Бидон ки мутаваккил бояд шаш адаб нигоҳ дорад :

بدان که متوکل باید شش ادب نگاه دارد:

Яке он ки агарчӣ дар бандад астқсо накунаду банд бисёр наниҳад ва аз ҳамсоягон посбонӣ нахоҳад , локини осони фарогирад . Молики бен динори риштае бар дар хонаи бастӣ ва гуфтӣ агар ба сабаб саг набӯдӣ нбстмӣ .

یکی آن که اگرچه در بندد استقصا نکند و بند بسیار ننهد و از همسایگان پاسبانی نخواهد، لکن آسان فراگیرد. مالک بن دینار رشته ای بر در خانه بستی و گفتی اگر به سبب سگ نبودی نبستمی.

Адаби дувуми он ки ҳар чаҳ донад ки нафис буду дузд бар он ҳарис дар хона наниҳад ки он сабаби тарғиби дузд буд дар маъсият . Молики бен динорро зкўаҳ фиристоданд . Пеши он кас фиристод ки боз баргир ки шайтони васвос бар дили ман афканд ки дузди бабрад . Нахост ки ӯ дар ин васвос буду дузд дар маъсият уфтад . Чун бўслимони дороне ин бишунид гуфт ин аз заъфи дил суфиёнаст . Вай дар дунё зоҳидаст вайро аз он чаҳ ки дузди бабрад ? бад-ӣни сабаби ин назар тамомтараст .

ادب دوم آن که هر چه داند که نفیس بود و دزد بر آن حریص در خانه ننهد که آن سبب ترغیب دزد بود در معصیت. مالک بن دینار را زکوه فرستادند. پیش آن کس فرستاد که باز برگیر که شیطان وسواس بر دل من افکند که دزد ببرد. نخواست که او در این وسواس بود و دزد در معصیت افتد. چون بوسلیمان دارانی این بشنید گفت این از ضعف دل صوفیان است. وی در دنیا زاهد است وی را از آن چه که دزد ببرد؟ بدین سبب این نظر تمامتر است.

Адаби сими он ки чун берун ояд ният кунад ки агар дузди бабрад бҳласт то бошад ки агар дарвеш бошад ҳоҷат вай бидон барояд ва агар тавонгар буд бад-ӣн сабаб бошад ки моли дайгарии ндздду моли ваии фидои мол дайгарӣ бошад , ва ин шафқатӣ бошад бар дузд ва ҳам бар моли дигари мусулмон . Ва бидонад ки бад-ӣни нияти қазои худои таъолии бнгрдд ва ҳамчунин вайро савоби садақа ҳосил ояд ба ҷои дармеи ҳафтсад . Агар бибаранд ва агар на ки ваии нияти хеши бикрад , чунон ки дар хабараст ки касе дар суҳбат бо зан азл накунаду тухми бунаад . Агар фарзанд ояд ва агар на , вайро музд ғуломӣ нависанд ки дар роҳи худои таъолӣ ҷанг мекунад то вайро бикашанд ва ин бидон сабабаст ки ваии ончӣ ба вай буд бикрад , аммо агар фарзанд будӣ халқу ҳаёти вай ба вай набӯдӣу савоби вай бар феъли вай будӣ .

ادب سیم آن که چون بیرون آید نیت کند که اگر دزد ببرد بحل است تا باشد که اگر درویش باشد حاجت وی بدان برآید و اگر توانگر بود بدین سبب باشد که مال دیگری ندزدد و مال وی فدای مال دیگری باشد، و این شفقتی باشد بر دزد و هم بر مال دیگر مسلمان. و بداند که بدین نیت قضای خدای تعالی بنگردد و همچنین وی را ثواب صدقه حاصل آید به جای درمی هفتصد. اگر ببرند و اگر نه که وی نیت خویش بکرد، چنان که در خبر است که کسی در صحبت با زن عزل نکند و تخم بنهد. اگر فرزند آید و اگر نه، وی را مزد غلامی نویسند که در راه خدای تعالی جنگ می کند تا وی را بکشند و این بدان سبب است که وی آنچه به وی بود بکرد، اما اگر فرزند بودی خلق و حیات وی به وی نبودی و ثواب وی بر فعل وی بودی.

Адаби чаҳоруми он ки андӯҳгин нашаваду бидонад ки хайрати ваии он буд ки ббрднд ва агар гуяд ки дар сиблати худоӣ таъолӣ кардам талаб накунад ва агар бо вай диҳанд низ бознстонд ва агар бозстонди малики вай буд ки ба муҷарради ният аз малик нашавад влкн дар мақоми таваккул маҳбӯб набошад . Ибни умрро уштурии бдздиднд . Биҷуст то бомдод . Онгоҳ гуфт фии сиблати аллоҳ ва бо масҷид омад ва намоз мекард . Яке биёмад ки уштури фалон ҷойаст . Наълин дар пой кард ва пас гуфт астағфируллоҳ ва бинишаст ва гуфт , « гуфта будам ки дар сиблати худоӣ таъолӣ кардам . Акнӯн гирд он нигарадам » .

ادب چهارم آن که اندوهگین نشود و بداند که خیرت وی آن بود که ببردند و اگر گوید که در سبیل خدای تعالی کردم طلب نکند و اگر با وی دهند نیز بازنستاند و اگر بازستاند ملک وی بود که به مجرد نیت از ملک نشود ولکن در مقام توکل محبوب نباشد. ابن عمر را اشتری بدزدیدند. بجست تا بامداد. آنگاه گفت فی سبیل الله و با مسجد آمد و نماز می کرد. یکی بیامد که اشتر فلان جای است. نعلین در پای کرد و پس گفت استغفرالله و بنشست و گفت، «گفته بودم که در سبیل خدای تعالی کردم. اکنون گرد آن نگردم».

Ва яке аз машойих гуяд ки бародариро ба хоб дидам дар биҳишти влкни андӯҳгин . Гуфтам : дар биҳишт чаро андӯҳгинӣ ? гуфт ин андӯҳ то қиёмат бо ман хоҳад буд ки мақомоти азим ба ман намуданд дар алӣин ки дар ҳамаи биҳишт он набӯд , шод шудам . Чун қасд он кардам мунодӣ омад ки вайро бозгардонед ки ин касеро буд ки сиблат ронда набӯд . Гуфтам : сиблат рондани кадом буд ? гуфт : ту гуфтӣ ки фалони чиз дар сиблати худои онгоҳ ба сари набардӣ . Агар ту тамом кардӣ ин низ тамом ба ту додандӣ » .

و یکی از مشایخ گوید که برادری را به خواب دیدم در بهشت ولکن اندوهگین. گفتم: در بهشت چرا اندوهگینی؟ گفت این اندوه تا قیامت با من خواهد بود که مقامات عظیم به من نمودند در علیین که در همه بهشت آن نبود، شاد شدم. چون قصد آن کردم منادی آمد که وی را بازگردانید که این کسی را بود که سبیل رانده نبود. گفتم: سبیل راندن کدام بود؟ گفت: تو گفتی که فلان چیز در سبیل خدای آنگاه به سر نبردی. اگر تو تمام کردی این نیز تمام به تو دادندی».

Ва яке дар Макка аз хоб бедор шуд . Ҳомёнӣ зар дошта буд надид . Яке аз бузургони обидони онҷо буд . Вай ромтҳм кард . Он каси вайро ба хонаи барад ва гуфт зар чанд буд ? гуфт : чандин . Чандон ки вай гуфт ба вай дод . Чун берун омад хабар шунид ки ҳомёни ваии яке аз ёрони вай ба бозӣ баргирифтааст . Бозгашту зар бо наздики ваии барад ҳар чанд гуфт қабул накард гуфт : он дар нияти хеш сиблат кардам . Охир бифармуд то ҳама ба даравишон доданд .

و یکی در مکه از خواب بیدار شد. هامیانی زر داشته بود ندید. یکی از بزرگان عابدان آنجا بود. وی رامتهم کرد. آن کس وی را به خانه برد و گفت زر چند بود؟ گفت: چندین. چندان که وی گفت به وی داد. چون بیرون آمد خبر شنید که هامیان وی یکی از یاران وی به بازی برگرفته است. بازگشت و زر با نزدیک وی برد هر چند گفت قبول نکرد گفت: آن در نیت خویش سبیل کردم. آخر بفرمود تا همه به درویشان دادند.

Ва ҳам чунин агар касе ноне май барад ба дарвеш диҳад дарвеш рафта бошад кроҳит доштаанд бо хонаи бурдану бхўрдн . Ба дарвеш дигар додаанд . Адаби панҷуми он ки бар дузду золими дуоӣ бад нагӯяд ки бад-ӣни ҳам таваккул ботил шавад ва ҳам зуҳд ки ҳарки бар гузашта таассуф хӯрд зоҳид набӯд . Рабиъи бен хсимро асбии ббрднд ки чандини ҳазор дирам арзед . Гуфт , « медидам ки май бурданд » . Ҳозирон ки буданд бар ваии дуоӣ бад карданд . Гуфт , « макунед ки ман вайро бҳл кардам ва ба садақа ба вай додаам » .

و هم چنین اگر کسی نانی می برد به درویش دهد درویش رفته باشد کراهیت داشته اند با خانه بردن و بخوردن. به درویش دیگر داده اند. ادب پنجم آن که بر دزد و ظالم دعای بد نگوید که بدین هم توکل باطل شود و هم زهد که هرکه بر گذشته تاسف خورد زاهد نبود. ربیع بن خثیم را اسبی ببردند که چندین هزار درم ارزید. گفت، «می دیدم که می بردند». حاضران که بودند بر وی دعای بد کردند. گفت، «مکنید که من وی را بحل کردم و به صدقه به وی داده ام».

Якеро гуфтанд , « золими хешро дуоӣ бад кун » . Гуфт , « зулм бар хештан кардааст на бар ман . Вайро он шар кифоятаст зиёдат натавонам гуфт бар вай » . Ва дар хабараст ки банда бар золими дуоӣ бад мекунад то ҳақи хеши бтмомӣ қисос кунад , ва бошад ки золимро чизе бар вай бимонад » .

یکی را گفتند، «ظالم خویش را دعای بد کن». گفت، «ظلم بر خویشتن کرده است نه بر من. وی را آن شر کفایت است زیادت نتوانم گفت بر وی». و در خبر است که بنده بر ظالم دعای بد می کند تا حق خویش بتمامی قصاص کند، و باشد که ظالم را چیزی بر وی بماند».

Адаби шашуми он ки андӯҳгин шавад барои дузду шафқати орад бар вай ки бар вай маъсиятӣ бирафт ва дар азоби он гирифтор шавад ва шукр кунад ки вай мазлӯмаст ва золим нест ва он нуқсон ки дар мол афтод дар дайн науфтод ва агар андӯҳ касе ки маъсиятиро ҳалол дошт дилро машғӯл накунад аз насиҳату шафқат бар халқи дасти бдоштаҳ буд . Фзили писарро дид ки колоаш ббрдаҳ буданд мегирист . Гуфт , « бар коло майгаре ? » гуфт , « на , барои он мискин ки чунин кории бикрад ва дар қиёмати вайро ҳеҷ ҳуҷҷат набӯд » .

ادب ششم آن که اندوهگین شود برای دزد و شفقت آرد بر وی که بر وی معصیتی برفت و در عذاب آن گرفتار شود و شکر کند که وی مظلوم است و ظالم نیست و آن نقصان که در مال افتاد در دین نیفتاد و اگر اندوه کسی که معصیتی را حلال داشت دل را مشغول نکند از نصیحت و شفقت بر خلق دست بداشته بود. فضیل پسر را دید که کالاش ببرده بودند می گریست. گفت، «بر کالا می گریی؟» گفت، «نه، برای آن مسکین که چنین کاری بکرد و در قیامت وی را هیچ حجت نبود».