Ҳамоно гӯйӣ ки лиззатӣ ки лиззати биҳишт дар он фаромӯш шавад ҳеҷ гӯнаи наздики ман сӯрат наме бандад , ҳарчанд ки сухан бисёр дар ин бигуфтаанд тадбир ман чист то агар он лиззат набӯд борӣ имон бидон ҳосил ояд ? бидон ки алоҷи ин чаҳор чиз :

همانا گویی که لذتی که لذت بهشت در آن فراموش شود هیچ گونه نزدیک من صورت نمی بندد، هرچند که سخن بسیار در این بگفته اند تدبیر من چیست تا اگر آن لذت نبود باری ایمان بدان حاصل آید؟ بدان که علاج این چهار چیز:

Яке он ки ин суханҳо ки гуфта омад тааммул кунӣ ва дар вай бисёр андеша кунӣ то магар маълум шавад ки ба як роҳ ки суханӣ дар гӯш бугзарад дар дил фурӯ наёяд .

یکی آن که این سخنها که گفته آمد تامل کنی و در وی بسیار اندیشه کنی تا مگر معلوم شود که به یک راه که سخنی در گوش بگذرد در دل فرو نیاید.

Дувуми он ки бадоне ки сифоти одамӣ дар шаҳвату лиззат ба як роҳ наёфаридаанд : аввали шаҳвати кӯдак дар хӯрдан буду ҷуз он надонад . Чун понздаҳ сола шуд лиззату шаҳвати занон дар вай падедор ояд то ҳамаро дар талаби он фурӯ гузорад . Чун наздики бист сола шуд лиззати раёсату тафохуру ткосру талаби ҷоҳ дар вай падед ояд ва ин охири дараҷоти лаззоти дунёст , чунон ки дар қуръон гуфт , « анмои алҳиўаҳи алднёи лаъибу лаҳву зинау тафохури бинкму ткосри фии аломўоли волоўлод .

دوم آن که بدانی که صفات آدمی در شهوت و لذت به یک راه نیافریده اند: اول شهوت کودک در خوردن بود و جز آن نداند. چون پانزده ساله شد لذت و شهوت زنان در وی پدیدار آید تا همه را در طلب آن فرو گذارد. چون نزدیک بیست ساله شد لذت ریاست و تفاخر و تکاثر و طلب جاه در وی پدید آید و این آخر درجات لذات دنیاست، چنان که در قرآن گفت، «انما الحیوه الدنیا لعب و لهو و زینه و تفاخر بینکم و تکاثر فی الاموال والاولاد.

Пас чун аз ин бргзрд агар дунё ба ҷумлагии ботини вайро табоҳ накунаду дили вай бемор нигараданд лиззати маърифати илму офаридагори оламу асрори малику малакӯт дар вай падед ояд , ва чунон ки ҳарчӣ бозпас буд гузашта дар он мухтасар буд , ин низ ҳама дар он мухтасар шаваду лиззати биҳишти лиззати шикаму фараҷу чашм беш нест . Ки дар бастоне тамошо мекунад ва таом мехӯрд ва дар сабзау оби равон ва кӯшкҳои нигорин менигарад ва ин шаҳвати худ дар ин ҷаҳон дар ҷанби шаҳвати раёсату истилоу фармон додани ҳақир ва мухтасар шавад то ба маърифат чаҳ расад ки рҳбон бошад ки савмиъа бар хештан зиндон кунаду қӯти хеш бо қадар нахудӣ оварад дар шараи ҷоҳу қабулу лиззати он , пас ваии лиззати ҷоҳ аз биҳишти дӯст тар медорад . Ки биҳишт беш аз лиззати фараҷу шикам ва чашм нест . Пас лиззати ҷоҳ ки ҳамаи шаҳавотро мухтасари бикрад дар лиззати маърифат фурӯ шаваду бад-ӣни ҳамаи имони дорӣ ки бад-ӣни ҳамаи расидае .

پس چون از این برگذرد اگر دنیا به جملگی باطن وی را تباه نکند و دل وی بیمار نگرداند لذت معرفت علم و آفریدگار عالم و اسرار ملک و ملکوت در وی پدید آید، و چنان که هرچه بازپس بود گذشته در آن مختصر بود، این نیز همه در آن مختصر شود و لذت بهشت لذت شکم و فرج و چشم بیش نیست. که در بستانی تماشا می کند و طعام می خورد و در سبزه و آب روان و کوشکهای نگارین می نگرد و این شهوت خود در این جهان در جنب شهوت ریاست و استیلا و فرمان دادن حقیر و مختصر شود تا به معرفت چه رسد که رهبان باشد که صومعه بر خویشتن زندان کند و قوت خویش با قدر نخودی آورد در شره جاه و قبول و لذت آن، پس وی لذت جاه از بهشت دوست تر می دارد. که بهشت بیش از لذت فرج و شکم و چشم نیست. پس لذت جاه که همه شهوات را مختصر بکرد در لذت معرفت فرو شود و بدین همه ایمان داری که بدین همه رسیده ای.

Ва кӯдак ки ба шаҳват ҷоҳ нарасида бошад бад-ӣн имон надорад ва агар хоҳӣ ки вайро лиззати раёсат маълум кунӣ натавонӣ кард . Ориф дар дасти туу нобенаии ту ҳам чунонаст ки ту дар дасти кӯдак , влкн агар андаки мояи ақли дорӣ ва тааммул кунӣ ин пӯшида намонад .

و کودک که به شهوت جاه نرسیده باشد بدین ایمان ندارد و اگر خواهی که وی را لذت ریاست معلوم کنی نتوانی کرد. عارف در دست تو و نابینایی تو هم چنان است که تو در دست کودک، ولکن اگر اندک مایه عقل داری و تامل کنی این پوشیده نماند.

Алоҷи сими он ки дар аҳволи орифон назора кунӣу сухан эшон бишинавӣ ки мхнс ва анин агарчӣ аз шаҳвати мубоширату лиззати он хабар надорад локин чун мардон мебинад ки ҳарчӣ доранд дар талаби он харҷ ҳаме кунанд , вайро илмии зарурӣ ҳосил ояд ки эшонро лиззатӣ ва шаҳватӣаст беруни ин ки ваии рост .

علاج سیم آن که در احوال عارفان نظاره کنی و سخن ایشان بشنوی که مخنّث و عنین اگرچه از شهوت مباشرت و لذت آن خبر ندارد لکن چون مردان می بیند که هرچه دارند در طلب آن خرج همی کنند، وی را علمی ضروری حاصل آید که ایشان را لذتی و شهوتی است بیرون این که وی راست.

Робиъаи занӣ буд . Бо ваии ҳадис биҳишт карданд . Гуфт , « алҷори сами ?илдор , аввали худованди сарои онгоҳи сарой » . Ва Абусулаймон дороне мегуяд ки худои таъолиро бандагонанд ки бими дӯзаху умеди биҳишти эшонро аз худоӣ машғӯл накунад . Ва яке аз дӯстони маърӯфи крхӣ бо вай гуфт ки бигӯӣ он чист ки туро аз дунё ва аз халқи чунин нФўр кардааст ва ба ибодат машғӯл гаштае ? бим маргаст ё бими дӯзаху умеди биҳишт ? гуфт , « ин чист ? подшоҳӣ ки ҳама ба даст вайаст агар дӯстӣ вай бичишӣ ин ҳама фаромӯш кунӣ . Ва агар туро бо ваии маърифати ошноӣ падед ояд аз ин ҳамаи нанги дорӣ » .

رابعه زنی بود. با وی حدیث بهشت کردند. گفت، «الجار ثم الدار، اول خداوند سرای آنگاه سرای». و ابوسلیمان دارانی می گوید که خدای تعالی را بندگانند که بیم دوزخ و امید بهشت ایشان را از خدای مشغول نکند. و یکی از دوستان معروف کرخی با وی گفت که بگوی آن چیست که تو را از دنیا و از خلق چنین نفور کرده است و به عبادت مشغول گشته ای؟ بیم مرگ است یا بیم دوزخ و امید بهشت؟ گفت، «این چیست؟ پادشاهی که همه به دست وی است اگر دوستی وی بچشی این همه فراموش کنی. و اگر تو را با وی معرفت آشنایی پدید آید از این همه ننگ داری».

Башари ҳоФиро бъаҳи хоби диданд . Вайро гуфтанд ки Абунасри тмору абдулваҳҳоби вроқро кор чигунааст ? гуфт , « ин соъати эшонро дар биҳишти бгзоштм . Таоми биҳишт ҳаме хӯрданд » . Гуфтанд , « ва ту чаҳ ? » гуфт , « худоӣ таъолӣ донист ки маро ба таому шоби биҳишт рағбатӣ нест . Марои дидор хеш бидод » . Ва алии бен алмўФқ мегуяд ки биҳиштро ба хоб дидаму халқи таом бисёр ҳаме хӯрданду Фриштгон аз ҳамаи таййиботи таом дар даҳон эшон мениҳоданд . Ва якеро дидам дар пеши ҳзираҳи алқудси чашм аз сари биФтодаҳ ва мабҳут менигаред . Ризвонро гуфтам ки ин чист ? гуфт , « маърӯф крхӣаст ки ибодати вай на аз бим дӯзах кард ва на ба умед биҳишт кард . Вайро назар мубоҳ кардааст » .

بشر حافی را بعه خواب دیدند. وی را گفتند که ابونصر تمار و عبدالوهاب وراق را کار چگونه است؟ گفت، «این ساعت ایشان را در بهشت بگذاشتم. طعام بهشت همی خوردند». گفتند، «و تو چه؟» گفت، «خدای تعالی دانست که مرا به طعام و شاب بهشت رغبتی نیست. مرا دیدار خویش بداد». و علی بن الموفق می گوید که بهشت را به خواب دیدم و خلق طعام بسیار همی خوردند و فریشتگان از همه طیّبات طعام در دهان ایشان می نهادند. و یکی را دیدم در پیش حظیره القدس چشم از سر بیفتاده و مبهوت می نگرید. رضوان را گفتم که این چیست؟ گفت، «معروف کرخی است که عبادت وی نه از بیم دوزخ کرد و نه به امید بهشت کرد. وی را نظر مباح کرده است».

Ва Абусулаймон дороне мегуяд , « ҳаркии имрӯз ба хештан машғӯласт , фардои ҳам чунин буд » . Ва яҳёи бен маоз мегуяд як шаби боязидро дидам аз намози шому намоз хуфтан фориғ шуд то бомдод бар сари ду пой нишаста , пошна аз ҷои баргирифтау чашм аз сари мабҳути вор хира бимонада . Ба охири саҷдае дарози бикрад ва сар баровард ва гуфт , « борхдоё ! гуруҳеи туро талаб карданд . Эшонро каромот додӣ то бар оби рафтанд ва дар ҳаво париданд . Ва ман ба ту паноҳам аз он . Ва гуруҳеро ганҷҳои замин додӣу гуруҳеро он бидодӣ ки ба як шаби масофат бисёр бирафтанд ва хушнӯд шуданд ва ман ба ту паноҳам аз ин » . Пас бознигарӣад маро дид . Гуфт , « ё яҳёи ӣнҷое ? » гуфтам , « оре » , гуфт , « аз кӣ ? » гуфтам , « аз дерӣ » , ва гуфтам , « пас чизе аз ин аҳвол бо ман бигӯӣ . » гуфт , « он ки туро шояд бигӯям » . Ва гуфт , « маро дар малакӯти аълоу малакӯти асфали бгрдониднду арши курсӣ ва осмонҳо ва биҳиштҳо ҳамаи бгрдониднд ва гуфтанд бихоҳ аз ин ҳама ҳарчӣ хоҳии туро диҳем . Гуфтам аз ин ҳама ҳеҷ нахоҳам . Гуфт : ту бандаи манӣ ҳқо » .

و ابوسلیمان دارانی می گوید، «هرکه امروز به خویشتن مشغول است، فردا هم چنین بود». و یحیی بن معاذ می گوید یک شب بایزید را دیدم از نماز شام و نماز خفتن فارغ شد تا بامداد بر سر دو پای نشسته، پاشنه از جای برگرفته و چشم از سر مبهوت وار خیره بمانده. به آخر سجده ای دراز بکرد و سر برآورد و گفت، «بارخدایا! گروهی تو را طلب کردند. ایشان را کرامات دادی تا بر آب رفتند و در هوا پریدند. و من به تو پناهم از آن. و گروهی را گنجهای زمین دادی و گروهی را آن بدادی که به یک شب مسافت بسیار برفتند و خشنود شدند و من به تو پناهم از این». پس بازنگرید مرا دید. گفت، «یا یحیی اینجایی؟» گفتم، «آری»، گفت، «از کی؟» گفتم، «از دیری»، و گفتم، «پس چیزی از این احوال با من بگوی.» گفت، «آن که تو را شاید بگویم». و گفت، «مرا در ملکوت اعلی و ملکوت اسفل بگردانیدند و عرش کرسی و آسمانها و بهشتها همه بگردانیدند و گفتند بخواه از این همه هرچه خواهی تو را دهیم. گفتم از این همه هیچ نخواهم. گفت: تو بنده منی حقا».

Ва Абӯтуроби Нахшабиро мурӣдӣ буд азими мустағриқ дар кори хеш . Як бори Абӯтуроби вайро гуфт агар боязидро бинии раво буд . Гуфт , « ман машғӯлам аз боязид » . Пас чанд бор дигар бигуфт . Мурӣд гуфт , « ман худои боязидро май байнам . Боязидро чаҳ кунам ? » Абӯтуроб гуфт , « як бори боязидро бинии туро беҳтар аз он ки ҳафтод бори худоиро бинӣ » . Мурӣд мутаҳайир бимонад гуфт , « чигуна ? » , гуфт , « эй бечора ! ту худоиро бинӣ бар миқдори ту , туро зоҳир шаваду боязидро назд худои таъолии бинӣ бар қадари ваии бинӣ » . Мурӣд фаҳм кард ва гуфт , « то биравем » . Бирафтанд . Боязид дар бешае буд . Чун берун омад пўстинии бошгўнаҳи дрпўшидаҳ буд . Мурӣд дар вай нигаред ва як наъраи бузад ва ҷон бидод . Гуфтам , « ё боязид ! ба як ?назарети киштӣ ? » гуфт , « на , ки мурӣди содиқ буд ва дар ваии сиррӣ буд ки ошкоро намешуд ба қӯти вай . Моро бидид ба як роҳ ошкоро шуд ва заъиф набӯд , тоқат надошт , ҳалок шуд » .

و ابوتراب نخشبی را مریدی بود عظیم مستغرق در کار خویش. یک بار ابوتراب وی را گفت اگر بایزید را بینی روا بود. گفت، «من مشغولم از بایزید». پس چند بار دیگر بگفت. مرید گفت، «من خدای بایزید را می بینم. بایزید را چه کنم؟» ابوتراب گفت، «یک بار بایزید را بینی تو را بهتر از آن که هفتاد بار خدای را بینی». مرید متحیر بماند گفت، «چگونه؟»، گفت، «ای بیچاره! تو خدای را بینی بر مقدار تو، تو را ظاهر شود و بایزید را نزد خدای تعالی بینی بر قدر وی بینی». مرید فهم کرد و گفت، «تا برویم». برفتند. بایزید در بیشه ای بود. چون بیرون آمد پوستینی باشگونه درپوشیده بود. مرید در وی نگرید و یک نعره بزد و جان بداد. گفتم، «یا بایزید! به یک نظرت کشتی؟» گفت، «نه، که مرید صادق بود و در وی سری بود که آشکارا نمی شد به قوت وی. ما را بدید به یک راه آشکارا شد و ضعیف نبود، طاقت نداشت، هلاک شد».

Ва боязид гуфт , « агар хулати иброҳӣму муноҷоти Мӯсоу рӯҳонияти исо ба ту диҳанд бозмгрд ки варои он корҳо дорад » . Боязидро дӯстӣ буд мзкӣ . Вайро гуфт , « сӣ соласт то шаби намоз ҳаме кунаму рӯз рӯза медорам ва аз ин ҳарчӣ ту май гӯйии марои ҳеҷ падед намеояд » . Гуфт , « агар сесад сол бикунӣ ҳам падед наёяд » , гуфт , « чаро ? » гуфт , « зеро ки ба худ маҳҷӯбӣ » . Гуфт , « алоҷ он чист ? » гуфт , « натавонӣ кард » . Гуфт , « бигӯ то бикунам » , гуфт , « накунӣ » , гуфт , « охир бигӯӣ » , гуфт , « ин соъат бирав наздики ҳҷоми шӯ то маҳосини ту ҷумлаи фурӯи стрду бараҳнаи ббошу азорӣ бар миёни банду тубрае прҷўз дар гардани овез ва дар бозор мунодӣ кун ки ҳар кӯдак ки силӣ дар гардан ба ман занад чандини ҷўзи вайро даҳум . Ва ҳамчунин наздики қозӣу удӯли шӯ » . Ин мард гуфт , « субҳони аллоҳ ки ин чист ки май гӯйӣ ? » боязид гуфт , « ширк оварадӣ бад-ӣни сухан ки гуфтӣ субҳони аллоҳ ки ин аз таъзим хеш гуфтӣ » , гуфт , « чизе дигар бигӯӣ ки ин натавонам » , гуфт , « алоҷи аввал инаст » , гуфт , « ин натавонам » , гуфт , « ман худ гуфтам ки ин натавонӣ » ва ин аз он гуфт ки он мард ба кибру талаби ҷоҳи машғӯл ва мағлуб бӯдааст ва ин алоҷ вай бошад .

و بایزید گفت، «اگر خلت ابراهیم و مناجات موسی و روحانیت عیسی به تو دهند بازمگرد که ورای آن کارها دارد». بایزید را دوستی بود مزّکی. وی را گفت، «سی سال است تا شب نماز همی کنم و روز روزه می دارم و از این هرچه تو می گویی مرا هیچ پدید نمی آید». گفت، «اگر سیصد سال بکنی هم پدید نیاید»، گفت، «چرا؟» گفت، «زیرا که به خود محجوبی». گفت، «علاج آن چیست؟» گفت، «نتوانی کرد». گفت، «بگو تا بکنم»، گفت، «نکنی»، گفت، «آخر بگوی»، گفت، «این ساعت برو نزدیک حجّام شو تا محاسن تو جمله فرو سترد و برهنه بباش و ازاری بر میان بند و توبره ای پرجوز در گردن آویز و در بازار منادی کن که هر کودک که سیلی در گردن به من زند چندین جوز وی را دهم. و همچنین نزدیک قاضی و عدول شو». این مرد گفت، «سبحان الله که این چیست که می گویی؟» بایزید گفت، «شرک آوردی بدین سخن که گفتی سبحان الله که این از تعظیم خویش گفتی»، گفت، «چیزی دیگر بگوی که این نتوانم»، گفت، «علاج اول این است»، گفت، «این نتوانم»، گفت، «من خود گفتم که این نتوانی» و این از آن گفت که آن مرد به کبر و طلب جاه مشغول و مغلوب بوده است و این علاج وی باشد.

Ва дар хабараст ки ваҳй омад ба исо ( ъ ) ки чун дар дил банда нагарм на дунёи байнам на охират , дӯстии хеши онҷои бунааму мутаваллии ҳифз вай бошам . Ва иброҳӣм адҳам гуфт , « борхдоё ! доне ки биҳишти наздики ман бар пашша Эй наярзад дар ҷанби муҳаббати ту ки маро арзонӣ доштӣ донистӣ ки маро ба зикр хеш додӣ » . Ва робиъаро гуфтанд , « расӯлро чигуна дӯсти дорӣ ? » гуфт , « саъб , влкни дӯстии холиқи маро аз дӯстии махлуқон машғӯл кардааст » . Ва исо ( ъ )ро пурседанд ки аз аъмоли кадоми фозилтар ? гуфт , « дӯстии худоӣу ризо бидонча вай мекунад » . Ва дар ҷумлаи чунин ахбору ҳикоёт бисёраст ва ба қаринаи аҳволи ин қавм ба зарурат маълум шуд ки лиззати маърифату дӯстии вай аз биҳишт бештараст , бояд ки андари ин тааммул кунӣ .

و در خبر است که وحی آمد به عیسی (ع) که چون در دل بنده نگرم نه دنیا بینم نه آخرت، دوستی خویش آنجا بنهم و متولی حفظ وی باشم. و ابراهیم ادهم گفت، «بارخدایا! دانی که بهشت نزدیک من بر پشه ای نیرزد در جنب محبت تو که مرا ارزانی داشتی دانستی که مرا به ذکر خویش دادی». و رابعه را گفتند، «رسول را چگونه دوست داری؟» گفت، «صعب، ولکن دوستی خالق مرا از دوستی مخلوقان مشغول کرده است». و عیسی (ع) را پرسیدند که از اعمال کدام فاضلتر؟ گفت، «دوستی خدای و رضا بدانچه وی می کند». و در جمله چنین اخبار و حکایات بسیار است و به قرینه احوال این قوم به ضرورت معلوم شد که لذت معرفت و دوستی وی از بهشت بیشتر است، باید که اندر این تامل کنی.