Бидон ки маънии сӯъи хотамат ки ҳама аз он тарсанд онаст ки имони ваии бозстоннд ба вақт рафтан ва инро асбоб бисёрасту илми ин пӯшидааст , влкни ончии андари ин китоб битавон гуфт онаст ки ин аз ду сабаби хезад : яке он ки бидъатии ботил эътиқод кунаду умр бар он бигузораду гумони набард ки он худ хато тавонад буд , дар наздикии марги корҳо кашф уфтад , бошад ки вайро ?хитои вай кашф кунанд , ва бидон сабаб дар дигари эътиқодҳо ки доштааст низ ба шак уфтад ки эътимод бархезад аз эътиқоди хеш ва бар ин шак баравад ва ин хатари мбтдъро буд . Ва касеро ки роҳи калому далели супурд агарчӣ бо вараъ ва порсо бошад . Аммо аблаҳону аҳли саломат ки мусулмонӣ ба зоҳир , чунон ки дар қуръон ва ахбораст , бигрифта бошанд , аз ин эмин бошанд .

بدان که معنی سوء خاتمت که همه از آن ترسند آن است که ایمان وی بازستانند به وقت رفتن و این را اسباب بسیار است و علم این پوشیده است، ولکن آنچه اندر این کتاب بتوان گفت آن است که این از دو سبب خیزد: یکی آن که بدعتی باطل اعتقاد کند و عمر بر آن بگذارد و گمان نبرد که آن خود خطا تواند بود، در نزدیکی مرگ کارها کشف افتد، باشد که وی را خطای وی کشف کنند، و بدان سبب در دیگر اعتقادها که داشته است نیز به شک افتد که اعتماد برخیزد از اعتقاد خویش و بر این شک برود و این خطر مبتدع را بود. و کسی را که راه کلام و دلیل سپرد اگرچه با ورع و پارسا باشد. اما ابلهان و اهل سلامت که مسلمانی به ظاهر، چنان که در قرآن و اخبار است، بگرفته باشند، از این ایمن باشند.

Аз ин гуфт расӯл ( с ) , « алайкуми бад-ӣни алъҷоӣз » ва « аксари аҳли алҷнаҳи алблаҳ » ,у салафи бад-ӣни сабаб буд ки аз калому баҳсу ҷусту ҷӯии ҳақиқати корҳо манъ кардандӣ ки донстндӣ ки ҳаркасии тоқат он надорад ва дар бидъатӣ уфтад . Сабаби дигари он буд ки имон дар асл заъиф бошаду дӯстии дунёи ғолибу дӯстии худои таъолӣ заъиф бошад . Ба вақти марг чун бинад ки ҳамаи шаҳватҳои вай аз вай бозме ситонанд ва аз дунёи вайро ба қаҳр берун мебаранд ва ҷое мебаранд ки намехоҳад , бошад ки бад-ӣни сабаби кароҳатӣ аз он ки бо вай ин мекунад бо вай бозгардад . Ва он дӯстии заъиф низ ботил шавад , чун касе ки фарзандиро дӯст дорад влкни дӯстии заъиф . Чун фарзанди чизеи ракаи маъшӯқи вай буд ва аз фарзанди дӯст тар дорад аз ваии бозстонд , фарзандро душман гирад ва он миқдори дӯстӣ ки буд ботил шавад .

از این گفت رسول (ص)، «علیکم بدین العجائز» و «اکثر اهل الجنه البله»، و سلف بدین سبب بود که از کلام و بحث و جست و جوی حقیقت کارها منع کردندی که دانستندی که هرکسی طاقت آن ندارد و در بدعتی افتد. سبب دیگر آن بود که ایمان در اصل ضعیف باشد و دوستی دنیا غالب و دوستی خدای تعالی ضعیف باشد. به وقت مرگ چون بیند که همه شهوتهای وی از وی بازمی ستانند و از دنیا وی را به قهر بیرون می برند و جایی می برند که نمی خواهد، باشد که بدین سبب کراهتی از آن که با وی این می کند با وی بازگردد. و آن دوستی ضعیف نیز باطل شود، چون کسی که فرزندی را دوست دارد ولکن دوستی ضعیف. چون فرزند چیزی راکه معشوق وی بود و از فرزند دوست تر دارد از وی بازستاند، فرزند را دشمن گیرد و آن مقدار دوستی که بود باطل شود.

Ва барои инаст ки дараҷаи шаҳодат азимаст ки дар он вақти дунё аз пеш бархеста бошаду ҳуби худои таъолии ғолиб шудау дил бар марги ниҳода . Дар чунин ҳоли марги дарсад ва донад ғаниматии бузург буд , чаҳ ин чунин ҳоли зуди бигардаду дил бар он сифат намонад . Пас ҳаркиро дӯстии ҳақи таъолии ғолиб тар шавад аз ҳар чизе , лобуди вайро аз он боздошта бошад ки ҳамагии хеш ба дунё диҳад , вай аз ин хатари эминтар буд ва чун ба вақт марг расад ва донад ки вақти дидор дӯст омад маргро кора набошаду дӯстии ҳақи таъолии ғолиб тар шаваду дӯстии дунёи ботил ва нопидо шавад . Ин нишони ҳасани хотамат буд . Пас ҳарки хоҳад ки аз ин хатар давр бошад бояд ки аз бидъат давр гардад . Ва бидон чаҳ дар қуръон ва ахбораст имон оварад . Ва ҳарчӣ бидонад қабул кунад ва ҳарчӣ надонад таслим кунад ва ба ҷумла имон овараду ҷаҳд он кунад то дӯстии худои таъолӣ бар вай ғолиб шаваду дӯстии дунё заъиф шавад .

و برای این است که درجه شهادت عظیم است که در آن وقت دنیا از پیش برخاسته باشد و حب خدای تعالی غالب شده و دل بر مرگ نهاده. در چنین حال مرگ درسد و داند غنیمتی بزرگ بود، چه این چنین حال زود بگردد و دل بر آن صفت نماند. پس هرکه را دوستی حق تعالی غالب تر شود از هر چیزی، لابد وی را از آن بازداشته باشد که همگی خویش به دنیا دهد، وی از این خطر ایمن تر بود و چون به وقت مرگ رسد و داند که وقت دیدار دوست آمد مرگ را کاره نباشد و دوستی حق تعالی غالب تر شود و دوستی دنیا باطل و ناپیدا شود. این نشان حسن خاتمت بود. پس هرکه خواهد که از این خطر دور باشد باید که از بدعت دور گردد. و بدان چه در قرآن و اخبار است ایمان آورد. و هرچه بداند قبول کند و هرچه نداند تسلیم کند و به جمله ایمان آورد و جهد آن کند تا دوستی خدای تعالی بر وی غالب شود و دوستی دنیا ضعیف شود.

Ва ин ба он заъиф шавад ки ҳудӯди шаръ нигоҳ медорад то дунё бар вай мнғс шавад ва аз вай нафрат гираду дӯстии худои таъолӣ дар дил қӯт гардад ки ҳамеша зикри вай ҳаме кунаду суҳбат бо дӯстон вай дорад на бо дӯстони дунё . Пас агар дӯстии дунёи ғолибтар буд кор дар хатар буд , чунон ки дар қуръон гуфт ки агар падару модару молу неъмати дӯст тар доред аз худоӣ сохта бошед то фармони худои таъолии дррсди Фтрбсўо ҳатто ётии аллоҳи бомраҳ .

و این به آن ضعیف شود که حدود شرع نگاه می دارد تا دنیا بر وی منغص شود و از وی نفرت گیرد و دوستی خدای تعالی در دل قوت گردد که همیشه ذکر وی همی کند و صحبت با دوستان وی دارد نه با دوستان دنیا. پس اگر دوستی دنیا غالب تر بود کار در خطر بود، چنان که در قرآن گفت که اگر پدر و مادر و مال و نعمت دوست تر دارید از خدای ساخته باشید تا فرمان خدای تعالی دررسد فتربصوا حتی یاتی الله بامره.