Гумон мабар ки ин паёмбаронро махсӯсаст ки гавҳари ҳамаи одамиён дар асли фитрати шоиста инаст , чунон ки ҳеҷ оҳанӣ нест ки ба асли фитрати шоиста он нест ки аз вай ойӣна барояд ки сӯрати оламро ҳикоят кунад , магари он ки зангор дар ҷавҳари вай ғўз кунаду вайро табоҳ кунад ҳамчунин ҳар дил ки ҳирси дунёу шаҳвату маосӣ бар вай ғолиб шавад ва дар вай мутамаккин гардад , бад-ӣн нарасад ва ба дараҷаи рин ва табъ расад ва ин шойистагӣ аз вай ботил шавад : «у кули мавлуди иўлди алии алФтраҳи Фобўоаҳи яҳудонау инсронаҳу имҷсонаҳ » .

گمان مبر که این پیامبران را مخصوص است که گوهر همه آدمیان در اصل فطرت شایسته این است، چنان که هیچ آهنی نیست که به اصل فطرت شایسته آن نیست که از وی آیینه برآید که صورت عالم را حکایت کند، مگر آن که زنگار در جوهر وی غوض کند و وی را تباه کند همچنین هر دل که حرص دنیا و شهوت و معاصی بر وی غالب شود و در وی متمکن گردد، بدین نرسد و به درجه رین و طبع رسد و این شایستگی از وی باطل شود: «و کل مولود یولد علی الفطره فابواه یهودانه و ینصرانه و یمجسانه».

Ва аз улӯми ин шойистагии ҳақи таъолӣ хабар дод бад-ӣни иборат ки гуфт : « аласти брбкми қолўои балӣ » чунон ки агар касе гуяд ҳар оқил ки бо ваии гӯйӣ : на ду аз яке бештараст ? гуяд ки : « балии рост буд » агар чаҳ ҳар оқилии ин ба гӯш сар нашунида бошад ва ба забон нагуфта бошад ,у лекини ҳамаи даруни ваии бад-ӣни тасдиқ оканда бошад , ҳамчунон ки ин фитрат одамиёнаст , маърифати рубубият низ фитрат ҳамааст , чунон ки гуфт : «у лӣни солтҳми ман халқи алсмўоту аларзи лиқўлни аллоҳ » ва дигар гуфт : « Фитраи аллоҳи алтии Фитри анноси алайҳо » ва ба бурҳони ақлӣ ва ба тҷрбти маълум шудааст ва ин ба паямбарон махсӯс нест , чаҳ паямбари ҳам одамӣаст : « қул анмои анои башари мслкм » .

و از علوم این شایستگی حق تعالی خبر داد بدین عبارت که گفت: «الست بربکم قالوا بلی» چنان که اگر کسی گوید هر عاقل که با وی گویی: نه دو از یکی بیشتر است؟ گوید که: «بلی راست بود» اگر چه هر عاقلی این به گوش سر نشنیده باشد و به زبان نگفته باشد، و لیکن همه درون وی بدین تصدیق آکنده باشد، همچنان که این فطرت آدمیان است، معرفت ربوبیت نیز فطرت همه است، چنان که گفت: «و لئن سالتهم من خلق السموات و الارض لیقولن الله» و دیگر گفت: «فطره الله التی فطر الناس علیها» و به برهان عقلی و به تجربت معلوم شده است و این به پیمبران مخصوص نیست، چه پیمبر هم آدمی است: «قل انما انا بشر مثلکم».

Лекин касе ки вайро ин роҳ кушода шуд , агар салоҳи ҷумлаи халқи вайро бинмоӣанд ва бидон даъват кунанд ончии вайро намуданд , онро шариъат гӯйанду вайро паямбар гӯйанду ҳолати вайро муъҷиза гӯйанд ва чун ба даъвати халқ машғӯл нашавад , вайро вале гӯйанду ҳолоти вайро каромот гӯйанд ва воҷиб нест ки ҳар киро ин ҳол падед ояд , ба халқ ва ба даъват машғӯл шавад , балки дар қудрати ҳақ таъолӣ ҳаст ки вайро ба даъвати халқ машғӯл накунад , аммо бидон сабаб ки ин ба вақте буд ки шариъати тоза буд ва ба даъвати дигар ҳоҷат набӯд ва ё бидон сабаб ки даъватро шартии дигар буд ки дар ин вале мавҷӯд набӯд .

لیکن کسی که وی را این راه گشاده شد، اگر صلاح جمله خلق وی را بنمایند و بدان دعوت کنند آنچه وی را نمودند، آن را شریعت گویند و وی را پیمبر گویند و حالت وی را معجزه گویند و چون به دعوت خلق مشغول نشود، وی را ولی گویند و حالات وی را کرامات گویند و واجب نیست که هر که را این حال پدید آید، به خلق و به دعوت مشغول شود، بلکه در قدرت حق تعالی هست که وی را به دعوت خلق مشغول نکند، اما بدان سبب که این به وقتی بود که شریعت تازه بود و به دعوت دیگر حاجت نبود و یا بدان سبب که دعوت را شرطی دیگر بود که در این ولی موجود نبود.

Пас бояд ки имони дурусти дорӣ ба вилояту каромати авлиёу бадоне ки аввали кор ба муҷоҳидат таъаллуқ дораду ихтиёрро ба вай роҳ ҳаст , влкн на ҳар ки корд , дуруд ва на ҳар ки равад , расад на ҳар ки ҷӯяд ёбад , влкн ҳар кор ки азизтар буд , шароити он бештар буд ва ёфт он нодиртар буд ва ин шарифтарин дараҷот одамӣаст дар мақоми маърифату талаб кардан ин , бемуҷоҳидат ва бе перии роҳи рафтау пухта , рост наёяд ва чун ин ҳар ду бошад то тавфиқ мусоидат накунад ва то дар азали вайро бад-ӣни саодат ҳукм накарда бошанд , ба мурод нарасад ва ёфтан дарҷати имомат , дар илми зоҳир ва дар ҳамаи корҳои ихтиёрӣ ҳамчунинаст .

پس باید که ایمان درست داری به ولایت و کرامت اولیا و بدانی که اول کار به مجاهدت تعلق دارد و اختیار را به وی راه هست، ولکن نه هر که کارد، درود و نه هر که رود، رسد نه هر که جوید یابد، ولکن هر کار که عزیزتر بود، شرایط آن بیشتر بود و یافت آن نادرتر بود و این شریفترین درجات آدمی است در مقام معرفت و طلب کردن این، بی مجاهدت و بی پیری راه رفته و پخته، راست نیاید و چون این هر دو باشد تا توفیق مساعدت نکند و تا در ازل وی را بدین سعادت حکم نکرده باشند، به مراد نرسد و یافتن درجت امامت، در علم ظاهر و در همه کارهای اختیاری همچنین است.