.

Дараҷаи аввал такаббураст ба худои таъолӣ . Чун такаббури намруду Фрўъўну Иблису касоне ки ба ҳақи нгрўиднд ва ба худоӣ даъвӣ карданд ва аз бандагӣ нанг доштанд . Ва ҳақ таъолӣ гуфт , « лни истнкФи алмсиҳи ани икўни Абдуллоҳу лои алмлӣкаҳи алмтқрбўн на исо аз бандагӣ нанг дорад ва на Фариштагони муқарраб » .

درجه اول تکبر است به خدای تعالی. چون تکبر نمرود و فروعون و ابلیس و کسانی که به حق نگرویدند و به خدای دعوی کردند و از بندگی ننگ داشتند. و حق تعالی گفت، «لن یستنکف المسیح ان یکون عبدالله و لا الملئکه المتقربون نه عیسی از بندگی ننگ دارد و نه فرشتگان مقرب».

Дараҷаи дувуми такаббур буд бар расӯл ( с ) чунон ки куффор Қурайш карданд ва гуфтанд ки мо одмӣиро ҳамчун хештан срФрўд наёварем . Чаро фириштае ба мо нафарстоданад ва ё чаро мардии муҳташам нафарстоданад ва ятемӣ фиристоданд ? «у қолўои лу ло назул ҳозои алқуръони алии раҷули ман алмқрбини азим » ва эшон ду гӯна буданд . Гуруҳеи кибри ҳиҷоби эшон гашт то худ тафаккур накарданду набувват вай бишнохтанд , чунон ки гуфт , « сои сарфи ани оётии аллазӣнаи иткбрўни фии аларзи бғир алҳақ » гуфт , « мутакаббиронро роҳ надаҳум то оёти ҳақи бенанд » . Ва гуруҳе ҳаме донистанд , валикини инкор ҳаме карданд ва ба сабаби кибр тоқат надоштанд ки иқрор диҳанд , чунон ки гуфт , «у ҷаҳди вобҳои востиқнтҳои анФсҳми злмоу ълўо » .

درجه دوم تکبر بود بر رسول (ص) چنان که کفار قریش کردند و گفتند که ما آدمئی را همچون خویشتن سرفرود نیاوریم. چرا فرشته ای به ما نفرستادند و یا چرا مردی محتشم نفرستادند و یتیمی فرستادند؟ «و قالوا لو لا نزل هذا القرآن علی رجل من المقربین عظیم» و ایشان دو گونه بودند. گروهی کبر حجاب ایشان گشت تا خود تفکر نکردند و نبوت وی بشناختند، چنان که گفت، «سا صرف عن آیاتی الذین یتکبرون فی الارض بغیر الحق» گفت، «متکبران را راه ندهم تا آیات حق بینند». و گروهی همی دانستند، ولیکن انکار همی کردند و به سبب کبر طاقت نداشتند که اقرار دهند، چنان که گفت، «و جهد وابها واستیقنتها انفسهم ظلما و علوا».

Дараҷаи сеюм он бўдкаҳ бар бандагон такаббур кунанд ва ба чашм ҳақорат нигаранду сухани эшон қабул накунанд ва худро беҳтар шиносанд ва бузургтар донанд , ва ин агарчӣ дуни он ду дараҷааст , валикин азимаст аз ду сабаб . Яке он ки бузургии сифати худоӣ таъолӣаст . Бандаи заъифи оҷизро ки аз кори ваии ҳеҷ ба даст вай нест ӯро бузургӣ аз куҷо расад то хештанро касе донад ? ва чун хештанро бузург донад худоиро андари сифати вай мнозът карда бошад ва мисли вай чун ғуломӣ буд ки кулоҳи малик бар сар наад ва бар тахт нишинад . Нигоҳ кун ки чигуна мустаҳаққи мқту уқубат буд . Ва аз ин гуфт ҳақи таъолӣ , « алъзмаҳи азорӣу алкбрёи рдоӣии Фмни нозънии Фиҳмои қсмтаҳ » гуфт , « азимату кибриёи сифати хос манаст . Ҳарки бо ман дар ин мнозът кунад вайро ҳалок кунам » . Пас такаббур бар бандагони ҳеҷ касро нарасад ҷузи офаридагорро . Агар бандаи вай бар эшон такаббури бикунад мнозът карда бошад , чун касе ки ғуломони хоси маликро хизмат фармоед ки он ҷуз ба малик лоиқ набошад .

درجه سوم آن بودکه بر بندگان تکبر کنند و به چشم حقارت نگرند و سخن ایشان قبول نکنند و خود را بهتر شناسند و بزرگتر دانند، و این اگرچه دون آن دو درجه است، ولیکن عظیم است از دو سبب. یکی آن که بزرگی صفت خدای تعالی است. بنده ضعیف عاجز را که از کار وی هیچ به دست وی نیست او را بزرگی از کجا رسد تا خویشتن را کسی داند؟ و چون خویشتن را بزرگ داند خدای را اندر صفت وی منازعت کرده باشد و مثل وی چون غلامی بود که کلاه ملک بر سر نهد و بر تخت نشیند. نگاه کن که چگونه مستحق مقت و عقوبت بود. و از این گفت حق تعالی، «العظمه ازاری و الکبریا ردائی فمن نازعنی فیهما قصمته» گفت، «عظمت و کبریا صفت خاص من است. هرکه با من در این منازعت کند وی را هلاک کنم». پس تکبر بر بندگان هیچ کس را نرسد جز آفریدگار را. اگر بنده وی بر ایشان تکبر بکند منازعت کرده باشد، چون کسی که غلامان خاص ملک را خدمت فرماید که آن جز به ملک لایق نباشد.

Ва сабаби дигар онаст ки ин кибри монеъ буд аз он ки ҳақ қабул кунад аз дигарон то қавмӣ ки бад-ӣн сифат бошанд андари масоили дайни мунозира ҳаме кунанд . Чун ҳақ пайдо шавад бар забони яке он дигаронро кибр бар он дорад ки инкор кунанд ва қабул накунад ва ин ахлоқ мунофиқонаст ва он кофарон , чунон ки гуфтанд , « лои тсмъўои алҳзои алқуръону алғўои фӣаи лълкми тғлбўн » ва чунон ки гуфт , «у азои қили ?лаи атқи аллоҳи алғраҳи болосм чун вайро гӯйанд ки аз худоӣ битарс , бузурги хештанӣ ва иззат бидон дорад вайро ки бар маъсият исрор кунад .

و سبب دیگر آن است که این کبر مانع بود از آن که حق قبول کند از دیگران تا قومی که بدین صفت باشند اندر مسائل دین مناظره همی کنند. چون حق پیدا شود بر زبان یکی آن دیگران را کبر بر آن دارد که انکار کنند و قبول نکند و این اخلاق منافقان است و آن کافران، چنان که گفتند، «لا تسمعوا الهذا القرآن و الغوا فیه لعلکم تغلبون» و چنان که گفت، «و اذا قیل له اتق الله الغره بالاثم چون وی را گویند که از خدای بترس، بزرگ خویشتنی و عزت بدان دارد وی را که بر معصیت اصرار کند.

Ибн масъӯд гуяд , « тамомии гуноҳ онаст ки чун касеро гӯйанд ки аз худоӣ таъолӣ бипарҳез , гуяд туро бо хештан корӣасту маро бо ман » . Ва як роҳи расӯл ( с ) якеро гуфт , « ба дасти рости хур » . Гуфт , « наме тавонам » . Гуфт , « нтўонод » ки донист ки аз кибр гуфт . Дасти вай чунон шуд ки низ наҷунбед . Бидон ки қиссаи Иблис ки бо ту гуфтаанд на барои афсона гуфтаанд , валикин бидон гуфтаанд ки то бадоне ки офати кибр то куҷо бошад ки Иблис кибр оварад ва гуфт , « ано хайр манеҳ хлқтнии ман нору хилқатаи ман тин »у кибри вайро бидон кашид ки бар фармони ҳақи таъолӣ трФъ кард ва суҷуд накард то малъун абад шуд .

ابن مسعود گوید، «تمامی گناه آن است که چون کسی را گویند که از خدای تعالی بپرهیز، گوید تو را با خویشتن کاری است و مرا با من». و یک راه رسول (ص) یکی را گفت، «به دست راست خور». گفت، «نمی توانم». گفت، «نتواناد» که دانست که از کبر گفت. دست وی چنان شد که نیز نجنبید. بدان که قصه ابلیس که با تو گفته اند نه برای افسانه گفته اند، ولیکن بدان گفته اند که تا بدانی که آفت کبر تا کجا باشد که ابلیس کبر آورد و گفت، «انا خیر منه خلقتنی من نار و خلقته من طین» و کبر وی را بدان کشید که بر فرمان حق تعالی ترفع کرد و سجود نکرد تا ملعون ابد شد.