Бидон ки ҳарки дар мстқбли некуӣ чашм дорад ин чшмдошти вайро бошад ки раҷо гӯйанд ва бошад ки тмнӣ гӯйанд ва бошад ки ғурур гӯйанд . Ва аҳмақону аблаҳони инҳо аз якдигари бозндоннд ва пиндоранд ки ин ҳама умедасту раҷоӣ Маҳмӯдаст , ва ин на чунонаст , балки агар касе тухмии нек талаб кунад ва дар замин нарм афганду хорру гиёҳ пок кунад ва ба вақт об диҳад ва чашм дорад ки иртифоъ бардорад , чун худои таъолии сўоъқ нигоҳ дораду офат дафъ кунад , ин чашми доштанро умед гӯйанд .

بدان که هرکه در مستقبل نیکویی چشم دارد این چشمداشت وی را باشد که رجا گویند و باشد که تمنی گویند و باشد که غرور گویند. و احمقان و ابلهان اینها از یکدیگر بازندانند و پندارند که این همه امید است و رجای محمود است، و این نه چنان است، بلکه اگر کسی تخمی نیک طلب کند و در زمین نرم افگند و خارر و گیاه پاک کند و به وقت آب دهد و چشم دارد که ارتفاع بردارد، چون خدای تعالی صواعق نگاه دارد و آفت دفع کند، این چشم داشتن را امید گویند.

Ва агар тухми некӯ талаб накунад ва дар замини нарми ниФкнд ва аз хору гиёҳ пок накунаду оби надиҳаду иртифоъ чашм дорад , инро ғурур гӯйанду ҳамоқат на раҷо . Ва агар тухми нек дар замин пок афганду замин аз хору гиёҳ пок кунад , влкн об надорад ва чашм медорад ки борон ояд , ҷое ки борони онҷо ғолиб набошад , влкни маҳол низ набошад инро тмнӣ гӯйанд .

و اگر تخم نیکو طلب نکند و در زمین نرم نیفکند و از خار و گیاه پاک نکند و آب ندهد و ارتفاع چشم دارد، این را غرور گویند و حماقت نه رجا. و اگر تخم نیک در زمین پاک افگند و زمین از خار و گیاه پاک کند، ولکن آب ندارد و چشم می دارد که باران آید، جایی که باران آنجا غالب نباشد، ولکن محال نیز نباشد این را تمنی گویند.

Ҳамчунин ҳаркии тухми имони дуруст дар саҳрои синаи бунааду сина аз хору ахлоқи бади поки бикунад ва ба мувозибат бар тоъати дарахти имонро об диҳад ва чашм дорад аз фазли худои таъолӣ то офот давр дорад , то ба вақти марг ҳамчунин бимонаду имон ба саломати бабрад , инро умед гӯйанд . Ва нишони ин он буд ки дар мстқбл ба ҳарчӣ мумкин буд ҳеҷ тақсир накунаду таъаҳҳуди бознгирд ки фурӯгузошт таъаҳҳуди гашт аз навмидӣ буд на аз умед .

همچنین هرکه تخم ایمان درست در صحرای سینه بنهد و سینه از خار و اخلاق بد پاک بکند و به مواظبت بر طاعت درخت ایمان را آب دهد و چشم دارد از فضل خدای تعالی تا آفات دور دارد، تا به وقت مرگ همچنین بماند و ایمان به سلامت ببرد، این را امید گویند. و نشان این آن بود که در مستقبل به هرچه ممکن بود هیچ تقصیر نکند و تعهد بازنگیرد که فروگذاشت تعهد گشت از نومیدی بود نه از امید.

Аммо агар тухми имони пусида буд яъне яқин дуруст набӯд ё дуруст буд , локини сина аз ахлоқи бад пок накунад ва ба тоъати оби надиҳади чашми доштани раҳмат аз ҳамоқат буд на аз умед , чунон ки расӯл ( с ) гуфт , « алоҳмқи ман атбъ нафса ҳавоҳоу тмнии алии аллоҳи ъзўҷл , аҳмақи он буд ки ҳарчӣ хоҳад кунаду раҳмат чашм медорад » , ки ҳақ таъолӣ мегуяд , « ФхлФи ман бъдҳми халафи врсўолктоби ёхзўни арзи ҳозои алоднӣу иқўлўни сиғФрлно » мазаммат кард касонеро ки пас аз анбиёи илм ба эшон расед , влкн ба дунё машғӯл шуданд ва гуфтанд чашм дорем ки худои таъолӣ бар мо раҳмат кунад .

اما اگر تخم ایمان پوسیده بود یعنی یقین درست نبود یا درست بود، لکن سینه از اخلاق بد پاک نکند و به طاعت آب ندهد چشم داشتن رحمت از حماقت بود نه از امید، چنان که رسول (ص) گفت، «الاحمق من اتبع نفسه هواها و تمنی علی الله عزوجل، احمق آن بود که هرچه خواهد کند و رحمت چشم می دارد»، که حق تعالی می گوید، «فخلف من بعدهم خلف ورثوالکتاب یاخذون عرض هذا الادنی و یقولون سیغفرلنا» مذمت کرد کسانی را که پس از انبیا علم به ایشان رسید، ولکن به دنیا مشغول شدند و گفتند چشم داریم که خدای تعالی بر ما رحمت کند.

Пас ҳарчӣ асбобаст аз ончӣ ба ихтиёри банда таъаллуқ дорад , чун тамом шуд самарати чашми доштан раҷо бошад ва чун асбоб вайрон бошад чашми доштани ҳамоқат буду ғурур ва агар на вайрон буд ва на ободон орўз бошад . Ва расӯл ( с ) гуфт , « лӣси аддӣни болтмнии кори дайн ба орзӯ рост наёяд » , пас ҳарки тавба кунад бояд ки умед қабул дораду ҳарки тавба накард , локин ба сабаби маъсияти худ андӯҳгину ранҷур буд ва чашм медорад ки худои таъолии вайро тавба диҳад ин раҷост ки рнҷўии ваии сабаб онаст ки ба тавба кашад . Аммо агар ранҷур набӯду тавба чашм дорад ғурур буд агарчӣ аблаҳони умед ном кунанд .

پس هرچه اسباب است از آنچه به اختیار بنده تعلق دارد، چون تمام شد ثمرت چشم داشتن رجا باشد و چون اسباب ویران باشد چشم داشتن حماقت بود و غرور و اگر نه ویران بود و نه آبادان آروز باشد. و رسول (ص) گفت، «لیس الدین بالتمنی کار دین به آرزو راست نیاید»، پس هرکه توبه کند باید که امید قبول دارد و هرکه توبه نکرد، لکن به سبب معصیت خود اندوهگین و رنجور بود و چشم می دارد که خدای تعالی وی را توبه دهد این رجاست که رنجوی وی سبب آن است که به توبه کشد. اما اگر رنجور نبود و توبه چشم دارد غرور بود اگرچه ابلهان امید نام کنند.

Худоӣ таъолӣ мегуяд , « волзини ҳоҷрўоу ҷоҳдўои илои фии сиблати аллоҳи аўлӣки ирҷъўни раҳмаи аллоҳ , касоне ки имон оваранду орзӯии хеш дар шаҳру сарои хеши бгзоштнду ғурбат ихтиёр карданд ва бо куффор ҷиҳод намуданд , эшонро ҷой умедаст ба раҳмати мо » , яҳёи бен маоз гуяд , « ҳеҷ ҳамоқат нест беш аз он ки тухм оташ мепароканд ва ба биҳишт чашм медорад . Ва сарой мутӣъон меҷӯяду кор осӣон мекунад . Ва амали нокардаро савоб май биўсд » .

خدای تعالی می گوید، «والذین هاجروا و جاهدوا الی فی سبیل الله اولئک یرجعون رحمه الله، کسانی که ایمان آورند و آرزوی خویش در شهر و سرای خویش بگذاشتند و غربت اختیار کردند و با کفار جهاد نمودند، ایشان را جای امید است به رحمت ما»، یحیی بن معاذ گوید، «هیچ حماقت نیست بیش از آن که تخم آتش می پراکند و به بهشت چشم می دارد. و سرای مطیعان می جوید و کار عاصیان می کند. و عمل ناکرده را ثواب می بیوسد».

Ва яке буд ки вайро зидолхил гуфтандӣ . Расӯл ( с )ро гуфт , « омадаам то аз ту бипурсам ки нишони он ки худои таъолӣ ба ваии шар хоста бошад чист ?у нишони он ки ба вай хайр хоҳад чист ? » ва гуфт , « ҳар рӯз бархезӣ ба чаҳ сифат бошӣ ? » гуфт , « чунон ки хайрроу аҳли хайрро дӯст дорам ва агар хайрӣ падед ояд базӯдии бикунаму савоби он ба яқин бишносам ва агар аз ман фӯт шавад андӯҳгин бошам ва дар орзӯии он бимонам » . Гуфт , « инаст нишони он ки ба ту хайр хостааст . Ва агар кории дигари хостии туро бидон машғӯл кардӣу онгоҳ бок надоштӣ ки дар кадоми водӣ аз водӣҳои дунёи туро ҳалок кардӣ » .

و یکی بود که وی را زیدالخیل گفتندی. رسول (ص) را گفت، «آمده ام تا از تو بپرسم که نشان آن که خدای تعالی به وی شر خواسته باشد چیست؟ و نشان آن که به وی خیر خواهد چیست؟» و گفت، «هر روز برخیزی به چه صفت باشی؟» گفت، «چنان که خیر را و اهل خیر را دوست دارم و اگر خیری پدید آید بزودی بکنم و ثواب آن به یقین بشناسم و اگر از من فوت شود اندوهگین باشم و در آرزوی آن بمانم». گفت، «این است نشان آن که به تو خیر خواسته است. و اگر کاری دیگر خواستی تو را بدان مشغول کردی و آنگاه باک نداشتی که در کدام وادی از وادیهای دنیا تو را هلاک کردی».