Онаст ки бадоне ки ба чаҳ сабаби исрор ҳаме кунанд бар маъсияту тавба чаро ҳаме накунанд ва он асбоб панҷасту ҳарякиро алоҷӣ дигараст :

آن است که بدانی که به چه سبب اصرار همی کنند بر معصیت و توبه چرا همی نکنند و آن اسباب پنج است و هریکی را علاجی دیگر است:

Сабаби аввал онаст ки ба охират имон надорад ё андари о « ба шак буду алоҷи ин андари китоби ғурури андари охир мӯҳликот бигуфтем .

سبب اول آن است که به آخرت ایمان ندارد یا اندر آ« به شک بود و علاج این اندر کتاب غرور اندر آخر مهلکات بگفتیم.

Сабаби дувуми он буд ки шаҳвати чунон ғолиб шуда буд ки тоқат надорад ки ба тарк он бигӯеду лиззати чунон бар ваии муставле шуда бошад ки вайро ғофил медорад аз хатари кори охират . Ва ҳиҷоби бештари халқ аз шаҳавотаст . Ва барои ин гуфт расӯл ( с ) , « чун ҳақи таъолии дӯзахро бёФрид , Ҷабраил ( ъ )ро гуфт , « бингар » . Чун бнгрист гуфт , « ба иззати ту ки ҳеҷ каси сифат вай нишинад ки андар онҷо шавад » . Пас шаҳавотро ҳақи таъолии гирд бар гирди бёФрид ва гуфт , « бингар » гуфт , « бнгристм . Ҳамеи тарсам ки ҳеҷ кас намонад ки андар дӯзах уфтад » . Ва биҳиштро бёФрид ва гуфт , « бингар » . Гуфт , « бнгристм . Ҳеҷ кас набӯд ки сифат ин башнавад ки на ба ваии шитобад » . Пас макораро корҳои талхро ки дар роҳ биҳиштаст гирди биҳишти бёФрид ва гуфт , « бингар » , чун нагирист гуфт , « ба иззати ту ки ҳамеи тарсам ки ҳеҷ каси андар биҳишт наравад аз баси ранҷ ки бар роҳ вайаст » .

سبب دوم آن بود که شهوت چنان غالب شده بود که طاقت ندارد که به ترک آن بگوید و لذت چنان بر وی مستولی شده باشد که وی را غافل می دارد از خطر کار آخرت. و حجاب بیشتر خلق از شهوات است. و برای این گفت رسول (ص)، «چون حق تعالی دوزخ را بیافرید، جبرئیل (ع) را گفت، «بنگر». چون بنگریست گفت، «به عزت تو که هیچ کس صفت وی نشیند که اندر آنجا شود». پس شهوات را حق تعالی گرد بر گرد بیافرید و گفت، «بنگر» گفت، «بنگریستم. همی ترسم که هیچ کس نماند که اندر دوزخ افتد». و بهشت را بیافرید و گفت، «بنگر». گفت، «بنگریستم. هیچ کس نبود که صفت این بشنود که نه به وی شتابد». پس مکاره را کارهای تلخ را که در راه بهشت است گرد بهشت بیافرید و گفت، «بنگر»، چون نگریست گفت، «به عزت تو که همی ترسم که هیچ کس اندر بهشت نرود از بس رنج که بر راه وی است».

Сабаби сими он ки охират ваъдаасту дунёи нақд ,у табъи одамӣ ба нақд моиласт ва ҳарчӣ насяаст ки аз чашми вай давраст аз дили вай низ давраст .

سبب سیم آن که آخرت وعده است و دنیا نقد، و طبع آدمی به نقد مایل است و هرچه نسیه است که از چشم وی دور است از دل وی نیز دور است.

Сабаби чаҳоруми он ки ҳар ки муъминаст бар азм тавбааст ҳамаи рӯз , валикин тохир мекунад то фардо ва ҳар шаҳват ки пеш ояд гуяд ин бикунам ва низ накам .

سبب چهارم آن که هر که مومن است بر عزم توبه است همه روز، ولیکن تاخیر می کند تا فردا و هر شهوت که پیش آید گوید این بکنم و نیز نکم.

Сабаби панҷуми он ки гуноҳ воҷиб нест ки ба дӯзахи барад , балки афв мумкинасту одамии андари насиби худ никўгмон бошад , чун шаҳват бар вай ғолиб шуд ҳаме гуяд ки ҳақи таъолӣ афв кунаду умед ҳаме дорад б раҳмат .

سبب پنجم آن که گناه واجب نیست که به دوزخ برد، بلکه عفو ممکن است و آدمی اندر نصیب خود نیکوگمان باشد، چون شهوت بر وی غالب شد همی گوید که حق تعالی عفو کند و امید همی دارد ب رحمت.

Аммо алоҷи сабаби аввал ки ба охират имон надорад гуфтаем , аммо алоҷи он ки охирати насяи пиндораду тарки нақд ҳаме нагӯяду охират ки аз чашм давраст аз дили давр ҳаме дорад онаст ки бидонад ки ҳарчӣ лобуд бихоҳад омад омадаи гир , ва чандонаст ки чашм фароз кард ва бамурд нақд шуд ва бошад ки ҳам имрӯз буд ва ҳам ин соъат буд ки он нася нақд гардад ва ин нақд гузашта шавад ва чун хобӣ гардад . Аммо агар ба тарки лаззоти ҳаме бнтўонд гуфт бояд ки бидонад ки чун як соъати тоқати сабр кардан аз шаҳавот намедорад , андари дӯзахи тоқати оташ чун як соъати тоқати сабр кардан аз шаҳавот намедорад , андари дӯзахи тоқати оташ чун дорад ,у тоқати сабр аз лаззоти биҳишт чун хоҳад дошт ?

اما علاج سبب اول که به آخرت ایمان ندارد گفته ایم، اما علاج آن که آخرت نسیه پندارد و ترک نقد همی نگوید و آخرت که از چشم دور است از دل دور همی دارد آن است که بداند که هرچه لابد بخواهد آمد آمده گیر، و چندان است که چشم فراز کرد و بمرد نقد شد و باشد که هم امروز بود و هم این ساعت بود که آن نسیه نقد گردد و این نقد گذشته شود و چون خوابی گردد. اما اگر به ترک لذات همی بنتواند گفت باید که بداند که چون یک ساعت طاقت صبر کردن از شهوات نمی دارد، اندر دوزخ طاقت آتش چون یک ساعت طاقت صبر کردن از شهوات نمی دارد، اندر دوزخ طاقت آتش چون دارد، و طاقت صبر از لذات بهشت چون خواهد داشت؟

Ва агар бемор шавад ва ҳеҷ ба наздики ваии хшўтр аз об сард набӯд , агар табибии ҷуҳуди вайро гуяд ки ин оби сарди туро зиён дорад , чигуна шаҳвати хешро хилоф кунад бар умеди шифо . Пас умеди подшоҳии абад ба қавли ҳақи таъолӣу расӯл ( с ) аўлитр ки сабаби тарки шаҳавот буд . Аммо он ки андари тавбаи тсўиФ ҳаме кунад . Вайро гӯйанд , « тохир ҳаме кунӣ то фардо ва омадани фардо ба даст ту нест . Бошад ки наёяд ва ту ҳалоки шӯй » . Ва бад-ӣн сабабаст ки андар хабараст ки бештари фарёди аҳли дӯзах ӯ тсўиФаст . Ва бо вай гӯйанд , « имрӯз чаро тавбаи тохир ҳаме кунӣ ? агар аз он ки тарки шаҳват ба гуфтани имрӯз душвораст , фардо ҳамин хоҳад буд ки худои таъолии ҳеҷ рӯз наёфаридааст ки ба тарки шаҳавоти бгФтни андари ваии осонтар буд ва мисли ту чун касе буд ки вайро гӯйанд ки дарахтӣ аз бех бикун , гуяд ки ин дарахт қавӣаст ва ман заъифам . Сабр кун то дигари сол . Гӯйанд эй аблаҳи дигари соли қавитар шуда бошад ва ту заъифтар !

و اگر بیمار شود و هیچ به نزدیک وی خشوتر از آب سرد نبود، اگر طبیبی جهود وی را گوید که این آب سرد تو را زیان دارد، چگونه شهوت خویش را خلاف کند بر امید شفا. پس امید پادشاهی ابد به قول حق تعالی و رسول (ص) اولیتر که سبب ترک شهوات بود. اما آن که اندر توبه تسویف همی کند. وی را گویند، «تاخیر همی کنی تا فردا و آمدن فردا به دست تو نیست. باشد که نیاید و تو هلاک شوی». و بدین سبب است که اندر خبر است که بیشتر فریاد اهل دوزخ او تسویف است. و با وی گویند، «امروز چرا توبه تاخیر همی کنی؟ اگر از آن که ترک شهوت به گفتن امروز دشوار است، فردا همین خواهد بود که خدای تعالی هیچ روز نیافریده است که به ترک شهوات بگفتن اندر وی آسان تر بود و مثل تو چون کسی بود که وی را گویند که درختی از بیخ بکن، گوید که این درخت قوی است و من ضعیفم. صبر کن تا دیگر سال. گویند ای ابله دیگر سال قوی تر شده باشد و تو ضعیفتر!

Дарахти шаҳавот ҳар рӯзи қавитар шуда бошад ки ба ваии кор ҳаме кунад ва ту ҳар рӯз аз мухолифати оҷиз тар бошӣ , ҳарчанд ки зўдтргирии осонтар . Ва аммо он ки эътимод бар он ҳаме кунад ки ман муъминаму ҳақи таъолӣ аз муъминон афв кунад , гӯйем бошад ки афв накунад ва бошад ки чун тоъат накунӣ дарахти имон заъиф шавад ва ба вақти марги андари ъўосФи сакароти марг канда ояд ки имон дарахтӣаст ки об аз тоъат хӯрд , чун об аз вай бозгрФтаҳ бошад андари хатар буд , балки имон бетоъат ва бо маосӣ бисёр чун ҳоли беморӣ буд бо иллат бисёр ки ҳар соъати бим буд ки ҳалок шавад . Агар имон ба саломати бабрад мумкинаст ки афв кунад ва мумкинаст ки уқубат кунад , пас бад-ӣни умеди нишастани ҳамоқат буд ва мисли вай чун касе буд ки ҳарчӣ дорад зойеъ кунаду аёлро гуруснаи бигузорад . Гуяд , « бошад ки эшон андари вайрона Эй шаванд ва ганҷӣ биёбанд » . Ва ё чун шаҳрро ғорат ҳаме кунанд коло пинҳон накунад ва дар сарои бозгзорд ва гуяд , « ин золим бошад ки ба хонаи ман ки расед бимирад ва ё ғофил монад ва ё кӯр гардад ва дар хона ман набинад » . Ин ҳама мумкинасту имкони афв низ ҳаст , валикини бад-ӣни эътимод кардану дасти бдоштн аз тавбаи ҳамоқат буд .

درخت شهوات هر روز قوی تر شده باشد که به وی کار همی کند و تو هر روز از مخالفت عاجز تر باشی، هرچند که زودترگیری آسان تر. و اما آن که اعتماد بر آن همی کند که من مومنم و حق تعالی از مومنان عفو کند، گوییم باشد که عفو نکند و باشد که چون طاعت نکنی درخت ایمان ضعیف شود و به وقت مرگ اندر عواصف سکرات مرگ کنده آید که ایمان درختی است که آب از طاعت خورد، چون آب از وی بازگرفته باشد اندر خطر بود، بلکه ایمان بی طاعت و با معاصی بسیار چون حال بیماری بود با علت بسیار که هر ساعت بیم بود که هلاک شود. اگر ایمان به سلامت ببرد ممکن است که عفو کند و ممکن است که عقوبت کند، پس بدین امید نشستن حماقت بود و مثل وی چون کسی بود که هرچه دارد ضایع کند و عیال را گرسنه بگذارد. گوید، «باشد که ایشان اندر ویرانه ای شوند و گنجی بیابند». و یا چون شهر را غارت همی کنند کالا پنهان نکند و در سرای بازگذارد و گوید، «این ظالم باشد که به خانه من که رسید بمیرد و یا غافل ماند و یا کور گردد و در خانه من نبیند». این همه ممکن است و امکان عفو نیز هست، ولیکن بدین اعتماد کردن و دست بداشتن از توبه حماقت بود.