Бидон ки ҳарчӣ дар вуҷӯдаст ҳамаи сунъ вайасту ҳамаи аҷиб ва ғарибаст ва ҳеҷ зарра нест аз зарраҳо , осмону замин ки на бар забони ҳоли тасбеҳу тақдис ҳаме кунанд офаридагори худро ва мегӯйанд : инат қудрат бар камол ва инат илмӣ бениҳоят . Ва ин бисёртар аз онаст ки тафсили пазирад , балки агар ҳамаи дарёҳо мидод шаваду дарахтони қаламу ҷумлаи офаридагон котиб шаванд ва ба умрҳои дароз менависанд , ончӣ гӯйанд андакӣ бошад аз ончӣ ҳаст , чунон ки гуфт , « қул луи кони албҳри мдодои лклмоти рабӣ . . . Алоиаҳ » влкн бар ҷумла бидон ки офарӣдаҳо бар ду қисмаст : як қисми худ моро аз он ҳеҷ хайр нест дар вай тафаккур натавонем кард , чунон ки гуфт , « субҳони алзии халқи алозўоҷи кулҳо тунбати аларз ва ман анФсҳму ммои лои иълмўн » .

بدان که هرچه در وجود است همه صنع وی است و همه عجیب و غریب است و هیچ ذره نیست از ذره ها، آسمان و زمین که نه بر زبان حال تسبیح و تقدیس همی کنند آفریدگار خود را و می گویند: اینت قدرت بر کمال و اینت علمی بی نهایت. و این بسیار تر از آن است که تفصیل پذیرد، بلکه اگر همه دریاها مداد شود و درختان قلم و جمله آفریدگان کاتب شوند و به عمرهای دراز می نویسند، آنچه گویند اندکی باشد از آنچه هست، چنان که گفت، «قل لو کان البحر مدادا لکلمات ربی... الآیه» ولکن بر جمله بدان که آفریده ها بر دو قسم است: یک قسم خود ما را از آن هیچ خیر نیست در وی تفکر نتوانیم کرد، چنان که گفت، «سبحان الذی خلق الازواج کلها تنبت الارض و من انفسهم و مما لا یعلمون».

Ва аммо ончии моро аз он хабараст ду қисмаст : яке он ки ба чашм натавон дид чун аршу курсӣу млоикаҳу деву парӣу аҷноси ин ,у тафаккур низ дар ин мухтасар буду дшхўор , пас бар он ихтисор кунем ки дӣданӣаст ва он осмону офтобу моҳу ситорагон ва заминасту ончӣ бар вайаст чун кӯҳу биёбон ва шаҳрҳо ва дарёҳоу ончӣ дар кӯҳ ҳоаст аз ҷавоҳиру маодину ончӣ бар рӯй заминаст аз анвоъи наботот ,у ончӣ дар бар ва баҳраст аз анвоъи ҳайвоноти ҷузи одамӣ то ба одамӣ расаду вай аз ҳама аҷибтарасту ончии миёни осмон ва заминаст чун меғу борону барфу тагаргу раъду барқу қавси қзҳу ъломотӣ ки дар ҳаво падед ояд , пас ҷумлау Фзлк инаст ва дар ин ҳар яке маҷол тафаккураст , чаҳ ҳамаи аҷоиби сунъи ҳақ таъолӣаст .

و اما آنچه ما را از آن خبر است دو قسم است: یکی آن که به چشم نتوان دید چون عرش و کرسی و ملایکه و دیو و پری و اجناس این، و تفکر نیز در این مختصر بود و دشخوار، پس بر آن اختصار کنیم که دیدنی است و آن آسمان و آفتاب و ماه و ستارگان و زمین است و آنچه بر وی است چون کوه و بیابان و شهرها و دریاها و آنچه در کوه ها است از جواهر و معادن و آنچه بر روی زمین است از انواع نباتات، و آنچه در بر و بحر است از انواع حیوانات جز آدمی تا به آدمی رسد و وی از همه عجیبتر است و آنچه میان آسمان و زمین است چون میغ و باران و برف و تگرگ و رعد و برق و قوس قزح و علاماتی که در هوا پدید آید، پس جمله و فذلک این است و در این هر یکی مجال تفکر است، چه همه عجایب صنع حق تعالی است.

Пас ба баъзе аз ин ишоратӣ мухтасар букунем ва ин ҳамаи оёти ҳақ таъолӣаст ки туро фармӯдааст то дар он назар кунӣ ва тафаккур кунӣ , чунон ки гуфт , « ва кин мами ояи лии алсмўоту аларзи имрўни алайҳо ва ҳам анҳо мързўн » ва гуфт , « аввалами инзрўои фии малакӯти алсмўоти волорз ва мо халқи аллоҳи ман шиӣӣ » ва гуфт , « ани фии халқи алсмўоту аларзи вохтлоФи аллилу алнҳор . . . Алоиаҳ » ва чунин оёт бисёраст , пас андари ин оёт тафаккур кун . Ояти аввал ки ба ту наздиктараст туе ва аз ту аҷабтар бар рӯй замин ҳеҷ нест ва ту аз худ ғофил . Ва мунодӣ ҳаме ояд ки ба хештан фурӯ нигаред то азимат ва ҷалол байнед . «у фии анФскми аФлои тбсрўн » .

پس به بعضی از این اشارتی مختصر بکنیم و این همه آیات حق تعالی است که تو را فرموده است تا در آن نظر کنی و تفکر کنی، چنان که گفت، «و کاین مم آیه لی السموات و الارض یمرون علیها و هم عنها معرضون» و گفت، «اولم ینظروا فی ملکوت السموات والارض و ما خلق الله من شیئی» و گفت، «ان فی خلق السموات و الارض واختلاف اللیل و النهار ... الآیه» و چنین آیات بسیار است، پس اندر این آیات تفکر کن. آیت اول که به تو نزدیکتر است تویی و از تو عجب تر بر روی زمین هیچ نیست و تو از خود غافل. و منادی همی آید که به خویشتن فرو نگرید تا عظمت و جلال بینید. «و فی انفسکم افلا تبصرون».

Пас дар ибтидои хеш тафаккур кун ки аз куҷое ки аввали туро аз қатрае бёФриднд ва он обро қароргоҳи аввали пушти падару сина модар кард , пас он тухми офариниши ту сохт , пас шаҳватро бар нару мода муваккил кард ва аз раҳми модари замини сохт ва аз оби пушти марди тухми сохту шаҳватро бар ҳарду муваккил кард то тухм дар замини афканд , пас аз хӯни ҳайзи оби он тухми сохт ва туро аз нутфау хӯни ҳайзи бёФрид . Аввали порае хӯн баста гардонид ки онро ълқаҳ гӯйанд пас гӯшт гардонид ки онро мзғаҳ гӯйанд . Пас ҷон дар вай дамид . Пас аз он хӯну оби як сифат дар ту чизҳои мухталиф падед оварад чун пӯсту гӯшту рагу пайу устихон . Пас аз ин ҷумлаи андомҳои ту сӯрат кард : сиррии мудаввар ва ду дасту пои дарозу ҳарякӣ ба панҷ шохи бёФрид . Пас бар беруни чашму гӯшу даҳону бинӣу забону дигари аъзои бёФрид ва дар ботини ту меъдау кулияу спрзу раҳму масонау рӯда бисёр бёФриду ҳарякӣ бар шакли дигар ва ба миқдории дигар .

پس در ابتدای خویش تفکر کن که از کجایی که اول تو را از قطره ای بیافریدند و آن آب را قرارگاه اول پشت پدر و سینه مادر کرد، پس آن تخم آفرینش تو ساخت، پس شهوت را بر نر و ماده موکل کرد و از رحم مادر زمین ساخت و از آب پشت مرد تخم ساخت و شهوت را بر هردو موکل کرد تا تخم در زمین افکند، پس از خون حیض آب آن تخم ساخت و تو را از نطفه و خون حیض بیافرید. اول پاره ای خون بسته گردانید که آن را علقه گویند پس گوشت گردانید که آن را مضغه گویند. پس جان در وی دمید. پس از آن خون و آب یک صفت در تو چیزهای مختلف پدید آورد چون پوست و گوشت و رگ و پی و استخوان. پس از این جمله اندامهای تو صورت کرد: سری مدور و دو دست و پای دراز و هریکی به پنج شاخ بیافرید. پس بر بیرون چشم و گوش و دهان و بینی و زبان و دیگر اعضا بیافرید و در باطن تو معده و کلیه و سپرز و رحم و مثانه و روده بسیار بیافرید و هریکی بر شکل دیگر و به مقداری دیگر.

Пас ҳарякӣ аз ин ба чанд қисмати бикрад : ҳар ангуштии се банд ва ҳар узвии мураккаб аз пӯсту гӯшту рагу пайу устихон . Ва чашм ки чанд миқдори лузӣ беш нест ба ҳафт табақаи бёФрид , ҳар табақае ба сифатии дигар ки агар яке аз он табоҳ шавад ҷаҳон бар ту торик шавад . Ва агар шарҳи аҷоиби чашм танҳо бигӯему рқъаҳҳои бисёр сиёҳ бояд кард . Пас нигоҳ кун ба устихон ки чигуна ҷисмии сахту муҳками изоин оби латифи тнки бёФрид ва ҳар порае аз вай бар шаклӣу миқдорӣ . Баъзе гирд ва баъзе дароз ва баъзе паҳн ва баъзе миёни оканда .

پس هریکی از این به چند قسمت بکرد: هر انگشتی سه بند و هر عضوی مرکب از پوست و گوشت و رگ و پی و استخوان. و چشم که چند مقدار لوزی بیش نیست به هفت طبقه بیافرید، هر طبقه ای به صفتی دیگر که اگر یکی از آن تباه شود جهان بر تو تاریک شود. و اگر شرح عجایب چشم تنها بگوییم و رقعه های بسیار سیاه باید کرد. پس نگاه کن به استخوان که چگونه جسمی سخت و محکم ازاین آب لطیف تُنک بیافرید و هر پاره ای از وی بر شکلی و مقداری. بعضی گرد و بعضی دراز و بعضی پهن و بعضی میان آکنده.

Ва ҳама бар якдигар таркиб кард . Ва дар миқдору шаклу сӯрати ҳарякии ҳикматӣ балки ҳикматҳои бисёр . Ва онгоҳи устихонро сутуни тани ту сохт ва ҳам бар он банно кард . Агар ба як лухт будӣ пушти ду то натавонистӣ кард . Ва агар пароканда будӣ пушти рост боз натавонистӣ дошт ва бар пой натавонистӣ истод , пас онро муҳраи муҳраи бёФрид то ду то шавад ,у онгоҳи дарҳами сохту пайу раг бар вай бипечеду муҳками бикрад то ҳамчунон як лухт рост боистад чун ҳоҷат буд . Ва дар сар ҳар муҳрае чун нару модае бсохт то дар ҳам нишинад ва бо якдигар муҳкам шаванд , ва аз ҷавониби муҳраҳо чун ҷиноҳҳо берун оварад то пайҳои заъиф ки бар вай печидааст аҳкоми вайро бар вай такя занад .

و همه بر یکدیگر ترکیب کرد. و در مقدار و شکل و صورت هریکی حکمتی بلکه حکمتهای بسیار. و آنگاه استخوان را ستون تن تو ساخت و هم بر آن بنا کرد. اگر به یک لخت بودی پشت دو تا نتوانستی کرد. و اگر پراکنده بودی پشت راست باز نتوانستی داشت و بر پای نتوانستی ایستاد، پس آن را مهره مهره بیافرید تا دو تا شود، و آنگاه درهم ساخت و پی و رگ بر وی بپیچید و محکم بکرد تا همچنان یک لخت راست بایستد چون حاجت بود. و در سر هر مهره ای چون نر و ماده ای بساخت تا در هم نشیند و با یکدیگر محکم شوند، و از جوانب مهره ها چون جناحها بیرون آورد تا پی های ضعیف که بر وی پیچیده است احکام وی را بر وی تکیه زند.

Ва ҷумлаи сарро аз панҷоҳ ва панҷ пораи устихони бёФрид ва дар ҳам пайваст ба бандҳои борӣк то агар як гӯшаро офатӣ расад он дигарон ба саломат бимонанду ҳама шикаста нашаванд . Ва дандонҳо бёФриди баъзе српҳн то луқма ос кунад ва баъзеро сари борӣку тез то таом хирад кунаду бабрад ва ба Асия андозад . Пас гардан аз ҳафт муҳраи бёФриду баргу пай ки бар ваии печидаи муҳками бикраду сар бар вай таркиб кард . Ва пушт аз бист ва чаҳор муҳраи бёФриду гардан бар ваии ниҳод . Пас устихонҳои синаи бёФрид бар паҳно ва дар он муҳраҳо сохт . Ва ҳамчунин дигари устихонҳоу шарҳи он дарозаст .

و جمله سر را از پنجاه و پنج پاره استخوان بیافرید و در هم پیوست به بندهای باریک تا اگر یک گوشه را آفتی رسد آن دیگران به سلامت بمانند و همه شکسته نشوند. و دندانها بیافرید بعضی سرپهن تا لقمه آس کند و بعضی را سر باریک و تیز تا طعام خرد کند و ببرد و به آسیا اندازد. پس گردن از هفت مهره بیافرید و برگ و پی که بر وی پیچیده محکم بکرد و سر بر وی ترکیب کرد. و پشت از بیست و چهار مهره بیافرید و گردن بر وی نهاد. پس استخوانهای سینه بیافرید بر پهنا و در آن مهره ها ساخت. و همچنین دیگر استخوانها و شرح آن دراز است.

Ва дар ҷумлаи тани ту дивист ва чиҳил ва ҳашт устихони бёФриди ҳарякӣ барои ҳикматии дигар то кори ту рост ва сохта бошад , ва ин ҳама аз ин оби сахефи офарид . Агар яке аз устихонҳо камтар шавад боз аз кори бозамонӣ ва агар яке зиёдат шавад бози дармонӣ . Пас чун туро дар ҷнбонидни он устихонҳо ва андомҳо ҳоҷат буд дар ҷумлаи андомҳои ту панҷсад ва бист ва ҳафт азулаи бёФриди ҳарякӣ бар шаклӣ . Баъзе бар шакли моҳии миёни ситабру сари борӣк , баъзе хирад ва баъзе бузург , мураккаб аз гӯшту пай ва аз пардае ки ғилоф вай бошад . Бист ва чаҳор аз барои онаст то ту чашму пилк аз ҳамаи ҷавониб туоне ҷунбонед ва дигарон бар ин қиёс кун ки шарҳи он низ дарозаст .

و در جمله تن تو دویست و چهل و هشت استخوان بیافرید هریکی برای حکمتی دیگر تا کار تو راست و ساخته باشد، و این همه از این آب سخیف آفرید. اگر یکی از استخوانها کمتر شود باز از کار بازمانی و اگر یکی زیادت شود باز درمانی. پس چون تو را در جنبانیدن آن استخوانها و اندامها حاجت بود در جمله اندامهای تو پانصد و بیست و هفت عضله بیافرید هریکی بر شکلی. بعضی بر شکل ماهی میان ستبر و سر باریک، بعضی خرد و بعضی بزرگ، مرکب از گوشت و پی و از پرده ای که غلاف وی باشد. بیست و چهار از برای آن است تا تو چشم و پلک از همه جوانب توانی جنبانید و دیگران بر این قیاس کن که شرح آن نیز دراز است.

Пас дар ту се ҳавзи бёФрид ва аз ваии ҷӯйҳо ба ҷумлаи тан кушода кард : яке димоғ ки аз он ҷӯйҳои аъсоб берун ояд ва ба ҳама тан расад то қудрати ҳису ҳаракат дар он меравад . Ва аз ваии ҷӯӣ ба даруни муҳраҳои пушти беруни ниҳод то аъсоб аз мағз давр нашаваду ало хушк шудӣ . Ва дигари ҳавзи ҷигар . Ва аз ваии рагҳо ба ҳафт андом кушода кард то ғизо дар вай равон бошаду сими ҳавзи дил ва аз ваии рагҳо ба ҳамаи тан кушода кард то рӯҳ дар вай равон бошад ва аз дил ба ҳафт андом мерасад . Пас тафаккур дар як узв хеш кун ки ҳар яке чун офарид ва барои чаҳ офарид . Чашмро аз ҳафт табақаи бёФрид бар ҳайату лавнӣ ки аз он некӯтар набошад ва пилкҳо бёФрид то гирд аз вай мешавед ва май стрду мижаҳоро бёФриди росту сиёҳ то некӯ тар бошад ва то дидор чашм бидон қӯт мегирад ва то чун ғуборӣ бошад ба ҳам дргзорӣ то гирд ба вай нарасад , ва аз миёни он берун тавон нигареду хошокӣ ки аз боло фурӯд ояд мижаи онро нигоҳ дорад ва чун парчин чашм бошаду аҷабтар аз ин ҳамаи он ки ҳадақа чанд адасӣ беш нест сӯрати осмону замини бад-ӣни фарохӣ дар вай пайдо ояд то дар як лаҳза ки чашм боз кунӣ осмон бо даврии ваии бинӣ ва агар аҷоиби дидори чашму дидори оинау ончӣ дар вай пайдо ояд бигӯянд дар муҷалладҳои бисёр тавон гуфт .

پس در تو سه حوض بیافرید و از وی جویها به جمله تن گشاده کرد: یکی دماغ که از آن جویهای اعصاب بیرون آید و به همه تن رسد تا قدرت حس و حرکت در آن می رود. و از وی جویی به درون مهره های پشت بیرون نهاد تا اعصاب از مغز دور نشود و الا خشک شدی. و دیگر حوض جگر. و از وی رگها به هفت اندام گشاده کرد تا غذا در وی روان باشد و سیم حوض دل و از وی رگها به همه تن گشاده کرد تا روح در وی روان باشد و از دل به هفت اندام می رسد. پس تفکر در یک عضو خویش کن که هر یکی چون آفرید و برای چه آفرید. چشم را از هفت طبقه بیافرید بر هیات و لونی که از آن نیکوتر نباشد و پلکها بیافرید تا گرد از وی می شوید و می سترد و مژه ها را بیافرید راست و سیاه تا نیکو تر باشد و تا دیدار چشم بدان قوت می گیرد و تا چون غباری باشد به هم درگذاری تا گرد به وی نرسد، و از میان آن بیرون توان نگرید و خاشاکی که از بالا فرود آید مژه آن را نگاه دارد و چون پرچین چشم باشد و عجب تر از این همه آن که حدقه چند عدسی بیش نیست صورت آسمان و زمین بدین فراخی در وی پیدا آید تا در یک لحظه که چشم باز کنی آسمان با دوری وی بینی و اگر عجایب دیدار چشم و دیدار آینه و آنچه در وی پیدا آید بگویند در مجلدهای بسیار توان گفت.

Пас гӯшро бёФриду обии талх дар ваии ниҳод то ҳеҷ ҳайвон ба вай фурӯ нашаваду онгоҳи сандӯқи гӯши бёФрид то овоз ҷамъ кунад ва ба сӯрохи гӯши расонад ва дар ваии печу таҳриф бисёр бёФрид то агар хуфта бошаду мӯрчае қасд он кунад роҳ бар вай дароз шавад ва бисёр гирд бароед то туро огоҳӣ буд . Ва агар шарҳу даҳону бинӣу дигари аъзои бигӯеми ҳам дароз шавад . Ва мақсӯд аз ин онаст то роҳи бозёбӣ ва дар ҳар яке андеша мекунӣ ки ин барои чист ва бидон аз ҳикмату азимату лутфу раҳмату илму қудрати офаридагори огоҳ май шӯй ки аз сар то пои ҳама аҷоибаст .

پس گوش را بیافرید و آبی تلخ در وی نهاد تا هیچ حیوان به وی فرو نشود و آنگاه صندوق گوش بیافرید تا آواز جمع کند و به سوراخ گوش رساند و در وی پیچ و تحریف بسیار بیافرید تا اگر خفته باشد و مورچه ای قصد آن کند راه بر وی دراز شود و بسیار گرد براید تا تو را آگاهی بود. و اگر شرح و دهان و بینی و دیگر اعضا بگوییم هم دراز شود. و مقصود از این آن است تا راه بازیابی و در هر یکی اندیشه می کنی که این برای چیست و بدان از حکمت و عظمت و لطف و رحمت و علم و قدرت آفریدگار آگاه می شوی که از سر تا پای همه عجایب است.

Ва аҷоиби ботину хазонаҳои димоғ ва қӯтҳои ҳис ки дар вай ниҳодааст аз ҳамаи аҷибтар , балки ончӣ дар сина ва шикамаст ва ҳамчунин ки меъдаро бёФрид чун диягии гарм ки бар давом меҷӯшад то таом дар вай пухта мегардаду ҷигари он таомро хӯн мегирданд ва рагҳо он хӯнро ба ҳафт андом май расонаду Зуҳраи кафи он хӯнро ки чун сафро буд месетанду спрзи дарди он хӯнро ки савдо буд аз вай месетанд . Ва кулияи об аз вай ҷудо мекунад ва ба масона мефиристаду аҷоиби раҳму олоти вилодат ҳамчунин .

و عجایب باطن و خزانه های دماغ و قوتهای حس که در وی نهاده است از همه عجیب تر، بلکه آنچه در سینه و شکم است و همچنین که معده را بیافرید چون دیگی گرم که بر دوام می جوشد تا طعام در وی پخته می گردد و جگر آن طعام را خون می گرداند و رگها آن خون را به هفت اندام می رساند و زهره کف آن خون را که چون صفرا بود می ستاند و سپرز دُرد آن خون را که سودا بود از وی می ستاند. و کلیه آب از وی جدا می کند و به مثانه می فرستد و عجایب رحم و آلات ولادت همچنین.

Ва аҷоиби маъонӣ ва қӯтҳо дар ваии офарид чун биноӣӣу шнўоӣӣу ақлу илм ,у амсоли ин бештар . Пас ё субҳони аллоҳ ! агар касе сӯратии некӯ бар деворӣ кунад аз устодии ваии аҷаби Бамоне ва бар ваии сано бисёр кунӣ . Ва май бинӣ ки бар қатраи оби ин ҳамаи нақш дар зоҳири ботини вай пайдо меояд ки на қаламро бинӣ ва на наққошро ва аз азимати ин наққош аҷаб наМонӣ ва дар камоли қудрату илми вай мадҳуш нашӯй ва аз ҷамолу камолу шафқату раҳмати вай таъаҷҷуб накунӣ ки туро чун ба ғизои ҳоҷат буд дар раҳм , агар даҳони бозкрдӣу хӯни ҳайз на ба андоза ба меъда ту раседӣ табоҳ шудӣ , пас аз роҳи гузари нофи ғизои ту рост кард . Ва чун аз раҳм берун омадӣ нофро бибасту даҳон кушода кард ки модари ғизо ба қадар хеш тавонад дод , пас чун тани ту дар он вақти заъифу нозук буду тоқат таомҳо надошт аз шери модар ки латиф бошад ғизои ту сохту пистони модари бёФрид ва сӯрохҳои танг дар ваии бёФрид то ир бар ту неру накунаду гозрӣ дар дарун сина бинишонад то он хӯни сурх ки ба вай мерасад вай сипед мекунаду поку латиф ба ту мефиристад . Ва шафқатро бар модари ту муваккил кард то агар як соъати ту гуруснаи шӯии қарору ором аз ӯ бишавад , пас чун шерро ба дандон ҳоҷат набӯд дандон наёфарид то синаи модарро ҷароҳат менакунӣ .

و عجایب معانی و قوتها در وی آفرید چون بینائی و شنوائی و عقل و علم، و امثال این بیشتر. پس یا سبحان الله! اگر کسی صورتی نیکو بر دیواری کند از استادی وی عجب بمانی و بر وی ثنا بسیار کنی. و می بینی که بر قطره آب این همه نقش در ظاهر باطن وی پیدا می آید که نه قلم را بینی و نه نقاش را و از عظمت این نقاش عجب نمانی و در کمال قدرت و علم وی مدهوش نشوی و از جمال و کمال و شفقت و رحمت وی تعجب نکنی که تو را چون به غذا حاجت بود در رحم، اگر دهان بازکردی و خون حیض نه به اندازه به معده تو رسیدی تباه شدی، پس از راه گذر ناف غذای تو راست کرد. و چون از رحم بیرون آمدی ناف را ببست و دهان گشاده کرد که مادر غذا به قدر خویش تواند داد، پس چون تن تو در آن وقت ضعیف و نازک بود و طاقت طعامها نداشت از شیر مادر که لطیف باشد غذای تو ساخت و پستان مادر بیافرید و سوراخهای تنگ در وی بیافرید تا یر بر تو نیرو نکند و گازری در درون سینه بنشاند تا آن خون سرخ که به وی می رسد وی سپید می کند و پاک و لطیف به تو می فرستد. و شفقت را بر مادر تو موکل کرد تا اگر یک ساعت تو گرسنه شوی قرار و آرام از او بشود، پس چون شیر را به دندان حاجت نبود دندان نیافرید تا سینه مادر را جراحت می نکنی.

Ва онгоҳ ки қӯти таом хӯрдан падед омад ба вақти хеши дандони бёФрид то бар таоми сахти қодири шӯй . Инат кӯру нобӣно ки ин мебинад ва дар азимати офаридагор мадҳуш нашавад ва аз камолу лутфу шафқат ӯ мутаҳайир нагардаду барӣни ҷамолу ҷалол ошиқ намонад ва инат ғофилу пуршаҳвату сутури табъ касе ки андари ин тафаккур накунад ва изоин худ наяндешад ва он ақл ки ба вай додаанд ки азизтарини чизҳост зойеъ кунад , ва беш аз ин надонад ки чун гурусна шавад нон хӯрд ва чун хашм гирад дар касе уфтад ва ҳам чун бҳоем аз тамошо кардан дар бустони маърифати ҳақи таъолӣ маҳрӯм монад .

و آنگاه که قوت طعام خوردن پدید آمد به وقت خویش دندان بیافرید تا بر طعام سخت قادر شوی. اینت کور و نابینا که این می بیند و در عظمت آفریدگار مدهوش نشود و از کمال و لطف و شفقت او متحیر نگردد و براین جمال و جلال عاشق نماند و اینت غافل و پرشهوت و ستور طبع کسی که اندر این تفکر نکند و ازاین خود نیندیشد و آن عقل که به وی داده اند که عزیزترین چیزهاست ضایع کند، و بیش از این نداند که چون گرسنه شود نان خورد و چون خشم گیرد در کسی افتد و هم چون بهایم از تماشا کردن در بستان معرفت حق تعالی محروم ماند.

Ин қудрат кифоят бошад танбеҳроу бештар аз ин аҷоиби офариниши ту яке аз сад ҳазор несту бештари ин аҷоиб дар ҳамаи ҳайвонот мавҷӯдаст . Аз пашшаи даргир то пелу шарҳи он дароз буд .

این قدرت کفایت باشد تنبیه را و بیشتر از این عجایب آفرینش تو یکی از صد هزار نیست و بیشتر این عجایب در همه حیوانات موجود است. از پشه درگیر تا پیل و شرح آن دراز بود.