Бидон ки аввали мақом аз мақомоти дайн яқинасту маърифат , пас аз маърифати хавфи хезад ва аз хавфи зуҳду сабру тавбау сидқу ихлосу мувозибат бар зикру фикр бар давом падед ояд . Ва аз он инсу муҳаббати хезад ва ин ниҳоят мақомотаст . Ва ризоу тафвизу шавқи ин ҳамаи худ табаъ муҳаббат бошад . Пас кимиёии саодати пас аз яқину маърифат ки худроу худоро бишнохт , хавфаст ва ҳарчӣ пас аз онаст бевай рост наёяд ва ин ба се тариқ ба даст ояд :

بدان که اول مقام از مقامات دین یقین است و معرفت، پس از معرفت خوف خیزد و از خوف زهد و صبر و توبه و صدق و اخلاص و مواظبت بر ذکر و فکر بر دوام پدید آید. و از آن انس و محبت خیزد و این نهایت مقامات است. و رضا و تفویض و شوق این همه خود تبع محبت باشد. پس کیمیای سعادت پس از یقین و معرفت که خود را و خدا را بشناخت، خوف است و هرچه پس از آن است بی وی راست نیاید و این به سه طریق به دست آید:

Яке ба илму маърифат ки чун худроу ҳақи таъолиро бишнохт ба зарурат битарсад ки ҳарки дар чангол шер афтоду шерро бишносад , ӯро ба ҳеҷ алоҷу ҳила ҳоҷат набошад то битарсад , балки айн хавф гардаду ҳаркии худоиро таъолӣ ба камолу ҷалолу қудрат ва бениёзӣ аз халқ бишнохт ва худро ба бечорагӣ ва дармондагӣ бишнохт , хештанро ба ҳақиқат дар чангол шер бидид , балки ҳаркии ҳукми худоӣ таъолӣ бишнохт ки ҳарчӣ хоҳад буд то ба қиёмати ҳукм бкрдаҳаст , баъзеро саодат бевсилтӣ ва баъзеро шақоват беҷиноятӣ , балки чунон ки хост ва он ҳаргизи бнгрдд , лобуди тарсад .

یکی به علم و معرفت که چون خود را و حق تعالی را بشناخت به ضرورت بترسد که هرکه در چنگال شیر افتاد و شیر را بشناسد، او را به هیچ علاج و حیله حاجت نباشد تا بترسد، بلکه عین خوف گردد و هرکه خدای را تعالی به کمال و جلال و قدرت و بی نیازی از خلق بشناخت و خود را به بیچارگی و درماندگی بشناخت، خویشتن را به حقیقت در چنگال شیر بدید، بلکه هرکه حکم خدای تعالی بشناخت که هرچه خواهد بود تا به قیامت حکم بکرده است، بعضی را سعادت بی وسیلتی و بعضی را شقاوت بی جنایتی، بلکه چنان که خواست و آن هرگز بنگردد، لابد ترسد.

Ва барои ин гуфт расӯл ( с ) ки Мӯсо ( ъ ) бо одам ( ъ ) ҳуҷҷат оварад . Одами Мӯсоро низ оварад . Мӯсо гуфт , « худои туро дар биҳишт фурӯд оварад ва бо ту чунин ва чунин кард . Чаро осӣ шудӣ то худро ва моро дар балои афкандӣ ? » одам гуфт , « он маъсият бар ман набишта буд ва дар аввали ҳукми вайро хилоф натавонистам кард . Фҳоҷи одам , Мӯсо » . Сухани Мӯсо дар дасти одам мунқатиъ шуд ва ҷавоб надошт .

و برای این گفت رسول (ص) که موسی (ع) با آدم (ع) حجت آورد. آدم موسی را نیز آورد. موسی گفت، «خدای تو را در بهشت فرود آورد و با تو چنین و چنین کرد. چرا عاصی شدی تا خود را و ما را در بلا افکندی؟» آدم گفت، «آن معصیت بر من نبشته بود و در اول حکم وی را خلاف نتوانستم کرد. فحاج آدم، موسی». سخن موسی در دست آدم منقطع شد و جواب نداشت.

Ва абвоби маърифат ки аз он хавфи хезад бисёрасту ҳаркии орифтар хоиФтар то дар ривоятаст ки Ҷабраилу расӯл ( с ) ҳарду мегиристанд . Ваҳй омад ки чаро мегарӣед ва шуморо эмин кардаам ? гуфтанд , « борхдоё ! аз макри ту эмин наем » . Гуфт , « ҳамчунин мебошед » . Ва аз камоли маърифати эшон буд ки гуфтанд набояд ки ончии моро гуфтаанд ки эмин бошед озмоишӣ бошад ва дар таҳти вай сиррӣ бошад ки мо аз дарёфт он оҷиз бошем .

و ابواب معرفت که از آن خوف خیزد بسیار است و هرکه عارف تر خایف تر تا در روایت است که جبرئیل و رسول (ص) هردو می گریستند. وحی آمد که چرا می گریید و شما را ایمن کرده ام؟ گفتند، «بارخدایا! از مکر تو ایمن نه ایم». گفت، «همچنین می باشید». و از کمال معرفت ایشان بود که گفتند نباید که آنچه ما را گفته اند که ایمن باشید آزمایشی باشد و در تحت وی سری باشد که ما از دریافت آن عاجز باشیم.

Ва дар рӯзи бадари ибтидои лашкари мусулмонон заъиф шуданд . Расӯл ( с ) тарсид ва гуфт , « борхдоё ! агар ин мусулмонон ҳалок шаванд бар рӯй замин касе намонад ки туро бпрстд » . Садиқ гуфт , « савганд бар худои таъолӣ чаҳ диҳӣ ки туро ба нусрат ваъда додааст . Лобуди ваъдаи худ рост кунад » . Мақоми садиқ дар ин вақти эътимод буд бар ваъда ба караму мақоми расӯл ( с ) хавф буд аз макр . Ва ин тамомтар буд ки донист ки касе асрори корҳои илоҳӣу таъбияи вай дар тадбири мамлакату сарриштаи тақдири ваии бознёбд .

و در روز بدر ابتدا لشکر مسلمانان ضعیف شدند. رسول (ص) ترسید و گفت، «بارخدایا! اگر این مسلمانان هلاک شوند بر روی زمین کسی نماند که تو را بپرستد». صدیق گفت، «سوگند بر خدای تعالی چه دهی که تو را به نصرت وعده داده است. لابد وعده خود راست کند». مقام صدیق در این وقت اعتماد بود بر وعده به کرم و مقام رسول (ص) خوف بود از مکر. و این تمامتر بود که دانست که کسی اسرار کارهای الهی و تعبیه وی در تدبیر مملکت و سررشته تقدیر وی بازنیابد.

Тариқи дувум онаст ки чун аз маърифат оҷиз ояд суҳбат бо аҳл хавф кунад то хавфи эшон ба вай сироят кунад ва аз аҳли ғифлат давр бошад ва аз ин хавф ҳосил ояд агарчӣ ба тақлид буд . Чун хавфи кӯдак аз мор ки падарро дида бошад ки аз он май гурезад , вай низ битарсад ва бигурезад , агарчӣ сифат мор надонад . Ва ин заъифтар буд аз хавфи ориф ки агар кӯдаки борӣ чанд мъзмро бинад ки даст ба мор май барад , чунон ки ба тақлиди тарсади ҳам ба тақлид эмин шавад ва даст бидон барад . Ва он ки сифат мор донад изоин эмин буд . Пас бояд ки муқаллид дар хавф аз суҳбати аҳли амну ғифлат ҳазар кунад , хосса аз касе ки ба сӯрати аҳл илм бошад .

طریق دوم آن است که چون از معرفت عاجز آید صحبت با اهل خوف کند تا خوف ایشان به وی سرایت کند و از اهل غفلت دور باشد و از این خوف حاصل آید اگرچه به تقلید بود. چون خوف کودک از مار که پدر را دیده باشد که از آن می گریزد، وی نیز بترسد و بگریزد، اگرچه صفت مار نداند. و این ضعیف تر بود از خوف عارف که اگر کودک باری چند معزم را بیند که دست به مار می برد، چنان که به تقلید ترسد هم به تقلید ایمن شود و دست بدان برد. و آن که صفت مار داند ازاین ایمن بود. پس باید که مقلد در خوف از صحبت اهل امن و غفلت حذر کند، خاصه از کسی که به صورت اهل علم باشد.

Тариқи сими он ки чун ин қавми наёбад ки бо эшон суҳбат кунад ки дар ин рӯзгори камтар мондаанд , ҳол эшон башнаваду кутуб эшон бархонад ва мо бад-ӣни сабаби баъзе аз аҳволи анбиёу авлиё дар хавф к-эйат кунем то ҳаркии андаки моя хирад дорад бидонад ки эшон оқилтарину орифтарин халқ буданд ва чунон тарсиданд , дигаронро аввалитар буд ки битарсанд .

طریق سیم آن که چون این قوم نیابد که با ایشان صحبت کند که در این روزگار کمتر مانده اند، حال ایشان بشنود و کتب ایشان برخواند و ما بدین سبب بعضی از احوال انبیا و اولیا در خوف کایت کنیم تا هرکه اندک مایه خرد دارد بداند که ایشان عاقل ترین و عارف ترین خلق بودند و چنان ترسیدند، دیگران را اولی تر بود که بترسند.