Бидон ки асбоби дӯстӣ панҷаст :

بدان که اسباب دوستی پنج است:

Сабаби аввал онаст ки одамии худро дӯст дораду бақои худ дӯст дораду ҳалоки худ душман дорад , агарчӣ адамӣ бошад бе?иламу ранҷ , чаро дӯст надорад ? ва чун иллати дӯстии мувофиқат табъаст , чаҳ чиз буд вайро мувофиқтар ва созгортар аз ҳастӣ вай ва давом ҳастӣ вайу камоли сифоти вай ? ва чаҳ буд мухолифтару носозгортр аз нестии вайу нестии сифоти камоли вай ? бад-ӣни сабаб низ фарзандро дӯст дорад ки бақои ваии ҳам чун бақоӣ худ донад чун аз бақои худ оҷизаст ончӣ ба бақоӣ вай монад ба ваҷҳеи онро низ дӯст дорад ва ба ҳақиқати худро дӯст медорад ки он олат вай бошад дар бақои вай ва дар бақои сифоти вайу ақорбро дӯст дорад ва низ молро дӯст дорад ки он олат вай бошад дар бақои вай ва дар бақои сифот ва эшонро болу пар хеш донад ва худро ба эшон комили шиносад .

سبب اول آن است که آدمی خود را دوست دارد و بقای خود دوست دارد و هلاک خود دشمن دارد، اگرچه عدمی باشد بی الم و رنج، چرا دوست ندارد؟ و چون علت دوستی موافقت طبع است، چه چیز بود وی را موافق تر و سازگارتر از هستی وی و دوام هستی وی و کمال صفات وی؟ و چه بود مخالف تر و ناسازگارتر از نیستی وی و نیستی صفات کمال وی؟ بدین سبب نیز فرزند را دوست دارد که بقای وی هم چون بقای خود داند چون از بقای خود عاجز است آنچه به بقای وی ماند به وجهی آن را نیز دوست دارد و به حقیقت خود را دوست می دارد که آن آلت وی باشد در بقای وی و در بقای صفات وی و اقارب را دوست دارد و نیز مال را دوست دارد که آن آلت وی باشد در بقای وی و در بقای صفات و ایشان را بال و پر خویش داند و خود را به ایشان کامل شناسد.

Сабаби дувум некӯкорӣаст . Ки ҳар ки бо вай некуӣ карда бошад вайро дӯст дорад ба табъ . Ва аз ин гуфтаанд , « алонсони убайди алоҳсон »у расӯл ( с ) гуфт , « ё раб ! ҳеҷ фоҷирро бар ман дасти мада то бо ман некуӣ кунад ки онгоҳи дили ман вайро дӯст гирад » . Ва ба ҳақиқати ин низ боз он ояд ки худро дӯст дошта бошад ки эҳсони он буд ки корӣ кунад ки сабаби бақои вай буд ё сабаби камоли сифоти вай буд , влкни одамии тандурустӣ дӯст дорад на ба иллатӣу табибро дӯст дорад ба иллати тандурустӣ ва барои он . Ҳам чунин хештанро дӯст дорад на ба иллатӣ ва касеро ки бо вай некуӣ кунад дӯст дорад барои некуӣ кардан .

سبب دوم نیکوکاری است. که هر که با وی نیکویی کرده باشد وی را دوست دارد به طبع. و از این گفته اند، «الانسان عبید الاحسان» و رسول(ص) گفت، «یا رب! هیچ فاجر را بر من دست مده تا با من نیکویی کند که آنگاه دل من وی را دوست گیرد». و به حقیقت این نیز باز آن آید که خود را دوست داشته باشد که احسان آن بود که کاری کند که سبب بقای وی بود یا سبب کمال صفات وی بود، ولکن آدمی تندرستی دوست دارد نه به علتی و طبیب را دوست دارد به علت تندرستی و برای آن. هم چنین خویشتن را دوست دارد نه به علتی و کسی را که با وی نیکویی کند دوست دارد برای نیکویی کردن.

Сабаби сими он ки некӯкорро дӯст дорад агар чаҳ бо вай некуӣ накарда бошад , чаҳ агар касе башнавад ки дар мағриби подшоҳӣ некӯкорасту оламу одилу ҳамаи халқ аз вай ба роҳатанд , табъ ба вай майл гирад , агар чаҳ донад ҳаргиз ба мағриб нахоҳад раседу эҳсон вай нахоҳад дид .

سبب سیم آن که نیکوکار را دوست دارد اگر چه با وی نیکویی نکرده باشد، چه اگر کسی بشنود که در مغرب پادشاهی نیکوکار است و عالم و عادل و همه خلق از وی به راحتند، طبع به وی میل گیرد، اگر چه داند هرگز به مغرب نخواهد رسید و احسان وی نخواهد دید.

Сабаби чаҳоруми он ки касеро дӯст дорад ки некӯ буд . На барои чизе ки аз вай ҳосил кунад , влкн барои зоти вайу некуии вай . Ки ҷамоли худ маҳбӯбаст ба табъ дар нафаси хеш . Ва раво буд ки касе сӯрати некӯ дӯст дорад . На барои шаҳвати чунон ки сабзау оби равон дӯст дорад на барои он ки бихӯрад , влкни чашмро худ ҷамоли ваии лиззатӣ буду ҷамолу ҳасан маҳбӯбаст . Ва агар ҷамоли ҳақи таъолӣ маълум шавад дуруст шавад ки вайро дӯст тавон дошту маънии ҷамоли пас аз ин гуфта ояд ки чист .

سبب چهارم آن که کسی را دوست دارد که نیکو بود. نه برای چیزی که از وی حاصل کند، ولکن برای ذات وی و نیکویی وی. که جمال خود محبوب است به طبع در نفس خویش. و روا بود که کسی صورت نیکو دوست دارد. نه برای شهوت چنان که سبزه و آب روان دوست دارد نه برای آن که بخورد، ولکن چشم را خود جمال وی لذتی بود و جمال و حسن محبوب است. و اگر جمال حق تعالی معلوم شود درست شود که وی را دوست توان داشت و معنی جمال پس از این گفته آید که چیست.

Сабаби панҷум дар дӯстӣ муносибатаст миёни ду табъ . Ки кас буд ки табъи вай бо дайгарии мувофиқ буду вайро дӯст дорад на аз некуӣ . Ва ин муносибати гоҳ буд ки зоҳир буд , чунон ки кӯдак буду бозориро ба бозорӣу оламро ба олам ва ҳар касеро бо ҷинси хеш . Ва гоҳ буд ки пӯшида дар асли фитрат ва дар асбоби самовӣ ки дар вақти вилодат муставле бошад муносибатӣ афтода бошад ки кас роҳ бидон набард , чунон ки расӯл ( с ) гуфт ва аз он иборат кард ки , « алорўоҳи ҷунуди мҷнд , Фмои таъоруфи минҳои аӣтлФ ва мо тнокри минҳои ахтлФ . Яъне ки арвоҳро бо якдигар ошноӣ бошад вбигонгӣ бошад , чун дар асли ошноӣ афтода бошад ки бо якдигар улфат гиранд . Ва ин ошнои иборат аз он муносибатаст ки гуфта омад ки роҳ ба тафсил он натавон барад .

سبب پنجم در دوستی مناسبت است میان دو طبع. که کس بود که طبع وی با دیگری موافق بود و وی را دوست دارد نه از نیکویی. و این مناسبت گاه بود که ظاهر بود، چنان که کودک بود و بازاری را به بازاری و عالم را به عالم و هر کسی را با جنس خویش. و گاه بود که پوشیده در اصل فطرت و در اسباب سماوی که در وقت ولادت مستولی باشد مناسبتی افتاده باشد که کس راه بدان نبرد، چنان که رسول(ص) گفت و از آن عبارت کرد که، «الارواح جنود مجند، فما تعارف منها ائتلف و ما تناکر منها اختلف. یعنی که ارواح را با یکدیگر آشنایی باشد وبیگانگی باشد، چون در اصل آشنایی افتاده باشد که با یکدیگر الفت گیرند. و این آشنایی عبارت از آن مناسبت است که گفته آمد که راه به تفصیل آن نتوان برد.