Аммо ҳақиқати рӯҳ ки вай чаҳ чизасту сифати хос вай чист , шариъат рухсат надодааст ва барои ин буд ки расӯли аллоҳ ( с ) шарҳ накард , чунон ки ҳақ таъолӣ гуфт : «у исолўнки ани алрўҳи қул алрўҳи ман амри рабӣ » пеш аз ин дастурӣ наёфт ки гуяд : « рӯҳ аз ҷумлаи корҳои илоҳӣаст ва аз « олам амраст » ва аз он олам омадааст : « алои ?лаи алхлқу аламр »у олам халқ ҷудосту олами амри ҷудо , ҳар чаҳ масоҳату миқдору каммиятро ба ваии роҳ буд , онро олам халқ гӯйанду халқ дар асли луғат ба маънии тақдир буду дили одамиро миқдор ва каммият набошад ва барои инаст ки қисмат пазир нест , агар қисматпазир будӣ , раво будӣ ки дар як ҷониби ваии ҷаҳл будӣ ба чизе ва дар дигари ҷониби илм ҳам бидон чиз , ва дар як ҳоли ҳам олам будӣ ва ҳам ҷоҳил ва ин маҳол бошад ин рӯҳ бо онкии қисмат пазир несту миқдорро ба вай роҳ нест , офарӣдаасту халқ , офариданро низ гӯйанд , чунон ки тақдирро гӯйанд , пас бад-ӣни маънӣ аз ҷумла халқаст ва бидон дигари маънӣ аз олам амраст на аз олами халқ ки олами амри иборат аз чизҳоеаст ки масоҳату миқдорро ба вай роҳ набошад .

اما حقیقت روح که وی چه چیز است و صفت خاص وی چیست، شریعت رخصت نداده است و برای این بود که رسول الله (ص) شرح نکرد، چنان که حق تعالی گفت: «و یسالونک عن الروح قل الروح من امر ربی» پیش از این دستوری نیافت که گوید: «روح از جمله کارهای الهی است و از «عالم امر است» و از آن عالم آمده است: «الا له الخلق و الامر» و عالم خلق جداست و عالم امر جدا، هر چه مساحت و مقدار و کمیت را به وی راه بود، آن را عالم خلق گویند و خلق در اصل لغت به معنی تقدیر بود و دل آدمی را مقدار و کمیت نباشد و برای این است که قسمت پذیر نیست، اگر قسمت پذیر بودی، روا بودی که در یک جانب وی جهل بودی به چیزی و در دیگر جانب علم هم بدان چیز، و در یک حال هم عالم بودی و هم جاهل و این محال باشد این روح با آنکه قسمت پذیر نیست و مقدار را به وی راه نیست، آفریده است و خلق، آفریدن را نیز گویند، چنان که تقدیر را گویند، پس بدین معنی از جمله خلق است و بدان دیگر معنی از عالم امر است نه از عالم خلق که عالم امر عبارت از چیزهایی است که مساحت و مقدار را به وی راه نباشد.

Пас касоне ки пиндоштанд ки рӯҳ қадӣмӣаст ғалат карданду касоне ки гуфтанд ки арзаст ҳам ғалат карданд ки арзро ба худ қиём набӯду табаъ буду ҷони асл одамӣасту ҳамаи қобили табаъ вайаст арз чигуна бӯда бошад ? касоне ки гуфтанд ҷисмаст ҳам ғалат карданд ки ҷисми қисматпазир буду ҷони қисмат пазир нест аммо чизе дигар ҳаст ки онро рӯҳ гӯйанду қисмат пазирасту лекини он рӯҳи сутурон низ бошад , аммо рӯҳ ки мо онро дил май гўӣим , маҳали маърифати худоӣ таъолӣаст ва бҳоемро ин набошад ва ин на ҷисмаст ва на арз , балки гавҳарӣаст аз ҷинси гавҳари Фариштагону ҳақиқати вай шинохтан , душвор буд ва дар шарҳ кардан он рухсат нест ва дар ибтидоӣ рафтани роҳи дайн , бидон маърифат ҳоҷат нест , балки аввали роҳи дайн муҷоҳидатаст ва чун касе муҷоҳидат ба шарти бикунад , худ ин маърифати вайро ҳосил шавад , беонкӣ аз касе башнавад ва ин маърифат аз ҷумла ӣ он ҳидоятӣаст ки ҳақ таъолӣ гуфт : «у аллазӣнаи ҷоҳдўои Финои лнҳдинҳми сблно » ва касе ки муҷоҳидат ҳануз тамом накарда бошад , бо ваии ҳақиқати рӯҳи гуфтан раво набошад аммо пеш аз муҷоҳидати лашкари дилро бибояд донист ки касе ки лашкари дилро надонад ҷиҳод натавонад кард .

پس کسانی که پنداشتند که روح قدیمی است غلط کردند و کسانی که گفتند که عرض است هم غلط کردند که عرض را به خود قیام نبود و تبع بود و جان اصل آدمی است و همه قابل تبع وی است عرض چگونه بوده باشد؟ کسانی که گفتند جسم است هم غلط کردند که جسم قسمت پذیر بود و جان قسمت پذیر نیست اما چیزی دیگر هست که آن را روح گویند و قسمت پذیر است و لیکن آن روح ستوران نیز باشد، اما روح که ما آن را دل می گوئیم، محل معرفت خدای تعالی است و بهایم را این نباشد و این نه جسم است و نه عرض، بلکه گوهری است از جنس گوهر فرشتگان و حقیقت وی شناختن، دشوار بود و در شرح کردن آن رخصت نیست و در ابتدای رفتن راه دین، بدان معرفت حاجت نیست، بلکه اول راه دین مجاهدت است و چون کسی مجاهدت به شرط بکند، خود این معرفت وی را حاصل شود، بی آنکه از کسی بشنود و این معرفت از جمله ی آن هدایتی است که حق تعالی گفت: «و الذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا» و کسی که مجاهدت هنوز تمام نکرده باشد، با وی حقیقت روح گفتن روا نباشد اما پیش از مجاهدت لشکر دل را بباید دانست که کسی که لشکر دل را نداند جهاد نتواند کرد.