Бидон ки бандаи андари ҳамаи аҳвол аз чизе холӣ набӯд ки мувофиқи ҳавои вай буд ё мухолифи ҳавои вайу андар ҳар ду ҳол ба сабри ҳоҷатманд буд . Аммо он ки мувофиқи ҳавои вай буд чун молу неъмату ҷоҳу тандурустӣу зану фарзанд ба муроду ончӣ бад-ӣн монад , сабри андари ҳеҷ ҳол аз ин муҳим тар нест ки агар худро фурӯ нагираду андари тнъми фарох фаро раваду дил бар он нааду бози он қарор гирад , дар ваии бтру туғён падедор ояд , чаҳ гуфтаанд ки ҳамаи каси андари меҳнат сабр кунад , аммо андари офият сабр накунад магари сиддиқӣ .

بدان که بنده اندر همه احوال از چیزی خالی نبود که موافق هوای وی بود یا مخالف هوای وی و اندر هر دو حال به صبر حاجتمند بود. اما آن که موافق هوای وی بود چون مال و نعمت و جاه و تندرستی و زن و فرزند به مراد و آنچه بدین ماند، صبر اندر هیچ حال از این مهم تر نیست که اگر خود را فرو نگیرد و اندر تنعم فراخ فرا رود و دل بر آن نهد و باز آن قرار گیرد، در وی بطر و طغیان پدیدار آید، چه گفته اند که همه کس اندر محنت صبر کند، اما اندر عافیت صبر نکند مگر صدیقی.

Ва чун молу неъмати андари рӯзгори саҳоба бисёр шуд , гуфтанд муддатӣ ки андари меҳнат будем сабри беҳтари тавонистем кардан аз ин ки акнӯн андари неъмату тавоноӣ . Ва аз ин гуфт ҳақи таъолӣ , « анмои амўолкму аўлодкми фитна » ва дар ҷумлаи сабр кардан бо тавонои душвор буду исмати маин он буд ки тавонои надиҳад . Ва сабри андар неъмат бидон буд ки дил бар он наниҳад ва бидон шодӣ бисёр накунад ки ориятасту зуд аз вай боз хоҳанд ситад , балки худ он неъмат надонад ки бошад ки сабаби нуқсони дараҷот вай бошад андари қиёмат , пас ба шукри он машғӯл шавад то ҳақи худоӣ аз мол ва аз тан ва аз ҳар неъмат ки дорад ҳаме диҳад ,у андари ин ҳар яке ба сабрии ҳоҷат буд .

و چون مال و نعمت اندر روزگار صحابه بسیار شد، گفتند مدتی که اندر محنت بودیم صبر بهتر توانستیم کردن از این که اکنون اندر نعمت و توانایی. و از این گفت حق تعالی، «انما اموالکم و اولادکم فتنه» و در جمله صبر کردن با توانایی دشوار بود و عصمت مهین آن بود که توانایی ندهد. و صبر اندر نعمت بدان بود که دل بر آن ننهد و بدان شادی بسیار نکند که عاریت است و زود از وی باز خواهند ستد، بلکه خود آن نعمت نداند که باشد که سبب نقصان درجات وی باشد اندر قیامت، پس به شکر آن مشغول شود تا حق خدای از مال و از تن و از هر نعمت که دارد همی دهد، و اندر این هر یکی به صبری حاجت بود.

Аммо он аҳвол ки мувофиқ ҳаво набӯд се навъ бошад : яке он ки ихтиёри вай буд , чун тоъату тарки маъсият . Дувуми он ки ба ихтиёр вай набӯд чун балоу маъсият . Сими он ки асл ба ихтиёр вай набӯд валикини андари дафъу мукофоти ихтиёр буд , чун рнҷонидни мардумони вайро .

اما آن احوال که موافق هوا نبود سه نوع باشد: یکی آن که اختیار وی بود، چون طاعت و ترک معصیت. دوم آن که به اختیار وی نبود چون بلا و معصیت. سیم آن که اصل به اختیار وی نبود ولیکن اندر دفع و مکافات اختیار بود، چون رنجانیدن مردمان وی را.

Аммо он чаҳ ба ихтиёр буд чун тоъат , андари вай ба сабри ҳоҷат буд , чаҳ баъзе аз ибодоти душвор буд аз коҳилӣ чун намоз , ва баъзе аз бухл чун зкўаҳ ва баъзе аз ҳар ду чун ҳаҷ . Ва бесабр мумкин набӯд .

اما آن چه به اختیار بود چون طاعت، اندر وی به صبر حاجت بود، چه بعضی از عبادات دشوار بود از کاهلی چون نماز، و بعضی از بخل چون زکوه و بعضی از هر دو چون حج. و بی صبر ممکن نبود.

Ва андар ҳар тоъатӣ ба сабри ҳоҷат буд андари аввали вайу андари миёнаи вайу андари охири вай , аммо аввали он ки ихлоси андари ният дуруст кунаду риё аз дил давр кунад ва ин душвор буду дигари он ки андари миёна сабр кунаду шарту одоби вай бо ҳеҷ чиз омехта накунад ки агар андари намоз буд ба ҳеҷ сӯ нанигарад ва аз ҳеҷ чиз наяндешад . Ва аммо пас аз ибодат сабр кунад аз зоҳир кардану бгФтн ки чаҳ кардам ва сабр кунад аз аҷаб бидон .

و اندر هر طاعتی به صبر حاجت بود اندر اول وی و اندر میانه وی و اندر آخر وی، اما اول آن که اخلاص اندر نیت درست کند و ریا از دل دور کند و این دشوار بود و دیگر آن که اندر میانه صبر کند و شرط و آداب وی با هیچ چیز آمیخته نکند که اگر اندر نماز بود به هیچ سو ننگرد و از هیچ چیز نیندیشد. و اما پس از عبادت صبر کند از ظاهر کردن و بگفتن که چه کردم و صبر کند از عجب بدان.

Ва аммо маъсиятҳо шак нест ки дасти бдоштни он ҷуз ба сабр рост наёяд ва ҳарчанд ки шаҳвати қавитар ва он мусӣбати осонтар , сабр бар тарки он маъсияти душвортар . Ва аз онаст ки сабр аз маъсияти забон душвортараст ки забони ҷнбонидн осонаст ва чун бисёр гуфта ояд одат шаваду одат табиат гардад ва яке аз ҷунуди шайтон одатасту бад-ӣни сабаби забони андари ғайбату дурӯғу сано бар хештану қадаҳ бар дигарону амсоли ин равон буд . Ва андари як калима ки фарои сар забон ояду мардумонро аз он аҷаб хоҳад омад ва бихоҳанд писандид сабр аз он ба ранҷ бисёр буду бештари он буд ки худ бо мхолтт мумкин нагардад ва ба азлат аз он саломат ҷӯяд .

و اما معصیتها شک نیست که دست بداشتن آن جز به صبر راست نیاید و هرچند که شهوت قوی تر و آن مصیبت آسانتر، صبر بر ترک آن معصیت دشوارتر. و از آن است که صبر از معصیت زبان دشوارتر است که زبان جنبانیدن آسان است و چون بسیار گفته آید عادت شود و عادت طبیعت گردد و یکی از جنود شیطان عادت است و بدین سبب زبان اندر غیبت و دروغ و ثنا بر خویشتن و قدح بر دیگران و امثال این روان بود. و اندر یک کلمه که فرا سر زبان آید و مردمان را از آن عجب خواهد آمد و بخواهند پسندید صبر از آن به رنج بسیار بود و بیشتر آن بود که خود با مخالطت ممکن نگردد و به عزلت از آن سلامت جوید.

Аммо навъи дувум ки бе ихтиёри вай буд , чун рнҷонидни мардумони вайро ба дасту забон , лекини вайро андари мукофот ихтиёрӣаст ва ба сабри тамом ҳоҷат ояд то мукофот накунад ё бар ҳад хеш боистад андари мукофот . Ва яке аз саҳоба ҳаме гуяд : мо имонро имони ншмрдимӣ то ба аз он ба ҳам собири нбўдимӣ бар ранҷи мардумон . Ва барои ин буд ки ҳақ таъолӣ фармуд расӯл ( с )ро ки даст бидор то туро ҳамеи рнҷоннд ва таваккул кун « дъи адоҳму таваккули алии аллоҳ » ва гуфт , « сабр кун бар ончӣ гӯйанд ва ба мҷомлт аз эшон бабр . «у асбри алии мо иқўлўну аҳҷрҳми ҳҷрои ҳмило » ва гуфт , « ҳаме донам ки аз сухани хасмони дилтанги ҳамеи шӯй , лекин ба тасбеҳи машғӯли шӯ , « ва лақад наилм анки изиқи сдрки бмои иқўлўни бҳмди рбк » .

اما نوع دوم که بی اختیار وی بود، چون رنجانیدن مردمان وی را به دست و زبان، لیکن وی را اندر مکافات اختیاری است و به صبر تمام حاجت آید تا مکافات نکند یا بر حد خویش بایستد اندر مکافات. و یکی از صحابه همی گوید: ما ایمان را ایمان نشمردیمی تا به از آن به هم صابر نبودیمی بر رنج مردمان. و برای این بود که حق تعالی فرمود رسول (ص) را که دست بدار تا تو را همی رنجانند و توکل کن «دع اداهم و توکل علی الله» و گفت، «صبر کن بر آنچه گویند و به مجاملت از ایشان ببر. «و اصبر علی ما یقولون و اهجرهم هجرا حمیلا» و گفت، «همی دانم که از سخن خصمان دلتنگ همی شوی، لیکن به تسبیح مشغول شو، «و لقد نعلم انک یضیق صدرک بما یقولون بحمد ربک».

Ва як роҳи молӣ қисмат кард . Яке гуфт , « ин қисмат на барои худоӣ таъолӣаст ки беадласт » . Хабар ба расӯл ( с ) овараданд . Рӯй вай сурх шуд ва ранҷур шуд . Онгоҳ гуфт , « худои таъолӣ бар бародарами Мӯсо ( ъ ) раҳмат кунод ки вайро беш брнҷониднд ва сабр карду худои ъзўҷл ҳаме гуяд , « агар шуморо уқубатӣ расад ва мукофотӣ кунед ҳам чандон кунед ва агар сабр кунед некӯтар » , «у ани оқибатами Фъоқбўои бмсли мо уқубатаму лӣни сбртми лаҳви хайри ллсобрин » .

و یک راه مالی قسمت کرد. یکی گفت، «این قسمت نه برای خدای تعالی است که بی عدل است». خبر به رسول (ص) آوردند. روی وی سرخ شد و رنجور شد. آنگاه گفت، «خدای تعالی بر برادرم موسی (ع) رحمت کناد که وی را بیش برنجانیدند و صبر کرد و خدای عزوجل همی گوید، «اگر شما را عقوبتی رسد و مکافاتی کنید هم چندان کنید و اگر صبر کنید نیکوتر»، «و ان عاقبتم فعاقبوا بمثل ما عقوبتم و لئن صبرتم لهو خیر للصابرین».

Ва андар Инҷил дидам набишта ки исо ( ъ ) гуфт , « қавмии пеш аз ман омаданд . Гуфтанд дастӣ ба дастӣ буриду чашм ба чашму дандон ба дандон ва ман он ботил намекунам , валикин васият мекунам шуморо ки шарро ба шар муқобила макунед , балки агар касе бар ҷониб рост занад аз рӯй шумо , ҷониби чап Фропиш доред ва агар касе дастор шумо бастанд пероҳан низ ба вай диҳед ва агар касе ба ситами як майли шуморо бо хештани бабрад , дўмил бо ӯ бишӯяд » .

و اندر انجیل دیدم نبشته که عیسی (ع) گفت، «قومی پیش از من آمدند. گفتند دستی به دستی برید و چشم به چشم و دندان به دندان و من آن باطل نمی کنم، ولیکن وصیت می کنم شما را که شر را به شر مقابله مکنید، بلکه اگر کسی بر جانب راست زند از روی شما، جانب چپ فراپیش دارید و اگر کسی دستار شما بستاند پیراهن نیز به وی دهید و اگر کسی به ستم یک میل شما را با خویشتن ببرد، دومیل با او بشوید».

Ва расӯл ( с ) гуфт , « ҳаркии шуморо маҳрӯм кунад шумо вайро ато диҳед . Ва агар касе бошад бо шумо зиштӣ кунад шумо бо вай некуӣ кунед » . Ва ин чунин сабри дараҷа садиқонаст .

و رسول (ص) گفت، «هرکه شما را محروم کند شما وی را عطا دهید. و اگر کسی باشد با شما زشتی کند شما با وی نیکویی کنید». و این چنین صبر درجه صدیقان است.

Аммо навъи сеюм ки аввалу охири он ба ихтиёри ту таъаллуқ надорад мусӣбатаст , чун марги фарзанду ҳалок шудани молу табоҳ шудан андомҳо чун чашму гӯшу ҷумлаи балоҳои осмонӣ . Ҳеҷ сабри фозилтар аз ин сабр нест .

اما نوع سوم که اول و آخر آن به اختیار تو تعلق ندارد مصیبت است، چون مرگ فرزند و هلاک شدن مال و تباه شدن اندامها چون چشم و گوش و جمله بلاهای آسمانی. هیچ صبر فاضلتر از این صبر نیست.

Ва ибни аббоси рҳмҳми аллоҳ ҳаме гуяд ки сабри андари қуръон бар се ваҷҳаст : сабри андари тоъати сесад дараҷаи андари савоби биафзояду дигари сабр аз ончӣ ҳаромаст шашсад дараҷааст , сими сабр бар маъсият ва ин сесад дараҷааст . Ва бидон ки сабр бар балои дараҷа садиқонаст . Ва аз ин буд ки расӯл ( с ) гуфт андари дуо , « борхдоё ! моро чандон яқини арзонии дор ки мсоиб бар мо осон шавад » . Ва расӯл ( с ) ҳаме гуяд , « худоӣ таъолӣ гуфт : ҳар бандаро ки бало фиристодам ва сабр кард ва гила накард фарои халқ , агар бабрам ба раҳмати хеши бабрам » . Ва Довӯд ( ъ ) гуфт , « борхдоё чист ҷазои он ки дар мусӣбат сабр кунад барои ту ? » гуфт , « он ки вайро халъати имони дарушам ки ҳаргизи бознстонм » .

و ابن عباس رحمهم الله همی گوید که صبر اندر قرآن بر سه وجه است: صبر اندر طاعت سیصد درجه اندر ثواب بیفزاید و دیگر صبر از آنچه حرام است ششصد درجه است، سیم صبر بر معصیت و این سیصد درجه است. و بدان که صبر بر بلا درجه صدیقان است. و از این بود که رسول (ص) گفت اندر دعا، «بارخدایا! ما را چندان یقین ارزانی دار که مصایب بر ما آسان شود». و رسول (ص) همی گوید، «خدای تعالی گفت: هر بنده را که بلا فرستادم و صبر کرد و گله نکرد فرا خلق، اگر ببرم به رحمت خویش ببرم». و داوود (ع) گفت، «بارخدایا چیست جزای آن که در مصیبت صبر کند برای تو؟» گفت، «آن که وی را خلعت ایمان درپوشم که هرگز بازنستانم».

Ва гуфт , « худои таъолӣ ҳаме гуяд : ҳаркии вайро мусӣбатӣ фиристодам андари тани вай ва ё андари моли вай ва ё андари фарзанди вай , ба сабри некӯи пеш он бозомад , шарм дорам ки бо вай ҳисоб кунаму вайро ба мизон ва девон фиристам » . Ва расӯл ( с ) гуфт , « интизори фараҷ ба сабр ибодатаст » . Ва гуфт , « ҳаркиро мусӣбатӣ бирасад бигӯед , анои ллаҳу анои илайҳи роҷъўни аллоҳами аҷрнии ман мусӣбатӣу аъқбнии хирои минҳо , ҳақи таъолии ин дҳо аз вай иҷобат кунад » . Ва гуфт , « худоӣ таъолӣ гуфт бо Ҷабраили доне ки ҷазоӣ касе ки бенаии чашми вай бозстдм чист ? ӯро дидори хеш каромат кунам » .

و گفت، «خدای تعالی همی گوید: هرکه وی را مصیبتی فرستادم اندر تن وی و یا اندر مال وی و یا اندر فرزند وی، به صبر نیکو پیش آن بازآمد، شرم دارم که با وی حساب کنم و وی را به میزان و دیوان فرستم». و رسول (ص) گفت، «انتظار فرج به صبر عبادت است». و گفت، «هرکه را مصیبتی برسد بگوید، انا لله و انا الیه راجعون اللهم اجرنی من مصیبتی و اعقبنی خیرا منها، حق تعالی این دها از وی اجابت کند». و گفت، «خدای تعالی گفت با جبرئیل دانی که جزای کسی که بینایی چشم وی بازستدم چیست؟ او را دیدار خویش کرامت کنم».

Ва яке аз бузургон бар коғазии навишта будӣ : «у асбри лҳкми рбки Фонки боъинно » , ва ҳар ранҷӣ ки ба вай раседӣ ин коғаз аз ҷайб баровардӣу брхўондӣ . Ва зани фатҳи Мӯсилии биФтоду нохун вай бишикаст . Бихандед . Гуфт дардат намекунад ? гуфт шодии савоби маро аз дарди ғофили бикрад . Ва расӯл ( с ) гуфт , « аз бузурги доштани худои таъолии як онаст ки андари беморӣ гила накунӣу мусӣбати пинҳони дорӣ » .

و یکی از بزرگان بر کاغذی نوشته بودی: «و اصبر لحکم ربک فانک باعیننا»، و هر رنجی که به وی رسیدی این کاغذ از جیب برآوردی و برخواندی. و زن فتح موصلی بیفتاد و ناخن وی بشکست. بخندید. گفت دردت نمی کند؟ گفت شادی ثواب مرا از درد غافل بکرد. و رسول (ص) گفت، «از بزرگ داشتن خدای تعالی یک آن است که اندر بیماری گله نکنی و مصیبت پنهان داری».

Ва яке ҳаме гуяд солими бўхдиФаҳро дидам ҷароҳати расидаи андари масофу афтода . Гуфтам , « оби хоҳӣ ? » гуфт , « пои ман гир ва ба душмани наздиктар кашу оби андар сабу кун ки рӯза дорам агар ба шаб расм бихӯрам » . Ва бидон ки чун бгрид ё ба дил андӯҳгин шавад фазилати сабр фӯт нашавад , балки бидон фӯт шавад ки бонг кунаду ҷомаи бадарад ва шикоят кунад ки расӯл ( с ) бигирист чун фарзанди ваии иброҳӣм фармон ёфт . Гуфтанд , « на аз ин наҳй кардӣ ? » гуфт , « на , ки ин раҳматасту худоӣ бар он кас ки раҳим буд раҳмат кунад » .

و یکی همی گوید سالم بوخدیفه را دیدم جراحت رسیده اندر مصاف و افتاده. گفتم، «آب خواهی؟» گفت، «پای من گیر و به دشمن نزدیکتر کش و آب اندر سبو کن که روزه دارم اگر به شب رسم بخورم». و بدان که چون بگرید یا به دل اندوهگین شود فضیلت صبر فوت نشود، بلکه بدان فوت شود که بانگ کند و جامه بدرد و شکایت کند که رسول (ص) بگریست چون فرزند وی ابراهیم فرمان یافت. گفتند، «نه از این نهی کردی؟» گفت، «نه، که این رحمت است و خدای بر آن کس که رحیم بود رحمت کند».

Ва гуфтаанд ки сабри ҷамили он буд ки соҳиби мусӣбатро аз дигарон бозншноснд , пас ҷома даридан ва бар рӯй задану бонг кардан ҳаромаст , балки аҳволи бгрдидну азор ба сари фурӯ гирифтану дастори камтар кардан нишоед , балки бояд ки бидонад ки бандае бёФрид бе туу бози бабрад бе ту , чунон ки рмизоам салими зани абӯ талҳа гуфт , « шавҳари ман аз хонаи ғоиб буду писарӣ аз ман фармон ёфт , ҷома бар ваии пӯшедам . Чун боз омад гуфт бемор чигунааст ? гуфтам ҳеҷ шаби беҳтар аз имшаб набӯдааст . Пас таом биоварадам ва сайр бихӯрад . Ва хештан биёростам беҳтар аз он ки ҳар шабӣ то ҳоҷати хеш аз ман бигирифт . Пас гуфтам чизеи орият ба фалон ҳамсоя додам чун бозхостам бисёр фарёди бикрад . Гуфт ин аҷабаст . Сахт аблаҳ мардумонанд ? пас гуфтам : он писараки ту ҳадяи худои таъолӣ буд ва ба наздики мо орият буд , акнӯн худои таъолии бозхосту бабрад . Гуфт , « анои ллаҳу анои илайҳи роҷъўн » . Ва бомдод бо расӯл ( с ) ин ҳикояти бикрад ки дӯш чаҳ рафт . Гуфт шаби дӯшин бар шумо муборак буд ки бузург шабӣ бӯдааст . Онгоҳи расӯл ( с ) гуфт андар биҳишт шудам рмизои зан Абуталҳа дидам .

و گفته اند که صبر جمیل آن بود که صاحب مصیبت را از دیگران بازنشناسند، پس جامه دریدن و بر روی زدن و بانگ کردن حرام است، بلکه احوال بگردیدن و ازار به سر فرو گرفتن و دستار کمتر کردن نشاید، بلکه باید که بداند که بنده ای بیافرید بی تو و باز ببرد بی تو، چنان که رمیضا ام سلیم زن ابو طلحه گفت، «شوهر من از خانه غایب بود و پسری از من فرمان یافت، جامه بر وی پوشیدم. چون باز آمد گفت بیمار چگونه است؟ گفتم هیچ شب بهتر از امشب نبوده است. پس طعام بیاوردم و سیر بخورد. و خویشتن بیاراستم بهتر از آن که هر شبی تا حاجت خویش از من بگرفت. پس گفتم چیزی عاریت به فلان همسایه دادم چون بازخواستم بسیار فریاد بکرد. گفت این عجب است. سخت ابله مردمانند؟ پس گفتم: آن پسرک تو هدیه خدای تعالی بود و به نزدیک ما عاریت بود، اکنون خدای تعالی بازخواست و ببرد. گفت، «انا لله و انا الیه راجعون». و بامداد با رسول (ص) این حکایت بکرد که دوش چه رفت. گفت شب دوشین بر شما مبارک بود که بزرگ شبی بوده است. آنگاه رسول (ص) گفت اندر بهشت شدم رمیضا زن ابوطلحه دیدم.

Пас аз ин ҷумлаи бдонстӣ ки банда дар ҳеҷ ҳол аз сабр бениёз нест , балки агар аз ҳамаи шаҳавот халос ёбад ва азлат гирад , андари азлати садҳазори васвасау андешаи мухталиф аз андаруни синаи ваии сар бар кунад ки он ваии роози зикри ҳақи таъолӣ машғӯл кунад ва он андеша агар чаҳ андари мубоҳот буд , чун вақт зойеъ карду умр ки сармоя вайаст ба зиён оварад хусронеи тамом ҳосил шуду тадбир онаст ки хештанро ба аврод ҳаме дорад ва агар андари намоз чунон бошад , бояд ки ҷаҳд кунад ва нараҳад , ало ба корӣ ки дили вай қарор гирад .

پس از این جمله بدانستی که بنده در هیچ حال از صبر بی نیاز نیست، بلکه اگر از همه شهوات خلاص یابد و عزلت گیرد، اندر عزلت صدهزار وسوسه و اندیشه مختلف از اندرون سینه وی سر بر کند که آن وی رااز ذکر حق تعالی مشغول کند و آن اندیشه اگر چه اندر مباحات بود، چون وقت ضایع کرد و عمر که سرمایه وی است به زیان آورد خسرانی تمام حاصل شد و تدبیر آن است که خویشتن را به اوراد همی دارد و اگر اندر نماز چنان باشد، باید که جهد کند و نرهد، الا به کاری که دل وی قرار گیرد.

Ва андар хабараст ки ҳақи таъолии ҷавони фориғро душман дорад , аз ин сабаб гуфт ҳар ҷавонӣ ки фориғ биншинад фориғ набӯд аз васвасаи шайтону шайтони қарини вай буду дили ваии ошиёнаи васвос буд , ҷуз ба зикри ҳақи таъолии онро дафъ натавон кардан , бояд ки ба пешае машғӯл шавад ё ба хидматӣ ё ба корӣ ки вайро фурӯ гирад ва нишоед чунин касро ба хилвати нишастан , балки ҳарки аз кори дили оҷиз буд , бояд ки танро машғӯл медорад .

و اندر خبر است که حق تعالی جوان فارغ را دشمن دارد، از این سبب گفت هر جوانی که فارغ بنشیند فارغ نبود از وسوسه شیطان و شیطان قرین وی بود و دل وی آشیانه وسواس بود، جز به ذکر حق تعالی آن را دفع نتوان کردن، باید که به پیشه ای مشغول شود یا به خدمتی یا به کاری که وی را فرو گیرد و نشاید چنین کس را به خلوت نشستن، بلکه هرکه از کار دل عاجز بود، باید که تن را مشغول می دارد.