Бидон ки чун тавба ба шарти хеш буд ба зарурати мақбул буд . Чун тавбаи бкрдии андари қабул ба шак мабош , андари он ба шак бош то тавба ба шарт ҳаст ё на . Ва ҳаркии ҳақиқати дил одамӣ бишнохт ки чисту алоқаи вай бо тан бишнохт ки бар чаҳ ваҷҳасту муносибати вай бо ҳазрати алуҳият ки чигунаасту ҳиҷоби вай аз он ба чист , андар шак набошад аз он ки гуноҳи сабаб ҳиҷобасту тавбаи сабаби қабул , чаҳ дили одамии андари асли хеши гавҳар покаст аз ҷинси гавҳари Фариштагон ва чун оинае ки ҳазрати илоҳяти андар вай бинмоед чун аз ин олам берун шавад зангор нагирифта ва ба ҳар маъсиятӣ ки мекунад зулматӣ бар рӯй оина менишинад ва ба ҳар тоъатӣ ки мекунад нурӣ ба дил май пайвандад ва он зулмати маъсиятро аз дил давр мекунад ва он ҳамаи осори анвори тоъоту зулмати маосӣ бар оинаи дили мутаъоқиб ҳаме бошад .

بدان که چون توبه به شرط خویش بود به ضرورت مقبول بود. چون توبه بکردی اندر قبول به شک مباش، اندر آن به شک باش تا توبه به شرط هست یا نه. و هرکه حقیقت دل آدمی بشناخت که چیست و علاقه وی با تن بشناخت که بر چه وجه است و مناسبت وی با حضرت الوهیت که چگونه است و حجاب وی از آن به چیست، اندر شک نباشد از آن که گناه سبب حجاب است و توبه سبب قبول، چه دل آدمی اندر اصل خویش گوهر پاک است از جنس گوهر فرشتگان و چون آینه ای که حضرت الهیت اندر وی بنماید چون از این عالم بیرون شود زنگار نگرفته و به هر معصیتی که می کند ظلمتی بر روی آینه می نشیند و به هر طاعتی که می کند نوری به دل می پیوندد و آن ظلمت معصیت را از دل دور می کند و آن همه آثار انوار طاعات و ظلمت معاصی بر آینه دل متعاقب همی باشد.

Чун зулмат бисёр шуд ва тавба кард , анвори тоъоти он зулматро ҳазимат кунаду дили босафоу покӣ хеш шавад , магар ки чандон исрор карда бошад ки зангор ба ҷавҳари дил расида бошаду андари вай қавс карда ки низ алоҷ напазирад , чун оинае ки зангори андари ботини вай шуда бошад . Аз чунин дили худ тавба кардан наёяд магар ба забон гуяд тавба кардаму дили ҳеҷ хабар надорад ва дар ваии ҳеҷ таъси накунад . Ва ҳамчунон ки ҷомаи шўхгин ба собӯн башуе пок шавад , дил аз маосии зулмат ба анвори тоъот пок шавад .

چون ظلمت بسیار شد و توبه کرد، انوار طاعات آن ظلمت را هزیمت کند و دل باصفا و پاکی خویش شود، مگر که چندان اصرار کرده باشد که زنگار به جوهر دل رسیده باشد و اندر وی قوس کرده که نیز علاج نپذیرد، چون آینه ای که زنگار اندر باطن وی شده باشد. از چنین دل خود توبه کردن نیاید مگر به زبان گوید توبه کردم و دل هیچ خبر ندارد و در وی هیچ تاثیر نکند. و همچنان که جامه شوخگین به صابون بشویی پاک شود، دل از معاصی ظلمت به انوار طاعات پاک شود.

Ва барои ин гуфт расӯл ( с ) , « аз пас ҳар зиштӣ некуӣ кун то онро маҳв кунад » , ва гуфт , « агар чандон гуноҳ кунӣ ки ба осмон расад лекин тавба кунӣ бипазирад » . Ва гуфт , « банда бошад ки ба сабаби гуноҳи андар биҳишт шавад » . Гуфтанд , « чигуна ? » гуфт , « гуноҳии бикунад ва аз он пушаймон шавад ва он андари нафасу чашм вай бимонад то ба биҳишт шавад » . Ва гуфт ки Иблис гуяд кошкӣ ман вайро андари гуноҳи ниФкндмӣ . Ва расӯл ( с ) гуфт , « ҳасаноти сиӣотро чунон маҳв кунад ки об , шӯхи ҷомаро » . Ва гуфт , « чун Иблис малъун шуд гуфт , « ба иззати ту ки аз дили одамӣ берун ниёем то ҷони андари тан буд » . Ҳақ таъолӣ гуфт , « ба иззати ман ки дар тавба бар ӯ набандам то ҷони андари тани вай буд » .

و برای این گفت رسول (ص)، «از پس هر زشتی نیکویی کن تا آن را محو کند»، و گفت، «اگر چندان گناه کنی که به آسمان رسد لیکن توبه کنی بپذیرد». و گفت، «بنده باشد که به سبب گناه اندر بهشت شود». گفتند، «چگونه؟» گفت، «گناهی بکند و از آن پشیمان شود و آن اندر نفس و چشم وی بماند تا به بهشت شود». و گفت که ابلیس گوید کاشکی من وی را اندر گناه نیفکندمی. و رسول (ص) گفت، «حسنات سیئات را چنان محو کند که آب، شوخِ جامه را». و گفت، «چون ابلیس ملعون شد گفت، «به عزت تو که از دل آدمی بیرون نیایم تا جان اندر تن بود». حق تعالی گفت، «به عزت من که در توبه بر او نبندم تا جان اندر تن وی بود».

Ҳабашии пеши расӯл ( с ) омад ва гуфт , « бар ман фавоҳиш бисёр рафтааст . Марои тавбаи пазирад ? » гуфт , « пазирад » . Чун бирафт бозгашт ва гуфт , « бидон вақт ки он ҳаме кардам маро ҳаме дид ? » гуфт , « дид » . Ҳабашии яке наъраи бузаду биФтод ва ҷон бидод .

حبشی پیش رسول (ص) آمد و گفت، «بر من فواحش بسیار رفته است. مرا توبه پذیرد؟» گفت، «پذیرد». چون برفت بازگشت و گفت، «بدان وقت که آن همی کردم مرا همی دید؟» گفت، «دید». حبشی یکی نعره بزد و بیفتاد و جان بداد.

Фзили ъёзи рҳмҳми аллоҳ ҳаме гуяд ки ҳақ таъолӣ гуфтааст яке аз пайғамбаронро ки бишорати даҳ гуноҳкоронро ки агар тавба кунанд бипазирам ва битарсон садиқонро ки агар ба адл бо эшон кор кунам ҳамаро уқубат кунам . Талқи бен ҳабиби рҳмҳми аллоҳ ҳаме гуяд , ҳуқуқи худои таъолии азим тараст аз он ки бидон қиём тавон кард . Ҳамеи бомдод бар тавба бархезеду шомгоҳ бар тавба хусбед . Ҳабиби бен собити рҳмҳми аллоҳ ҳаме гуяд ки гуноҳон бар банда арз кунанд . Фрогноҳӣ расад гуяд оҳ ! ҳамеша аз ту метарсидам , он гуноҳи андари кор вай кунанд бидон сабаб ки аз он тарсида бошад .

فضیل عیاض رحمهم الله همی گوید که حق تعالی گفته است یکی از پیغمبران را که بشارت ده گناهکاران را که اگر توبه کنند بپذیرم و بترسان صدیقان را که اگر به عدل با ایشان کار کنم همه را عقوبت کنم. طلق بن حبیب رحمهم الله همی گوید، حقوق خدای تعالی عظیم تر است از آن که بدان قیام توان کرد. همی بامداد بر توبه برخیزید و شامگاه بر توبه خسبید. حبیب بن ثابت رحمهم الله همی گوید که گناهان بر بنده عرض کنند. فراگناهی رسد گوید آه! همیشه از تو می ترسیدم، آن گناه اندر کار وی کنند بدان سبب که از آن ترسیده باشد.

Ва андар банӣ Исроили яке гуноҳ бисёр дошт . Хост ки тавба кунад ва надонист бипазирад ё на . Вайро нишон доданд ба обидтарин рӯзгор аз вай бипурсед ки гуноҳ бисёр дорам навад ва на касро куштаам . Марои тавба буд ? гуфт на . Вайро низ бикушт сад тамом шуд . Пас вайро нишон доданд ба оламтарин рӯзгор . Рафт ва аз вай бипурсед . Гуфт марои тавба буд ки сад касро куштаам ? гуфт буд , валикин бояд ки аз замини хеш ба ҷои дигари шӯй ки ин ҷой фасодаст . Ба фалони ҷои рӯ ки он ҷой салоҳаст . Вай бирафту андари миёни роҳ фармон ёфт . Фариштагони азобу раҳмати андар ӯ хилоф карданд ва ҳар яке гуфт аз вилоят манаст . Ҳақи таъолӣ фармон дод то он заминро бпимўднд . Вайро ба замини салоҳ наздиктар ёфтанд . Як бадасти Фариштагони раҳмати ҷони ваии ббрднду бад-ӣн маълум шавад ки шарт нест ки каффаи сиӣоти холӣ буд аз гуноҳ . Лекин бояд ки каффаи ҳасаноти зиёдат буд агар ҳама ба миқдор андак бошад ки бидон наҷот ҳосил ояд .

و اندر بنی اسرائیل یکی گناه بسیار داشت. خواست که توبه کند و ندانست بپذیرد یا نه. وی را نشان دادند به عابدترین روزگار از وی بپرسید که گناه بسیار دارم نود و نه کس را کشته ام. مرا توبه بود؟ گفت نه. وی را نیز بکشت صد تمام شد. پس وی را نشان دادند به عالم ترین روزگار. رفت و از وی بپرسید. گفت مرا توبه بود که صد کس را کشته ام؟ گفت بود، ولیکن باید که از زمین خویش به جای دیگر شوی که این جای فساد است. به فلان جای رو که آن جای صلاح است. وی برفت و اندر میان راه فرمان یافت. فرشتگان عذاب و رحمت اندر او خلاف کردند و هر یکی گفت از ولایت من است. حق تعالی فرمان داد تا آن زمین را بپیمودند. وی را به زمین صلاح نزدیکتر یافتند. یک بدست فرشتگان رحمت جان وی ببردند و بدین معلوم شود که شرط نیست که کفه سیئات خالی بود از گناه. لیکن باید که کفه حسنات زیادت بود اگر همه به مقدار اندک باشد که بدان نجات حاصل آید.