Агар касе ин ҷумла ки рафт надонад , аз ҳақиқати набуввати вайро ҳеҷ хабар набӯд ало ба сӯрату самоъу вилояти яке аз дараҷоти шарафи дил одамӣасту ҳосили он се хосиятаст : яке ончии умуми халқро дар хоб кашф шавад , вайро дар бедорӣ кашф уфтад дувуми он ки нафаси умуми халқи ҷуз дар тани эшон асар накунаду нафаси вай дар аҷсомӣ ки хориҷ аз тан вайаст асар кунад , бар тариқӣ ки салоҳи халқ дар он бошад ё фасодӣ набӯд дар он сеюм он ки ончӣ аз улӯм ки умуми халқро ба таълим ҳосил шавад , вайро бетаълим аз ботини хеш ҳосил шавад ва чун раво бошад ки касе зираку софӣ дил бошад , баъзе аз илмҳо ба хотири хеш ба ҷои орад бетааллум раво бошад ки касе ки софитару қавӣ тар бошад , ҳамаи илмҳо ё бештари он , ё бисёре аз он аз худ бишносад ва онро илм ладуннӣ гӯйанд , чунонкии ҳақ таъолӣ гуфт : «у ълмноаҳи ман лднои уламо » .

اگر کسی این جمله که رفت نداند، از حقیقت نبوت وی را هیچ خبر نبود الا به صورت و سماع و ولایت یکی از درجات شرف دل آدمی است و حاصل آن سه خاصیت است: یکی آنچه عموم خلق را در خواب کشف شود، وی را در بیداری کشف افتد دوم آن که نفس عموم خلق جز در تن ایشان اثر نکند و نفس وی در اجسامی که خارج از تن وی است اثر کند، بر طریقی که صلاح خلق در آن باشد یا فسادی نبود در آن سوم آن که آنچه از علوم که عموم خلق را به تعلیم حاصل شود، وی را بی تعلیم از باطن خویش حاصل شود و چون روا باشد که کسی زیرک و صافی دل باشد، بعضی از علمها به خاطر خویش به جای آرد بی تعلم روا باشد که کسی که صافی تر و قوی تر باشد، همه علمها یا بیشتر آن، یا بسیاری از آن از خود بشناسد و آن را علم لدنی گویند، چنانکه حق تعالی گفت: «و علمناه من لدنا علما».

Ҳар киро ин се хосияти ҷамъ буд , вай аз пайғамбарон бузург бошад ё аз авлиёии бузург ва агар яке буд аз ин ҳар се , ҳамин дараҷа асл бошад ва дар ҳар яке низ тафовут бисёраст ки касе бошад ки аз ҳар яке вайро андакӣ бошад ва касе буд ки бисёру камоли расӯли мо ( с ) бидон буд ки вайро ин ҳар се хосият ба ғояти камол буду эзади субҳонау таъолӣ чун хост ки халқро ба набуввати вай роҳ диҳад то мтобът вай кунанду роҳи саодат аз вай биомузанд , аз ин ҳар се хосияти нмўдгорӣ ҳар касеро бидод : хоби нмўдгори як хосиятасту фаросати рости нмўдгори он дигару хотири рост дар улӯм , нмўдгори он дигар .

هر که را این سه خاصیت جمع بود، وی از پیغمبران بزرگ باشد یا از اولیای بزرگ و اگر یکی بود از این هر سه، همین درجه اصل باشد و در هر یکی نیز تفاوت بسیار است که کسی باشد که از هر یکی وی را اندکی باشد و کسی بود که بسیار و کمال رسول ما (ص) بدان بود که وی را این هر سه خاصیت به غایت کمال بود و ایزد سبحانه و تعالی چون خواست که خلق را به نبوت وی راه دهد تا متابعت وی کنند و راه سعادت از وی بیاموزند، از این هر سه خاصیت نمودگاری هر کسی را بداد: خواب نمودگار یک خاصیت است و فراست راست نمودگار آن دیگر و خاطر راست در علوم، نمودگار آن دیگر.

Ва одамиро мумкин нест ки ба он чизеи имони орад ки вайро ҷинс он набошад ки ҳар чаҳ вайро нмўдгор он набӯд , худ вайро сӯрати он мафҳум нашавад ва барои инаст ки ҳеҷ каси ҳақиқати илоҳят ба камол нашносад алои аллоҳи таъолӣу шарҳи ин таҳқиқ дарозаст ва дар китоб « маъонии асмоءоллаҳ » бурҳон равшан бигуфтаем .

و آدمی را ممکن نیست که به آن چیزی ایمان آرد که وی را جنس آن نباشد که هر چه وی را نمودگار آن نبود، خود وی را صورت آن مفهوم نشود و برای این است که هیچ کس حقیقت الهیت به کمال نشناسد الا الله تعالی و شرح این تحقیق دراز است و در کتاب «معانی اسماءالله» برهان روشن بگفته ایم.

Ва мақсӯд онаст акнӯн ки мо раво дорем ки берун аз ин се хосият , анбёءу авлиёро хосиятҳо бошад ки моро аз он хабар нест ки бо мо нмўдгор он нест , пас чунон ки мегӯйем ки худои таъолиро кас ба камол нашносад магари худои ъзўҷл , мегӯйем ки расӯлро ( с ) кас ба камол нашносад магари расӯл ва он ки ба дараҷаи фавқ вайаст , пас аз одамиёни қадари паямбари ҳам паямбари шиносад ва моро ин миқдор беш маълум нест , чаҳ агар моро хоб набӯдӣ ва касе моро ҳикоят кардӣ ки « касе биафтад ва ҳаракат накунад ва набинад ва нашунӯд ва нагӯяду бидонад ки фардо чаҳ хоҳад буд ва чун шунавоу бино буд , ин наметавонист донист » ҳаргизи моро ин бовари ндоштимӣу одамӣ ҳар чаҳро надида бошад бовар накунад ва барои ин гуфт ҳақи таъолӣ : « бал кзбўо бимолам иҳитўои бълмаҳу лмои ётҳми тоўилаҳ » ва гуфт : «у азлми иҳтдўо ба Фсиқўлўни ҳозои аФки қадим »у аҷаби мадор ки анбиёу авлиёро сифатӣ бошад ки дигаронро аз он ҳеҷ хабар набошад ва эшон аз он лиззатҳо ва ҳолатҳо шараф ёбанд ки май бинӣ ки касе вайро завқ шеър нест бидон сабаби лиззати вазн самоъ наёяд ва агар касе хоҳад ки вайро маънии он тафҳим кунад натавонад ки вай аз ҷинси ин , хабар надорад ҳамчунин акмаҳи ҳаргизи маънии алвону лиззати дидори он фаҳм накунад пас аҷаби мадор дар қудрати худои таъолӣ ки баъзе аз идрокотро пас аз дараҷаи набуввати офаринаду пеш аз ин касе аз он хабар надорад .

و مقصود آن است اکنون که ما روا داریم که بیرون از این سه خاصیت، انبیاء و اولیا را خاصیتها باشد که ما را از آن خبر نیست که با ما نمودگار آن نیست، پس چنان که می گوییم که خدای تعالی را کس به کمال نشناسد مگر خدای عزوجل، می گوییم که رسول را (ص) کس به کمال نشناسد مگر رسول و آن که به درجه فوق وی است، پس از آدمیان قدر پیمبر هم پیمبر شناسد و ما را این مقدار بیش معلوم نیست، چه اگر ما را خواب نبودی و کسی ما را حکایت کردی که «کسی بیفتد و حرکت نکند و نبیند و نشنود و نگوید و بداند که فردا چه خواهد بود و چون شنوا و بینا بود، این نمی توانست دانست» هرگز ما را این باور نداشتیمی و آدمی هر چه را ندیده باشد باور نکند و برای این گفت حق تعالی: «بل کذبوا بمالم یحیطوا بعلمه و لما یاتهم تاویله» و گفت: «و اذلم یهتدوا به فسیقولون هذا افک قدیم» و عجب مدار که انبیا و اولیا را صفتی باشد که دیگران را از آن هیچ خبر نباشد و ایشان از آن لذتها و حالتها شرف یابند که می بینی که کسی وی را ذوق شعر نیست بدان سبب لذت وزن سماع نیاید و اگر کسی خواهد که وی را معنی آن تفهیم کند نتواند که وی از جنس این، خبر ندارد همچنین اکمه هرگز معنی الوان و لذت دیدار آن فهم نکند پس عجب مدار در قدرت خدای تعالی که بعضی از ادراکات را پس از درجه نبوت آفریند و پیش از این کسی از آن خبر ندارد.