Ва рӯзаи як нима сабр чарост ?

و روزه یک نیمه صبر چراست؟

Бидон ки имони як чиз нест , балки шохаҳои бисёр дораду ақсом бисёр , чунон ки андар хабараст ки имони ҳафтод ва анд боист : бузургтарин калимаи лоолаҳи алооллаҳу камтарини хошок аз роҳ баргирафтан . Ва ҳарчанд ки ин ақсом бисёраст , лекини усӯли ваии се ҷинсаст : маорифаст ва аҳволаст ва аъмоласт . Ва ҳеҷ мақом аз мақомоти дайн аз ин ҳараса холӣ набӯд . Маслан ҳақиқати тавба пушаймонӣаст ва ин ҳолат диласту асли вай маърифатаст ки гуноҳи заҳр қотиласт . Ва фаръи вай онаст ки даст аз гуноҳ бидорад ва ба тоъат машғӯл шавад , пас аз ин ҳолат ва он маърифат ва он амал ҳар се аз ҷумла имонаст . Ва имони иборат буд аз ин ҳар се , валикин бошад ба маърифат тахсӣс кунанд , чаҳ асл вайаст ки аз маърифати ҳолат падед ояд ва аз ҳолати амал падед ояд .

بدان که ایمان یک چیز نیست، بلکه شاخه های بسیار دارد و اقسام بسیار، چنان که اندر خبر است که ایمان هفتاد و اند بایست: بزرگترین کلمه لااله الاالله و کمترین خاشاک از راه برگرفتن. و هرچند که این اقسام بسیار است، لیکن اصول وی سه جنس است: معارف است و احوال است و اعمال است. و هیچ مقام از مقامات دین از این هرسه خالی نبود. مثلا حقیقت توبه پشیمانی است و این حالت دل است و اصل وی معرفت است که گناه زهر قاتل است. و فرع وی آن است که دست از گناه بدارد و به طاعت مشغول شود، پس از این حالت و آن معرفت و آن عمل هر سه از جمله ایمان است. و ایمان عبارت بود از این هر سه، ولیکن باشد به معرفت تخصیص کنند، چه اصل وی است که از معرفت حالت پدید آید و از حالت عمل پدید آید.

Пас маориф чун дарахтаст . Тағйири дил ба сабаби маърифат чун шох дарахтаст ва кирдорҳо ки аз он аҳвол падед ояд чун самарааст . Пас ҷумлаи имони ду чизаст : дидору кирдор . Кирдор бесабр мумкин нест пас сабри як нима имонасту сабр аз ду ҷинс бояд яке аз ҷинси шаҳват ва яке аз ҷинси хашм ,у рӯза сабраст аз ҷинси шаҳват , пас ваии як нима сабраст ва аз ваҷҳеи дигар , чун назари ҳама ба кирдор буду имони иборат аз вай кунӣ , кирдори муъмини андари меҳнат сабрасту андари неъмати шукр , аз ин ваҷҳи сабри як нимаи як имон буду шукри як нимаи имони чунон ки андари хабарии дигар омадааст ва чун назар бидон кунӣ ки мушкилтар ва душвортараст , вайро аслгирӣ , ҳеҷ асли душвортар аз сабр нест , бад-ӣни ваҷҳи сабри ҷумла имонаст , чунон ки пурседанд ки имон чист ? гуфт : сабр , яъне ки душвортарин ӯст , чунон ки гуфт ҳаҷ арафааст , яъне ки хатар ба сабаб вайаст ки ба фӯти он фӯт шавад ва ба дигари арқон фӯт нашавад .

پس معارف چون درخت است. تغییر دل به سبب معرفت چون شاخ درخت است و کردارها که از آن احوال پدید آید چون ثمره است. پس جمله ایمان دو چیز است: دیدار و کردار. کردار بی صبر ممکن نیست پس صبر یک نیمه ایمان است و صبر از دو جنس باید یکی از جنس شهوت و یکی از جنس خشم، و روزه صبر است از جنس شهوت، پس وی یک نیمه صبر است و از وجهی دیگر، چون نظر همه به کردار بود و ایمان عبارت از وی کنی، کردار مومن اندر محنت صبر است و اندر نعمت شکر، از این وجه صبر یک نیمه یک ایمان بود و شکر یک نیمه ایمان چنان که اندر خبری دیگر آمده است و چون نظر بدان کنی که مشکلتر و دشوارتر است، وی را اصل گیری، هیچ اصل دشوارتر از صبر نیست، بدین وجه صبر جمله ایمان است، چنان که پرسیدند که ایمان چیست؟ گفت: صبر، یعنی که دشوارترین اوست، چنان که گفت حج عرفه است، یعنی که خطر به سبب وی است که به فوت آن فوت شود و به دیگر ارکان فوت نشود.