Аммо алоҷ бар ҷумла мураккабаст аз маъҷуни илму амал :

اما علاج بر جمله مرکب است از معجون علم و عمل:

Аммо илмӣ онаст ки ҳақи таъолиро бишносад то бидонад ки кибриёу азимати ҷузи вайро насазад ва худро бишносад то бидонад ки аз ваии ҳақиртар ва хортару залилтару нокастар ҳеҷ чиз нест . Ва ин мсҳлӣ буд ки беху Модати иллат аз ботини бикунад . Агар касе ба тамомии ин бидонад ӯро як ояти қуръони кифоят буд . Ин ки гуфт , « қатли алонсони мо акФраҳ , ман эй шийъи халқаи Фқдраҳ , сами алсбили исраҳ , сами амотаҳи Фоқбраҳ , сами азошоءи аншраҳ » . Ҳақи таъолии вайро қудрати хеш таъриф карду аввалу охиру миёнаи кор бо вай бигуфт .

اما علمی آن است که حق تعالی را بشناسد تا بداند که کبریا و عظمت جز وی را نسزد و خود را بشناسد تا بداند که از وی حقیرتر و خوارتر و ذلیل تر و ناکس تر هیچ چیز نیست. و این مسهلی بود که بیخ و مادت علت از باطن بکند. اگر کسی به تمامی این بداند او را یک آیت قرآن کفایت بود. این که گفت، «قتل الانسان ما اکفره، من ای شیء خلقه فقدره، ثم السبیل یسره، ثم اماته فاقبره، ثم اذاشاء انشره». حق تعالی وی را قدرت خویش تعریف کرد و اول و آخر و میانه کار با وی بگفت.

Аммо аввали он ки гуфт , « ман эй шийъи халқа ? » бояд ки бидонад ки ҳеҷ чизи ночизтар аз вай нест ва набошад ва вай нест буд ки вайро на ном буд ва на нишон , андари ктми адам буду андари азали алои азал то ба вақти офариниш , чунон ки гуфт , « ҳилли ?утии алии алонсони ҳайни ман алдҳри лами икни шиӣои мзкўро » , пас ҳақи таъолии хокро бёФрид ки аз вай хортар нест , нутфау ълқаҳ ки пора обаст ва хӯнаст бёФрид ва аз ваии палидтар ҳеҷ несту вайро аз нест ҳаст кард . Ва асли ваии обу хоки залилу хӯни палиди сохт . Ва пораи гӯшт буд на самъ ва на басар ва на нутқ ва на қӯту ҳаракат , балки ҷамодӣ буд аз худ бехабар то ба чизеи дигар чаҳ расад . Пас вайро самъу басару завқу нутқу қӯту қудрату дасту поу чашму ҷумлаи аъзои бёФрид , чунон ки ҳаме бинад ки аз ин ҳеҷ чиз на андари хок ва на андари нутфа ва на андари хӯн . Андари ваии чандини аҷоибу бадоеъи бёФрид то ҷалолу азимат офаридагор бидон бишносад на бидон такаббур кунад ки на аз ҷиҳат худ овардааст то бидон такаббур кунад , чунон ки гуфт , « ва ман оётаи ани хлқкми ман туроби сами азои антми башари ттшрўн » аввали кори вай инаст . Нигоҳ кун то ҷой кибраст ё ҷои он ки аз худ нанг дорад .

اما اول آن که گفت، «من ای شیء خلقه؟» باید که بداند که هیچ چیز ناچیزتر از وی نیست و نباشد و وی نیست بود که وی را نه نام بود و نه نشان، اندر کتم عدم بود و اندر ازل الا ازل تا به وقت آفرینش، چنان که گفت، «هل اتی علی الانسان حین من الدهر لم یکن شیئا مذکورا»، پس حق تعالی خاک را بیافرید که از وی خوارتر نیست، نطفه و علقه که پاره آب است و خون است بیافرید و از وی پلیدتر هیچ نیست و وی را از نیست هست کرد. و اصل وی آب و خاک ذلیل و خون پلید ساخت. و پاره گوشت بود نه سمع و نه بصر و نه نطق و نه قوّت و حرکت، بلکه جمادی بود از خود بی خبر تا به چیزی دیگر چه رسد. پس وی را سمع و بصر و ذوق و نطق و قوت و قدرت و دست و پا و چشم و جمله اعضا بیافرید، چنان که همی بیند که از این هیچ چیز نه اندر خاک و نه اندر نطفه و نه اندر خون. اندر وی چندین عجایب و بدایع بیافرید تا جلال و عظمت آفریدگار بدان بشناسد نه بدان تکبر کند که نه از جهت خود آورده است تا بدان تکبر کند، چنان که گفت، «و من آیاته ان خلقکم من تراب ثم اذا انتم بشر تتشرون» اول کار وی این است. نگاه کن تا جای کبر است یا جای آن که از خود ننگ دارد.

Ва аммо миёнаи кори вай онаст ки вайро андари ин олам овараду муддатии бдошт ва ин қӯтҳо ва ин андомҳо ба вай дод . Агар кори вай ба даст вай кардӣу вайро бениёз кардӣ раво будӣ ки андар ғалат афтодӣу пиндоштӣ ки касеаст . Ин низ накард балки гуруснагӣу тишнагӣу сармоу гармоу дарду ранҷу садҳазори балои мухталиф бар ваии муъаллақи бёўихт то андари ҳеҷ соъат бар хештан эмин набӯд ки бошад ки бимирад ё кар гардад ё кӯр шавад ё девона шавад ё бемор ё аФгор шавад ё аз гуруснагӣу тишнагӣ ҳалок шаваду манфиати вай дар доруҳои талх кард то агар суд кунад дар ҳол ранҷур шаваду зиёни ваии андари чизҳои хуши ниҳод то агар лиззатӣ ёбад ранҷи он бозкшд . Ва ҳеҷ чиз аз кори вай ба даст вай накард то он чаҳ хоҳад ки бидонад банданд ва он ки хоҳад ки фаромӯш кунад натавонад ва он чаҳ хоҳад ки наяндешад бар дили ваии ғалаба ҳаме гирад ва он чаҳ ки хоҳад ки бияндешади дили вай аз он ҳамеи гурезад ва бо ин ҳамаи аҷоиби сунъу ҷамолу камоли вайро бёФриди чунон оҷизаш гирданд ки аз ваии мудаббиртару нокастару дармондатар ҳеҷ чиз набошад .

و اما میانه کار وی آن است که وی را اندر این عالم آورد و مدتی بداشت و این قوتها و این اندامها به وی داد. اگر کار وی به دست وی کردی و وی را بی نیاز کردی روا بودی که اندر غلط افتادی و پنداشتی که کسی است. این نیز نکرد بلکه گرسنگی و تشنگی و سرما و گرما و درد و رنج و صدهزار بلای مختلف بر وی معلق بیاویخت تا اندر هیچ ساعت بر خویشتن ایمن نبود که باشد که بمیرد یا کر گردد یا کور شود یا دیوانه شود یا بیمار یا افگار شود یا از گرسنگی و تشنگی هلاک شود و منفعت وی در داروهای تلخ کرد تا اگر سود کند در حال رنجور شود و زیان وی اندر چیزهای خوش نهاد تا اگر لذتی یابد رنج آن بازکشد. و هیچ چیز از کار وی به دست وی نکرد تا آن چه خواهد که بداند بنداند و آن که خواهد که فراموش کند نتواند و آن چه خواهد که نیندیشد بر دل وی غلبه همی گیرد و آن چه که خواهد که بیندیشد دل وی از آن همی گریزد و با این همه عجایب صنع و جمال و کمال وی را بیافرید چنان عاجزش گرداند که از وی مدبرتر و ناکس تر و درمانده تر هیچ چیز نباشد.

Ва аммо охири кори вай онаст ки бимирад . На самъ монад ва на басар ва на қӯт ва на ҷамол ва на тан ва на аъзо . Мурдорӣ ганда шавад ки ҳама аз вай бинӣ фарогиранд ва наҷосатӣ шавад андари шиками караму ҳашароти замин , онгоҳ ба охир хокӣ шавад хору залил ва агар бад-ӣн бимонадӣ суд кардӣ ва бо чаҳорпоёни баробар будӣ . Ин давлат низ наёфт балки вайро ҳашар кунанду андари қиёмати андари мақом ҳайбат бидоранд . Осмонҳо бинад шикофтау ситорагони фурӯи ризндаҳу офтобу моҳтоби гирифта ва кӯҳҳо чун пашми ғндаҳ шудау замин ба дил гардониду забонӣаи каманди ҳамеи андрознду дӯзах ҳаме ғарраду млоикаҳи саҳифаҳо андари дасти як як ҳаме наад то ҳар чаҳ андари ҳама умр карда бошанд аз Фзоиъу рсўоӣиҳо ҳаме бинад ва як як ҳаме хонанду тшўир ҳаме хуранд ва ҳаме гӯйанд биёи ҷавоби даҳ то чаро гуфтӣ ва чаро хӯрдӣ ва чаро нишастӣ ва чаро хостӣ ва чаро нгрстӣ ва чаро андешедӣ ? пас агар волъёзболлаҳ аз ин ӯҳдаи берун натавонад омад , вайро ба дӯзах андозанд ва гуяд кошкӣ ман хӯкӣ будамӣ ё сегӣ ё хокӣ ки ин ҳама аз ин ҳол рустаанд . Касе ки мумкинаст ки ҳоли вай аз ҳоли сагу хӯк бтар бошад вайро чаҳ ҷои такаббур буд ва чаҳ маҳали фахр буд ки агар ҳамаи дарҳои осмону замини навҳаи мусӣбати идбор вай кунанду маншури Фзоиҳу рсўоӣиҳоӣ вай хонанд ҳануз муқассир бошад .

و اما آخر کار وی آن است که بمیرد. نه سمع ماند و نه بصر و نه قوت و نه جمال و نه تن و نه اعضا. مرداری گنده شود که همه از وی بینی فراگیرند و نجاستی شود اندر شکم کرم و حشرات زمین، آنگاه به آخر خاکی شود خوار و ذلیل و اگر بدین بماندی سود کردی و با چهارپایان برابر بودی. این دولت نیز نیافت بلکه وی را حشر کنند و اندر قیامت اندر مقام هیبت بدارند. آسمانها بیند شکافته و ستارگان فرو ریزنده و آفتاب و ماهتاب گرفته و کوهها چون پشم غنده شده و زمین به دل گردانید و زبانیه کمند همی اندرازند و دوزخ همی غرد و ملایکه صحیفه ها اندر دست یک یک همی نهد تا هر چه اندر همه عمر کرده باشند از فضایع و رسوائیها همی بیند و یک یک همی خوانند و تشویر همی خورند و همی گویند بیا جواب ده تا چرا گفتی و چرا خوردی و چرا نشستی و چرا خاستی و چرا نگرستی و چرا اندیشیدی؟ پس اگر والعیاذبالله از این عهده بیرون نتواند آمد، وی را به دوزخ اندازند و گوید کاشکی من خوکی بودمی یا سگی یا خاکی که این همه از این حال رسته اند. کسی که ممکن است که حال وی از حال سگ و خوک بتر باشد وی را چه جای تکبر بود و چه محل فخر بود که اگر همه درهای آسمان و زمین نوحه مصیبت ادبار وی کنند و منشور فضایح و رسوائیهای وی خوانند هنوز مقصر باشد.

Ва ҳаргиз дидӣ ки подшоҳии якеро ба ҷиноятӣ бигирифту андар зиндон карду андари хатари он буд ки вайро бурдор кунанд ва нколӣ гардонанду ваии андар ба тафохуру кибр машғӯл шаваду ҳамаи халқи дунёи андари зиндони подшоҳ оламанду ҷиноят бисёр доранд ва оқибат намешиносанд . Чаҳ ҷои кибру бихар буд бо чунин ҳол ? ҳар ки худро чунин бишнохт ин маърифати мсҳл вай бошад ки бехи кибр ба куллият аз ботини ваии бикунад ва ҳеҷ касро аз худ нокас тар набинад , балки хоҳад ки хокӣ будӣ ё мурғӣ будӣ ё ҷамодӣ будӣу андари ин хатар набӯдӣ .

و هرگز دیدی که پادشاهی یکی را به جنایتی بگرفت و اندر زندان کرد و اندر خطر آن بود که وی را بردار کنند و نکالی گردانند و وی اندر به تفاخر و کبر مشغول شود و همه خلق دنیا اندر زندان پادشاه عالم اند و جنایت بسیار دارند و عاقبت نمی شناسند. چه جای کبر و بخر بود با چنین حال؟ هر که خود را چنین بشناخت این معرفت مسهل وی باشد که بیخ کبر به کلیت از باطن وی بکند و هیچ کس را از خود ناکس تر نبیند، بلکه خواهد که خاکی بودی یا مرغی بودی یا جمادی بودی و اندر این خطر نبودی.

Аммо амалӣ онаст ки роҳ мутавозеъон гирад андари ҳамаи аҳволу афъол , чунон ки расӯл ( с ) нон бар замин хӯрдӣу такя наздӣ ва гуфтӣ , « ман бандаам . Чунон нишинам ва чунон хӯрам ки бандагон хуранд »у сулаймонро гуфтанд , « ҷомаи некӯи андари пӯш » . Гуфт , « бандаам . Агар рӯзӣ озод шавам андари охират аз ҷомаи нави андари нмонм » .

اما عملی آن است که راه متواضعان گیرد اندر همه احوال و افعال، چنان که رسول (ص) نان بر زمین خوردی و تکیه نزدی و گفتی، «من بنده ام. چنان نشینم و چنان خورم که بندگان خورند» و سلیمان را گفتند، «جامه نیکو اندر پوش». گفت، «بنده ام. اگر روزی آزاد شوم اندر آخرت از جامه نو اندر نمانم».

Ва бидон ки яке аз асрори намоз тавозуъаст ки ба рукӯъу суҷуд ҳосил ояд ки рӯй ки азизаст бар хок ниҳанд ки далел тараст то кибр бияфканад ва дар араби чунон буд ки пушти хами ндодндӣ , пас ин саҷдаи қаҳрӣ азимаст бар эшон . Ва бояд ки ҳар чаҳ кибр фармоед хилоф он кунад . Ва кибр бар сӯрат ва бар забон ва бар чашм ва бар пушт ва бар ҷома ва бар ҳамаи ҳаракоту саканот пайдо ояд . Бояд ки ҳама аз хештан давр кунад ва ба такаллуф то табъ гардад .

و بدان که یکی از اسرار نماز تواضع است که به رکوع و سجود حاصل آید که روی که عزیز است بر خاک نهند که دلیل تر است تا کبر بیفکند و در عرب چنان بود که پشت خم ندادندی، پس این سجده قهری عظیم است بر ایشان. و باید که هر چه کبر فرماید خلاف آن کند. و کبر بر صورت و بر زبان و بر چشم و بر پشت و بر جامه و بر همه حرکات و سکنات پیدا آید. باید که همه از خویشتن دور کند و به تکلف تا طبع گردد.

Ва осори кибр бисёраст : яке он ки хоҳад ки танҳо Фронрўд то касе бо вай набошад , бояд ки аз ин ҳазар кунад . Ҳасани басарии рҳмҳми аллоҳ ҳар ки бо вай рафтӣ бнгзоштӣ . Гуфтӣ дил бо ин бар ҷой бинмоанд . Ва бўзр ҳаме гуяд , « чандон ки бо ту бештари ҳамеи раванди ту аз худои таъолии давртар ҳамеи шӯй » . Ва расӯл ( с ) андари миён қавм рафтӣ , гоҳ будӣ ки эшонро дар пеш кардӣ . Ва дигари он ки хоҳад ки мардумон дар пеш вай боистанд ва аз баҳри ваии барпои хезаду расӯл ( с ) кроҳит доштӣ ки касе пеши ваии барпои хостӣ . Ва Амиралмӯъминини алӣ ( ъ ) мегуяд , « ҳар ки хоҳад ки дӯзахиро бинад , гӯи андари мардӣ нигар нишастау дайгарӣ бар пои истодаи пеши вай » . Ва Сафёни саврӣ ба Макка расед . Иброҳӣми адҳами вайро бихонад ки биё то моро ҳикоят кунӣ . Сафён биёмад . Иброҳӣм адҳам гуфт , « хўосм ки бознмоими тавозуъи вайро »у дигари он ки нахоҳад ки дарвешии пеш вай биншинаду расӯл ( с ) даст ба дарвеш додӣ ва то дарвеши дасти бндоштӣ , вай ҳамчунон май будӣ . Ҳар ки бемору аФгор будӣ ки дигаронро аз вай ҳазар кардандӣ , бо ваии нони худрай . Дигари он ки дар хонаи худ кор накунад . Ва расӯл ( с ) кори бкрдӣ . Ва ъмръбдолъзиз меҳмонӣ дошт . Чароғ ҳаме бамурд . Меҳмон гуфт , « равған биоварам ? » гуфт , « на ки хизмат фармудани меҳмонро аз мурувват нест » . Гуфт , « ғуломро бедор кунам ? » гуфт , « на ки пешин хобаст ки бихуфтааст » . Пас худ бархест ва дбаҳ биовараду равған андар кард . Меҳмон гуфт , « худ биоварадӣ ё Амиралмӯъминин ? » гуфт , « оре . Бишудам умр будаму бози омадами ҳамон умрам » .

و آثار کبر بسیار است : یکی آن که خواهد که تنها فرانرود تا کسی با وی نباشد، باید که از این حذر کند. حسن بصری رحمهم الله هر که با وی رفتی بنگذاشتی. گفتی دل با این بر جای بنماند. و بوذر همی گوید، «چندان که با تو بیشتر همی روند تو از خدای تعالی دورتر همی شوی». و رسول (ص) اندر میان قوم رفتی، گاه بودی که ایشان را در پیش کردی. و دیگر آن که خواهد که مردمان در پیش وی بایستند و از بهر وی برپای خیزد و رسول (ص) کراهیت داشتی که کسی پیش وی برپای خاستی. و امیرالمومنین علی (ع) می گوید، «هر که خواهد که دوزخی را بیند، گو اندر مردی نگر نشسته و دیگری بر پای ایستاده پیش وی». و سفیان ثوری به مکه رسید. ابراهیم ادهم وی را بخواند که بیا تا ما را حکایت کنی. سفیان بیامد. ابراهیم ادهم گفت، «خواسم که بازنمایم تواضع وی را» و دیگر آن که نخواهد که درویشی پیش وی بنشیند و رسول(ص) دست به درویش دادی و تا درویش دست بنداشتی، وی همچنان می بودی. هر که بیمار و افگار بودی که دیگران را از وی حذر کردندی، با وی نان خودری. دیگر آن که در خانه خود کار نکند. و رسول(ص) کار بکردی. و عمرعبدالعزیز مهمانی داشت. چراغ همی بمرد. مهمان گفت، «روغن بیاورم؟» گفت، «نه که خدمت فرمودن مهمان را از مروت نیست». گفت، «غلام را بیدار کنم؟» گفت، «نه که پیشین خواب است که بخفته است». پس خود برخاست و دبه بیاورد و روغن اندر کرد. مهمان گفت، «خود بیاوردی یا امیرالمومنین؟» گفت، «آری. بشدم عمر بودم و باز آمدم همان عمرم».

Дигари он ки ҳўоиҷ баргирад ки бо сарои бараду расӯл ( с ) чизеи баргирифта буду ҳамеи барад . Яке хост ки аз вай фаросатанд , нагузошт ва гуфт , « худованди колои бад-ӣни аўлитр » . Ва бўҳрираҳи ҳизум бар пушт ниҳода будам ҳаме шуд андари бозор ва ҳаме гуфт амирро роҳ диҳед андари он вақт ки амир буд . Умри разии аллоҳи анҳу андари бозор ҳаме шуд . Гӯшти андари дасти чапи дроўихтаҳ буду дарраи андари дасти рост . Дигари он ки берун нашавад то ҷома ба таҷаммул набӯд . Умри разии аллоҳи анҳуро диданди андари бозору чордаҳ бар азори ваии дӯхтаи баъзе аз адим . Амири алмўмнини алӣ ( ъ ) ҷома мухтасар дошт . Бовай итоб карданд . Гуфт , « дил ба дайн хошиъ шавад ва дигарон иқтидо кунанду даравишонро Фродли хушӣ буд » .

دیگر آن که حوایج برگیرد که با سرای برد و رسول(ص) چیزی برگرفته بود و همی برد. یکی خواست که از وی فراستاند، نگذاشت و گفت، «خداوند کالا بدین اولیتر». و بوهریره هیزم بر پشت نهاده بودم همی شد اندر بازار و همی گفت امیر را راه دهید اندر آن وقت که امیر بود. عمر رضی الله عنه اندر بازار همی شد. گوشت اندر دست چپ درآویخته بود و دره اندر دست راست. دیگر آن که بیرون نشود تا جامه به تجمل نبود. عمر رضی الله عنه را دیدند اندر بازار و چارده بر ازار وی دوخته بعضی از ادیم. امیر المومنین علی(ع) جامه مختصر داشت. باوی عتاب کردند. گفت، «دل به دین خاشع شود و دیگران اقتدا کنند و درویشان را فرادل خوشی بود».

Товус ҳаме гуяд , « чун ҷома башуем дили хуро боз наёбам ба чанд рӯз то шўхгн шавад , яъне ръўнтӣ ва кубро ёбам андари дили хеш » . Ъмролъзизро пеш аз хилофати ҷомае хридндӣ ба ҳазор дирам . Гуфтӣ сахт некаст валикини нармтар аз ин мебоист . Ва пас аз хилофати ҷомае хридндӣ ба панҷ дирам . Гуфтӣ некаст , валикин аз ин дурушт тар мебоист . Пас аз вай суол карданд ки ин чист ? гуфт , « худои таъолӣ мронФсӣ дода аст чашидау ёзндаҳ . Ҳар чаҳ бичишад ба дараҷаи дигари ёзди варои он , то акнӯн ки хилофат ёфт , варои ин ҳеҷ мартаба нест . Акнӯн ба подшоҳӣ абадӣ мебозад ва он талаб ҳаме кунад » . Ва гумон мабар ки ҷомаи некӯи ҳама аз такаббур буд ки кас бошад ки никуии андари ҳамаи пиз дӯст дораду нишони он буд ки андари хилват низ дӯст дорад ва кас бошад ки такаббур ба ҷома куҳна кунад ки хештанро ба зоҳидии Фронмоид . Исо ( ъ ) гуфт , « чист ки ҷома рҳбонон пӯшедед ва ботинҳо ба сӯрат гург кардед ? ҷомаи мулӯки андари пӯшеду дил аз бими худои таъолӣ нарм гардонид » . Умри разии аллоҳи анҳу ба шом раседу ҷома халқ дошт . Гуфтанд , « ӣнҷои дшмноннд . Агар ҷомаи некӯтар пӯшӣ чаҳ бошад ? » гуфт , « худои таъолии моро ба ислом азиз кардааст . Андари ҳеҷ чизи дигари ъз талаб накунем » .

طاووس همی گوید، «چون جامه بشویم دل خو را باز نیابم به چند روز تا شوخگن شود، یعنی رعونتی و کبری یابم اندر دل خویش». عمرالعزیز را پیش از خلافت جامه ای خریدندی به هزار درم. گفتی سخت نیک است ولیکن نرم تر از این می بایست. و پس از خلافت جامه ای خریدندی به پنج درم. گفتی نیک است، ولیکن از این درشت تر می بایست. پس از وی سوال کردند که این چیست؟ گفت، «خدای تعالی مرانفسی داده است چشیده و یازنده. هر چه بچشد به درجه دیگر یازد ورای آن، تا اکنون که خلافت یافت، ورای این هیچ مرتبه نیست. اکنون به پادشاهی ابدی می بازد و آن طلب همی کند». و گمان مبر که جامه نیکو همه از تکبر بود که کس باشد که نکویی اندر همه پیز دوست دارد و نشان آن بود که اندر خلوت نیز دوست دارد و کس باشد که تکبر به جامه کهنه کند که خویشتن را به زاهدی فرانماید. عیسی(ع) گفت، «چیست که جامه رهبانان پوشیدید و باطنها به صورت گرگ کردید؟ جامه ملوک اندر پوشید و دل از بیم خدای تعالی نرم گردانید». عمر رضی الله عنه به شام رسید و جامه خلق داشت. گفتند، «اینجا دشمنانند. اگر جامه نیکوتر پوشی چه باشد؟» گفت، «خدای تعالی ما را به اسلام عزیز کرده است. اندر هیچ چیز دیگر عز طلب نکنیم».

Ва андари ҷумла ҳар ки хоҳад ки тавозуъи биомузад , сирати пайғомбар ( с ) бибояд донистан ва ба ваии иқтидо кардан : бўсъиди хидрӣ ҳаме гуяд ки расӯл ( с ) сутурро алаф додӣ ва шутур бибастӣ ва хона бирафтӣу гӯсфандро бдўшидӣ ва наълин брдўхтӣу ҷомаро пораи барзадӣ . Ва бо ходими хеши нон ва чун ходим монда шудӣ аз дстос кардан , вайро ёрӣ додӣ ва аз бозори чизеи хурдӣу андари гӯшаи азор бо хонаи барадӣ ва бар дарвешу тавонгару хираду бузург ибтидо кардӣ ба салому дасти фаро эшон додӣу миёни бандау озоду сиёҳу сипеди андар фарқ накардӣу ҷомаи шабу рӯз ҳар ду яке доштӣ ва ҳар бшўлидаҳ ва бар хоки олӯдае ки вайро ба даъват хондӣ иҷобат кардӣ ва ҳар чаҳ пеши ваии нҳодндӣ агар чаҳ андак буд . Ҳақир надоштӣу таоми шаби бомдодро наниҳодӣ . Никўхў буду Карими табъу некӯи муошират буду кушода рӯй буд бехандау андӯҳгин буд бе турши рӯе , мутавозеъ буд бемазаллату боҳайбат буд бедуруштӣ , сахӣ буд беисроф , раҳим буд бар ҳамагону танги дил буд , ҳамеша сари андари пеш афканда доштӣ ва ба ҳеҷ кас тамаъ надоштӣ , пас ҳар ки саодат хоҳад ба вай иқтидо кунад , ва аз ин буд ки ҳақи таъолӣ бар вай сано гуфт , «у анки лаълии халқи азим » .

و اندر جمله هر که خواهد که تواضع بیاموزد، سیرت پیغامبر(ص) بباید دانستن و به وی اقتدا کردن: بوسعید خدری همی گوید که رسول(ص) ستور را علف دادی و شتر ببستی و خانه برفتی و گوسفند را بدوشیدی و نعلین بردوختی و جامه را پاره برزدی. و با خادم خویش نان و چون خادم مانده شدی از دستاس کردن، وی را یاری دادی و از بازار چیزی خردی و اندر گوشه ازار با خانه بردی و بر درویش و توانگر و خرد و بزرگ ابتدا کردی به سلام و دست فرا ایشان دادی و میان بنده و آزاد و سیاه و سپید اندر فرق نکردی و جامه شب و روز هر دو یکی داشتی و هر بشولیده و بر خاک آلوده ای که وی را به دعوت خواندی اجابت کردی و هر چه پیش وی نهادندی اگر چه اندک بود. حقیر نداشتی و طعام شب بامداد را ننهادی. نیکوخو بود و کریم طبع و نیکو معاشرت بود و گشاده روی بود بی خنده و اندوهگین بود بی ترش رویی، متواضع بود بی مذلت و باهیبت بود بی درشتی، سخی بود بی اسراف، رحیم بود بر همگان و تنگ دل بود، همیشه سر اندر پیش افکنده داشتی و به هیچ کس طمع نداشتی، پس هر که سعادت خواهد به وی اقتدا کند، و از این بود که حق تعالی بر وی ثنا گفت، «و انک لعلی خلق عظیم».