Бидон ки халқи андар ин мутафовитанд : кас буд ки он хоҳад ки ҳамеша дар дунё май буд . Чунон ки ҳақ таъолӣ гуфт , « юади аҳдҳми луи иъмри алифи сана »у кас буд ки хоҳад ки пер шаваду кас буд ки як соли умед беш надорад тадбири сол дигар накунад ,у кас буд ки рӯзӣ беш умед надорад , тадбир фардо накунад . Чунон ки исо ( ъ ) гуфт , « андӯҳи рӯзӣ фардо мабаред , ки агар аҷал монда бошад , рӯзӣ монда бошад , ва агар зиндагонӣ намонда бошад ранҷи рӯзии дигарон чаҳ кашӣ ? »

بدان که خلق اندر این متفاوتند: کس بود که آن خواهد که همیشه در دنیا می بود. چنان که حق تعالی گفت، «یود احدهم لو یعمر الف سنه» و کس بود که خواهد که پیر شود و کس بود که یک سال امید بیش ندارد تدبیر سال دیگر نکند، و کس بود که روزی بیش امید ندارد، تدبیر فردا نکند. چنان که عیسی (ع) گفت، «اندوه روزی فردا مبرید، که اگر اجل مانده باشد، روزی مانده باشد، و اگر زندگانی نمانده باشد رنج روزی دیگران چه کشی؟»

Ва кас бошад ки як соъат низ умед надорад , чунон ки расӯл ( с ) таяммум кард ба вақти об тохтан ки набояд ки ба об нарасад . Ва кас буд ки марг дар пеши чашм вай бошад ва ҳеҷ ғоиб набӯд , чунон ки расӯл ( с ) маозро пурсед аз ҳақиқати имони вай . Гуфт , « ҳеҷ гоми брнгрФтм ки нпндоштм ки дигар брнагирам » .

و کس باشد که یک ساعت نیز امید ندارد، چنان که رسول (ص) تیمم کرد به وقت آب تاختن که نباید که به آب نرسد. و کس بود که مرگ در پیش چشم وی باشد و هیچ غایب نبود، چنان که رسول (ص) معاذ را پرسید از حقیقت ایمان وی. گفت، «هیچ گام برنگرفتم که نپنداشتم که دیگر برنگیرم».

Ва асвади ҳабашӣ намоз мекардӣ ва аз ҳар ҷое май нгридӣ . Гуфтандӣ чаҳ майнигарӣ ? гуфтӣ , « то малики аламут аз кадоми сӯ фароз ояд » .

و اسود حبشی نماز می کردی و از هر جایی می نگریدی. گفتندی چه می نگری؟ گفتی، «تا ملک الموت از کدام سو فراز آید».

Ва дар ҷумлаи халқ дар ин мутафовитанду ҳаркии умеди як моҳ беш надорад вайро фазласт он ки умеди чиҳил рӯз дорад Маслану асари он дар мъомлти вай пайдо ояд ки касеро ду баробар бошад ғоиб . Яке то моҳӣ ду расад ва яке то солӣ . Тадбири кор ин кунад ки то моҳӣ меояд ва дар тадбири он дигар тохир кунад . Пас ҳар касе бошад ки пиндорад ки кӯтоҳ амласт , влкни нишони он шитоб ва мубодиратаст ба амал ва ба ғанимати доштани як нафас ки муҳлат медиҳанд . Чунон ки расӯл ( с ) гуфт , « панҷ чиз беш аз панҷ чиз ба ғанимат гиред : « ҷавонии пеш аз перӣу тандурустии пеш аз беморӣ ва тавонгарӣ пеш аз дарвешӣу фароғати пеш аз шуғлу зиндагонии пеш аз марг » . Ва гуфт , « ду неъматаст ки бештар халқ мағбунанд дар он : тандурустӣу фароғат » .

و در جمله خلق در این متفاوتند و هرکه امید یک ماه بیش ندارد وی را فضل است آن که امید چهل روز دارد مثلا و اثر آن در معاملت وی پیدا آید که کسی را دو برابر باشد غایب. یکی تا ماهی دو رسد و یکی تا سالی. تدبیر کار این کند که تا ماهی می آید و در تدبیر آن دیگر تاخیر کند. پس هر کسی باشد که پندارد که کوتاه امل است، ولکن نشان آن شتاب و مبادرت است به عمل و به غنیمت داشتن یک نفس که مهلت می دهند. چنان که رسول (ص) گفت، «پنج چیز بیش از پنج چیز به غنیمت گیرید: «جوانی پیش از پیری و تندرستی پیش از بیماری و توانگری پیش از درویشی و فراغت پیش از شغل و زندگانی پیش از مرگ». و گفت، «دو نعمت است که بیشتر خلق مغبونند در آن: تندرستی و فراغت».

Ва расӯл ( с ) чун асар ғифлатӣ дидӣ аз саҳоба , мунодӣ кардӣ миёни эшон ки марг омад ва оварад аммо шақоват ва аммо саодат . Ва ҳзиФаҳ мегуяд , « ҳеҷ рӯз нест ки на бомдод мунодӣ мекунад ки эй мардумони алрҳил , алрҳил » . Ва Довӯди тоиро диданд ки ба шитоб мешуд ба намоз . Гуфтанд , « ин чаҳ шитобаст ? » гуфт , « лашкар дар шаҳраст . Мунтазир мананд » . Яъне мурдагони гӯристон то маро набаранд брнхўоҳнд хост аз ӣнҷо . Абумусои ашъарӣ ба охири умри ҷаҳд бисёр ҳаме кард . Гуфтанд , « агар рФқ кунӣ чаҳ буд ? » гуфт , асбро ки бдўоннди ҳамаи ҷаҳдҳои хеш ба охири майдони бикунад ва ин охири майдон умрамаст ки марг наздик расед , аз ин ҷаҳди ҳеҷ бознгирм » .

و رسول (ص) چون اثر غفلتی دیدی از صحابه،منادی کردی میان ایشان که مرگ آمد و آورد اما شقاوت و اما سعادت. و حذیفه می گوید، «هیچ روز نیست که نه بامداد منادی می کند که ای مردمان الرحیل، الرحیل». و داوود طایی را دیدند که به شتاب می شد به نماز. گفتند، «این چه شتاب است؟» گفت، «لشکر در شهر است. منتظر منند». یعنی مردگان گورستان تا مرا نبرند برنخواهند خاست از اینجا. ابوموسی اشعری به آخر عمر جهد بسیار همی کرد. گفتند، «اگر رفق کنی چه بود؟» گفت، اسب را که بدوانند همه جهدهای خویش به آخر میدان بکند و این آخر میدان عمرم است که مرگ نزدیک رسید، از این جهد هیچ بازنگیرم».