Бидон ки хавф аз мақомот бузургасту фазилати вай дар хури асбобу самарот вайаст . Аммо сабаби ваии илм ва маърифатаст , чунон ки шарҳ карда ояд ва барои ин гуфт ҳақи таъолӣ , « анҳо ихшии аллоҳи ман ибодаи алълмо »у расӯл ( с ) гуфт , « раси алҳкмаҳи мхоФаҳи аллоҳ » . Ва аммо самароти вай иффатасту вараъу тақво . Ва ин ҳамаи тухм саодатаст ки бе тарки шаҳавоту сабр аз он роҳ охират натавон ёфт ва ҳеҷ чизи шаҳватро чунон насузад ки хавф . Ва барои инаст ки ҳақи таъолии хоиФонро ҳудоу раҳмату илму ризвон ҷамъ кард дар се оят ва гуфт , « ҳудоу раҳмаи ллзини ҳам лрбҳми ирҳбўн ,у анмои ихшии аллоҳи ман ибодаи алълмоء , разии аллоҳи анҳуаму рзўои анҳу злки лмни хашии раба » ,у тақво ки самарат хавфаст ҳақи таъолӣ бо худ азоФт кард ва гуфт , « влкни инолаҳи алтқўии мнкм » .

بدان که خوف از مقامات بزرگ است و فضیلت وی در خور اسباب و ثمرات وی است. اما سبب وی علم و معرفت است، چنان که شرح کرده آید و برای این گفت حق تعالی، «انها یخشی الله من عباده العلما» و رسول (ص) گفت، «راس الحکمه مخافه الله». و اما ثمرات وی عفت است و ورع و تقوی. و این همه تخم سعادت است که بی ترک شهوات و صبر از آن راه آخرت نتوان یافت و هیچ چیز شهوت را چنان نسوزد که خوف. و برای این است که حق تعالی خایفان را هدی و رحمت و علم و رضوان جمع کرد در سه آیت و گفت، «هدی و رحمه للذین هم لربهم یرهبون، و انما یخشی الله من عباده العلماء، رضی الله عنهم و رضوا عنه ذلک لمن خشی ربه»، و تقوی که ثمرت خوف است حق تعالی با خود اضافت کرد و گفت، «ولکن یناله التقوی منکم».

Ва расӯл ( с ) гуфт , « он рӯз ки халқро съиди қиёмат ҷамъ кунанд , мунодӣ фармоед эшонро ба овозии чунон ки давр ва наздик бишинаванд ва гуяд : ё мардумон ! сухани шумо ҳама бишунидам аз он рӯзи шуморо офаридам то имрӯзи сухани ман бишанвед ва гӯш доред ки корҳои шумо дар пеш шумо хоҳам ниҳод . ё мардумон ! нисбӣ шумо ниҳодеду нисбии ман . Насаб хеш баркашиданду насаби ман фурӯ ниҳодед . Гуфтам , « ани акрмкми ъндоллаҳи атқикм » бузургтарин шумо онаст ки парҳезгортараст , шумо гуфтед на ки бузург онаст ки фалони бен фалонаст . Имрӯзи насаби хеш бар май кашаму насаби шумо фурӯи нуҳум . Ин алмтқўн ? кҷоинди парҳезгорон ?

و رسول (ص) گفت، «آن روز که خلق را صعید قیامت جمع کنند، منادی فرماید ایشان را به آوازی چنان که دور و نزدیک بشنوند و گوید: یا مردمان! سخن شما همه بشنیدم از آن روز شما را آفریدم تا امروز سخن من بشنوید و گوش دارید که کارهای شما در پیش شما خواهم نهاد. یا مردمان! نسبی شما نهادید و نسبی من. نسب خویش برکشیدند و نسب من فرو نهادید. گفتم، «ان اکرمکم عندالله اتقیکم» بزرگترین شما آن است که پرهیزگارتر است، شما گفتید نه که بزرگ آن است که فلان بن فلان است. امروز نسب خویش بر می کشم و نسب شما فرو نهم. این المتقون؟ کجایند پرهیزگاران؟

Пас илмӣ ба пой кунанд ва дар пеш мебаранду парҳезгорони пас он май раванд то ҷумла беҳисоб дар биҳишт шаванд »у бад-ӣн сабабаст ки савоби хоиФон музоъафаст ки гуфт , «у лмни хоФи мақоми рабаи ҷинатон »у расӯл ( с ) гуфт ки худоӣ таъолӣ мегуяд , « ба иззати ман ки ду хавф ва ду амн дар як банда ҷамъ накунам . Агар аз ман тарсад дар дунёу охират эмин дорамаш , ва агар эмин бошад дар охират дар хавф дорамаш » . Ва расӯл ( с ) гуфт , « ҳарки аз худои тарсади ҳамаи чизе аз ваии тарсад . Ва ҳарки аз худоӣ натарсад вайро ба ҳама чизе битарсанд » . Ва гуфт , « тамоми ақлтарин шумо тарснда тарин шумост аз худои таъолӣ » . Ва гуфт , « ҳеҷ муъмин нест ки як қатраи ашк аз чашм вай бияёд , агар ҳама чанд прмгсӣ бошад ки он бар рӯй вай расад ки на рӯй вай бар оташ ҳаром шавад » . Ва гуфт , « чун бандаро аз бими худои таъолии мӯӣ ба тан бархезаду брондишд , гуноҳони вай ҳамчунон фурӯи резад ки барг аз дарахт » . Ва гуфт , « ҳаркас ки вай аз бими ҳақ таъолӣ бигирист дар оташ нашавад то шер ки аз пистони берун омада бошад дар пистон нашавад » .

پس علمی به پای کنند و در پیش می برند و پرهیزگاران پس آن می روند تا جمله بی حساب در بهشت شوند» و بدین سبب است که ثواب خایفان مضاعف است که گفت، «و لمن خاف مقام ربه جنتان» و رسول (ص) گفت که خدای تعالی می گوید، «به عزت من که دو خوف و دو امن در یک بنده جمع نکنم. اگر از من ترسد در دنیا و آخرت ایمن دارمش، و اگر ایمن باشد در آخرت در خوف دارمش». و رسول (ص) گفت، «هرکه از خدای ترسد همه چیزی از وی ترسد. و هرکه از خدای نترسد وی را به همه چیزی بترساند». و گفت، «تمام عقل ترین شما ترسنده ترین شماست از خدای تعالی». و گفت، «هیچ مومن نیست که یک قطره اشک از چشم وی بیاید، اگر همه چند پرمگسی باشد که آن بر روی وی رسد که نه روی وی بر آتش حرام شود». و گفت، «چون بنده را از بیم خدای تعالی موی به تن برخیزد و براندیشد، گناهان وی همچنان فرو ریزد که برگ از درخت». و گفت، «هرکس که وی از بیم حق تعالی بگریست در آتش نشود تا شیر که از پستان بیرون آمده باشد در پستان نشود».

Ва Оишаи разии аллоҳ анҳу гуяд ки Мустафо ( с )ро гуфтам , « ҳеҷ кас аз уммати ту дар биҳишт шавад беҳисоб ? » гуфт , « шавад . Он ки аз гуноҳи хеши ёди ораду бгрид » . Ва гуфт расӯл ( с ) ки ҳеҷ қатра назд худои таъолии дӯсттар аз қатра ашк набӯд аз бими худои таъолӣ ва аз қатраи хӯн ки дар роҳи ҳақи таъолии бирезад . Ва гуфт , « ҳафт кас дар сояи худоӣ таъолӣ бошанд , яке он кас буд ки худоиро таъолӣ дар хилват ёд кунаду об аз чашми ваии бирезад » .

و عایشه رضی الله عنه گوید که مصطفی (ص) را گفتم، «هیچ کس از امت تو در بهشت شود بی حساب؟» گفت، «شود. آن که از گناه خویش یاد آرد و بگرید». و گفت رسول (ص) که هیچ قطره نزد خدای تعالی دوست تر از قطره اشک نبود از بیم خدای تعالی و از قطره خون که در راه حق تعالی بریزد. و گفت، «هفت کس در سایه خدای تعالی باشند، یکی آن کس بود که خدای را تعالی در خلوت یاد کند و آب از چشم وی بریزد».

Ва ҳанзала мегуяд ки наздики расӯл ( с ) будам ва моро панд медод чунон ки дилҳо танг шуду об аз чашмҳо равони гашт . Пас бо хонаи омадам . Аҳл бо ман дар ҳадис омад ва бо ҳадиси дунё фурӯ афтодем . Пас марои он сухани расӯл ( с ) ёд омад ва аз гиристан худ беруни омадаму фарёд ҳаме кардам ки оҳи ҳанзала мунофиқ шуд . Абубакри маро пеш омад . Гуфт , « на мунофиқ шудӣ » . Дар наздики расӯл ( с ) рафтам ва гуфтам , « ҳанзала мунофиқ шуд » . Гуфт , « куллан лами иноФқи ҳанзала » пас ҳанзала гуяд ин ҳоли вайро ҳикоят кардам . Гуфт , « ё ҳанзала ! агар бар он ки дар пеш мо ёфтӣ бимонадӣ Фриштгони осмон бо шумо мсоҳФаҳ кардандӣ дар роҳҳо ва дар хонаҳо , влкни ҳанзалаи соъатӣу соъатӣ »

و حنظله می گوید که نزدیک رسول (ص) بودم و ما را پند می داد چنان که دلها تنگ شد و آب از چشمها روان گشت. پس با خانه آمدم. اهل با من در حدیث آمد و با حدیث دنیا فرو افتادیم. پس مرا آن سخن رسول (ص) یاد آمد و از گریستن خود بیرون آمدم و فریاد همی کردم که آه حنظله منافق شد. ابوبکر مرا پیش آمد. گفت، «نه منافق شدی». در نزدیک رسول (ص) رفتم و گفتم، «حنظله منافق شد». گفت، «کلا لم ینافق حنظله» پس حنظله گوید این حال وی را حکایت کردم. گفت، «یا حنظله! اگر بر آن که در پیش ما یافتی بماندی فریشتگان آسمان با شما مصاحفه کردندی در راهها و در خانه ها، ولکن حنظله ساعتی و ساعتی»

Осор : шблӣ мегуяд , « ҳеҷ рӯзӣ набӯд ки хавф бар ман ғолиб шуд ки на он рӯзи дарӣ аз раҳмату ибрат бар дили ман кушода шуд » . Яҳёи бен маози рҳмҳм аллоҳ гуяд , « гуноҳи муъмини миёни биму уқубату умеди раҳмат чун рӯбоҳӣ буд миёни ду шер » . Ва ҳам вай гуфт , « мискини одамӣ ! агар аз дӯзахи чунон бтрсидӣ ки аз дарвешӣ , дар биҳишт шудӣ » вайро гуфтанд , « фардо ки эминтар ? » гуфт , « он ки имрӯзи тарсонтар » . Яке ҳасанро гуфт , « чаҳ гӯй дар маҷлиси қавмӣ ки моро чандин метарсонанд ки дилҳои моро пора мешавад ? » гуфт , « имрӯз бо қавмӣ суҳбат кунед ки шуморо битарсанду фардо ба амн расед беҳтар аз он ки бо қавмӣ суҳбат кунед ки шуморо эмин доранду фардо ба хавф расед » .

آثار: شبلی می گوید، «هیچ روزی نبود که خوف بر من غالب شد که نه آن روز دری از رحمت و عبرت بر دل من گشاده شد». یحیی بن معاذ رحمهم الله گوید، «گناه مومن میان بیم و عقوبت و امید رحمت چون روباهی بود میان دو شیر». و هم وی گفت، «مسکین آدمی! اگر از دوزخ چنان بترسیدی که از درویشی، در بهشت شدی» وی را گفتند، «فردا که ایمن تر؟» گفت، «آن که امروز ترسان تر». یکی حسن را گفت، «چه گوی در مجلس قومی که ما را چندین می ترسانند که دلهای ما را پاره می شود؟» گفت، «امروز با قومی صحبت کنید که شما را بترساند و فردا به امن رسید بهتر از آن که با قومی صحبت کنید که شما را ایمن دارند و فردا به خوف رسید».

Абусулаймони доронеи рҳмҳм аллоҳ мегуяд , « ҳеҷ дил аз хавф холӣ нашуд ки на вайрон шуд » . Ва Оишаи разии аллоҳ анҳу гуфт ки расӯл ( с )ро гуфтам , « ин чист ки дар қуръон мегуяд ки мекунанд ва метарсанд , волзини иўтўни мо атўоу қлўбҳму ҷлаҳ » , ин дуздӣ ва зиност ? гуфт , « на . Намозу рӯза ва садақа мекунанд ва метарсанд ки напазиранд » . Ва Муҳамади бен алмнкдр чун бигиристӣ ашк дар рӯй молидаӣ ва гуфтӣ , « шунидам ки ҳркҷо ки ашк ба вай расад ҳаргиз насузад » . Ва садиқ мегуяд , « бгриид ва агар натавонед хештан гирён созед » . Ва каъб алохбор гуяд ки ба худоӣ ки бгрими чандон ки об ба рӯй ман фурӯи резади дӯст тар дорам аз он ки ба миқдори кӯҳии зар садақа бидиҳам . Ва абдурраҳмон умр гуяд , « қатрае аз ашк ки аз бими худои таъолии фурӯи резади дӯст тар дорам аз ҳазор динори садақа » .

ابوسلیمان دارانی رحمهم الله می گوید، «هیچ دل از خوف خالی نشد که نه ویران شد». و عایشه رضی الله عنه گفت که رسول (ص) را گفتم، «این چیست که در قرآن می گوید که می کنند و می ترسند، والذین یوتون ما اتوا و قلوبهم و جله»، این دزدی و زناست؟ گفت، «نه. نماز و روزه و صدقه می کنند و می ترسند که نپذیرند». و محمد بن المنکدر چون بگریستی اشک در روی مالیدی و گفتی، «شنیدم که هرکجا که اشک به وی رسد هرگز نسوزد». و صدیق می گوید، «بگریید و اگر نتوانید خویشتن گریان سازید». و کعب الاخبار گوید که به خدای که بگریم چندان که آب به روی من فرو ریزد دوست تر دارم از آن که به مقدار کوهی زر صدقه بدهم. و عبدالرحمن عمر گوید، «قطره ای از اشک که از بیم خدای تعالی فرو ریزد دوست تر دارم از هزار دینار صدقه».