Расӯл ( с ) гуфт , « чун бандаи бимиради ду фириштаи биёянд бар ваии сиёҳ ва ба чашми азрақ . Якеро номи мункир ва якеро накир . Гӯйанд , « чаҳ мегуфтӣ дар пайғомбар ? » агар муъмин буд гуяд , « бандау расӯли худоӣ буд . Гувоҳии даҳум ки худоӣ якеасту Муҳамади расӯл вайаст » . Ҳафтод араш дар ҳафтод араш гӯр бар вай фарох кунанду равшану пурнур , ва гӯйанд , « бхсб хуфтӣ арӯси вори чунон ки ҳеҷ чизи туро бедор накунад магари он ки дӯсттар дорӣ » . Ва агар мунофиқ буд гуяд , « надонам . намешунидам аз мардумон ки чизе мегуфтанд . Ман низ мегуфтам » . Пас заминро гӯйанд то бар ваии танг фароҳам ояд чунон ки паҳлуҳо ба ҳам расанд ва ҳам чунон дар азоб май буд » .

رسول (ص) گفت، «چون بنده بمیرد دو فرشته بیایند بر وی سیاه و به چشم ازرق. یکی را نام منکر و یکی را نکیر. گویند، «چه می گفتی در پیغامبر؟» اگر مومن بود گوید، «بنده و رسول خدای بود. گواهی دهم که خدای یکی است و محمد رسول وی است». هفتاد ارش در هفتاد ارش گور بر وی فراخ کنند و روشن و پرنور، و گویند، «بخسب خفتی عروس وار چنان که هیچ چیز تو را بیدار نکند مگر آن که دوست تر داری». و اگر منافق بود گوید، «ندانم. می شنیدم از مردمان که چیزی می گفتند. من نیز می گفتم». پس زمین را گویند تا بر وی تنگ فراهم آید چنان که پهلوها به هم رسند و هم چنان در عذاب می بود».

Ва расӯл ( с ) умрро гуфт ки ё умр ! чигуна бинии хештанро ки чун бимирӣ ва туро гӯрии чаҳор газ дар як гази бикунанд . Онгоҳи туро бишӯйанд ва дар кафан кунанд ва дар гӯр ниҳанду хок бар сар кунанд то пар шавад ва бозгарданд . Ва онгоҳи мункиру накири биёянди овози эшон чун раъд ва чашмҳои эшон чун барқ , мўиҳо дар замин май кашанд ва ба дандони хок гӯр мешӯранд ва туро фаро ҷунбонанд ? » гуфт , « ё расӯли аллоҳ ! ақл бо ман бошад ? » гуфт , « бошад » , гуфт , « пас бок надорам ва эшонро кифоят кунам » . Ва дар хабараст ки ду ҷонвар бар кофари мусаллати бикунанд дар гӯр . Ҳардуи кӯру кар ва дар даст ҳар яке амӯдӣ аз оҳани стброء ва чун далв ки уштуронро бидон об медиҳанд , мезананд вайро то қиёмат на чашм доранд ки вайро бенанд то раҳмат кунанд ва на гӯш доранд ки овоз вай бишинаванд .

و رسول (ص) عمر را گفت که یا عمر! چگونه بینی خویشتن را که چون بمیری و تو را گوری چهار گز در یک گز بکنند. آنگاه تو را بشویند و در کفن کنند و در گور نهند و خاک بر سر کنند تا پر شود و بازگردند. و آنگاه منکر و نکیر بیایند آواز ایشان چون رعد و چشمهای ایشان چون برق، مویها در زمین می کشند و به دندان خاک گور می شورند و تو را فرا جنبانند؟» گفت، «یا رسول الله! عقل با من باشد؟» گفت، «باشد»، گفت، «پس باک ندارم و ایشان را کفایت کنم». و در خبر است که دو جانور بر کافر مسلط بکنند در گور. هردو کور و کر و در دست هر یکی عمودی از آهن ستبراء و چون دلو که اشتران را بدان آب می دهند، می زنند وی را تا قیامت نه چشم دارند که وی را بینند تا رحمت کنند و نه گوش دارند که آواز وی بشنوند.

Ва Оиша мегуяд ки расӯл ( с ) гуфт ки гӯрро аФшорднӣаст ки мурдаро биФшорд . Ва агар ҳеҷ кас аз он брстии саъди бен маоз . Ва инс гуяд ки зинати духтари Мустафо ( с ) фармон ёфт . Вайро дар гӯри ниҳод ва рӯй вай зард шуд азим , чун берун омаду ранги ваии боз ҷой шуд , гуфтам , « ё расӯли аллоҳ ! ин чаҳ ҳол буд ? » гуфт , « аз афшурдани гӯру азоби он ёд кардам . Маро хабар доданд ки бар ваии осони бкрднд » . Ва бози ин Фшорднии биФшорди гӯри вайро ки бонги ваии ҳама ҷаҳон бишуниданд . Расӯл ( с ) гуфт , « азоби кофар дар гӯри он буд ки навад ва на аждаҳо бар вай гуморанд . Доне ки аждаҳо чаҳ буд ? навад ва на мор буд ки ҳарякӣ на сар дорад . Вайро май газанд ва мелӣсанд ва дар вай май дманд то рӯзи қиёмат » .

و عایشه می گوید که رسول (ص) گفت که گور را افشاردنی است که مرده را بیفشارد. و اگر هیچ کس از آن برستی سعد بن معاذ. و انس گوید که زینت دختر مصطفی (ص) فرمان یافت. وی را در گور نهاد و روی وی زرد شد عظیم، چون بیرون آمد و رنگ وی باز جای شد، گفتم، «یا رسول الله! این چه حال بود؟» گفت، «از افشردن گور و عذاب آن یاد کردم. مرا خبر دادند که بر وی آسان بکردند». و باز این فشاردنی بیفشارد گور وی را که بانگ وی همه جهان بشنیدند. رسول (ص) گفت، «عذاب کافر در گور آن بود که نود و نه اژدها بر وی گمارند. دانی که اژدها چه بود؟ نود و نه مار بود که هریکی نه سر دارد. وی را می گزند و می لیسند و در وی می دمند تا روز قیامت».

Ва расӯл ( с ) гуфт , « гӯри аввали манзил охиратаст агар осон буд ончӣ аз пас он буд осонтар ва агар дшхўор буд ончӣ аз пас ваии саъбтару дшхўортр » .

و رسول (ص) گفت، «گور اول منزل آخرت است اگر آسان بود آنچه از پس آن بود آسان تر و اگر دشخوار بود آنچه از پس وی صعب تر و دشخوارتر».

Ва бидон ки он чаҳ пас аз инаст : аввали ҳавли нафха сувараст , онгоҳи ҳавли рӯзи қиёмату дарозии ону гармоу арақи он , онгоҳи ҳавли арз додан ва аз гуноҳон пурсидан , онгоҳи ҳавли номаҳо ба дасти росту дасти чап додан , онгоҳи ҳавли Фзиҳту рсўоӣӣ ки аз он бинад , онгоҳи ҳавли тарозу то каффаи ҳасаноти гарон тар ояд ё каффаи сиӣот , онгоҳи ҳавли мзлми хасмону ҷавоби эшон , онгоҳи ҳавли дӯзаху забонӣау ағлолу анколу зақуму мору каждум .

و بدان که آن چه پس از این است: اول هول نفخه صور است، آنگاه هول روز قیامت و درازی آن و گرما و عرق آن، آنگاه هول عرض دادن و از گناهان پرسیدن، آنگاه هول نامه ها به دست راست و دست چپ دادن، آنگاه هول فضیحت و رسوائی که از آن بیند، آنگاه هول ترازو تا کفه حسنات گران تر آید یا کفه سیئات، آنگاه هول مظلم خصمان و جواب ایشان، آنگاه هول دوزخ و زبانیه و اغلال و انکال و زقّوم و مار و کژدم.

Ва азобҳо ду навъаст : ҷисмонӣасту рӯҳонӣ , аммо ончӣ ҷисмонӣаст дар охири китоби аҳёء шарҳ кардаем ба тафсил ва ҳар хабар ки дар он биёмада аст биоварадаем . Ва ончӣ рӯҳонӣаст дар унвон китоб овардаем . Ва ҳамчунин ҳақиқати марг ки чаҳ буду ҳақиқати рӯҳу арвоҳи ваии пас аз марги ҳама дар унвон шарҳ кардаем . Ҳарки хоҳад ки тафсили азоби ҷисмонии бидонад аз аҳёءи талаб бояд кард . Ва ҳарки хоҳад ки рӯҳонии бидонад аз унвон дар ин китоби бидонад .

و عذابها دو نوع است: جسمانی است و روحانی، اما آنچه جسمانی است در آخر کتاب احیاء شرح کرده ایم به تفصیل و هر خبر که در آن بیامده است بیاورده ایم. و آنچه روحانی است در عنوان کتاب آورده ایم. و همچنین حقیقت مرگ که چه بود و حقیقت روح و ارواح وی پس از مرگ همه در عنوان شرح کرده ایم. هرکه خواهد که تفصیل عذاب جسمانی بداند از احیاء طلب باید کرد. و هرکه خواهد که روحانی بداند از عنوان در این کتاب بداند.

Ва мо бад-ӣни қадар ки гуфта омад ақтсор хоҳем кард то дароз нашавад . Ва хатм кунем китобро ба хобҳое ки ҳикоят кардаанд бузургон дар аҳволи мурдагон ки роҳ нест ин илмро ба маърифати аҳволи мурдагони ало аз роҳи мукошифаи ботин . Аммо дар хоб . Ва аммо дар иқзаҳ аммо аз роҳи ҳавоси роҳ ба эшон нест ки эшон ба олимӣ шуданд ки ҷумлаи ин ҳавос аз дарёфтан он ҳамчунон маъзул буд ки гӯш маъзуласт аз идроки рангҳоу чашм маъзуласт аз идроки овозҳо , балки дар одамии як хосиятаст ки бидон аҳли он оламро битавонад ёфт , локини он хосият пӯшидааст ба заҳмати ҳавосу машғалаи дунё . Чун аз он машғала дар хоб халосӣ ёбад ҳолати вай ба эшон наздик гардаду аҳволи эшон кашф уфтад . Ва бидон хосиятаст ки эшонро аз мо хабар буд то ба аъмоли некӯии мо шод бошанд ва ба маосии мо андӯҳгини чунон ки андари ахбор омадааст . Ва ҳақиқат онаст ки хайри мо аз эшону хайри эшон аз мо бе воситаи лавҳ маҳфӯз нест ки аҳволи мо ва эшон , дар лавҳи маҳфӯз набиштааст . Чун ботини одамиро бо он муносибатӣ уфтад дар хоби аҳволи эшонро аз онҷои бидонад . Ва чун эшонро муносибатӣ уфтад аҳвол мо бидонанд .

و ما بدین قدر که گفته آمد اقتصار خواهیم کرد تا دراز نشود. و ختم کنیم کتاب را به خوابهایی که حکایت کرده اند بزرگان در احوال مردگان که راه نیست این علم را به معرفت احوال مردگان الا از راه مکاشفه باطن. اما در خواب. و اما در یقظه اما از راه حواس راه به ایشان نیست که ایشان به عالمی شدند که جمله این حواس از دریافتن آن همچنان معزول بود که گوش معزول است از ادراک رنگها و چشم معزول است از ادراک آوازها، بلکه در آدمی یک خاصیت است که بدان اهل آن عالم را بتواند یافت، لکن آن خاصیت پوشیده است به زحمت حواس و مشغله دنیا. چون از آن مشغله در خواب خلاصی یابد حالت وی به ایشان نزدیک گردد و احوال ایشان کشف افتد. و بدان خاصیت است که ایشان را از ما خبر بود تا به اعمال نیکوی ما شاد باشند و به معاصی ما اندوهگین چنان که اندر اخبار آمده است. و حقیقت آن است که خیر ما از ایشان و خیر ایشان از ما بی واسطه لوح محفوظ نیست که احوال ما و ایشان، در لوح محفوظ نبشته است. چون باطن آدمی را با آن مناسبتی افتد در خواب احوال ایشان را از آنجا بداند. و چون ایشان را مناسبتی افتد احوال ما بدانند.

Ва мисли лавҳи маҳфӯз чун оинааст ки сӯрати ҳамаи чизҳо дар вайасту рӯҳи одамии ҳам чун оинаасту рӯҳи мурдаи ҳам чунин , пас ҳам чунон ки дар оинаи чизе аз оинаи дайгарӣ падед ояд аз лавҳи маҳфӯз дар мо ва дар эшон падед ояд . Ва гумон мабар ки лавҳи маҳфӯз ҷисмӣ бошад мураббаъ аз чӯб ё аз не ё чизи дигари чунон ки ба чашми зоҳири вайро битавон диду набиштаҳо ки бар вайаст бртўон хонд . Локин агар хоҳии ҳам аз хештан талаб кун ки дар ту нмўдгор ҳарчӣ дар офаринишаст , ҳаст то бидон сабаби туро раҳ буд ба маърифати ҳама , локин аз худ ғофилӣ . Дигар чун шиносӣ ?у нмўдгори он димоғ ва мақарӣаст ки ҳамаи қуръон ёд дораду гӯйӣ дар вай набиштааст ва мебинад онроу ҳуруфи онро ва агар касе димоғи ваии зарраи зарраи бикунаду бад-ӣни чашми зоҳир нигоҳ кунад ҳеҷ ҷой қуръон набинад , пас нақш шудан корҳо дар лавҳи маҳфӯз бояд ки аз ин ҷинси доне , ки корҳои бениҳоят дар вай нақшасту чашми ту ҷуз мутаноҳӣ набошад . Ва номутаноҳӣ дар мутаноҳӣ дар нақши маҳсус мумкин нагардад ки сӯрат тавон кард . Пас лавҳи вайу қалами вайу дасти ваии ҳеҷ чизи бози он ту намонад , чунон ки вай низ бо ту намонад ки чунонаст ки шоир гуфт , « аз хона ба кадхудоӣ монад ҳамаи чиз » .

و مثل لوح محفوظ چون آینه است که صورت همه چیزها در وی است و روح آدمی هم چون آینه است و روح مرده هم چنین، پس هم چنان که در آینه چیزی از آینه دیگری پدید آید از لوح محفوظ در ما و در ایشان پدید آید. و گمان مبر که لوح محفوظ جسمی باشد مربع از چوب یا از نی یا چیز دیگر چنان که به چشم ظاهر وی را بتوان دید و نبشته ها که بر وی است برتوان خواند. لکن اگر خواهی هم از خویشتن طلب کن که در تو نمودگار هرچه در آفرینش است، هست تا بدان سبب تو را ره بود به معرفت همه، لکن از خود غافلی. دیگر چون شناسی؟ و نمودگار آن دماغ و مقری است که همه قرآن یاد دارد و گویی در وی نبشته است و می بیند آن را و حروف آن را و اگر کسی دماغ وی ذره ذره بکند و بدین چشم ظاهر نگاه کند هیچ جای قرآن نبیند، پس نقش شدن کارها در لوح محفوظ باید که از این جنس دانی، که کارهای بی نهایت در وی نقش است و چشم تو جز متناهی نباشد. و نامتناهی در متناهی در نقش محسوس ممکن نگردد که صورت توان کرد. پس لوح وی و قلم وی و دست وی هیچ چیز باز آن تو نماند، چنان که وی نیز با تو نماند که چنان است که شاعر گفت، «از خانه به کدخدای ماند همه چیز».

Ва мақсӯд онаст ки маҳоли надорӣ ки эшонро аз мо хабар буд ва моро аз эшон , чунон ки дар хоб май бинӣ ва ба хоби дидагони мурдагон бар аҳволи зишту аҳволи дигар , бурҳонӣ азим аст бидон ки эшон зиндаанд , аммо дар неъмат ва аммо дар азоби наузи биллоҳ , ва нест набинад ва мурда набинад , чунон ки гуфт , «у лои тҳсбни аллазӣнаи қтлўои фии сиблати аллоҳи амўото бал ъанд рбҳми ирзқўн » .

و مقصود آن است که محال نداری که ایشان را از ما خبر بود و ما را از ایشان، چنان که در خواب می بینی و به خواب دیدگان مردگان بر احوال زشت و احوال دیگر، برهانی عظیم است بدان که ایشان زنده اند، اما در نعمت و اما در عذاب نعوذ بالله، و نیست نبیند و مرده نبیند، چنان که گفت، «و لا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتا بل عند ربهم یرزقون».