Гуруҳе гуфтаанд ки шарти ризо онаст ки дуо накунӣ ва ҳар чаҳ нест аз худоӣ нахоҳед ва бидонча ҳаст розӣ бошед ва бар маъсияту фисқ инкор накунед ки он низ қазои худоӣ таъолӣаст . Ва дар шаҳрӣ ки маъсият ғолиб бошад ё вабоу балои нгризид ки ин гурехтан буд аз қазо ва ин ҳама хатост . Аммо дуои расӯл ( с ) кардааст ва гуфта ки дуои мх ибодатаст . Ва ба ҳақиқати он сабабаст ки дар дили риққату шикастагӣу тазаррӯъу аҷзу тавозуъу алтҷоء ба ҳақи таъолӣ падед ояд . Ва ин ҳамаи сифот Маҳмӯдаст . Ва чунон ки хӯрдани об то ташна нашавад ва хӯрдани нон то гурусна нашаваду пӯшидани ҷома то сармо дафъ кунад хилоф ризо набӯд , пас дуо кардан то бало баравад ҳамин бошад , балки ҳарчӣ онро сабабӣ сохтанд ва бидон фармӯдаи мухолифи он фармон бар хилофи ризо буд ба ҳукми вай . Аммо ризо додан ба маъсият чигуна раво буд ва аз он наҳй омадааст ва гуфта ки ҳарки бидон ризо диҳад андари он шарик буд . Ва гуфтааст агар бандаеро ба машриқ бикашанд касе ба мағриб ризо диҳад андари он шарикаст , пас ҳарчанд ки маъсияти қазои худоӣ таъолӣаст влкни вайро ду рӯйаст : яке то банда донад ки ин ба ихтиёр вайасту нишон онаст ки ваии ммқўт ҳақаст ва яке то бидонад ки ба қазоу тақдири ҳақ таъолӣаст , пас бидон ваҷҳ ки қазо кардааст ки олам аз маъсияту куфр холӣ набошад бад-ӣни ризо бояд дод , аммо бидон ваҷҳ ки ихтиёр бандаасту сифат вайасту нишон онаст ки худои таъолии вайро душман дорад бад-ӣн ризо набояд дод ва ин мутаноқиз набӯд ки агар касеро душмании бимирад ки низ душман ӯ буд ҳам андӯҳгин шавад ва ҳам шод , влкн ба ваҷҳе андӯҳгин шавад ва ба ваҷҳеи дигар андӯҳгин нашаваду мутаноқизи он вақт буд ки ҳар ду аз як ваҷҳ буд . Ва ҳам чунин аз ҷое ки маъсияти ғолиб буд муҳимаст гурехтан , чунон ки гуфт , « ахрҷнои ман ҳзаҳи алқриаҳи алзолми аҳлҳо » .

گروهی گفته اند که شرط رضا آن است که دعا نکنی و هر چه نیست از خدای نخواهید و بدانچه هست راضی باشید و بر معصیت و فسق انکار نکنید که آن نیز قضای خدای تعالی است. و در شهری که معصیت غالب باشد یا وبا و بلا نگریزید که این گریختن بود از قضا و این همه خطاست. اما دعا رسول (ص) کرده است و گفته که دعا مخ عبادت است. و به حقیقت آن سبب است که در دل رقت و شکستگی و تضرع و عجز و تواضع و التجاء به حق تعالی پدید آید. و این همه صفات محمود است. و چنان که خوردن آب تا تشنه نشود و خوردن نان تا گرسنه نشود و پوشیدن جامه تا سرما دفع کند خلاف رضا نبود، پس دعا کردن تا بلا برود همین باشد، بلکه هرچه آن را سببی ساختند و بدان فرموده مخالف آن فرمان بر خلاف رضا بود به حکم وی. اما رضا دادن به معصیت چگونه روا بود و از آن نهی آمده است و گفته که هرکه بدان رضا دهد اندر آن شریک بود. و گفته است اگر بنده ای را به مشرق بکشند کسی به مغرب رضا دهد اندر آن شریک است، پس هرچند که معصیت قضای خدای تعالی است ولکن وی را دو روی است: یکی تا بنده داند که این به اختیار وی است و نشان آن است که وی ممقوت حق است و یکی تا بداند که به قضا و تقدیر حق تعالی است، پس بدان وجه که قضا کرده است که عالم از معصیت و کفر خالی نباشد بدین رضا باید داد، اما بدان وجه که اختیار بنده است و صفت وی است و نشان آن است که خدای تعالی وی را دشمن دارد بدین رضا نباید داد و این متناقض نبود که اگر کسی را دشمنی بمیرد که نیز دشمن او بود هم اندوهگین شود و هم شاد، ولکن به وجهی اندوهگین شود و به وجهی دیگر اندوهگین نشود و متناقض آن وقت بود که هر دو از یک وجه بود. و هم چنین از جایی که معصیت غالب بود مهم است گریختن، چنان که گفت، «اخرجنا من هذه القریه الظالم اهلها».

Ва ҳамеша салаф аз чунин шаҳр ки маъсият сироят кунад ва агар накунад уқубати он сироят кунад , чунон ки гуфт , « вотқўои фитнаи лои тсибини аллазӣнаи злмўои мнкми хосса » гурехтаанд , ва агар касе ҷое буд ки чашми вай то ба номаҳрамӣ уфтад , аз онҷо бигурезад ин мухолиф ризо набӯд ва агар дар шаҳри қаҳт буду танагии раво буд ки бишавад , магар ки тоъӯн буд ки аз он наҳйаст , ки агар тндрстон бишинаванд , беморони зойеъ монанди . Аммо дигари балоҳо чунон нест , балки асбоби чунон ки ниҳодааст ба ҷой мебояд оварад , бар вифқи фармон ва бидон чаҳ ҳукми вай буд , пас аз он ки фармон ба ҷой оварадӣ розӣ май бояд буд ва мебояд донист ки хайрат дар онаст .

و همیشه سلف از چنین شهر که معصیت سرایت کند و اگر نکند عقوبت آن سرایت کند، چنان که گفت، «واتقوا فتنه لا تصیبین الذین ظلموا منکم خاصه» گریخته اند، و اگر کسی جایی بود که چشم وی تا به نامحرمی افتد، از آنجا بگریزد این مخالف رضا نبود و اگر در شهر قحط بود و تنگی روا بود که بشود، مگر که طاعون بود که از آن نهی است، که اگر تندرستان بشنوند، بیماران ضایع مانند. اما دیگر بلاها چنان نیست، بلکه اسباب چنان که نهاده است به جای می باید آورد، بر وفق فرمان و بدان چه حکم وی بود، پس از آن که فرمان به جای آوردی راضی می باید بود و می باید دانست که خیرت در آن است.