Бидон ки хилоф кардаанд ки дарвеши собири фозилтар ё тавонгари шокиру дуруст онаст ки дарвеши собири фозилтар аз тавонгари шокир ва ин ахбори ҷумлаи далел онаст . Аммо агар хоҳӣ ки сари кори бадонеи ҳақиқат онаст ки ҳарчӣ туро аз зикри муҳаббати ҳақи таъолӣ монеъаст он мазмум буд . Кас бошад ки монеъи ваии дарвешӣ буд ва кас бошад ки монеъи ваии тавонгарӣ буд . Ва тафсили ин онаст ки дар миқдори кифоят бӯдан аз нобӯдани аўлитр , чаҳ ин қадар аз дунё чора несту зоди роҳ охиратаст .

بدان که خلاف کرده اند که درویش صابر فاضلتر یا توانگر شاکر و درست آن است که درویش صابر فاضلتر از توانگر شاکر و این اخبار جمله دلیل آن است. اما اگر خواهی که سر کار بدانی حقیقت آن است که هرچه تو را از ذکر محبت حق تعالی مانع است آن مذموم بود. کس باشد که مانع وی درویشی بود و کس باشد که مانع وی توانگری بود. و تفصیل این آن است که در مقدار کفایت بودن از نابودن اولیتر، چه این قدر از دنیا چاره نیست و زاد راه آخرت است.

Ва аз ин гуфт расӯл ( с ) ки ёрб ! қӯти оли Муҳамади қадар кифоят кун » . Аммо ҳарчӣ зиёдат аз онаст нобӯдани аўлитр , чун дар ҳирсу қаноати ҳоли ҳарду баробар бошад чаҳ фақири ҳарис ва чаҳ тавонгари ҳариси ҳарду овехта моланд ва бидон машғуланд аммо дарвешро сифоти башарияти кӯфта ҳаме шавад ва ба ранҷӣ ки мебинад аз дунё нФўр мешавад . Ва чун дунёи зиндон вай шавад , агарчӣ ваии кораи он буд , ба вақти марги дили вай бо дунё кам илтифот кунад . Ва тавонгар бархӯрдорӣ барграфт аз дунё ва бо он инс гирифту фироқи Н бар вай дшхўортр шуд ва дар вақти марг бисёр фарқ бошад миёни ин дўдл , балки дар вақти ибодату муноҷоти ҳам чунин ки он лиззат ки дарвеш ёбад ҳаргиз тавонгар наёяд ва то дили асир ва кӯфта нашавад ва дар андӯҳу ранҷ гудохта нагардад лиззати зикр дар ботин фурӯ наёяд .

و از این گفت رسول (ص) که یارب! قوت آل محمد قدر کفایت کن». اما هرچه زیادت از آن است نابودن اولیتر، چون در حرص و قناعت حال هردو برابر باشد چه فقیر حریص و چه توانگر حریص هردو آویخته مالند و بدان مشغولند اما درویش را صفات بشریت کوفته همی شود و به رنجی که می بیند از دنیا نفور می شود. و چون دنیا زندان وی شود، اگرچه وی کاره آن بود، به وقت مرگ دل وی با دنیا کم التفات کند. و توانگر برخورداری برگرفت از دنیا و با آن انس گرفت و فراق ن بر وی دشخوارتر شد و در وقت مرگ بسیار فرق باشد میان این دودل، بلکه در وقت عبادت و مناجات هم چنین که آن لذت که درویش یابد هرگز توانگر نیاید و تا دل اسیر و کوفته نشود و در اندوه و رنج گداخته نگردد لذت ذکر در باطن فرو نیاید.

Ва ҳамчунин агар ҳарду дар қаноат баробар бошанд ҳам дарвеши фозилтар , аммо агар дарвеш ҳарис бошаду тавонгари шокиру қонеъ буд ва агар он мол аз вай ҷудо шавад чандон ранҷур нашавад ва ба шукри он қиём ҳаме кунаду дили вай ба шукру қаноат таҳорат меёбад ,у дили дарвеши ҳарис ба ҳирси олӯда ҳаме шавад влкн ба кӯфтагии ранҷу андӯҳ таҳорат меёбад , ин ба як дигар наздиктар уфтад .

و همچنین اگر هردو در قناعت برابر باشند هم درویش فاضلتر، اما اگر درویش حریص باشد و توانگر شاکر و قانع بود و اگر آن مال از وی جدا شود چندان رنجور نشود و به شکر آن قیام همی کند و دل وی به شکر و قناعت طهارت می یابد، و دل درویش حریص به حرص آلوده همی شود ولکن به کوفتگی رنج و اندوه طهارت می یابد، این به یک دیگر نزدیکتر افتد.

Ва ба ҳақиқати даврии ҳарякӣ ба ҳақи таъолӣ ба қадари гусастагии дилу овехтагӣ он бошад ба дунё . Аммо агар тавонгарӣ чунон буд ки вайро бӯдан ва нобӯдани моли ҳардуи яке буду дили вай аз он хориҷ буд ва ончӣ дорад барои ҳоҷат халқ дорад , чунон ки Оишаи разии аллоҳи анҳо як рӯзи сад ҳазор дирам харҷ карду хештанро ба як дирам гӯшт нахарид ки рӯзаи кушояд , ин дараҷа аз дараҷаи дарвешӣ ки дили ваии бад-ӣн сифат набӯд аввалитар .

و به حقیقت دوری هریکی به حق تعالی به قدر گسستگی دل و آویختگی آن باشد به دنیا. اما اگر توانگری چنان بود که وی را بودن و نابودن مال هردو یکی بود و دل وی از آن خارج بود و آنچه دارد برای حاجت خلق دارد، چنان که عایشه رضی الله عنها یک روز صد هزار درم خرج کرد و خویشتن را به یک درم گوشت نخرید که روزه گشاید، این درجه از درجه درویشی که دل وی بدین صفت نبود اولی تر.

Аммо чун аҳволи баробар тақдир кунӣ дарвеши фозилтар ки бештари кори тавонгари он буд ки садақа диҳад ва хайр кунад . Ва дар хабараст ки даравишон гила карданду расӯлӣ ба наздики расӯл ( с ) фиристоданд ки тавонгарон хайри дунёу охирати ббрднд ки садақа ва зкўаҳ медиҳанду ҳаҷ ва ғзо мекунанд ва мо наметавонем . Расӯл ( с ) эшонро бнўохт ва гуфт , « марҳабои бку бмни ҷинати ман ъндҳм аз наздик қавмӣ омадӣ ки ман эшонро дӯст дорам . Эшонро бигӯӣ ки ҳарки ба дарвешӣ ср кунад барои худои таъолӣ , вайро се хислат буд ки ҳаргизи тавонгаронро набӯд . Яке он ки дар биҳишт кӯшкҳо бошад ки аҳли биҳишти онро чунон бинад ки аҳли дунёи ситораро ва он нест алои пайғомбарии дарвешро ё шаҳидии дарвешро ё муъминии дарвешроу дигари он ки ба панҷсад соли пештар дар биҳишт шаванд . Ва сими он ки чун дарвеши як бор бигӯед , « субҳони аллоҳу алҳмдллаҳу лои илоҳи алооллаҳи валлоҳи Акбар »у тавонгари ҳам чунон бигӯед , ҳаргиз ба дараҷа вай нарасад агарчӣ даҳ ҳазор садақа бо он бидиҳад . Пас даравишон гуфтанд , « рзино , хушнӯди шудем » .

اما چون احوال برابر تقدیر کنی درویش فاضلتر که بیشتر کار توانگر آن بود که صدقه دهد و خیر کند. و در خبر است که درویشان گله کردند و رسولی به نزدیک رسول (ص) فرستادند که توانگران خیر دنیا و آخرت ببردند که صدقه و زکوه می دهند و حج و غزا می کنند و ما نمی توانیم. رسول (ص) ایشان را بنواخت و گفت، «مرحبا بک و بمن جنت من عندهم از نزدیک قومی آمدی که من ایشان را دوست دارم. ایشان را بگوی که هرکه به درویشی صر کند برای خدای تعالی، وی را سه خصلت بود که هرگز توانگران را نبود. یکی آن که در بهشت کوشکها باشد که اهل بهشت آن را چنان بیند که اهل دنیا ستاره را و آن نیست الا پیغامبری درویش را یا شهیدی درویش را یا مومنی درویش را و دیگر آن که به پانصد سال پیشتر در بهشت شوند. و سیم آن که چون درویش یک بار بگوید، «سبحان الله و الحمدلله و لا اله الاالله والله اکبر» و توانگر هم چنان بگوید، هرگز به درجه وی نرسد اگرچه ده هزار صدقه با آن بدهد. پس درویشان گفتند، «رضینا، خشنود شدیم».

Ва ин аз он гуфт ки зикр тухмӣаст ки чун дили фориғ аз дунёу андӯҳгин ва шикаста ёбад , дар ваии асар азим кунад ва аз дили тавонгар ки шод бошад ба дунёи ҳам чунон бозҷҳд ки об аз санги сахт . Пас чун дараҷаи ҳарякӣ ба қадари наздикии дил вайаст ба ҳақи таъолӣу машғӯлӣ ба зикру муҳаббат ва он машғӯлӣ ба қадари фароғат буд аз инс ба чизеи дигар . Ва дили тавонгар аз инс холӣ набошад , ҳаргиз кӣ баробар бошад ?

و این از آن گفت که ذکر تخمی است که چون دل فارغ از دنیا و اندوهگین و شکسته یابد، در وی اثر عظیم کند و از دل توانگر که شاد باشد به دنیا هم چنان بازجهد که آب از سنگ سخت. پس چون درجه هریکی به قدر نزدیکی دل وی است به حق تعالی و مشغولی به ذکر و محبت و آن مشغولی به قدر فراغت بود از انس به چیزی دیگر. و دل توانگر از انس خالی نباشد، هرگز کی برابر باشد؟

Аммо буд ки тавонгари хештани гумони барад ки вай дар миёни мол аз мол фориғаст . Ва ин ғурур бошаду нишони дурустии ин он буд ки Оиша кард ки моли ҳама харҷ кард чун хок , ва агар чунин будӣ ки мумкин будӣ дунёи доштан бо фароғат аз он , пайғамбарони чандини ҳазар чаро кардандӣ ва чаро Фрмўдндӣ ? то расӯл ( с ) мегуфт , « давр аз ман , давр аз ман ки дунё дар чашми ваии омада буд ва хештан биравӣ арза мекард » . Исо ( ъ ) мегуяд , « дар моли аҳли дунёи мнгрид ки партави он ҳаловати имон аз дили шумо бабрад » . Ва ин аз он гуфт ки чун он ҳаловат дар дил пайдо ояд ҳаловати зикри ҳақи таъолиро заҳмат кунад ки ду ҳаловат дар як дил гирд наёяд .

اما بود که توانگر خویشتن گمان برد که وی در میان مال از مال فارغ است. و این غرور باشد و نشان درستی این آن بود که عایشه کرد که مال همه خرج کرد چون خاک، و اگر چنین بودی که ممکن بودی دنیا داشتن با فراغت از آن، پیغمبران چندین حذر چرا کردندی و چرا فرمودندی؟ تا رسول (ص) می گفت، «دور از من، دور از من که دنیا در چشم وی آمده بود و خویشتن بروی عرضه می کرد». عیسی (ع) می گوید، «در مال اهل دنیا منگرید که پرتو آن حلاوت ایمان از دل شما ببرد». و این از آن گفت که چون آن حلاوت در دل پیدا آید حلاوت ذکر حق تعالی را زحمت کند که دو حلاوت در یک دل گرد نیاید.

Ва дунёи худ ду чиз беш нест : ҳақасту ғайри ҳақ . Чун дил дар ғайри ҳақ бастӣ бидон қадар аз ҳақ гусаста шавад ва бидон қадар ки аз ғайри вай гусаста шуд ба ҳақи таъолии наздик тар мешавад . Абусулаймон дороне гуяд ки он як нафаси сард ки аз дил дарвеш барояд ба вақти орзӯе ки аз он оҷиз ояд , фозилтар аз ҳазор соли ибодати тавонгарӣ . Ва яке башари ҳоФиро гуфт , « маро дуо кун ки аёл дорам ва ҳеҷ чиз надорам » . Гуфт , « дар он вақт ки аёли туро гуяд ки нон нест ва орад нест ва ту аз он оҷиз бошӣу дарди он бо дил ту гардад , маро дар Ни вақт дуо кун , дуои ту дар он вақт аз дуои ман фозилтар буд » .

و دنیا خود دو چیز بیش نیست: حق است و غیر حق. چون دل در غیر حق بستی بدان قدر از حق گسسته شود و بدان قدر که از غیر وی گسسته شد به حق تعالی نزدیک تر می شود. ابوسلیمان دارانی گوید که آن یک نفس سرد که از دل درویش برآید به وقت آرزویی که از آن عاجز آید، فاضلتر از هزار سال عبادت توانگری. و یکی بشر حافی را گفت، «مرا دعا کن که عیال دارم و هیچ چیز ندارم». گفت، «در آن وقت که عیال تو را گوید که نان نیست و آرد نیست و تو از آن عاجز باشی و درد آن با دل تو گردد، مرا در ن وقت دعا کن، دعای تو در آن وقت از دعای من فاضلتر بود».