Бидон ки зуҳдро се дараҷааст : яке он ки дунё дӯст бидораду дил бо вай менигарад влкни муҷоҳидат ва сабр мекунад ва инро мтзҳд гӯйанд на зоҳид , влкни аввали зуҳди ин буд . Дувуми он ки дил бо вай нанигарад бо зуҳд менигараду зуҳди хешро корӣ донад . Ин зоҳидаст влкн аз нуқсон холӣ нест . Дараҷаи сими он ки дар зуҳд низ зоҳид бошад , яъне ки зуҳд хеш набинад ва он корӣ надонад ва мисли вай чун касе буд ки қасди хона подшоҳӣ кунад то ба вазорат биншинад . Сегӣ бар дар сарои вайро манъ кунад . Луқмае нон ба вай андозаду вайро аз хештани бозкнду онгоҳ ба вазорат расад , мумкин набошад ки он луқмаи зои наздики вай қадре бошад .

بدان که زهد را سه درجه است: یکی آن که دنیا دوست بدارد و دل با وی می نگرد ولکن مجاهدت و صبر می کند و این را متزهد گویند نه زاهد، ولکن اول زهد این بود. دوم آن که دل با وی ننگرد با زهد می نگرد و زهد خویش را کاری داند. این زاهد است ولکن از نقصان خالی نیست. درجه سیم آن که در زهد نیز زاهد باشد، یعنی که زهد خویش نبیند و آن کاری نداند و مثل وی چون کسی بود که قصد خانه پادشاهی کند تا به وزارت بنشیند. سگی بر در سرای وی را منع کند. لقمه ای نان به وی اندازد و وی را از خویشتن بازکند و آنگاه به وزارت رسد، ممکن نباشد که آن لقمه زا نزدیک وی قدری باشد.

Дунёи луқма Эйасту шайтони сегӣ ки бар даргоҳ бонг медорад , чун порае нон ба ваии андохтӣ аз ту бошаду ҳамаи дунё дар ҷанби охирати камтар аз онаст ки луқма дар вазорат ки охиратро ниҳоятаст ва бо ниҳояти ҳеҷ нисбат надорад бо бениҳоят .

دنیا لقمه ای است و شیطان سگی که بر درگاه بانگ می دارد، چون پاره ای نان به وی انداختی از تو باشد و همه دنیا در جنب آخرت کمتر از آن است که لقمه در وزارت که آخرت را نهایت است و با نهایت هیچ نسبت ندارد با بی نهایت.

Ва аз ин буд ки Абуязиди разии аллоҳи анҳуро гуфтанд ки фалон дар зуҳд сухан мегуяд . Гуфт , « зуҳди дарчӣ ? » гуфтанд , « дар дунё » , гуфт , « дунё на чизеаст ки дар ваии зуҳд тавон кард . Аввали чизе бояд ки то зуҳд дар вай тавон кард » .

و از این بود که ابویزید رضی الله عنه را گفتند که فلان در زهد سخن می گوید. گفت، «زهد درچه؟» گفتند، «در دنیا»، گفت، «دنیا نه چیزی است که در وی زهد توان کرد. اول چیزی باید که تا زهد در وی توان کرد».

Аммо дараҷоти зуҳд дар ҳақи ончӣ ки зуҳд барои вайаст сеаст : яке он ки зоҳид шавад то аз азоби охирати баррааду бас . Агар вайро бо адам баранд раво дорад ва ин зуҳд хоиФонаст . Як рӯзи молик динор гуфт , « дӯши далерии азим бкрдаҳам бар ҳақи таъолӣ ва аз ваии биҳишт хостаам » . Дигари он ки барои савоб охират бошад . Ва ин тамомтар буд ки ин зуҳди барҷо буду муҳаббати барад ва ин зуҳд раҷёнаст .

اما درجات زهد در حق آنچه که زهد برای وی است سه است: یکی آن که زاهد شود تا از عذاب آخرت برهد و بس. اگر وی را با عدم برند روا دارد و این زهد خایفان است. یک روز مالک دینار گفت، «دوش دلیری عظیم بکرده ام بر حق تعالی و از وی بهشت خواسته ام». دیگر آن که برای ثواب آخرت باشد. و این تمامتر بود که این زهد برجا بود و محبت برد و این زهد راجیان است.

Сеюм дараҷаи камол онаст ки дар дили вай на бими дӯзах буд ва на умеди биҳишт , балки дӯстии ҳақи таъолии дӯстии дунёу охират аз дили ваии баргирифта буд ва аз ҳарчӣ ҷуз вайаст нанг дорад ки бидон илтифот кунад , чунон ки робиъа ки бо ваии ҳадис биҳишт карданд гуфт , « алҷори сами ?илдор » яъне худованди хонаи беҳтар аз хона ва касе ки лиззати муҳаббати ҳақи таъолии вайро падед омад , лиззати биҳишт дар чашми вай ҳамчун лиззати бозӣ кардани кӯдак буд бо бнҷшг дар ҷанби подшоҳӣ рондан ва бошад ки кӯдаки он бозӣ аз подшоҳии дӯст тар дорад ки аз лиззати подшоҳии худ хабар надорад , ба сабаби он ки ҳануз ноқисаст . Ва ҳаркии ҷузи мушоҳидаи ҳазрати илоҳяти вайро чизе мондааст ҳануз ноқисаст . Болиғ нашудааст ва ба дараҷа мардӣ нарасида .

سوم درجه کمال آن است که در دل وی نه بیم دوزخ بود و نه امید بهشت، بلکه دوستی حق تعالی دوستی دنیا و آخرت از دل وی برگرفته بود و از هرچه جز وی است ننگ دارد که بدان التفات کند، چنان که رابعه که با وی حدیث بهشت کردند گفت، «الجار ثم الدار» یعنی خداوند خانه بهتر از خانه و کسی که لذت محبت حق تعالی وی را پدید آمد، لذت بهشت در چشم وی همچون لذت بازی کردن کودک بود با بنجشگ در جنب پادشاهی راندن و باشد که کودک آن بازی از پادشاهی دوست تر دارد که از لذت پادشاهی خود خبر ندارد، به سبب آن که هنوز ناقص است. و هرکه جز مشاهده حضرت الهیت وی را چیزی مانده است هنوز ناقص است. بالغ نشده است و به درجه مردی نرسیده.

Аммо дараҷоти зуҳд дар ҳақи ончӣ ба тарк вай бигӯянд ҳам мухталифаст ки кас бошад ки ба тарки баъзе аз дунё бигӯед ,у тамомӣ онаст ки ҳарчӣ нафаси вайро дар он ҳаззӣаст ки вайро заруратӣ нест ва дар роҳ охират бидон ҳоҷат нест ба тарк он бигӯед ки дунё иборатаст аз ҳзўзи нафас аз молу ҷоҳ ва хӯрдану пӯшидану гуфтан ва хуфтан ва бо мардумони нишастану дарсу маҷлису ривояти ҳадис ва ҳарчӣ барои шурби нафас буд ҳама аз дунёсти алои он ки мақсӯди даъват буд ба ҳақи таъолӣ . Абусулаймон дороне мегуяд , « дар зуҳд бисёр сухан шунидаам , влкни зуҳд ба наздики мо онаст ки ончии туро аз худои таъолӣ машғӯл кунад ба тарк он бигӯе » . Ва гуфт , « ҳарки ба никоҳу сафару ҳадиси нбштн машғӯл шуд рӯй ба дунё оварда » . Вайро пурседанд ки алои ман ?утии аллоҳи бқлб салим чист ? гуфт , « салими дилӣ буд ки ҷузи худои таъолии ҳеҷ чиз дар вай набӯд » .

اما درجات زهد در حق آنچه به ترک وی بگویند هم مختلف است که کس باشد که به ترک بعضی از دنیا بگوید، و تمامی آن است که هرچه نفس وی را در آن حظی است که وی را ضرورتی نیست و در راه آخرت بدان حاجت نیست به ترک آن بگوید که دنیا عبارت است از حظوظ نفس از مال و جاه و خوردن و پوشیدن و گفتن و خفتن و با مردمان نشستن و درس و مجلس و روایت حدیث و هرچه برای شرب نفس بود همه از دنیاست الا آن که مقصود دعوت بود به حق تعالی. ابوسلیمان دارانی می گوید، «در زهد بسیار سخن شنیده ام، ولکن زهد به نزدیک ما آن است که آنچه تو را از خدای تعالی مشغول کند به ترک آن بگویی». و گفت، «هرکه به نکاح و سفر و حدیث نبشتن مشغول شد روی به دنیا آورده». وی را پرسیدند که الا من اتی الله بقلب سلیم چیست؟ گفت، «سلیم دلی بود که جز خدای تعالی هیچ چیز در وی نبود».

Яҳёи бен закариёи разии аллоҳи анҳу пилосӣ пӯшедӣ то нармии ҷомаи вайро ба роҳат надорад ки он ҳазз нафасаст , пас модари ваии дархост то ҷомаи пашмин дарушад ки тани вай аз пилос риш шуда буд . Дарушед , пас ваҳй омад , « ё яҳё ! дунё бар ман ихтиёр кардӣ ? » бигирист . Бози пилос пӯшед . Бидон ки ин ниҳоят зуҳдасту каси бад-ӣн дараҷа нарасад , влкни дараҷа ҳар касе ба қадар онаст ки ба тарк он бигуфтааст . Ва чунон ки тавба аз баъзе дуруст буд , зуҳд низ аз баъзе дуруст буд . Бидон маънӣ ки бесавоб ва бефоида набӯд , аммо он мақомӣ ки дар охират мавъӯдаст тоиброу зоҳидро , он касро барад ки аз ҷумла даст бидорад ё аз ҳама тавба кунад .

یحیی بن زکریا رضی الله عنه پلاسی پوشیدی تا نرمی جامه وی را به راحت ندارد که آن حظ نفس است، پس مادر وی درخواست تا جامه پشمین درپوشد که تن وی از پلاس ریش شده بود. درپوشید، پس وحی آمد، «یا یحیی! دنیا بر من اختیار کردی؟» بگریست. باز پلاس پوشید. بدان که این نهایت زهد است و کس بدین درجه نرسد، ولکن درجه هر کسی به قدر آن است که به ترک آن بگفته است. و چنان که توبه از بعضی درست بود، زهد نیز از بعضی درست بود. بدان معنی که بی ثواب و بی فایده نبود، اما آن مقامی که در آخرت موعود است تایب را و زاهد را، آن کس را برد که از جمله دست بدارد یا از همه توبه کند.